Een portemonnee en sleutels in een rugzak vinden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私の財布が見つかりません。

   Ik kan mijn portemonnee niet vinden.

   私の

   mijn

   財布

   portemonnee

   見つかりません

   kan niet vinden

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is een gebruikelijke vorm voor “ik”, en の verbindt een zelfstandig naamwoord met wat erbij hoort: 私の財布 = “mijn portemonnee”. Het gaat hier om de bezitsrelatie die in de vertaling wordt aangegeven; の staat tussen de aanduiding van de bezitter en het bijbehorende woord. 財布 betekent “portemonnee”. Dit is een zelfstandig naamwoord. Een herbruikbaar patroon is Xの財布 voor “X’ portemonnee” of “de portemonnee van X”, waarbij X de bezitter aanduidt. 見つかりません betekent hier “kan niet gevonden worden” en wordt in de vaste vertaling natuurlijk weergegeven als “kan niet vinden”. De vorm is de beleefde negatieve niet-verleden vorm van 見つかる, “gevonden worden” of “tevoorschijn komen”. Het onderwerp van dit werkwoord is in deze zin de portemonnee: de portemonnee wordt niet gevonden. Dat verschilt van 見つける, “vinden” in de betekenis van iets actief aantreffen; 見つける neemt degene die iets vindt als handelend onderwerp. De beleefde ontkenning 見つかりません kan ook in andere contexten betekenen dat iets niet opduikt of niet wordt gevonden. Samen vormen 私の財布が en 見つかりません de structuur “mijn portemonnee wordt niet gevonden / ik kan mijn portemonnee niet vinden”. が markeert hier de portemonnee als datgene waarover de toestand geldt. De volledige uiting betekent dus: “Ik kan mijn portemonnee niet vinden.”

2. リュックの中を確認しましたか。

   Heb je in je rugzak gekeken?

   リュック

   rugzak

   中

   binnenin

   確認しましたか

   gecontroleerd?

   Uitgebreide uitleg

   リュック betekent hier “rugzak”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Japans in katakana geschreven. Voor een ander voorwerp kun je bijvoorbeeld かばん (“tas”) gebruiken. 中 wordt hier gelezen als なか en betekent “binnenin” of “de binnenkant”. In リュックの中 verbindt の het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede: “binnenin de rugzak”. Het patroon Xの中 is herbruikbaar voor “binnenin X”, bijvoorbeeld 箱の中 — “in de doos”. 確認しましたか komt van het werkwoord 確認する, “controleren” of “nagaan”. In 確認しました is し de vorm van する in deze samengestelde werkwoordsvorm, en ました maakt de vorm beleefd en verleden tijd: 確認する → 確認しました. De vraagpartikel か maakt er een beleefde vraag van. In deze zin vraagt de spreker of de controle is uitgevoerd; de vaste vertaling geeft dat weer als “heb je gekeken?”. の markeert de relatie tussen リュック en 中, terwijl を de woordgroep リュックの中 als object van 確認する markeert. De opbouw is dus リュックの中を — “de binnenkant van de rugzak” als gecontroleerd object — gevolgd door 確認しましたか — “heb je gecontroleerd?”. De hele zin betekent: “Heb je in je rugzak gekeken?”.

3. 私は前のポケットをもう確認しました。

   Ik heb het voorvak al gecontroleerd.

   私は

   ik; wat mij betreft

   前の

   voorste

   ポケット

   vakje

   もう

   al

   確認しました

   gecontroleerd

   Uitgebreide uitleg

   私は maakt 私 tot het gespreksonderwerp: “ik”. は markeert het onderwerp als topic; in deze zin is 私 ook degene die de handeling uitvoert. 私 verandert niet naar geslacht of meervoud. Bijvoorbeeld: 私は学生です。 — “Ik ben student.” 前の betekent hier “voorste” of “aan de voorkant gelegen”. 前 betekent in deze context “voorkant”, en の verbindt het bepalende woord met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: 前のポケット = “het voorvak”. In een andere context kan 前の ook “vorige” betekenen, maar hier ondersteunen de vaste vertaling en de rugzakcontext de ruimtelijke betekenis. ポケット is het zelfstandig naamwoord voor “vakje” of “zak”. Het is een leenwoord. Japans markeert hier geen meervoud op ポケット; het woord kan dus zonder aparte meervoudsuitgang worden gebruikt. Hier gaat het volgens de vaste vertaling om het voorvak. もう betekent hier “al”: de handeling is op het genoemde moment reeds uitgevoerd. De betekenis “nog” die もう in andere contexten kan hebben, past hier niet bij de vaste vertaling. 確認しました betekent hier “heeft gecontroleerd” in de vaste Nederlandse vertaling. De basisvorm is 確認する, “controleren” of “nagaan”. 確認しました is de beleefde verleden vorm: 確認し- + ました. Deze werkwoordsvorm markeert niet zelf wie de handeling uitvoert; dat wordt hier door 私は en de context duidelijk. Bijvoorbeeld: 確認しました。 — “Gecontroleerd.” Het onderwerp en object blijven in dit Japanse voorbeeld onuitgesproken. Samen vormen de delen 私は + 前のポケットを + もう + 確認しました. を markeert 前のポケット als het object. De hele uiting betekent daarom: “Ik heb het voorvak al gecontroleerd.” De vorm ました maakt de mededeling beleefd.

