Een studieruimte zoeken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 自習室は空いていますか？

   Is er een studieruimte beschikbaar?

   自習室

   studieruimte

   空いていますか？

   vrij of beschikbaar?

   Uitgebreide uitleg

   自習室 betekent hier ‘studieruimte’. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: 自習 betekent ‘zelfstudie’ en 室 ‘kamer’ of ‘ruimte’. Samen duidt het op een ruimte om zelfstandig te studeren. Voorbeeld: 自習室を使います。 — ‘Ik gebruik de studieruimte.’ 空いています komt van 空く, in deze context ‘vrij komen’ of ‘niet bezet zijn’. 空いている beschrijft hier de bestaande toestand dat iets vrij of beschikbaar is; か maakt de uiting tot een vraag. 空いていません betekent ‘niet vrij’ of ‘niet beschikbaar’. Voorbeeld: 席が空いています。 — ‘Er is een plaats vrij.’ は in 自習室は markeert 自習室 als het onderwerp van gesprek (het topic), niet noodzakelijk als een grammaticaal onderwerp in elke analyse. De hele vraag 自習室は空いていますか？ betekent daarom ‘Is de studieruimte beschikbaar?’ De volgende context sluit hierbij aan: er is op dat moment één ruimte vrij.

2. 今、ひとつ空いています。

   Er is er nu één open.

   今

   nu

   ひとつ

   één

   空いています

   is vrij / is beschikbaar

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en plaatst de situatie in het huidige moment. Het is een tijdsbepaling; het verandert niet mee met het getal of de beleefdheid van de zin. ひとつ is een algemene Japanse telvorm voor één ding of één beschikbare plaats. De vorm is niet specifiek voor een persoon. In deze zin verwijst de vaste vertaling naar één beschikbare optie, zonder dat het soort plaats verder grammaticaal wordt benoemd. Voorbeeld: りんごをひとつください。 — “Geef me alstublieft één appel.” 空いています komt van het intransitieve werkwoord 空く, “vrij komen” of “beschikbaar worden”. De vorm 空いている beschrijft de daaruit voortgekomen toestand: iets is vrij of beschikbaar; います maakt dit beleefd. In deze context betekent de vorm dus dat er iets beschikbaar is, niet dat iemand iets leegmaakt. Voorbeeld: 席が空いています。 — “Er is een plaats vrij.” Samen vormen 今 + ひとつ + 空いています de betekenis: “Er is nu één beschikbaar.” Het onderwerp of soort beschikbare plaats wordt niet expliciet genoemd; de zin meldt alleen het huidige aantal en de beschikbaarheid. 今 geeft het tijdstip aan, ひとつ het aantal en 空いています de toestand.

3. そこで読んでもいいですか？

   Kan ik daar lezen?

   そこで

   daar

   読んで

   lezen

   もいいですか？

   mag dat?

   Uitgebreide uitleg

   そこで betekent hier “daar” of “op die plaats”. そこ verwijst naar een plaats en で markeert de plaats waar een handeling plaatsvindt. In deze context gaat het om de bedoelde plaats waar lezen mogelijk is. 読んで betekent hier “lezen” als onderdeel van de toestemmingsconstructie. De basisvorm is 読む (“lezen”); die krijgt in de te-vorm de vorm 読んで: 読む → 読んで. もいいですか？ volgt op de te-vorm in V-てもいいですか en vraagt beleefd om toestemming: “Mag ik V?” of “Is het goed als ik V?” In deze vorm drukt もいい toestemming uit en maakt ですか er een beleefde vraag van. Voorbeeld: ここで写真を撮ってもいいですか？ — “Mag ik hier een foto maken?” Het werkwoord 撮る (“fotograferen; een foto maken”) wordt hier 撮って vóór もいいですか. Samen betekent そこで読んでもいいですか？: “Kan ik daar lezen?” of, met de toestemmingsnuance, “Mag ik daar lezen?” そこで geeft de plaats aan; 読んで plus もいいですか？ vraagt of de spreker daar mag lezen.

4. その部屋を読書に使って、ドアを閉めてもいいです。

   Je kunt de ruimte gebruiken om te lezen en de deur sluiten.

