Een ontmoetingsplek veranderen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 予定を変えないと。

   Ik moet het plan veranderen.

   予定

   plan

   変えないと

   moet veranderen

   Uitgebreide uitleg

   予定 betekent hier “plan” of “planning”. Het is een zelfstandig naamwoord; bijvoorbeeld 予定を確認する betekent “de planning controleren”. Met を wordt 予定 het directe object van de handeling. 変えないと komt van het werkwoord 変える (“veranderen”). 変えない is de negatieve vorm: “niet veranderen”. In de vaste constructie ～ないと drukt dit, vaak als verkorte spreektaal van ～ないといけない of ～ないとだめ, een verplichting uit: “moeten …”. Het betekent hier dus niet simpelweg “als men niet …”. Het Japanse onderwerp staat niet expliciet in de zin; de vaste Nederlandse vertaling maakt voor deze uiting duidelijk dat de spreker over zichzelf spreekt: “ik moet …”. Samen vormt 予定を変えないと de betekenis “ik moet het plan veranderen”. Het slot と laat de verplichtingsconstructie in alledaagse spreektaal onvoltooid, terwijl de bedoelde betekenis uit de constructie duidelijk blijft.

2. どこがうまくいってないの？

   Welk deel werkt niet?

   どこが

   welk deel

   うまくいってない

   werkt niet

   の？

   vraagtoon

   Uitgebreide uitleg

   どこが betekent hier “welk deel” of “wat precies”. どこ is een vraagwoord voor een plaats of, zoals hier, een onderdeel; が markeert het gevraagde onderdeel als datgene waarop de toestand betrekking heeft. Het zegt op zichzelf niet welk concreet onderdeel bedoeld wordt. Vergelijk: どこが問題？ — “Welk deel is het probleem?” うまくいってない beschrijft dat iets niet goed verloopt of niet werkt. De basisvorm is うまくいく (“goed verlopen”, letterlijk ongeveer “goed gaan”). うまく is hier een bijwoord met de betekenis “goed” of “op de juiste manier”, en いく is het werkwoord “gaan”. De vorm いってない is een informele verkorting van いっていない: いく krijgt hier de vorm いって, gevolgd door いる, waarvan de ontkenning いない is. In deze context geeft dat aan dat de toestand van goed verlopen niet geldt. Een vergelijkbaar voorbeeld is 計画がうまくいっている。 — “Het plan verloopt goed.” の？ maakt van de voorafgaande mededeling een informele vraag met een verklarende of belangstellende toon. Het is hier niet het bezittelijke Nederlandse “van”. In een neutralere, minder spreektaalachtige vraag kan men bijvoorbeeld どこがうまくいっていないですか。 gebruiken; de vorm in de vaste zin is duidelijk alledaags. Samen vraagt どこが naar het specifieke onderdeel en beschrijft うまくいってない dat dit onderdeel niet goed werkt of verloopt. De hele zin betekent daarom: “Welk deel werkt niet?”

3. 待ち合わせ場所は、うるさすぎる感じがする。

   Het is te lawaaierig bij de ontmoetingsplek.

   待ち合わせ場所

   ontmoetingsplek

   うるさすぎる

   te lawaaierig

   感じがする

   het voelt alsof; het lijkt

   Uitgebreide uitleg

   待ち合わせ場所 betekent hier “ontmoetingsplek”. Het is een samenstelling van 待ち合わせ (“afspreken/een afspraak om elkaar te ontmoeten”) en 場所 (“plaats”). Zulke Japanse samenstellingen zetten de bepalende informatie vaak vóór het hoofdwoord: 待ち合わせ specificeert wat voor 場所 het is. Voorbeeld: 待ち合わせ場所を変えます。 — “Ik verander de ontmoetingsplek.” うるさすぎる betekent hier “te lawaaierig”. うるさい is de basisvorm van het i-adjectief “lawaaierig”; vóór すぎる valt de slot-い weg: うるさい → うるさすぎる. すぎる voegt het idee toe dat iets een grens overschrijdt: “te …” of “overmatig …”. Voorbeeld: この音は大きすぎる。 — “Dit geluid is te hard.” 感じがする drukt uit dat iets zo aanvoelt of zo lijkt. 感じ betekent “gevoel/indruk”, en がする vormt hier de uitdrukking “een gevoel/indruk hebben” of “het voelt alsof”. In deze zin wordt dus niet simpelweg een objectief feit beweerd; de spreker beschrijft de indruk dat het te lawaaierig is. Voorbeeld: 少し変な感じがする。 — “Het voelt een beetje vreemd.” Samen is 待ち合わせ場所は、うるさすぎる感じがする。 opgebouwd als: “Wat de ontmoetingsplek betreft, [ik krijg] de indruk dat het te lawaaierig is.” Natuurlijk Nederlands is: “Het is te lawaaierig bij de ontmoetingsplek.” は markeert 待ち合わせ場所 als onderwerp van gesprek, terwijl うるさすぎる de indruk nader beschrijft en 感じがする die indruk als ervaring van de spreker presenteert.

