Een telefoonoplader lenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 携帯電話の充電器を借りてもいいですか？

   Mag ik je telefoonoplader lenen?

   携帯電話

   mobiele telefoon

   充電器

   oplader

   借り

   lenen

   てもいいですか？

   mag ik …?

   Uitgebreide uitleg

   携帯電話 betekent hier “mobiele telefoon”. Het is een zelfstandig naamwoord en een vaste samenstelling van 携帯 en 電話. Volgens de Nederlandse vertaling gaat het hier om de telefoon van de aangesprokene; het Japans drukt dat bezit niet afzonderlijk uit. 充電器 betekent “oplader”, hier de oplader voor de genoemde mobiele telefoon. 携帯電話の充電器 betekent “de oplader van de mobiele telefoon”: の verbindt de twee zelfstandige naamwoorden en drukt hier een relatie van bezit of verbondenheid uit. 借り is de stamvorm van het werkwoord 借りる (“lenen”). Het geleende voorwerp krijgt hier を: 充電器を借りる betekent “een oplader lenen”. In de vaste zin wordt deze stam gevolgd door て, zodat de vorm 借りて ontstaat. てもいいですか？ maakt van de voorafgaande handeling een beleefde vraag om toestemming. Het patroon is V-てもいいですか, waarbij V-て de て-vorm van het werkwoord is. Hier is die vorm 借りて, dus 借りてもいいですか betekent “mag ik lenen?”. いい drukt in dit patroon uit dat de handeling toegestaan is. Samen betekent 携帯電話の充電器を借りてもいいですか？: “Mag ik je telefoonoplader lenen?” De vaste Nederlandse vertaling geeft die bedoelde lezing van de relatie met de aangesprokene weer.

2. 私のバッグの内ポケットにあります。

   Hij zit in het binnenvak van mijn tas.

   私の

   mijn

   バッグ

   tas

   内ポケット

   binnenvak

   あります

   zich bevinden; er zijn

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is “ik” of “mij” als zelfstandig naamwoordelijk voornaamwoord; の verbindt een bezitter met wat erop volgt. Het patroon XのY betekent “Y van X” of “X's”. Voorbeeld: 私の本 = “mijn boek”. In deze zin staat 私の vóór het zelfstandig naamwoord dat het bezit specificeert. バッグ betekent “tas”. Het is een zelfstandig naamwoord, geschreven in katakana; de vorm zelf krijgt hier geen zichtbare verbuiging voor bijvoorbeeld enkelvoud of meervoud. Samen met 私の vormt het 私のバッグ, “mijn tas”. 内ポケット betekent “binnenvak” of “binnenzak”. 内 geeft “binnen-” aan en ポケット betekent “zak/vak”; samen vormen ze één zelfstandig naamwoordelijk begrip. Het partikel の daarna verbindt dit binnenvak met het volgende plaatsbepalende deel: バッグの内ポケット = “het binnenvak van de tas”. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “zich bevinden” of “er zijn” voor niet-levende zaken. In deze zin beschrijft het waar een voorwerp zich bevindt. Het partikel に vóór deze vorm markeert de plaats waar iets is: Xにあります = “het bevindt zich in/op X”. De vorm あります is beleefd; de gewone niet-verleden vorm is ある. Voorbeeld: 机の上にあります。 = “Het bevindt zich op het bureau.” De volledige plaatsbepaling is 私のバッグの内ポケットに: “in het binnenvak van mijn tas”. Het onderwerp wordt in de Japanse zin niet uitgedrukt; uit de vaste Nederlandse vertaling blijkt dat het om een niet-levend voorwerp gaat, namelijk de bedoelde oplader. Daarna zegt あります dat dit voorwerp zich daar bevindt. Samen betekent de hele zin: “Hij zit in het binnenvak van mijn tas.”

3. ケーブルも一緒にありますか？

   Zit de kabel erbij?

   ケーブル

   kabel

   も

   ook

   一緒に

   erbij; samen

   あります

   aanwezig zijn; zich bevinden

   か

   vraagmarkeerder

   Uitgebreide uitleg

   ケーブル betekent hier “kabel”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan rechtstreeks met andere woorden worden gecombineerd, bijvoorbeeld ケーブルがあります。 = “Er is een kabel.” も voegt iets toe aan wat al in de context aanwezig is. In deze zin betekent het “ook”: de spreker vraagt of de kabel eveneens bij de genoemde inhoud hoort. Het partikel komt direct na het woord of de woordgroep waarop de toevoeging betrekking heeft. 一緒に betekent “samen” of “erbij, samen met iets anders”. Hier geeft het aan dat de kabel samen met de al besproken zaken aanwezig is. Een bruikbaar patroon is Aも一緒に = “A ook erbij/samen met de rest”. Bijvoorbeeld: 説明書も一緒にあります。 = “De handleiding zit er ook bij.” あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “aanwezig zijn” of “zich bevinden”. ある wordt gebruikt voor dingen en andere niet-levende zaken; de beleefde vorm is あります. Bijvoorbeeld: 箱に鍵があります。 = “Er zit een sleutel in de doos.” か staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een vraag. Het verandert de beleefde vorm あります niet; ありますか？ betekent “is het aanwezig?” of, in deze context, “zit het erbij?” Samen vormt ケーブルも一緒にありますか？ de beleefde vraag: “Zit de kabel er ook bij?” ケーブル is het element dat aan de vraag wordt toegevoegd, も markeert dat het eveneens wordt meegerekend, 一緒に geeft het idee van samen erbij aan, en ありますか vraagt of het aanwezig is.