   その

   die

   部屋

   kamer; ruimte

   読書

   lezen

   使って

   gebruiken en…

   ドア

   deur

   閉めてもいいです

   mag sluiten

   Uitgebreide uitleg

   その staat vóór 部屋 en maakt er een aanwijzende bepaling van: “die/dat …”. Het verwijst hier naar de bedoelde ruimte, maar de zin specificeert niet welke concrete ruimte dat is. Het woord verandert niet volgens het geslacht of aantal van het zelfstandig naamwoord. 部屋 betekent “kamer” of, zoals in de vaste vertaling, “ruimte”. De combinatie その部屋 betekent dus “die kamer/ruimte”. De partikel を na dit naamwoord markeert de ruimte als het directe object van het gebruik. 読書 is een zelfstandig naamwoord voor “lezen”, vooral lezen als activiteit. Met に in 読書に geeft het aan waarvoor iets wordt gebruikt: “voor het lezen”. Een bruikbaar verwant patroon is 勉強に使う (“voor studeren gebruiken”); dit is een nieuw voorbeeld van hetzelfde patroon. 使って komt van het werkwoord 使う (“gebruiken”). 使って is de て-vorm. Hier verbindt die vorm het gebruik van de ruimte met het volgende deel: “de ruimte gebruiken en …”. De vorm zegt op zichzelf niet wie de gebruiker is; dat blijft in het Japans onuitgesproken en wordt in de vaste vertaling als “je” weergegeven. ドア betekent “deur”. De volgende partikel を markeert de deur als het object van 閉める, dus als datgene wat wordt gesloten. 閉めてもいいです drukt toestemming uit: “mag sluiten” of “mag dichtdoen”. De basisvorm is 閉める (“sluiten, dichtdoen”); in 閉めてもいい staat de て-vorm 閉めて, gevolgd door もいい, letterlijk een patroon met de betekenis dat iets toegestaan is. です maakt de uitdrukking beleefd. Het is dus niet alleen een vraag naar mogelijkheid, maar in deze zin een beleefde toestemming om de deur te sluiten. Samen vormt その部屋を読書に使って het eerste deel: “die ruimte gebruiken om te lezen”. Daarna volgt ドアを閉めてもいいです: “je mag de deur sluiten”. De volledige betekenis is: “Je kunt de ruimte gebruiken om te lezen en de deur sluiten.”

5. 静かなままですか？

   Blijft het stil?

   静かな

   stil, rustig

   ままですか

   blijft het zo?

   Uitgebreide uitleg

   静かな betekent hier ‘stil’ of ‘rustig’ en beschrijft de toestand waarin iets of een ruimte verkeert. De woordenboekvorm van dit な-bijvoeglijk naamwoord is 静か, dat vóór een zelfstandig naamwoord 静かな wordt: 静かな部屋 betekent ‘een stille kamer’. In deze zin staat het zelfstandig naamwoord niet uitgeschreven; 静かな benoemt dus de toestand zelf in de vraag. ままですか vraagt of die toestand onveranderd voortduurt. まま betekent dat iets in dezelfde toestand blijft; het is niet de gewone vorm voor alleen ‘zijn’. Het patroon Xままですか kan daarom worden hergebruikt als ‘blijft het/blijft iets X?’ Bijvoorbeeld: ドアは開いたままですか？ — ‘Blijft de deur open?’ Samen vormt 静かなままですか？ een beleefde vraag: 静かな geeft de toestand ‘stil’ aan, まま voegt het idee van voortduren zonder verandering toe, en ですか maakt er een beleefde vraag van. De volledige betekenis is: ‘Blijft het stil?’

6. 壁がほとんどの音を通しません。

   De muren houden het meeste geluid tegen.

   壁

   muur; wand

   ほとんどの

   het meeste; bijna alle

   音

   geluid

   通しません

   niet doorlaten

   Uitgebreide uitleg

   壁 betekent hier “muren” of “wanden”. Het woord is het zelfstandig naamwoord 壁 (かべ). In het Japans kan het zelfstandig naamwoord zelf geen meervoudsuitgang hebben; de meervoudige betekenis volgt hier uit de context en de Nederlandse vertaling. Met が wordt 壁 als onderwerp van de zin gemarkeerd. ほとんどの betekent “het meeste” en staat vóór een zelfstandig naamwoord: ほとんどの + zelfstandig naamwoord. Het drukt hier uit dat het om het grootste deel van het geluid gaat, niet noodzakelijk om elk afzonderlijk geluid. Een vergelijkbare combinatie is ほとんどの人, “de meeste mensen”. 音 betekent hier “geluid”. Het is het zelfstandig naamwoord 音 (おと). In ほとんどの音 wordt het voorafgegaan door の, waardoor 音 het zelfstandig naamwoord is waarvan het grootste deel wordt aangeduid. De uitgang を markeert 音 als het object van de handeling. 通しません komt van het werkwoord 通す (とおす), “doorlaten” of “doorgang geven”. De vorm 通しません bestaat uit de stam 通し en ません, de beleefde niet-verleden ontkenning. In deze zin betekent het dus “laten niet door”. Het onderwerp van 通しません blijft 壁: de muren laten het geluid niet door. Vergelijk de bevestigende vorm 通します, “laten door”. Samen vormen 壁が en ほとんどの音を通しません de betekenis: “De muren laten het meeste geluid niet door.” Natuurlijker geformuleerd in het Nederlands is dat: “De muren houden het meeste geluid tegen.” De zin gebruikt een beleefde, neutrale stijl; hij zegt niet dat absoluut geen geluid doorkomt, maar dat het grootste deel wordt tegengehouden.

