Samen lunchen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 一緒にお昼を食べない？

   Wil je samen lunchen?

   一緒に

   samen

   お昼

   lunch

   食べない？

   zullen we eten?

   Uitgebreide uitleg

   一緒に betekent hier “samen”: het geeft aan dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het is een bruikbare manier om “samen” vóór een werkwoordelijke uitdrukking te plaatsen. お昼 verwijst hier naar de middagmaaltijd, dus naar lunch. Het zelfstandig naamwoord 昼 betekent “middag” of “overdag”; in お昼 staat お als beleefde voorvoegsel. In deze zin gaat het niet alleen om het tijdstip, maar om de maaltijd. 食べない？ is een vraagvorm van 食べる, “eten”. De vorm 食べない is de niet-verleden ontkenning: letterlijk ongeveer “eet niet” of “ga niet eten”. Met een vragende intonatie kan zo’n negatieve vraag in het Japans een uitnodiging voorstellen: “Zullen we niet eten?” In deze context wordt zij bedoeld als een vriendelijke uitnodiging om samen te lunchen, niet als een bewering dat iemand niet eet. De vorm bevat geen expliciet onderwerp; wie samen eet, wordt uit de context begrepen. Samen vormen de delen 一緒に + お昼を + 食べない？: “Wil je samen lunchen?” Het partikel を markeert お昼 als datgene wat gegeten wordt. De zin vraagt dus op een informele manier of de gesprekspartner samen de middagmaaltijd wil eten.

2. いいね。どこに行こうか？

   Dat klinkt leuk. Waar zullen we naartoe gaan?

   いいね

   Leuk! / Klinkt goed.

   どこに

   Waar naartoe

   行こうか？

   Zullen we gaan?

   Uitgebreide uitleg

   いいね betekent hier “Leuk!” of “Klinkt goed!”. Het is de vorm いい (“goed, leuk”) met het zinsdeeltje ね, dat de uitspraak bevestigend of instemmend laat klinken en de gesprekspartner erbij betrekt. いい is een onregelmatige vorm; de ontkennende vorm is bijvoorbeeld よくない (“niet goed”). Voorbeeld: この店、いいね。 — “Dit restaurant is leuk, hè?” どこに bestaat uit どこ (“waar”) en に, het partikel dat hier de bestemming markeert: “waar naartoe”. どこ vraagt dus naar een plaats, terwijl に de richting of bestemming aangeeft. Het is niet hetzelfde als alleen どこ in een vraag als “Waar is het?”. Voorbeeld: どこに行く？ — “Waar ga je naartoe?” 行こうか？ betekent hier “Zullen we gaan?”. 行こう is de volitionele vorm van 行く (“gaan”): 行く → 行こう. Deze vorm kan een voorstel voor een gezamenlijke handeling uitdrukken. Het slotpartikel か maakt er een vraag van; samen geeft 行こうか？ een voorstel als “Zullen we gaan?”. Voorbeeld: 何を食べようか？ — “Wat zullen we eten?” Hier vormt 食べよう de volitionele vorm van 食べる (“eten”). Samen vormen de delen: いいね (“Klinkt goed”) + どこに (“waar naartoe”) + 行こうか？ (“zullen we gaan?”). De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt leuk. Waar zullen we naartoe gaan?” De formulering is informeel en geschikt voor een voorstel tussen gesprekspartners.

3. この近くの小さなレストランはどう？

   Misschien het kleine restaurant hier vlakbij.

   この

   deze; van hier

   近く

   buurt; nabijheid

   小さな

   klein

   レストラン

   restaurant

   はどう？

   hoe is het?

   Uitgebreide uitleg

   この is een aanwijzend woord: het verwijst naar iets bij de spreker of naar de hier bedoelde omgeving en staat vóór het woord waarop het betrekking heeft. In この近く draagt het bij aan de betekenis “hier in de buurt”. 近く betekent hier “de buurt” of “nabijheid”. In この近く krijgt het samen met この de betekenis “hier vlakbij”. Met の kan het een volgend zelfstandig naamwoord bepalen: 駅の近く betekent bijvoorbeeld “in de buurt van het station”. In deze zin lokaliseert この近くの het restaurant. 小さな betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord レストラン. 小さな is een afzonderlijke prenominale vorm; het is niet de vorming van het i-adjectief 小さい. Een verwante, eveneens bruikbare vorm is 小さい, bijvoorbeeld in 店が小さい — “de winkel is klein”. 小さな店 betekent “een kleine winkel”. Deze vormen markeren hier geen grammaticaal geslacht. レストラン is het leenwoord voor “restaurant”. Samen met het voorafgaande 小さな vormt het 小さなレストラン: “het kleine restaurant”. Met この近くの ervoor ontstaat “het kleine restaurant hier vlakbij”. はどう？ bestaat hier uit は, dat het voorafgaande deel als gespreksthema markeert, en どう, dat vraagt hoe iets is of wat iemand ervan vindt. Na een zelfstandig naamwoord kan deze korte vraag een optie of voorstel voorleggen. Bijvoorbeeld: この店はどう？ — “Wat vind je van deze winkel?” Samen vormen この近く (“hier vlakbij”) + の (verbinding met het volgende zelfstandig naamwoord) + 小さなレストラン (“het kleine restaurant”) + はどう？ (“wat vind je daarvan?”) de volledige uiting: “Wat vind je van het kleine restaurant hier vlakbij?” In de vaste vertaling wordt dezelfde inhoud als een voorzichtige suggestie weergegeven: “Misschien het kleine restaurant hier vlakbij.”

