Een boek lenen en lezen in de bibliotheek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この図書館はとても静かです。

   Deze bibliotheek is erg stil.

   この

   deze

   図書館

   bibliotheek

   とても

   erg

   静か

   stil

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier ‘deze’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt: この図書館 = ‘deze bibliotheek’. Het is een aanwijzend bepalend woord. In deze functie verandert het niet naar getal of grammaticaal geslacht; het zelfstandig naamwoord daarna draagt die informatie hier ook niet via een Nederlandse uitgang. 図書館 is het zelfstandig naamwoord voor ‘bibliotheek’. In deze uiting vormt het samen met この de woordgroep この図書館, die door は als gespreksonderwerp wordt gemarkeerd. Voorbeeld: 図書館に行きます。 — ‘Ik ga naar de bibliotheek.’ とても is een bijwoord dat de mate van de daaropvolgende eigenschap versterkt: ‘erg’ of ‘heel’. Hier versterkt het 静か: de bibliotheek is niet alleen stil, maar erg stil. 静か betekent hier ‘stil’. Dit is een な-bijvoeglijk naamwoord. Vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 静かな, zoals in 静かな図書館 — ‘een stille bibliotheek’. In de uiting staat het predicatief vóór です: 静かです — ‘is stil’. です geeft hier een beleefde stijl aan. Voorbeeld: この部屋は静かです。 — ‘Deze kamer is stil.’ Samen is de structuur この + 図書館 + は + とても + 静かです: ‘Deze bibliotheek is erg stil.’ この図書館 is het gespreksonderwerp, とても versterkt de eigenschap, en 静かです drukt die eigenschap in beleefde stijl uit.

2. みなさんが勉強できるように、私たちは小さい声で話します。

   We praten zacht zodat mensen kunnen studeren.

   みなさん

   iedereen

   が

   markeert het onderwerp

   勉強できる

   kunnen studeren

   ように

   zodat

   私たちは

   wij

   小さい

   klein

   声

   stem

   話します

   spreken

   Uitgebreide uitleg

   みなさん betekent hier “iedereen” en duidt de mensen aan die kunnen studeren. Het kan ook als beleefde aanspreekvorm “iedereen” betekenen; hier staat het binnen de doelbijzin. が markeert het onderwerp van de bijzin: みなさんが勉強できる betekent dat iedereen kan studeren. Dit verschilt van は, dat een onderwerp of thema als gesprekspunt markeert. 勉強できる betekent hier “kunnen studeren”. De basisvorm is 勉強する (“studeren”); できる drukt mogelijkheid uit. De beleefde vorm is bijvoorbeeld 勉強できます: ここで勉強できます。 — “Hier kun je studeren.” ように verbindt een gewenste mogelijkheid of toestand met het doel van de hoofdzin. Het patroon V-るように、... kan “zodat ...” betekenen: 忘れないように、メモします。 — “Ik maak een notitie zodat ik het niet vergeet.” Hier is de gewenste toestand dat iedereen kan studeren. 私たちは betekent “wij”. 私たち is een vorm voor de eerste persoon meervoud; は markeert dit als onderwerp of thema. De vorm zegt niet hoeveel mensen precies tot “wij” behoren. 小さい betekent op zichzelf “klein”. In 小さい声 beschrijft het de stem als zacht of laag in volume; dat is de betekenis die in deze combinatie past, niet de letterlijke fysieke grootte van een stem. Het is een い-bijvoeglijk naamwoord en staat vóór het zelfstandig naamwoord in de vorm 小さい, zoals in 小さい部屋 — “een kleine kamer”. Deze vorm verandert hier niet naar geslacht of meervoud. 声 betekent “stem”. In 小さい声 gaat het om het volume van de stem. Voorbeeld: 小さい声で話してください。 — “Spreek alstublieft zacht.” 話します betekent “spreken” of “praten”. De basisvorm is 話す; 話します is de beleefde niet-verleden vorm. Die kan afhankelijk van de context een huidige, gewoonlijke of toekomstige handeling uitdrukken. Het partikel で na 小さい声 markeert hier de manier: 小さい声で話します betekent “met zachte stem praten”. Samen vormen みなさんが勉強できるように en 私たちは小さい声で話します de betekenis: “Wij praten zacht zodat iedereen kan studeren.” Het eerste deel geeft het doel aan; het tweede deel noemt de handeling die wij daarvoor verrichten.

