Frisse lucht tijdens de pauze | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 机に向かっていて、疲れています。

   Ik ben moe aan mijn bureau.

   机

   bureau

   に向かっていて

   eraan zitten / ernaar gericht zijn

   疲れています

   moe zijn

   Uitgebreide uitleg

   机 betekent hier “bureau” of “schrijftafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; het heeft in deze vorm geen zichtbaar getals- of geslachtskenmerk. Voor “bureau” als plaats staat het hier in de constructie 机に向かう. に向かっていて komt van het werkwoord 向かう, “zich richten naar” of “naar iets toegekeerd zijn”. De vorm 向かっている beschrijft een voortdurende situatie of toestand; 向かっていて is daarvan de verbindende vorm vóór de volgende mededeling. に markeert hierbij het doel of de richting waarop iemand gericht is. In deze zin geeft de combinatie met 机 de situatie “aan het bureau zitten/erop gericht zijn” weer. Het zegt op zichzelf niet dat iemand letterlijk zit; die precieze houding wordt door de vaste vertaling niet verder uitgewerkt. 疲れています komt van 疲れる, “moe worden” of “vermoeid raken”. 疲れている drukt de toestand “moe zijn” uit nadat die toestand is ingetreden; ます maakt de uiting beleefd. Dit is dus niet simpelweg de basisvorm 疲れる, maar een beleefde vorm die de huidige toestand weergeeft. Bijvoorbeeld: 彼は疲れています。 — “Hij is moe.” Samen vormen 机に向かっていて en 疲れています een beleefde mededeling: de spreker bevindt zich in de situatie van aan het bureau gericht zijn en is moe. De volledige betekenis is: “Ik ben moe aan mijn bureau.”

2. 少しだけ窓を開けましょう。

   Laten we het raam even openzetten.

   少しだけ

   maar een beetje

   窓

   raam

   開けましょう

   laten we openzetten

   Uitgebreide uitleg

   少しだけ betekent hier dat het openen beperkt blijft: “maar een klein beetje” of “even”. 少し betekent “een beetje”; だけ beperkt de hoeveelheid of mate tot wat eraan voorafgaat. Samen is 少しだけ een herbruikbaar patroon voor “slechts een beetje”. Voorbeeld: 少しだけ食べます。— “Ik eet maar een beetje.” 窓 betekent “raam” en is hier het object van de handeling. Het partikel を, dat in de zin direct na 窓 staat, markeert het object: 窓を betekent “het raam” als datgene wat geopend wordt. Voorbeeld: ドアを閉めます。— “Ik sluit de deur.” 開けましょう is de beleefde aansporingsvorm van 開ける, “openen”. De uitgang -ましょう drukt hier een voorstel aan de spreker en de aangesprokene uit: “laten we openen”. Het is dus niet alleen een beschrijving van een toekomstige handeling. Voorbeeld: 窓を閉めましょう。— “Laten we het raam sluiten.” De volledige opbouw is 少しだけ + 窓を + 開けましょう: “laten we het raam maar een beetje openen”. In natuurlijk Nederlands past de vaste vertaling “Laten we het raam even openzetten.” bij dezelfde beperkte handeling. De voorafgaande context noemt vermoeidheid en de volgende zin noemt frisse lucht; die context ondersteunt het voorstel, maar verandert de grammaticale opbouw niet.

3. 少し新鮮な空気が必要です。

   Ik heb wat frisse lucht nodig.