4. ファスナーの近くの小さいポケットを見てください。

   Probeer het kleine vakje bij de rits.

   ファスナー

   rits

   の近くの

   in de buurt van … gelegen

   小さい

   klein

   ポケット

   vakje

   見てください

   kijk alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   ファスナー betekent hier “rits” en is een zelfstandig naamwoord. Het staat als het eerste deel van een relatie-uitdrukking: het is het referentiepunt voor de plaatsbepaling die erop volgt. の近くの betekent “bij/in de buurt van … gelegen”. の verbindt ファスナー met 近く (“buurt”): ファスナーの近く is “in de buurt van de rits”. De laatste の maakt die hele plaatsbepaling geschikt om een zelfstandig naamwoord te omschrijven: ファスナーの近くのポケット = “het vakje dat bij de rits zit”. Dit is een herbruikbaar patroon: Aの近くのB = “B bij/in de buurt van A”. 小さい betekent hier “klein” en omschrijft ポケット. Het is een zogenoemd い-bijvoeglijk naamwoord; vóór een zelfstandig naamwoord blijft deze vorm staan: 小さいポケット = “een klein vakje”. De relevante tegenstelling is 大きい (“groot”): 大きいポケット betekent “een groot vakje”. ポケット betekent “vakje” of “zakje” en is hier het object waarnaar gekeken moet worden. In combinatie met de voorafgaande delen ontstaat ファスナーの近くの小さいポケット: “het kleine vakje bij de rits”. 見てください is een beleefde vraag of aansporing: “kijk alstublieft” / “probeer te kijken”. De vorm bestaat uit de て-vorm 見て van 見る (“kijken, zien”) plus ください (“geef alstublieft”), een veelgebruikt patroon om iemand beleefd te vragen iets te doen. Vergelijk als oefenpatroon: 読んでください = “lees alstublieft”. Samen is de opbouw: ファスナーの近くの (“bij de rits gelegen”) + 小さいポケット (“klein vakje”) + 見てください (“kijk alstublieft”). De volledige bedoeling is: “Probeer het kleine vakje bij de rits.”

5. 私はそこで財布を見つけました。

   Ik heb hem daar gevonden.

   私は

   ik als onderwerp of thema

   そこで

   daar

   財布

   portemonnee

   見つけました

   gevonden

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en は, dat het onderwerp of thema markeert. 私 is een eerste-persoonsvorm; de precieze beleefdheidsnuance hangt van de context af. In deze zin is de spreker degene die de handeling uitvoert. そこで betekent hier “daar, op die plaats”. そこ verwijst naar een plaats die als bekend geldt; で markeert de plaats waar een handeling gebeurt. Vergelijk ここで (“hier”) en そこで (“daar”). Voorbeeld: そこで待ちます。 — “Ik wacht daar.” 財布 betekent “portemonnee”. In deze zin krijgt het zelfstandig naamwoord de objectmarkering を: 財布を is het voorwerp dat gevonden wordt. Voorbeeld: 財布を探します。 — “Ik zoek mijn portemonnee.” 見つけました is de beleefde verleden vorm van 見つける (“vinden”). De vormketen is 見つける → 見つけました; de handeling wordt dus als voltooid en beleefd weergegeven. Dit is niet hetzelfde als 見ました (“zag/bekijkte”), dat van 見る komt. Voorbeeld: 鍵を見つけました。 — “Ik heb de sleutel gevonden.” De betekenisvolle volgorde is 私は (ik als thema) + そこで (daar) + 財布を (de portemonnee als object) + 見つけました (heb gevonden). Samen betekent de zin: “Ik heb hem daar gevonden.” In deze vaste vertaling verwijst hem naar het gevonden voorwerp; die vertaling is verenigbaar met de Japanse zin, waarin dat voorwerp als 財布 (“portemonnee”) wordt genoemd.

6. 行く前にファスナーを閉めてください。

   Sluit de rits voordat je weggaat.