3. この本を借りたいです。

   Ik wil dit boek lenen.

   この

   dit

   本

   boek

   借りたいです

   wil lenen

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier ‘dit’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Het is een aanwijzend woord voor iets dat de spreker als nabij of direct relevant presenteert. Japans laat dit woord niet variëren naar getal of grammaticaal geslacht. Vergelijk bijvoorbeeld このかばん — ‘deze tas’. In deze zin verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar het boek. 本 betekent hier ‘boek’. Het is een zelfstandig naamwoord; Japans gebruikt in deze zin geen lidwoord zoals ‘een’ of ‘het’. 借りたいです drukt uit dat de spreker wil lenen. De woordenboekvorm is 借りる — ‘lenen’. De vorm 借りたい bestaat uit de stam 借り plus -たい en betekent ‘willen lenen’; です maakt de uiting beleefd. Een bruikbaar patroon is V-たいです — ‘ik wil V’en’, bijvoorbeeld 見たいです — ‘ik wil kijken’. Het onderwerp is hier niet afzonderlijk uitgedrukt; volgens de vaste vertaling is de spreker degene die wil lenen. De delen verbinden als この 本 を 借りたいです. を markeert 本 als het directe object van 借りる: het is dus het boek dat de spreker wil lenen. Samen betekent de hele uiting: ‘Ik wil dit boek lenen.’

4. カウンターでこの本の貸し出し手続きをします。

   Ik kan het bij de balie voor u regelen.

   カウンター

   balie

   この

   dit/deze

   本

   boek

   貸し出し

   uitlening

   手続き

   procedure

   します

   doet/regelt

   Uitgebreide uitleg

   カウンター betekent hier “balie”. Het is een zelfstandig naamwoord. In カウンターで markeert で de plaats waar de handeling gebeurt: aan of bij de balie. Voorbeeld: 受付で聞きます。 — “Ik vraag het bij de receptie.” この betekent “dit/deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Deze vorm verandert niet mee met het volgende zelfstandig naamwoord; in この本 betekent hij “dit” bij 本. Voorbeeld: このかばん — “deze tas”. 本 betekent hier “boek”. Samen met この vormt het この本, “dit boek”. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen in deze vorm geen verplichte meervoudsuitgang; het aantal wordt uit de context afgeleid. 貸し出し betekent hier “uitlening” of “het uitlenen”, in de context van een bibliotheek. Het is een zelfstandig naamwoord dat samen met 手続き de samenstelling 貸し出し手続き vormt: “uitleenprocedure”. Het gaat om de administratieve handeling rond het uitlenen van het boek. 手続き betekent “procedure” of “administratieve afhandeling”. In 貸し出し手続き specificeert het eerste deel om welke procedure het gaat. Voorbeeld: 登録手続きをします。 — “Ik regel de registratieprocedure.” します is de beleefde niet-verleden vorm van する, “doen”. Met een zelfstandig naamwoord ervoor vormt する een werkwoordelijke uitdrukking: 手続きをする betekent “een procedure uitvoeren” of, natuurlijker in deze context, “een procedure regelen”. De vorm します kan naar een huidige of toekomstige handeling verwijzen. De beleefde verleden vorm is しました, “deed” of “regelde”. Samen betekent この本の貸し出し手続きをします: “de uitleenprocedure voor dit boek regelen”. Het partikel の verbindt この本 met 貸し出し手続き en geeft hier de relatie “voor/met betrekking tot”. で koppelt de handeling aan de plaats カウンター. De volledige zin betekent volgens de vaste vertaling: “Ik kan het bij de balie voor u regelen.” Het Japanse origineel noemt geen expliciet onderwerp; “ik”, “het” en “voor u” worden in de vaste Nederlandse vertaling door de context van de handeling ingevuld. De niet-verleden vorm します drukt op zichzelf geen afzonderlijke mogelijkheid (“kan”) uit; die nuance komt hier uit de gekozen Nederlandse vertaling en de gesprekssituatie, niet uit een apart zichtbaar Japans woord.