7. 私にはこの部屋で大丈夫です。

   Deze kamer is goed voor mij.

   私には

   voor mij

   この

   deze

   部屋

   kamer

   大丈夫です

   is goed

   Uitgebreide uitleg

   私には betekent hier “voor mij”. 私 is de eerste persoon enkelvoud (“ik”); に markeert degene voor wie iets geldt, en は maakt die bepaling tot het gesprekspunt. Het betekent dus niet simpelweg “ik” als onderwerp. Een bruikbaar patroon is Xには大丈夫です: “voor X is het goed/geen probleem”. この betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Het is een aanwijzend woord; het verandert niet naar getal of geslacht. In この部屋 wijst het naar de kamer die in deze zin bedoeld wordt. Voor een ander zelfstandig naamwoord werkt hetzelfde patroon, bijvoorbeeld この本 — “dit boek”. 部屋 betekent “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord. In この部屋 vormt het samen met この de naamwoordgroep “deze kamer”. 大丈夫です betekent hier “is goed” of “is in orde”. 大丈夫 is een na-bijvoeglijk woord dat een toestand zoals “in orde” uitdrukt; です geeft een beleefde formulering. De vorm 大丈夫です kan naargelang de context ook “geen probleem” betekenen. Een bruikbaar voorbeeld is これで大丈夫です。 — “Zo is het goed.” Samen betekent 私には “voor mij”, この部屋 “deze kamer” en 大丈夫です “is in orde”: “Deze kamer is goed voor mij.” De zin zegt dat deze kamer voor de spreker geschikt of aanvaardbaar is. De beleefde vorm maakt de uitspraak geschikt voor een nette, alledaagse interactie.

8. ほかの人のために、部屋をきれいにしておいてください。

   Laat de kamer alstublieft schoon achter voor andere mensen.

   ほかの人

   andere mensen

   のために

   voor; ten behoeve van

   部屋

   kamer

   きれい

   schoon; netjes

   しておいてください

   doe het en laat het zo

   Uitgebreide uitleg

   ほかの人 betekent hier “andere mensen”. ほか geeft iets anders of de overige groep aan; 人 betekent “persoon/mens”, en in deze vorm wordt geen exact aantal genoemd. Voorbeeld: ほかの人も来ます。 — “Andere mensen komen ook.” のために volgt op ほかの人 en maakt daarvan een doel- of belanghebbende-bepaling: “voor andere mensen” of “ten behoeve van andere mensen”. Het patroon Xのために kan ook betekenen dat iets wordt gedaan met X als doel of in X’s belang. Voorbeeld: 家族のために働きます。 — “Ik werk voor mijn gezin.” 部屋 betekent “kamer”. Het woord kan zelfstandig als onderwerp of object worden gebruikt. In deze zin is het de ruimte die schoon moet worden gemaakt en gehouden: 部屋を markeert de kamer als object met を. きれい betekent hier “schoon” of “netjes”. Het is een zogenoemd な-adjectief: vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt de vorm きれいな, terwijl vóór een werkwoord de vorm きれいに staat. In de zin staat きれいに; de uitgang に maakt de beschrijving geschikt om de manier of het resultaat van する uit te drukken. Voorbeeld: 部屋をきれいにします。 — “Ik maak de kamer schoon.” しておいてください is een beleefde vraag met het patroon Vておく + ください. Het deel して is de te-vorm van する (“doen/maken”); おく betekent hier dat men iets vooraf doet en de ontstane toestand laat voortbestaan. ください maakt er een beleefd verzoek van. Samen betekent dit in deze context: “maak het schoon en laat het zo” of natuurlijker “laat het schoon achter”. Voorbeeld: 窓を開けておいてください。 — “Laat het raam open.” De zin bouwt dus op als ほかの人のために (“voor andere mensen”) + 部屋を (“de kamer als object”) + きれいにしておいてください (“maak haar schoon en laat haar zo”). Het geheel is een beleefd verzoek om de kamer schoon achter te laten ten behoeve van andere mensen.