4. 中の静かな場所に行こう。

   Laten we binnen naar een rustigere plek gaan.

   中

   binnen

   静かな

   rustig

   場所

   plek

   行こう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   中 betekent hier “binnen” en vormt samen met の de verbinding 中の: “een plaats die binnen is” of “een plek binnen”. の koppelt het eerste zelfstandig naamwoord aan het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. In andere contexten kan 中 ook “binnenkant” of “midden” betekenen; de vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “binnen”. 静かな is de vorm van het beschrijvende woord 静か vóór een zelfstandig naamwoord: 静か → 静かな場所, “een rustige plek”. De vorm 静かな is hier niet op zichzelf een vergrotende trap. De Nederlandse vertaling “rustigere” kan door de context passend zijn, maar het Japans bevat geen afzonderlijk vergelijkingswoord. Een vergelijkende vorm gebruikt bijvoorbeeld より静かな, “rustiger”. 場所 betekent “plaats” of “plek”. Het is het zelfstandige naamwoord dat door 中の en 静かな wordt bepaald. Een bruikbaar voorbeeld is 安全な場所, “een veilige plek”; 安全な gebruikt hetzelfde soort patroon als 静かな vóór een zelfstandig naamwoord. 行こう is de uitnodigende vorm van het werkwoord 行く, “gaan”: 行く → 行こう. Deze vorm drukt uit: “laten we gaan”. De spreker neemt zichzelf daarbij mee; afhankelijk van de situatie kan de aangesprokene worden uitgenodigd om mee te gaan. Het is geen gewone bevelsvorm. Bijvoorbeeld: 食べよう。 betekent “Laten we eten.” In de hele zin staat eerst 中の静かな場所, “een rustige plek binnen”. に markeert die plek als bestemming, en 行こう voegt de uitnodiging toe om erheen te gaan. Samen betekent 中の静かな場所に行こう。: “Laten we binnen naar een rustige plek gaan.”

5. 入口のすぐ中で会える？

   Kunnen we net binnen bij de ingang afspreken?

   入口

   ingang

   すぐ

   direct; vlakbij/in de onmiddellijke omgeving

   中

   binnenkant; binnen

   会える

   kunnen afspreken

   Uitgebreide uitleg

   入口 betekent hier “ingang”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 入口の verbindt の dit met het volgende deel: “van/bij de ingang” of “de ingang als referentiepunt”. Voor “uitgang” gebruik je bijvoorbeeld 出口. すぐ geeft nabijheid of onmiddellijke aansluiting aan. In 入口のすぐ中 betekent het “vlak binnen de ingang”: すぐ bepaalt hier hoe dicht 中 bij de ingang ligt. Het is niet hetzelfde als alleen “meteen” bij een handeling; de context bepaalt dat het hier ruimtelijke nabijheid uitdrukt. 中 betekent hier “binnenkant” of “binnen”. Met で vormt het 中で, de plaats waar de handeling gebeurt: “binnen”. De combinatie 入口のすぐ中で betekent dus “vlak binnen de ingang”. 会える komt van het werkwoord 会う (“elkaar ontmoeten / afspreken”). 会える is de potentiële vorm en drukt uit dat ontmoeten mogelijk is: “kunnen afspreken” of “elkaar kunnen ontmoeten”. In deze vraag wordt de deelnemer door de context als “we” begrepen, zoals in de vaste vertaling. De vorm zelf markeert hier vooral mogelijkheid; hij markeert niet op zichzelf expliciet het Nederlandse onderwerp “we”. Als geheel bestaat de zin uit de plaatsbepaling 入口のすぐ中で (“vlak binnen de ingang”) en de vraag 会える？ (“kunnen we afspreken?”). De volledige betekenis is: “Kunnen we vlak binnen bij de ingang afspreken?” De losse, informele vraagvorm zonder beleefdheidseinde past bij alledaagse conversatie.

6. それでいいよ。

   Dat werkt voor mij.