5. どこに返せばいいですか。

   Waar moet ik het terugbrengen?

   どこに

   waarheen

   返せばいいですか

   moet ik terugbrengen?

   Uitgebreide uitleg

   どこに betekent hier “waarheen” of “naar welke plaats”. どこ is het vraagwoord voor een plaats; に markeert hier de bestemming van de handeling. Vergelijk: どこに行きますか。 = “Waar gaat u heen?” Het gaat in deze zin dus om de plaats waar het voorwerp moet worden teruggebracht. 返せばいいですか bouwt de vraag “waar moet ik het terugbrengen?” op. Het werkwoord is 返す (“terugbrengen”); de waargenomen vorm 返せば is de ば-voorwaardelijke vorm van 返す. In de vaste constructie V-ばいいですか vraagt de spreker welke handeling geschikt of gewenst is: letterlijk ongeveer “is het goed als ik V?” De vorm いい betekent hier “goed/geschikt”, niet “mooi”. ですか maakt de uiting beleefd vragend. Het onderwerp “ik” staat niet afzonderlijk in het Japans, maar wordt in de Nederlandse vertaling door “ik” weergegeven; het voorwerp “het” is uit de vaste vertaling en de context begrijpelijk. Samen geeft どこに plus 返せばいいですか de beleefde vraag: “Waar moet ik het terugbrengen?” De bestemming wordt gevraagd, terwijl 返せばいいですか vraagt welke terugbrenghandeling op die plaats passend is. In de context gaat het om het eerder genoemde boek en de balie als plaats waar het kan worden teruggebracht.

6. 終わったら、カウンターに返してください。

   Breng het terug naar de balie als u klaar bent.

   終わったら

   als u klaar bent

   カウンター

   balie

   返してください

   breng het terug

   Uitgebreide uitleg

   終わったら betekent hier ‘als u klaar bent’ of ‘zodra u klaar bent’. Het is de vorm 終わる (‘klaar zijn; eindigen’) + たら, een voorwaardelijke/tijdelijke vorm. In deze zin geeft たら vooral aan dat het terugbrengen plaatsvindt nadat het relevante klaar-zijn is gebeurd. Het onderwerp van 終わる staat niet expliciet in het Japans; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om de aangesprokene gaat. Voorbeeld: 仕事が終わったら、帰ります。 — ‘Als het werk klaar is, ga ik naar huis.’ カウンター is een zelfstandig naamwoord voor ‘balie’. Het is een leenwoord dat ook in andere contexten een toonbank of servicebalie kan aanduiden. De bestemming wordt hier gemarkeerd door に: カウンターに betekent ‘naar/bij de balie’, afhankelijk van het werkwoord. Voorbeeld: 受付に行きます。 — ‘Ik ga naar de receptie.’ 返してください betekent hier ‘breng het terug’. De zelfstandige vorm is 返す (‘terugbrengen; teruggeven’). De vorm 返して is de te-vorm van dit werkwoord; met ください vormt zij een beleefd verzoek: 返してください = ‘breng het alstublieft terug’. Het object is in het Japans weggelaten; de vaste vertaling en de voorafgaande vraag ondersteunen hier de betekenis ‘het’. Voorbeeld: 本を返してください。 — ‘Breng het boek alstublieft terug.’ Samen vormen de delen 終わったら、カウンターに返してください: ‘Breng het terug naar de balie als u klaar bent.’ Eerst markeert 終わったら het moment waarop de handeling moet plaatsvinden, カウンターに geeft de bestemming aan en 返してください is het beleefde verzoek om het eerder bedoelde voorwerp terug te brengen.

