Weer aan het werk | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. また仕事をする準備はできましたか。

   Voel je je klaar om weer te werken?

   また

   weer

   仕事

   werk

   する

   doen; werken

   準備

   voorbereiding

   できましたか

   is het klaar?

   Uitgebreide uitleg

   また betekent hier ‘weer/opnieuw’: het markeert dat het werken opnieuw plaatsvindt. Het staat vóór de woordgroep waarop het betrekking heeft. Voorbeeld: また来ます。 — ‘Ik kom weer.’ 仕事 betekent hier ‘werk’ of ‘werkzaamheden’. In 仕事をする is het een zelfstandig naamwoord met を, waarna する de handeling uitdrukt: ‘werk doen’ → ‘werken’. 仕事 is dus niet zelf het werkwoord. する is de basisvorm ‘doen’. In combinatie met bepaalde zelfstandige naamwoorden vormt het een werkwoord, zoals 勉強する — ‘studeren’ — en hier 仕事をする — ‘werken’. De vorm する is hier niet-verleden en niet-beleefd; de beleefde vraagvorm staat aan het einde in できましたか. 準備 betekent ‘voorbereiding’ of ‘gereedheid’. In 仕事をする準備 staat het na de volledige woordgroep 仕事をする; samen betekent dit ‘de voorbereiding om te werken’, natuurlijker ‘klaar zijn om te werken’. Het patroon V-る準備 kan zo een voorbereiding om handeling V te verrichten uitdrukken. Voorbeeld: 旅行する準備をします。 — ‘Ik maak me klaar om te reizen.’ できましたか hangt samen met できる, dat onder andere ‘kunnen’ en ‘lukken’ betekent. Bij 準備 betekent 準備ができる dat de voorbereiding gereed is. できましたか is daarvan de beleefde verleden vraagvorm en vraagt hier of de voorbereiding klaar is. In deze zin markeert は in 準備は 準備 als gespreksthema; は betekent niet automatisch dat dit grammaticaal het onderwerp is. De vaste vertaling geeft de persoonsgerichte formulering ‘Voel je je klaar om weer te werken?’. Samen vormt また仕事をする de betekenis ‘weer werken’. Deze woordgroep staat vóór 準備 en bepaalt welk soort voorbereiding bedoeld is: ‘de voorbereiding om weer te werken’. Daarna vraagt 準備はできましたか of die voorbereiding gereed is. De volledige betekenis is: ‘Voel je je klaar om weer te werken?’

2. 今は気分がよくなりました。

   Ik voel me nu beter.

   今は

   nu

   気分

   gevoel; stemming

   よくなりました

   is beter geworden

   Uitgebreide uitleg

   今は betekent hier “nu”, met は als markering van het tijdspunt waarover de spreker spreekt. Het patroon 今は、… kan zelfstandig worden hergebruikt voor “wat nu betreft …”. Bijvoorbeeld: 今は忙しいです。 — “Ik heb het nu druk.” 気分 betekent hier iemands gevoel of lichamelijke gesteldheid. In 気分が… is dit het onderwerp van de toestand of verandering; が staat in de vaste zin direct na 気分, ook al zit het niet in de geselecteerde woordgroep. Het woord kan afhankelijk van de context zowel stemming als algemeen welbevinden aanduiden. よくなりました drukt uit dat iets beter is geworden. なりました is de beleefde verleden vorm van なる, “worden”. In de combinatie よくなる is よく de bijwoordelijke vorm van いい, “goed”; samen betekent dit “beter worden”. De beleefde tegenwoordige vorm is なります, terwijl なりました een inmiddels ingetreden verandering als voltooid weergeeft. Bijvoorbeeld: 天気がよくなりました。 — “Het weer is beter geworden.” Samen bestaat de zin uit 今は (“nu”), 気分が (“het gevoel/de gesteldheid”) en よくなりました (“is beter geworden”). De vaste betekenis is dus: “Ik voel me nu beter.” 気分 benoemt de gesteldheid; de bezitter daarvan hoeft in deze zin niet afzonderlijk genoemd te worden.

3. 机に戻りましょうか。

   Zullen we teruggaan naar het bureau?

   机

   bureau

   戻りましょうか

   zullen we teruggaan?