4. ケーブルは小さいケースに入っています。

   De kabel zit in het kleine hoesje.

   ケーブル

   kabel

   小さい

   klein

   ケース

   hoesje

   入っています

   zit erin

   Uitgebreide uitleg

   ケーブル betekent hier “kabel”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Voor een ander concreet zelfstandig naamwoord kun je hetzelfde patroon gebruiken, bijvoorbeeld 本 “boek”. 小さい betekent hier “klein” en staat vóór ケース om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. De basisvorm is 小さい; dit is een zogenoemd i-adjectief. In attributief gebruik blijft deze vorm vóór het zelfstandig naamwoord staan: 小さいケース betekent “een klein hoesje”. Een voorbeeld: 小さい箱 — “een kleine doos”. ケース betekent hier “hoesje” of “case”. Het is een zelfstandig naamwoord in katakana. De combinatie 小さいケース is dus letterlijk “klein hoesje”, waarbij 小さい de eigenschap van ケース uitdrukt. 入っています geeft hier aan dat iets zich in een ruimte of houder bevindt: “zit erin”. De vorm hangt samen met het werkwoord 入る (“binnengaan” of “erin komen”). In 入っています drukt 〜ています bij dit werkwoord de voortdurende of resulterende toestand uit: de kabel is erin en bevindt zich daar nog. De beleefde vorm eindigt op ます. Dit is niet hetzelfde als あります, dat het bestaan of aanwezig zijn van een niet-levend ding uitdrukt zonder specifiek “erin zitten” te betekenen. Een voorbeeld: 鍵が箱に入っています。 — “De sleutel zit in de doos.” に staat na ケース en markeert hier de plaats of houder waarin iets zich bevindt. Het patroon XはYに入っています betekent: “X zit in Y.” は na ケーブル markeert ケーブル als onderwerp van gesprek; het drukt hier geen extra betekenis als “ook” uit. Samen betekent ケーブルは小さいケースに入っています。: “De kabel zit in het kleine hoesje.” De structuur is: ケーブルは (“wat de kabel betreft”), 小さいケースに (“in het kleine hoesje”) en 入っています (“zit erin”).

5. 両方見つけました。

   Ik heb ze allebei gevonden.

   両方

   beide

   見つけました

   heb gevonden

   Uitgebreide uitleg

   両方 betekent hier “beide”: het verwijst naar precies twee dingen die samen worden bedoeld. Het is een bruikbare keuze wanneer je niet één van twee, maar de twee als groep aanwijst. Voor één ding gebruik je bijvoorbeeld 一つ (“één exemplaar”), maar dat is geen synoniem van 両方. 見つけました is de beleefde verleden vorm van het werkwoord 見つける (“vinden”). De vorm laat zien dat het vinden als afgerond wordt voorgesteld en beleefd wordt uitgedrukt. In een gewone zin krijgt het gevonden object doorgaans を, bijvoorbeeld: 鍵を見つけました。 — “Ik heb de sleutel gevonden.” Het onderwerp kan in het Japans worden weggelaten wanneer het uit de context duidelijk is; de vaste vertaling maakt hier “ik” expliciet. Samen vormt 両方 met 見つけました de betekenis “Ik heb ze allebei gevonden.” 両方 geeft aan dat het om de twee bedoelde dingen gaat, en 見つけました zegt dat de spreker ze heeft gevonden. De zin zegt niet welk grammaticaal onderwerp in het Japans wordt uitgesproken, omdat dat onderwerp hier niet aanwezig is.

6. ケーブルをケースに戻してください。

   Doe de kabel alstublieft terug in het hoesje.