4. 混んでいなかったら、そこに行こう。

   Laten we daarheen gaan als het daar niet druk is.

   混んでいなかったら

   als het niet druk is

   そこ

   daar

   行こう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   混んでいなかったら betekent hier “als het niet druk is”. De basisvorm is 混む (“druk worden / vol raken”). In 混んでいる geeft いる bij het werkwoord de toestand “druk zijn” weer; 混んでいない maakt die toestand negatief. -たら maakt vervolgens een voorwaarde: “als …”. Het verleden uiterlijk van いなかったら betekent hier dus niet dat de drukte noodzakelijk in het verleden lag. Deze vorm zegt op zichzelf niet “daar”; die plaatselijke betekenis ontstaat in combinatie met そこ en de vaste vertaling. そこ betekent “daar” en is een aanwijzend woord voor een plaats. De precieze plaats wordt in deze zin niet zelfstandig benoemd; volgens de vaste vertaling gaat het om de bedoelde plaats waar het niet druk is. Het woord verandert niet naar gelang van het grammaticale geslacht of getal van die plaats. 行こう komt van 行く (“gaan”). Dit is de volitieve vorm: hier stelt de spreker voor dat de spreker en de aangesprokene samen gaan, vergelijkbaar met “laten we gaan”. De vorm 行こう is geen bevel aan alleen de andere persoon. Voor een neutrale mededeling over gaan gebruik je bijvoorbeeld 行く (“gaat / zal gaan”), terwijl 行こう een voorstel uitdrukt. Samen vormen de delen de voorwaardelijke structuur 混んでいなかったら、そこに行こう: “Als het daar niet druk is, laten we daarheen gaan.” De komma markeert de voorwaardelijke bijzin; daarna volgt het voorstel. De zin zegt niet dat de plaats zeker niet druk is, maar koppelt het voorstel om er samen heen te gaan aan die voorwaarde.

5. 店の入り口の前で会おうか？

   Zullen we bij de voordeur afspreken?

   店

   winkel

   入り口

   ingang

   前

   voorkant; ervoor

   会おうか

   zullen we afspreken?

   Uitgebreide uitleg

   店 betekent hier ‘winkel’. De vorm is het zelfstandige naamwoord 店; met の wordt het bezit of de relatie aangegeven: 店の betekent ‘van de winkel’ of ‘bij de winkel horend’. Voorbeeld: 店に入る。— ‘Ik ga de winkel binnen.’ 入り口 betekent ‘ingang’. Dit woord verwijst naar de plaats waar je naar binnen gaat; het is niet hetzelfde als de hele winkel. In 店の入り口 betekent の dat de ingang bij de winkel hoort: ‘de ingang van de winkel’. Voorbeeld: 入り口で待って。— ‘Wacht bij de ingang.’ 前 betekent ‘voorkant’ of ‘ervoor’. In deze zin wordt het gebruikt in de ruimtelijke uitdrukking Xの前, ‘voor X’. Het volgende で markeert de plaats waar de handeling gebeurt. Samen vormen 店の入り口の前で dus ‘voor de ingang van de winkel’. 会おうか is een voorstel: ‘zullen we afspreken?’ of letterlijker ‘zullen we elkaar ontmoeten?’ De basisvorm is 会う, ‘elkaar ontmoeten’; 会おう is de voorstelvorm (volitief) van dit werkwoord. Het slotpartikel か maakt van het voorstel een vraag. Vergelijk: 会おう。— ‘Laten we afspreken.’ 会おうか？ — ‘Zullen we afspreken?’ De volledige structuur is 店の入り口の前で + 会おうか: eerst wordt de plaats genoemd, gemarkeerd met で, en daarna het voorstel om elkaar daar te ontmoeten. De vaste vertaling geeft die plaats weer als ‘bij de voordeur’: ‘Zullen we bij de voordeur afspreken?’

6. 君から見えるところで待つね。

   Ik wacht op een plek waar jij me kunt zien.