   Uitgebreide uitleg

   机 betekent hier “bureau”. Het is een zelfstandig naamwoord; in andere contexten kan het ook “tafel” betekenen. In 机に markeert に de bestemming of plaats waarnaar iets of iemand terugkeert. Voorbeeld: 机に行きます。 — “Ik ga naar het bureau.” 戻りましょうか is opgebouwd uit de basisvorm 戻る (“teruggaan/terugkeren”) en de beleefde voorstelvorm 戻りましょう, met か als vraagmarkering. 戻りましょうか vraagt dus beleefd: “Zullen we teruggaan?” De vorm ましょう drukt hier een voorstel met “we” uit; hij is niet simpelweg een gewone tegenwoordige tijd. Voorbeeld: 一緒に戻りましょう。 — “Laten we samen teruggaan.” Samen geeft 机に戻りましょうか。 de bestemming 机に (“naar het bureau”) plus het beleefde voorstel 戻りましょうか (“zullen we teruggaan?”). De volledige betekenis is daarom: “Zullen we teruggaan naar het bureau?”

4. 休憩は終わったので、行きましょう。

   De pauze is voorbij, dus laten we aan de slag gaan.

   休憩

   pauze

   終わった

   is voorbij

   ので

   omdat / nu

   行きましょう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   休憩 betekent hier “pauze”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 休憩は markeert は dit woord als gespreksthema: “wat de pauze betreft”; は maakt het niet automatisch tot grammaticaal onderwerp. 終わった is de verleden vorm van 終わる (“eindigen”, “voorbijgaan”). Hier geeft de vorm aan dat de pauze al geëindigd is. Vergelijk 終わります (“eindigt / zal eindigen”) en 終わりました (“is geëindigd”, beleefde verleden vorm). Het is 終わる dat de verleden vorm draagt, niet 休憩. ので verbindt een reden met een gevolg. Na de gewone verleden vorm 終わった betekent 終わったので “omdat het geëindigd is” of “nu het voorbij is”. De daaropvolgende zin geeft het gevolg. から kan ook een reden inleiden; ので klinkt hier verklarend en relatief zacht. 行きましょう is een voorstelvorm van 行く (“gaan”): “laten we gaan”. ましょう stelt hier een gezamenlijke handeling voor, met de spreker en de aangesprokene erbij. Vergelijk 行きます (“gaat / zal gaan”, beleefd) en 行きました (“ging / is gegaan”, beleefde verleden vorm). In deze vaste uiting wordt “gaan” volgens de vertaling opgevat als aan de slag gaan; er wordt geen specifieke bestemming genoemd. Samen betekent 休憩は終わったので “omdat de pauze voorbij is” en 行きましょう “laten we aan de slag gaan”. De volledige uiting is dus: “De pauze is voorbij, dus laten we aan de slag gaan.”

5. 次の作業にはファイルが必要です。

   Ik heb het bestand nodig voor de volgende taak.

   次の

   volgende

   作業

   taak; werk

   ファイル

   bestand

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   次の staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 次 betekent “volgend” of “volgende”, en 次の作業 is dus “de volgende taak”. Het vaste の verbindt deze bepaling met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 次の駅 — “het volgende station”. 作業 betekent hier “taak” of “werk”: een concrete activiteit die uitgevoerd moet worden. Het woord kan in andere contexten ook “werkzaamheden” betekenen. Voorbeeld: 作業を始めます。 — “Ik begin met het werk.” In 次の作業には markeert に het doel of de situatie waarvoor iets nodig is; は maakt daarvan het gespreksonderwerp en geeft een lichte nadruk: “wat de volgende taak betreft”. De combinatie 〜には is een bruikbaar patroon voor “voor/bij wat betreft 〜”. ファイル is een leenwoord en betekent “bestand”. In ファイルが必要です markeert が hetgene dat noodzakelijk is. Het onderwerp van 必要です is dus ファイル; de Japanse zin noemt geen afzonderlijke persoon die het bestand nodig heeft. De vaste Nederlandse vertaling maakt de bedoelde lezing expliciet als “ik heb het bestand nodig”. 必要です betekent “nodig zijn” of “noodzakelijk zijn”. De basisvorm van het predicaat is 必要だ; です geeft hier een beleefde stijl. Het relevante patroon is Nが必要です — “N is nodig”. Voorbeeld: 水が必要です。 — “Er is water nodig.” Samen vormt 次の作業にはファイルが必要です。 de beleefde mededeling: voor de volgende taak is een bestand nodig. In de vaste vertaling wordt die situatie natuurlijk weergegeven als: “Ik heb het bestand nodig voor de volgende taak.”

6. 机の上にあります。

   Het ligt op het bureau.

