Een tas organiseren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私の眼鏡はこのバッグにありますか。

   Zit mijn bril in deze tas?

   私の

   mijn

   眼鏡

   bril

   この

   deze

   バッグ

   tas

   にありますか

   bevindt … zich in/op?

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is de gebruikelijke vorm voor “ik/mij” in neutrale taal; の verbindt een zelfstandig naamwoord met wat erbij hoort: 私の眼鏡 = “mijn bril”. In een ander voorbeeld geeft 友達の本 “het boek van een vriend” weer. 眼鏡 betekent “bril”. Dit Japanse zelfstandig naamwoord verandert niet voor enkelvoud en meervoud; de vaste vertaling maakt hier de enkelvoudige lezing “mijn bril” passend. De vorm kan dus afhankelijk van de context ook naar meer dan één bril verwijzen, maar dat wordt hier niet beweerd. Na 眼鏡 staat は. Dit maakt 眼鏡 tot het onderwerp van gesprek: “wat mijn bril betreft”. De combinatie 私の眼鏡は zet dus “mijn bril” als thema voor de vraag. この betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. このバッグ betekent daarom “deze tas”. この drukt nabijheid bij de spreker of het gesprek uit; het verandert niet naar enkelvoud of meervoud. Een vergelijkbaar patroon is この本 (“dit boek”). バッグ betekent “tas” en is een leenwoord dat in katakana wordt geschreven. Het is hier het zelfstandig naamwoord na この, niet een woord dat zelf de betekenis “deze tas” bevat. In にありますか markeert に de plaats waar iets zich bevindt. あります komt van ある en is de beleefde niet-verleden vorm voor het bestaan of bevinden van een niet-levend ding. か maakt de uiting tot een vraag. Samen vraagt dit patroon naar de locatie van het genoemde voorwerp: XはYにありますか = “Is X in/op Y?”; に kan afhankelijk van de plaatsrelatie bijvoorbeeld “in”, “op” of “bij” weergeven. De volledige opbouw is 私の眼鏡は (“mijn bril”, als thema) + このバッグに (“in deze tas”, als plaats) + ありますか (“bevindt die zich?”). De hele vraag betekent dus: “Zit mijn bril in deze tas?” De formulering is beleefd en vraagt specifiek naar de plaats van een niet-levend voorwerp.

2. 眼鏡はバッグの横のポケットにあります。

   Ze zitten in het zijvak.

   眼鏡

   bril; bril(len)

   バッグ

   tas

   横

   zijkant

   ポケット

   zak; vak

   あります

   is; bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   眼鏡 betekent hier “bril”. Het Japanse woord geeft op zichzelf niet aan of het om één of meer exemplaren gaat. In de vaste Nederlandse vertaling wordt het als meervoud weergegeven door ze zitten; neem die meervoudige weergave hier dus over. バッグ is een leenwoord voor “tas”. Met het partikel の kan het een volgend zelfstandig naamwoord bepalen: バッグの… betekent hier “de … van de tas”. Voorbeeld: バッグの中 — “in de tas”. 横 betekent “zijkant” of “zijde”. In バッグの横 betekent het “de zijkant van de tas”. Het kan ook in andere plaatsaanduidingen voorkomen, bijvoorbeeld 横に — “aan de zijkant”. ポケット betekent “zak” of “vak”. In バッグの横のポケット vormt het de naamwoordgroep “het vak aan de zijkant van de tas”. De twee の-delen bouwen die groep stapsgewijs op: バッグの横 is “de zijkant van de tas”, en バッグの横のポケット is “het vak aan de zijkant van de tas”. あります is de beleefde tegenwoordige vorm van ある. Die vorm wordt gebruikt voor het bestaan of de aanwezigheid van niet-menselijke dingen. Met een plaatsaanduiding betekent zij hier dat de bril(len) zich daar bevinden. De informele overeenkomstige vorm is ある. Voorbeeld: 本は机の上にあります。— “Het boek ligt op het bureau.” Het patroon X は Y に あります zegt dat X zich op of in plaats Y bevindt. Hier is 眼鏡 het besproken element, バッグの横のポケット de plaats en あります de beleefde mededeling van aanwezigheid. Samen betekent de zin, in aansluiting op de vaste vertaling: “Ze zitten in het vak aan de zijkant van de tas.”