   少し

   wat

   新鮮な

   fris

   空気

   lucht

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   少し betekent hier “wat” of “een beetje” en drukt een kleine, niet exact genoemde hoeveelheid uit. Het kan ook bij werkwoorden staan, bijvoorbeeld: 少し休みます。 — “Ik rust een beetje.” Het is dus geen exact telwoord. 新鮮な betekent hier “fris”. Dit is de vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord 新鮮だ wanneer het vóór een zelfstandig naamwoord staat: 新鮮な空気 — “frisse lucht”. De vorm 新鮮です zou zelfstandig en beleefd gebruikt worden, bijvoorbeeld: 空気が新鮮です。 — “De lucht is fris.” 空気 betekent “lucht”. Het kan zowel lucht in het algemeen als lucht in een bepaalde omgeving aanduiden; hier gaat het volgens de vaste vertaling om frisse lucht die de spreker nodig heeft. In 新鮮な空気 beschrijft 新鮮な het zelfstandig naamwoord 空気. 必要です betekent hier “nodig zijn” of, met een persoon als natuurlijk Nederlands onderwerp, “nodig hebben”. Het zelfstandige naamwoord 必要 betekent “noodzaak” of “iets wat nodig is”; です maakt de uitdrukking beleefd. Het Japanse patroon X が必要です betekent letterlijk dat X noodzakelijk is. Voorbeeld: 水が必要です。 — “Ik heb water nodig.” De Japanse zin noemt daarbij niet afzonderlijk een onderwerp als “ik”; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker degene is die behoefte heeft. Samen vormen de delen 少し + 新鮮な空気 + が必要です: “wat frisse lucht is nodig”. In natuurlijk Nederlands wordt dat: “Ik heb wat frisse lucht nodig.” が markeert hier 少し新鮮な空気 als datgene wat nodig is, en です geeft de beleefde vorm van de mededeling.

4. 外の空気は涼しく感じます。

   De lucht buiten voelt koel aan.

   外

   buiten

   空気

   lucht

   涼しく

   koel

   感じます

   voelt aan

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” en kan zelfstandig een plaats aanduiden. In 外の空気 verbindt の het met het volgende zelfstandig naamwoord: 外の空気 betekent “de lucht buiten”. Voor een andere plaats kun je bijvoorbeeld 部屋の空気 zeggen: “de lucht in de kamer”. 空気 betekent “lucht”, hier in de concrete betekenis van de omringende lucht. Het is een zelfstandig naamwoord; 新鮮な空気 betekent bijvoorbeeld “frisse lucht”. 涼しく is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord 涼しい (“koel”, “aangenaam fris”) die vóór een werkwoord gebruikt wordt. De uitgang -く maakt hier de verbinding met 感じます: 涼しい → 涼しく. Dit is geen vergrotende trap. Een voorbeeld is 涼しくなりました, “het is koel(er) geworden”, waar dezelfde verbindingsvorm voor なる staat. 感じます is de beleefde niet-verleden vorm van 感じる, “voelen” of “waarnemen”. In deze zin beschrijft het hoe de lucht wordt ervaren: iets wordt als koel ervaren. De vorm 感じます kan in een andere context ook “ik voel” of “ik merk” betekenen; de precieze Nederlandse formulering hangt af van wat wordt waargenomen. Het partikel は maakt 外の空気 tot het gespreksonderwerp. In 涼しく感じます beschrijft 涼しく de ervaren eigenschap, en 感じます geeft de waarneming weer. Samen betekent 外の空気は涼しく感じます dus: “De lucht buiten voelt koel aan.”

5. 窓のそばで休めますか。

   Kunnen we bij het raam rusten?

   窓

   raam

   のそば

   bij; in de buurt van

   休めますか

   kunnen rusten?

   Uitgebreide uitleg

   窓 betekent hier “raam”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het meervoud wordt in het Japans niet verplicht apart gemarkeerd; de context bepaalt of het om één of meer ramen gaat. Voorbeeld: 窓を開けます。 — “Ik zet het raam/de ramen open.” のそば betekent “in de buurt van”. の verbindt 窓 met そば: letterlijk wordt de nabijheid aan het raam gekoppeld. Het zelfstandig naamwoord そば kan ook met andere plaatsen of personen worden gebruikt, bijvoorbeeld 駅のそば — “in de buurt van het station”. 休めますか komt van het werkwoord 休む (“rusten”, “pauze nemen”). De vorm 休める is de mogelijke vorm: “kunnen rusten”. In de beleefde vorm wordt dat 休めます; か maakt er een vraag van. Het onderwerp staat hier niet uitgedrukt. In de vaste vertaling is dat onderwerp “we”. In de volledige zin geeft で de plaats aan waar de handeling plaatsvindt: 窓のそばで betekent “bij het raam”. Daarna vraagt 休めますか of de bedoelde deelnemers daar kunnen rusten. Samen betekent 窓のそばで休めますか。: “Kunnen we bij het raam rusten?”

6. ここで少し休憩できます。

   We kunnen hier even pauze nemen.