   行く

   gaan

   前に

   voordat; vóór

   ファスナー

   rits

   閉めてください

   sluit alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   行く betekent hier “gaan” of “vertrekken”. De basisvorm is 行く; de vorm 行きます is de beleefde niet-verleden vorm. In deze zin staat 行く vóór 前に, waardoor het als gebeurtenis wordt gebruikt in de constructie werkwoord in basisvorm + 前に: “voordat je …”. 前に betekent hier “voordat”. 前 betekent letterlijk “ervoor” of “ervoor gelegen”, en に markeert hier het tijdsmoment of de gebeurtenis als referentiepunt. De combinatie V-前に drukt uit dat iets eerder gebeurt dan V. Voorbeeld: 寝る前に歯を磨きます。— “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” ファスナー is het zelfstandig naamwoord voor “rits”. Het is een leenwoord; in deze zin is het het voorwerp van de handeling. De zin zegt niet wie de rits bezit, alleen welke rits gesloten moet worden. 閉めてください betekent “sluit alstublieft”. Het werkwoord is 閉める, “sluiten”; de vorm 閉めて is de te-vorm. Met ください vormt die te-vorm een beleefd verzoek: V-てください = “doe alstublieft V”. 閉める is een overgankelijk werkwoord: de rits is wat gesloten wordt. Voorbeeld: ドアを閉めてください。— “Sluit alstublieft de deur.” Samen vormen 行く前に en ファスナーを閉めてください de betekenis: “Sluit de rits voordat je weggaat.” 行く geeft de toekomstige of nog niet uitgevoerde vertrekhandeling aan, 前に maakt daarvan het tijdsreferentiepunt, en ファスナーを markeert de rits als object van 閉めてください. Het onderwerp van zowel het vertrek als het verzoek is in het Japans niet uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling geeft hier de lezing “je”.

7. 私はまだ鍵が必要です。

   Ik heb mijn sleutels nog nodig.

   私は

   ik; wat mij betreft

   まだ

   nog

   鍵

   sleutel(s)

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en は, dat hier het gespreksonderwerp markeert; は wordt in deze functie uitgesproken als *wa*. Het betekent ongeveer “wat mij betreft” of “ik”, maar op zichzelf niet “ik heb”. In deze zin verwijst het naar de spreker als degene voor wie de sleutels nodig zijn. Voorbeeld: 私は学生です。— “Ik ben student.” まだ betekent hier “nog” en geeft aan dat de behoefte op dit moment voortduurt. Het staat vóór het deel waarop het betrekking heeft. Voorbeeld: まだ必要です。— “Het is nog nodig.” 鍵 betekent hier “sleutel” en wordt volgens de vaste Nederlandse vertaling als “sleutels” begrepen. Japanse zelfstandige naamwoorden markeren op zichzelf meestal geen enkelvoud of meervoud; de context bepaalt het aantal. Voorbeeld: 鍵があります。— “Er is een sleutel / Er zijn sleutels.” 必要です betekent “nodig zijn” of “noodzakelijk zijn”. 必要 is een zelfstandig naamwoord dat ook beschrijvend wordt gebruikt; です maakt de uitdrukking beleefd. De vorm drukt geen persoon uit. Een ontkennend contrast is 必要ではありません — “is niet nodig”. Samen vormt 私はまだ鍵が必要です de structuur [onderwerp of topic] は [nodig ding] が 必要です: “Voor mij zijn de sleutels nog nodig”, natuurlijk vertaald als “Ik heb mijn sleutels nog nodig.” 私は markeert hier de spreker als topic, terwijl 鍵が het benodigde ding markeert; 私は is dus niet letterlijk een werkwoordelijke “hebben”-constructie. De beleefde vorm past bij een neutrale, beleefde mededeling.

8. 鍵は横のポケットにあります。

   Ze zitten in het zijvak.

   鍵

   sleutels

   横

   zijkant; ernaast

   ポケット

   zak; vak

   あります

   zijn; zich bevinden

   Uitgebreide uitleg

   鍵 betekent hier “sleutels”. In deze vorm markeert het Japans niet zelfstandig duidelijk enkelvoud of meervoud; de vorige zin noemt eveneens sleutels, en de vaste vertaling geeft aan dat daar met ze naar wordt verwezen. Het woord kan in andere contexten ook “sleutel” betekenen. 横 betekent hier “zijkant” en helpt in 横のポケット de soort of positie van het vak aan te geven. Het kan in andere contexten ook “ernaast” of “naast” betekenen. の verbindt hier het bepalende element met het zelfstandig naamwoord erna. ポケット betekent “zak” of “vak”. Het is een zelfstandig naamwoord in katakana. Samen met 横の vormt het 横のポケット, “het zijvak”. あります is de beleefde vorm van ある, dat het bestaan of de aanwezigheid van iets niet-levends uitdrukt. Met de plaatsaanduiding ervoor betekent het hier dat de sleutels zich daar bevinden. De plaats wordt aangegeven door に, na ポケット. De beleefdheidsvorm あります staat tegenover de informele vorm ある. De onderdelen worden samengevoegd als 鍵は — “wat de sleutels betreft” —, 横のポケットに — “in het zijvak” — en あります — “zijn daar / bevinden zich daar”. は markeert hier het onderwerp van gesprek, niet noodzakelijk een grammaticaal onderwerp in elke mogelijke analyse. De hele zin betekent daarom: “Ze zitten in het zijvak.”