3. 私のノートも必要です。

   Ik heb mijn notitieboek ook nodig.

   私の

   mijn

   ノート

   notitieboek

   も

   ook

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is een voornaamwoord voor de eerste persoon; het Japans markeert hier geen grammaticaal enkelvoud of meervoud. の verbindt dit met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: 私のノート = “mijn notitieboek”. Het bezittelijke woord staat vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 私の傘 = “mijn paraplu”. ノート betekent hier “notitieboek”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. In andere contexten kan het ook “schrift” of “aantekeningen” betekenen, maar in deze zin past “notitieboek” bij de vaste vertaling. も betekent hier “ook”. Deze partikel staat na het woord of de woordgroep waarop “ook” betrekking heeft. In 私のノートも krijgt dus de hele woordgroep 私のノート de betekenis “mijn notitieboek ook”. Voorbeeld: 私も必要です。 = “Ik heb het ook nodig.” 必要です drukt uit dat iets nodig of vereist is. 必要 is de kernvorm met de betekenis “nodig/noodzakelijk”; です maakt de uitdrukking beleefd. In deze zin wordt niet een afzonderlijk werkwoord voor “hebben” gebruikt: het Japans beschrijft dat het notitieboek nodig is, wat in natuurlijk Nederlands “nodig hebben” wordt. Samen vormen 私のノートも en 必要です de betekenis: “Mijn notitieboek is ook nodig.” Met de natuurlijke Nederlandse formulering van de vaste vertaling: “Ik heb mijn notitieboek ook nodig.”

4. ノートはあなたの傘の下にあります。

   Het ligt onder jouw paraplu.

   ノート

   notitieboek

   あなたの

   jouw

   傘

   paraplu

   下に

   onder

   あります

   zich bevinden

   Uitgebreide uitleg

   ノート betekent hier “notitieboek”. Het woord komt ook voor in 私のノート (“mijn notitieboek”) in de vorige zin. Het meervoud wordt in het Japans niet automatisch met een aparte uitgang aangegeven; de context bepaalt of één of meer notitieboeken bedoeld zijn. あなたの betekent “jouw”. あなた is “jij/u” en の koppelt een bezitter aan wat erop volgt: あなたの傘 = “jouw paraplu”. Hetzelfde patroon zie je in 私のノート = “mijn notitieboek”. Het bezittelijke woord staat vóór het zelfstandig naamwoord. 傘 betekent “paraplu”. In 傘を動かしてもいいですか wordt hetzelfde woord gecombineerd met を, omdat de paraplu daar het object is dat men wil verplaatsen. In de vaste zin staat 傘 met の, omdat het om de relatie “jouw paraplu” gaat. 下に betekent hier “onder/in de positie onder”. 下 is “onderkant” of “beneden”; に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Het patroon XはYの下にある betekent “X bevindt zich onder Y”. Andere plaatswoorden volgen hetzelfde soort patroon, bijvoorbeeld 机の上に = “op het bureau”. あります is de beleefde vorm van ある, “zich bevinden” of “er zijn” voor niet-levende zaken. De vorm drukt hier geen verleden tijd uit: het notitieboek bevindt zich nu op die plaats. Voor een levend wezen wordt gewoonlijk います gebruikt, bijvoorbeeld 猫がいます = “Er is een kat / De kat is er.” あります is beleefd; de gewone vorm is ある. Samen bestaat de zin uit ノートは (“wat het notitieboek betreft”), あなたの傘の下に (“onder jouw paraplu”) en あります (“bevindt zich”). De volledige betekenis is dus: “Het notitieboek bevindt zich onder jouw paraplu.” Het Nederlandse “het” in de vertaling verwijst hier naar het eerder genoemde notitieboek; het Japanse zelfstandig naamwoord ノート blijft expliciet staan.