   机

   bureau

   上

   bovenkant; boven

   にあります

   ligt zich op/bevindt zich op

   Uitgebreide uitleg

   机 betekent hier “bureau”. Het is een zelfstandig naamwoord; in andere zinnen kan het ook naar een schrijftafel of bureau verwijzen. Voorbeeld: 机があります。 — “Er is een bureau.” 上 betekent hier de bovenkant of het oppervlak. In een patroon als 机の上 betekent het “op het bureau”: の verbindt 机 (“bureau”) met 上 (“bovenkant”), dus letterlijk “de bovenkant van het bureau”. 上 kan ook “boven” aanduiden, afhankelijk van de relatie die de zin beschrijft. にあります combineert に, dat hier een plaats markeert, met あります, de beleefde vorm van ある. ある wordt gebruikt voor het bestaan of de aanwezigheid van niet-levende zaken; あります is de beleefde tegenwoordige vorm. In deze zin geeft het samen met de plaats aan dat iets zich daar bevindt. Voorbeeld: 箱は机の上にあります。 — “De doos ligt op het bureau.” De volledige opbouw is 机の上にあります: “zich op de bovenkant van het bureau bevinden”. Het onderwerp is in het Japans weggelaten; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het om iets gaat dat op het bureau ligt. De zin is beleefd geformuleerd.

7. 今はもっと集中できます。

   Ik kan me nu beter concentreren.

   今は

   nu

   もっと

   beter

   集中できます

   kan me concentreren

   Uitgebreide uitleg

   今は betekent hier “nu” of “op dit moment”. 今 is een woord voor “nu” dat ook als tijdsbepaling kan worden gebruikt; は markeert het als het gespreksonderwerp of tijdskader. Het patroon 今は、... is herbruikbaar wanneer je de huidige situatie tegenover een andere tijd of situatie plaatst. もっと betekent “meer” en geeft hier de hogere mate in “beter” aan. Het staat vóór wat in hogere mate geldt. Het betekent hier niet op zichzelf “veel”. 集中できます betekent hier “kan me concentreren”. Dit is de beleefde vorm van 集中できる. 集中する betekent “zich concentreren”; 集中できる drukt de mogelijkheid of het vermogen uit om dat te doen, en ます maakt de uiting beleefd. Het onderwerp “ik” blijkt uit de vaste vertaling en hoeft in het Japans niet expliciet te worden genoemd. Een bruikbaar patroon is もっと集中できます — “ik kan me beter concentreren”. Voorbeeld: 静かな場所なら、もっと集中できます。 — “Als het een rustige plek is, kan ik me beter concentreren.” Dit is een nieuw oefenvoorbeeld en geen extra feit uit de gegeven context. Samen betekent 今はもっと集中できます。: “Ik kan me nu beter concentreren.” 今は stelt het huidige moment als kader, もっと geeft de hogere mate aan en 集中できます zegt dat de spreker daartoe in staat is. De vorm is beleefd en geschikt voor een neutrale mededeling.

8. では、ファイルから始めましょう。

   Dan beginnen we met het bestand.

   では

   dan; goed, dan

   ファイル

   bestand

   から

   vanaf; met als startpunt

   始めましょう

   laten we beginnen

   Uitgebreide uitleg

   では staat hier aan het begin en betekent in deze context ongeveer “dan” of “goed, dan”. Het geeft een overgang naar een voorstel of volgende stap. In では is は het topicpartikel; samen vormt dit een veelgebruikte overgangsuitdrukking. Voorbeeld: では、始めます。 — “Goed, dan begin ik.” ファイル betekent hier “bestand”. Dit is een leenwoord in katakana. Het kan bijvoorbeeld over een computerbestand of een ander dossier/bestand gaan; in deze zin wordt het concrete soort bestand niet verder gespecificeerd. から volgt op ファイル en markeert het beginpunt: “vanaf het bestand” of natuurlijker in deze zin “met het bestand als startpunt”. De vorm Nから始める is een herbruikbaar patroon voor “met N beginnen”. Voorbeeld: この章から始めます。 — “Ik begin met dit hoofdstuk.” 始めましょう komt van 始める, “beginnen”. De vorm 〜ましょう is de beleefde volitief: de spreker stelt voor om iets samen te doen, “laten we …”. Vergelijk 始めます — “ik begin / ik zal beginnen” — met 始めましょう — “laten we beginnen”. Voorbeeld: 一緒に勉強しましょう。 — “Laten we samen studeren.” Samen bestaat de zin uit では (“dan”), ファイルから (“met het bestand als startpunt”) en 始めましょう (“laten we beginnen”). De volledige betekenis is daarom: “Dan beginnen we met het bestand.” De formulering is beleefd en geschikt om een gezamenlijke volgende stap voor te stellen.