   ケーブル

   kabel

   ケース

   hoesje

   戻してください

   breng terug, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   ケーブル betekent hier “kabel” en is een zelfstandig naamwoord. Het woord wordt in het Japans vaak in katakana geschreven, zoals veel leenwoorden. In deze zin is het de zaak die teruggebracht moet worden. ケース betekent hier “hoesje” of “etui”. Ook dit is een zelfstandig naamwoord in katakana. Samen met に geeft het de bestemming aan: ケースに = “in/naar het hoesje”. Het partikel に markeert hier dus niet het voorwerp dat wordt teruggebracht, maar de plaats waar het terechtkomt. 戻してください is een beleefde vraag om iets terug te doen of terug te brengen. De basisvorm is 戻す (“terugdoen”, “terugbrengen”); 戻して is de verbindingsvorm en ください maakt er een beleefd verzoek van: 戻してください = “breng het alstublieft terug”. Dit is niet dezelfde vorm als 戻ります (“teruggaan/terugkomen”), waarbij het onderwerp zelf teruggaat. In 戻してください vraagt de spreker de aangesprokene om iets terug te brengen. De structuur is ケーブルを ケースに 戻してください: を markeert de kabel als het object van de handeling, に markeert het hoesje als bestemming, en 戻してください formuleert het beleefde verzoek. Samen betekent de zin: “Doe de kabel alstublieft terug in het hoesje.”

7. 私はここを出る前に、全部返します。

   Ik breng alles terug voordat ik wegga.

   私は

   ik (als onderwerp/topic)

   ここ

   hier; deze plek

   出る

   weggaan; vertrekken

   前に

   voordat; voor het moment dat

   全部

   alles

   返します

   breng terug; geef terug

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 “ik” en de topicmarkeerder は. In deze zin is de spreker het onderwerp van 返します; dezelfde spreker is ook de begrepen actor van 出る. 私 is een eerste-persoonsvorm en specificeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud. ここ betekent hier “deze plek” of “hier”. Met を in ここを出る markeert het niet het voorwerp van 出る, maar de plek die iemand verlaat. Het patroon plaats + を + 出る betekent dus “een plaats verlaten”. Voorbeeld: 部屋を出ます。 — “Ik verlaat de kamer.” 出る is de woordenboekvorm van “uitgaan” of “vertrekken”. Hier staat deze gewone, niet-verleden vorm vóór 前に, omdat de constructie “voordat iemand vertrekt” vormt. De vorm 出る zegt hier niet dat het vertrek al heeft plaatsgevonden. 前に betekent “voordat” wanneer het op een handeling volgt. Het patroon werkwoord in de gewone vorm + 前に betekent “voordat …”. Voorbeeld: 寝る前に、本を読みます。 — “Voordat ik ga slapen, lees ik een boek.” 全部 betekent “alles” of “het geheel”. In 全部返します bepaalt het hoeveel van het bedoelde terug te brengen materiaal wordt teruggebracht: alles ervan. Het zelfstandig naamwoord waarnaar 全部 verwijst, wordt hier niet opnieuw genoemd. 返します is de beleefde niet-verleden vorm van 返す, “teruggeven” of “terugbrengen”. De uitgang ます markeert beleefdheid en een niet-verleden tijdsvorm; zij betekent niet op zichzelf uitsluitend “toekomst”. 返す wordt gebruikt voor iets terugbrengen naar de eigenaar of naar een eerdere plaats. Voorbeeld: 本を返します。 — “Ik breng het boek terug.” Samen vormen 私はここを出る前に en 全部返します de structuur “voordat ik deze plek verlaat, breng ik alles terug”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker degene is die alles terugbrengt en daarna weggaat. De volledige betekenis is: “Ik breng alles terug voordat ik wegga.”

8. それで大丈夫です。

   Dat is goed voor mij.

   それで

   daarmee / zo

   大丈夫

   in orde / goed

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   それで verwijst hier naar iets dat al bekend is en betekent in deze zin ongeveer “daarmee” of “dat is voor mij zo goed”. Het bestaat uit それ (“dat”, een demonstratief voor iets dat niet als “dit” wordt aangewezen) en で, dat onder andere de omstandigheid of het middel kan markeren. In combinatie kan それで ook “daarmee dan” of “dus” betekenen; hier ondersteunt de vaste vertaling de lezing “daarmee/dat”. 大丈夫 betekent hier “in orde” of “goed”. Het is een な-bijvoeglijk naamwoord: vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt bijvoorbeeld 大丈夫な方法 (“een geschikte/in orde zijnde methode”), terwijl het zelfstandig als predicaat met です kan staan. In deze zin beschrijft het niet noodzakelijk lichamelijke veiligheid; het geeft aan dat de genoemde zaak voor de spreker aanvaardbaar of in orde is. です is de beleefde predicatieve vorm die de zin afsluit. Bij 大丈夫です maakt het de mededeling beleefd; です draagt hier niet op zichzelf de volledige betekenis “is”, maar vormt samen met 大丈夫 het beleefde predicaat. Een vergelijkbaar patroon is 便利です (“het is handig”). Samen vormen de delen それで + 大丈夫です: “Daarmee/dat is het goed voor mij” of natuurlijker, overeenkomstig de vaste vertaling, “Dat is goed voor mij.” De zin is een beleefde bevestiging dat de bedoelde zaak of regeling aanvaardbaar is.