5. 傘を動かしてもいいですか。

   Mag ik de paraplu verplaatsen?

   傘

   paraplu

   動かして

   verplaatsen

   もいいですか

   mag dat?

   Uitgebreide uitleg

   傘 betekent hier “paraplu”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het het voorwerp waarop de handeling gericht is. Het patroon Nを動かす betekent “N verplaatsen”. Voorbeeld: 椅子を動かす。 — “Een stoel verplaatsen.” 動かして is de vorm van het werkwoord 動かす (“verplaatsen”, “bewegen”). De vorm op -て verbindt het werkwoord hier met もいいですか; op zichzelf betekent 動かして dus niet “mag verplaatsen”. Voorbeeld: 少し動かして。 — “Verplaats het een beetje.” もいいですか vormt na een werkwoord op -て de vraag of iets toegestaan is: V-てもいいですか — “Mag ik V?” of “Is het goed als ik V?” In deze zin staat 動かしてもいいですか, dus “Mag ik het verplaatsen?” Het onderwerp “ik” is in het Japans niet uitgesproken, maar wordt in de Nederlandse vertaling door de vraagvorm ondersteund. Voorbeeld: ここに座ってもいいですか。 — “Mag ik hier zitten?” Samen is 傘を動かしてもいいですか。 opgebouwd als 傘を (“de paraplu” als voorwerp) + 動かしてもいいですか (“mag ik verplaatsen?”). De volledige betekenis is: “Mag ik de paraplu verplaatsen?” De beleefde vraagvorm vraagt toestemming voor die handeling.

6. 傘を持ち手のそばに置いて、邪魔にならないようにしてください。

   Leg de paraplu bij het handvat, zodat hij niet in de weg ligt.

   傘

   paraplu

   持ち手

   handvat

   そば

   buurt; vlakbij

   置いて

   zet/leg neer en…

   邪魔にならないようにしてください

   zorg ervoor dat het niet in de weg zit

   Uitgebreide uitleg

   傘 betekent hier “paraplu”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: 傘を持っています。 — “Ik heb een paraplu bij me.” 持ち手 betekent “handvat”, hier het handvat waar de paraplu bij wordt geplaatst. Het woord bestaat uit 持つ (“vasthouden”) en 手 (“hand”), maar 持ち手 functioneert als één zelfstandig naamwoord voor een handvat of greep. Voorbeeld: 持ち手をつかんでください。 — “Pak het handvat vast.” そば betekent “vlakbij” of “in de buurt”. In 持ち手のそば verbindt の de plaatsaanduiding met het zelfstandig naamwoord: “vlak bij het handvat”. そば staat dus niet zelf voor het handvat, maar geeft de nabijheid aan. Voorbeeld: ドアのそばに立ちます。 — “Ik ga bij de deur staan.” 置いて is de te-vorm van 置く, “neerzetten” of “neerleggen”. De te-vorm verbindt deze handeling hier met het daaropvolgende verzoek: “leg het neer en …”. 置く gebruikt u voor iets op een plaats neerleggen; 持つ betekent juist “vasthouden” of “bij zich hebben”. Voorbeeld: 本を机に置いてください。 — “Leg het boek op het bureau.” 邪魔にならないようにしてください betekent hier “zorg ervoor dat het niet in de weg ligt”. 邪魔になる betekent letterlijk dat iets een hinder of obstakel wordt; ならない is de negatieve vorm van なる, “worden”, dus “geen hinder worden”. ようにしてください drukt een verzoek uit om ervoor te zorgen dat een bepaalde toestand ontstaat of behouden blijft. In deze zin slaat de vertaling hij op de paraplu, zoals de vaste Nederlandse vertaling aangeeft. De constructie V-ないようにしてください is herbruikbaar voor “zorg ervoor dat u niet V” of “zorg ervoor dat iets niet V”. Voorbeeld: 忘れないようにしてください。 — “Zorg ervoor dat u het niet vergeet.” Hier is 忘れない de negatieve vorm van 忘れる, terwijl してください het beleefde verzoek vormt. Samen betekent 傘を “de paraplu” als object, 持ち手のそばに “vlak bij het handvat”, en 置いて “leg hem neer en”. Het slot 邪魔にならないようにしてください vraagt vervolgens om ervoor te zorgen dat de paraplu niet in de weg ligt. De volledige betekenis is daarom: “Leg de paraplu bij het handvat, zodat hij niet in de weg ligt.”