7. 窓のそばの席は気持ちよさそうです。

   De stoel bij het raam ziet er comfortabel uit.

   窓

   raam

   そば

   in de buurt van; naast

   席

   zitplaats

   気持ちよさそうです

   ziet er comfortabel uit

   Uitgebreide uitleg

   窓 betekent hier “raam”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een eenvoudig voorbeeld is 窓を開けます。 — “Ik open het raam.” そば betekent “in de buurt” of “naast”. In 窓のそば vormt の de verbinding “bij het raam”: 窓 bepaalt waarvan de nabijheid wordt beschreven, en そば is het woord voor de nabije plaats. そばに座ります。 betekent bijvoorbeeld “Ik ga in de buurt zitten.” 席 betekent hier “zitplaats” of, volgens de vaste vertaling, “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 窓のそばの席 staat de hele bepaling 窓のそばの vóór 席, zoals in het Japans gebruikelijk is bij een bepalende naamwoordgroep: “de zitplaats bij het raam”. Het partikel の verbindt ook hier de bepaling met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 気持ちよさそうです drukt uit dat iets er comfortabel of aangenaam uitziet. De basisvorm van het bijvoeglijke woord is 気持ちいい (ook 気持ちよい); in deze vorm verschijnt de stam よさ-, niet de vorm いい-. そうです na een bijvoeglijk woord geeft een indruk op basis van wat men waarneemt: “het lijkt …” of “het ziet er … uit”. Het slot です maakt de uitdrukking beleefd. Vergelijk おいしそうです — “Het ziet er lekker uit.” Samen betekent 窓のそばの席は気持ちよさそうです。: “De zitplaats bij het raam ziet er comfortabel uit.” 窓のそばの席 is het onderwerp, gemarkeerd door は; 気持ちよさそうです zegt welke indruk die zitplaats maakt.

8. 帰る前に、そこに座って読めます。

   U kunt daar zitten en lezen voordat u weggaat.

   帰る

   weggaan

   前に

   voordat

   そこに

   daar

   座って

   zitten en …

   読めます

   kunnen lezen

   Uitgebreide uitleg

   帰る betekent hier “weggaan” of “vertrekken”. De woordenboekvorm is 帰る. In het patroon werkwoord in woordenboekvorm + 前に verwijst die vorm naar een handeling die vóór de hoofdhandeling plaatsvindt; dit is geen verleden tijd. Voorbeeld: 出かける前に、電話します。— “Voordat ik wegga, bel ik.” 前に betekent “voordat”. Het patroon werkwoord in woordenboekvorm + 前に plaatst de handeling van het werkwoord vóór de hoofdhandeling. Hier gebeurt het weggaan dus vóór het zitten en lezen. そこに betekent “daar”. そこ is een aanwijzend woord voor een plaats; に markeert hier de plaats waar iemand zit of gaat zitten. De precieze referentie van “daar” wordt door deze zin niet verder benoemd. 座って is de te-vorm van 座る, “zitten” of “gaan zitten”. De te-vorm verbindt deze handeling met wat volgt: 座って読めます kan hier worden opgevat als “zittend lezen” of “gaan zitten en lezen”. Voorbeeld: 座って待ってください。— “Wacht alstublieft terwijl u zit.” 読めます betekent hier “kan lezen”. De basisvorm is 読む, “lezen”; 読める is de mogelijke vorm “kunnen lezen”, en 読めます is daarvan de beleefde vorm. Het onderwerp wordt in het Japans niet expliciet genoemd; de Nederlandse vertaling maakt hier “u” de bedoelde lezer. 読めます drukt mogelijkheid of bekwaamheid uit, niet eenvoudigweg de handeling “lezen”. Samen betekent 帰る前に “voordat u weggaat”, そこに座って “daar gaan zitten/zittend” en 読めます “kunt u lezen”. De volledige betekenis is dus: “U kunt daar zitten en lezen voordat u weggaat.”