   ここで

   hier

   少し

   een beetje; even

   休憩できます

   een pauze kunnen nemen

   Uitgebreide uitleg

   ここで betekent hier, op deze plaats. ここ is een aanwijzend woord voor een plaats; で markeert de plaats waar een handeling plaatsvindt. Vergelijk: ここで休みます。 — “Ik rust hier.” Voor een bestemming of aanwezigheid gebruikt het Japans vaak andere partikels, zoals ここに行きます。 — “Ik ga hierheen.” 少し betekent hier “even” of “een beetje” en verzacht de omvang of duur van de pauze. Het kan vóór een werkwoord staan als bijwoord. Voorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht alstublieft even.” 休憩できます betekent “een pauze kunnen nemen”. 休憩 is het zelfstandig naamwoord “pauze/rustpauze”; met する vormt het 休憩する, “een pauze nemen”. できる betekent “kunnen” of “in staat zijn”, en 休憩できる betekent dus “een pauze kunnen nemen”. De vorm できます is de beleefde niet-verleden vorm van できる; hier geeft hij mogelijkheid aan, niet een feitelijke voltooide pauze. Voorbeeld: ここで休憩できます。 — “Hier kunnen we een pauze nemen.” Samen vormt ここで少し休憩できます。 de betekenis: “We kunnen hier even pauze nemen.” ここで geeft de plaats van de handeling aan, 少し beperkt de pauze tot een korte of kleine onderbreking, en 休憩できます drukt de mogelijkheid uit. De beleefde vorm maakt de zin geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

7. 今は前より疲れていません。

   Ik voel me nu minder moe.

   今は

   nu

   前より

   dan vroeger

   疲れていません

   niet moe zijn

   Uitgebreide uitleg

   今は betekent hier “nu”. 今 is een tijdsaanduiding; は maakt die tijd tot het gespreksonderwerp, niet tot het grammaticale onderwerp van de toestand. Het contrast is dus tussen de huidige toestand en een eerdere toestand. Voorbeeld: 今は大丈夫です。— “Nu gaat het goed.” 前より betekent “vergeleken met vroeger” of “dan voorheen”. 前 verwijst hier naar een eerdere tijd, niet naar de fysieke voorkant. より markeert het vergelijkingspunt. In deze zin wordt de huidige toestand met een eerdere toestand vergeleken. Voorbeeld: 今日は昨日より寒いです。— “Vandaag is het kouder dan gisteren.” 疲れていません geeft hier de toestand “niet moe zijn”. De basisvorm is 疲れる, “moe worden” of “vermoeid raken”; 疲れている beschrijft de toestand “moe zijn”. In 疲れていません wordt いる in deze ている-constructie beleefd ontkend als いません. De vorm zelf vermeldt geen onderwerp; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker zichzelf beschrijft. Voorbeeld: 今日はあまり疲れていません。— “Vandaag ben ik niet erg moe.” Samen vormt 今は前より疲れていません de vergelijking: “Nu ben ik, vergeleken met vroeger, minder moe.” De Japanse zin laat het onderwerp weg, maar de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker zichzelf beschrijft. De beleefde vorm past bij neutrale, beleefde communicatie.

8. もうすぐ仕事に戻りましょう。

   Laten we zo weer aan het werk gaan.

   もうすぐ

   binnenkort; zo

   仕事

   werk

   戻りましょう

   laten we teruggaan

   Uitgebreide uitleg

   もうすぐ betekent hier “binnenkort” of “zo”: iets zal binnen korte tijd gebeuren. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of aantal. 仕事 betekent “werk” of “baan”. In 仕事に戻る verwijst het naar het werk waarnaar iemand terugkeert. Het partikel に markeert hier het doelpunt of de bestemming van 戻る; samen betekent 仕事に戻る dus “terugkeren naar het werk”. 戻りましょう komt van 戻る, “teruggaan” of “terugkeren”. De vorm 戻りましょう is de beleefde voorstelvorm: “laten we teruggaan” of “laten we terugkeren”. ましょう drukt hier een uitnodiging of gezamenlijk voorstel uit; het is niet simpelweg een bevel. De stam in deze vorm is 戻り en ましょう voegt het voorstel toe. De delen bouwen de zin als volgt op: もうすぐ + 仕事に + 戻りましょう = “Laten we zo weer naar het werk terugkeren.” Natuurlijk Nederlands is: “Laten we zo weer aan het werk gaan.”