7. 今、バッグを整理します。

   Ik ga de tas nu organiseren.

   今

   nu

   バッグ

   tas

   整理します

   ordenen; organiseren

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en geeft het tijdstip van de handeling aan. Het staat aan het begin van de zin en kan in andere zinnen ook vóór de handeling staan, bijvoorbeeld: 今、食べます。 — “Ik ga nu eten.” バッグ is het zelfstandig naamwoord “tas” of “bag”. Het is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. In deze zin is het de zaak waarop de handeling gericht is. 整理します betekent hier “ordenen” of “organiseren”. De basisvorm is 整理する; 整理します is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan afhankelijk van de context een gewoonte, een algemene toekomstige handeling of een voornemen uitdrukken. Met 今 krijgt zij hier de betekenis “nu gaan ordenen”. De vorm します wordt ook met andere zelfstandige naamwoorden gebruikt om een handeling uit te drukken, bijvoorbeeld 勉強します — “studeren”. Samen vormen バッグを整理します en 今 de betekenis: “Ik ga de tas nu organiseren.” を markeert バッグ als het object van 整理します: de tas is dus wat er geordend wordt. De zin als geheel is een beleefde mededeling over de handeling die nu begint of zal worden uitgevoerd.

8. そうすれば、物を見つけやすくなります。

   Dan is het makkelijker om dingen te vinden.

   そうすれば

   als je dat doet; dan

   物

   dingen; voorwerpen

   見つけやすく

   gemakkelijk te vinden

   なります

   wordt

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば verwijst hier naar de vooraf genoemde handeling en betekent: “als je dat doet, dan”. Het is een voorwaardelijke verbinding: そう (“zo” of “op die manier”) + すれば, de voorwaardelijke vorm van する. De verwijzing naar “dat” wordt door de context ondersteund: de tas organiseren. 物 betekent hier “dingen” of “voorwerpen”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan concrete objecten of dingen in bredere zin aanduiden. Een bruikbaar contrast is 人 (“persoon/personen”) tegenover 物 (“ding/dingen”); in deze zin gaat het om dingen die men probeert te vinden. 見つけやすく bestaat uit 見つける (“vinden”) en やすい (“gemakkelijk om te ...”). 見つけやすい betekent dus “gemakkelijk te vinden”. 見つける is transitief: iemand vindt een voorwerp. Voor een andere handeling kun je hetzelfde patroon gebruiken, bijvoorbeeld 読みやすい = “gemakkelijk te lezen”. Voor なる krijgt やすい de vorm やすく; die vorm verbindt deze eigenschap met “worden”. なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる (“worden”). なる drukt hier een verandering van toestand uit: iets wordt gemakkelijker. De vorm なります markeert beleefdheid. In combinatie met een voorwaarde geeft de niet-verleden vorm het resultaat van die voorwaarde weer. Samen vormen de delen: そうすれば (“als je dat doet”) + 物を見つけやすく (“dingen gemakkelijker te vinden”) + なります (“wordt het”). 物を is het object van 見つける, waarbij を het directe object markeert. De volledige betekenis is daarom: “Dan wordt het gemakkelijker om dingen te vinden.”