   君から見える

   zichtbaar voor jou

   ところ

   plek

   待つね

   ik wacht, hoor

   Uitgebreide uitleg

   君から見える betekent hier “waar jij mij kunt zien”. 君 is de informele vorm voor “jij”; de vertaling bevestigt dat jij de kijker bent. から markeert hier het gezichtspunt of de bron: letterlijk ongeveer “vanuit jouw standpunt”. 見える is de vorm van 見える (“zichtbaar zijn”, “kunnen worden gezien”), niet de actieve vorm 見る (“kijken” of “zien”). Het onderwerp of object van 見える wordt in het Japans vaak uit de context begrepen; in deze zin maakt de vaste vertaling duidelijk dat de wachtende spreker zichtbaar is. ところ betekent “plek” of “plaats”. De voorafgaande bepaling 君から見える beschrijft welke plek bedoeld wordt: een plek die vanuit jouw standpunt zichtbaar is. Het patroon is [beschrijving] ところ, bijvoorbeeld 静かなところ = “een rustige plek”. で volgt in de zin op ところ en markeert de plaats waar de handeling gebeurt. Het is dus de plek waar het wachten plaatsvindt, niet alleen een algemene locatie in de omgeving. 待つね betekent hier “ik wacht wel” of “ik zal wachten”. 待つ is de woordenboekvorm van “wachten”; deze vorm kan in een gewone mededeling ook een toekomstige of voorgenomen handeling uitdrukken. ね aan het einde maakt de mededeling zachter en zoekt een gedeeld begrip, ongeveer “hoor” of “oké”. Samen vormt 君から見えるところで待つね de structuur [plek die jij kunt zien] + で + wachten + ね: “Ik wacht op een plek waar jij me kunt zien.”

7. じゃあ、君を探しに行くね。

   Dan kom ik je zoeken.

   じゃあ

   dan

   君

   je/jou

   探しに行く

   gaan om te zoeken

   ね

   hè/hoor

   Uitgebreide uitleg

   じゃあ betekent hier “dan” en markeert een overgang naar wat nu volgt. Het kan in andere contexten ook als “nou dan” worden gebruikt; hier past de gevolgtrekkende overgang het best. 君 betekent hier “je/jou”. Deze vorm verandert niet naar onderwerp of object; de grammaticale rol blijkt uit de context en partikels. In 君を markeert を deze persoon als het object van de handeling: degene die gezocht wordt. 君 is een informele aanspreekvorm en is daarom vooral geschikt in een niet-formele relatie. 探しに行く bestaat uit 探す (“zoeken”) in de stamvorm 探し plus に行く (“gaan om ...”). Het patroon werkwoordstam + に行く drukt een doel uit: 買いに行く betekent bijvoorbeeld “gaan om iets te kopen”. Het waargenomen 行く betekent letterlijk “gaan”; de vaste Nederlandse vertaling geeft de beweging hier natuurlijk weer als “kom ... zoeken”, vanuit het perspectief van de gesprekssituatie. Het onderwerp van 行く staat niet in de Japanse zin, maar de vertaling identificeert het als de spreker. ね is een zinsfinale partikel die de mededeling verzacht en een gevoel van gedeeld begrip of lichte instemming oproept. De inhoudelijke handeling staat in 探しに行く. Samen betekent じゃあ、君を探しに行くね。: “Dan kom ik je zoeken.” じゃあ geeft de overgang aan, 君を benoemt degene die gezocht wordt, en 探しに行く geeft het doelgerichte gaan om die persoon te zoeken. In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als komen zoeken. ね maakt de mededeling zachter en zoekt lichte gedeelde instemming.

8. そのあと、テーブルをお願いできるよ。

   Daarna kunnen we om een tafel vragen.

   そのあと

   daarna

   テーブル

   tafel

   お願いできる

   kunnen vragen

   Uitgebreide uitleg

   そのあと bestaat uit その (“datgene/dat”, verwijzend naar iets dat al in de context bekend is) en あと (“erna”, “daarna”). Samen vormt het een tijdsbepaling: “daarna”. Het verwijst hier niet zelfstandig naar een specifiek genoemd moment; de precieze gebeurtenis waarnaar wordt terugverwezen is niet verder vastgelegd. Voorbeeld: そのあと、帰ります。 — “Daarna ga ik naar huis.” テーブル is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “tafel”. Het is een leenwoord; als zelfstandig naamwoord krijgt het in deze vorm geen Japanse verbuiging. Voorbeeld: テーブルがあります。 — “Er is een tafel.” お願いできる drukt uit dat men iets kan vragen of verzoeken. お願い hangt samen met お願いする, “vragen/verzoeken”; できる betekent “kunnen” of “in staat zijn”. De combinatie kan dus als patroon Xをお願いできる worden hergebruikt voor “X kunnen vragen/regelen”. Voorbeeld: 予約をお願いできますか。 — “Kunt u een reservering regelen?” In de vaste zin maakt を van テーブル het object van het verzoek: men kan om een tafel vragen. Het slotteken よ staat buiten het geselecteerde fragment お願いできる en geeft aan dat de spreker de mededeling als nieuwe of nadrukkelijk meegedeelde informatie presenteert. Het maakt van de zin geen vraag. Samen betekent そのあと、テーブルをお願いできるよ。: “Daarna kunnen we om een tafel vragen.” Het onderwerp is in het Japans weggelaten; de vaste vertaling geeft hier de bedoelde lezing als “we”.