   それで

   daarmee; zo

   いいよ

   dat is prima

   Uitgebreide uitleg

   それで betekent hier “daarmee” of “zo” en verwijst naar de eerder besproken optie of regeling. In deze context is dat de voorgestelde afspraak; それ verwijst dus naar die zaak, niet naar een specifiek nieuw genoemd voorwerp. で maakt deel uit van de constructie それでいい: “zo/daarmee is het goed”. いいよ bevat いい, het bijvoeglijke woord voor “goed”, “prima” of “in orde”, gevolgd door het zinsfinale partikel よ. いい is hier de gewone niet-verleden vorm. De negatieve vorm is よくない: “niet goed” of “niet prima”. よ presenteert de uitspraak nadrukkelijk als informatie of bevestiging van de spreker; het betekent hier niet op zichzelf “jij mag”. Samen vormt それでいいよ de herbruikbare informele constructie “Zo is het prima” of “Daarmee is het goed”. Met de vaste vertaling komt de volledige betekenis hier neer op: “Dat werkt voor mij.”

7. 着いたら、そこで待つね。

   Ik wacht daar als ik aankom.

   着いたら

   als ik aankom

   そこで

   daar

   待つ

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   着いたら betekent hier “als ik aankom”. De basisvorm is 着く (“aankomen; arriveren”); 着いた is de verleden vorm, en -たら maakt daarvan een voorwaardelijke of temporele vorm: “als/wanneer …”. In deze zin wordt de aankomst van de spreker bedoeld, zoals in de vaste vertaling. Voorbeeld: 家に着いたら、電話する。 — “Als ik thuiskom, bel ik.” そこで betekent “daar”, met de nadruk op de plaats waar de handeling gebeurt. そこ is “daar” en で markeert de plaats van een handeling. Het aanwijzende woord geeft op zichzelf geen specifiek zelfstandig naamwoord aan; de concrete plaats moet uit de context komen. Voorbeeld: そこで話しましょう。 — “Laten we daar praten.” 待つ is de basisvorm voor “wachten”. Deze vorm kan in een informele zin ook de tegenwoordige of toekomstige handeling uitdrukken; hier gaat het om wat de spreker zal doen nadat de aankomst heeft plaatsgevonden. Voorbeeld: ここで待つ。 — “Ik wacht hier.” Het slotpartikel ね staat na 待つ: 待つね. Het maakt de mededeling bevestigend en gesprekmatig, ongeveer “ik wacht daar, hoor” of “ik zal daar wachten”. Het verandert de kernhandeling niet. Samen vormen de delen: 着いたら (“als ik aankom”) + そこで (“daar”) + 待つね (“wacht ik, hoor”). De volledige betekenis is: “Ik wacht daar als ik aankom.” De Japanse zin laat het onderwerp weg; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker zelf degene is die aankomt en wacht.

8. じゃあ、一緒に静かな場所を探せるね。

   Dan kunnen we samen een rustige plek vinden.

   じゃあ

   dan

   一緒に

   samen

   静かな

   rustige

   場所

   plek

   探せる

   kunnen vinden

   Uitgebreide uitleg

   じゃあ betekent hier “dan” en sluit aan op wat eerder is gezegd. Het is een gesprekspartikel waarmee je naar een gevolg, voorstel of volgende stap gaat. Voorbeeld: じゃあ、行きましょう。 — “Dan gaan we.” 一緒に betekent “samen” en geeft aan dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het hoort bij 一緒 (“samen; hetzelfde”) met het bijwoordelijke に. Voorbeeld: 一緒に食べます。 — “We eten samen.” 静かな betekent hier “rustige” en staat vóór 場所 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. 静か is de basisvorm van dit な-type bijvoeglijke woord; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 静かな. Vergelijk: 静かな部屋 — “een rustige kamer” en にぎやかな部屋 — “een levendige kamer”. De な hoort dus bij de verbinding met het volgende zelfstandig naamwoord. 場所 betekent “plek” of “plaats”. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt hier samen met 静かな de woordgroep 静かな場所, “een rustige plek”. Voorbeeld: 場所を変えます。 — “Ik verander van plek.” 探せる betekent hier “kunnen vinden” of “kunnen zoeken en vinden”, afhankelijk van de Nederlandse formulering. Het is de potentiële vorm van 探す (“zoeken”): 探す → 探せる. Deze vorm drukt uit dat de handeling mogelijk is of kan worden uitgevoerd; hij betekent niet simpelweg alleen “zoeken”. Voorbeeld: 駅を探せる。 — “Ik kan het station vinden.” Na 場所 staat het objectpartikel を: 場所を探せる betekent letterlijk dat men een plek kan zoeken/vinden. 一緒に maakt duidelijk dat dit samen gebeurt. Het onderwerp is in het Japans niet uitgedrukt; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om “we” gaat. Het slotpartikel ね verzacht de mededeling en presenteert haar als iets dat de gesprekspartner kan beamen: een gedeelde verwachting of vaststelling. Samen betekent じゃあ、一緒に静かな場所を探せるね。: “Dan kunnen we samen een rustige plek vinden.”