Zachter praten in de bibliotheek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ここでは、もう少し静かに話してもらえますか。

   Kunt u hier iets zachter praten?

   ここでは

   hier

   もう少し

   nog een beetje; iets meer

   静かに

   rustig; zachtjes

   話して

   praten

   もらえますか

   zou u dat kunnen doen?

   Uitgebreide uitleg

   ここでは betekent hier, met nadruk op de plaats waar de handeling gebeurt. ここ is een aanwijzend woord voor een plaats: “hier”. で markeert de plaats of situatie van een handeling; は maakt die plaats tot thema en kan lichte nadruk of contrast geven. Het zichtbare では is dus geen afzonderlijk plaatswoord en は maakt de plaats niet tot grammaticaal onderwerp. もう少し betekent hier “nog een beetje” of “iets meer”. Het geeft een kleine extra mate aan. In combinatie met 静かに betekent het “iets zachter” of “nog wat rustiger”. Een bruikbaar patroon is もう少し + bijwoord, bijvoorbeeld もう少しゆっくり — “iets langzamer”. 静かに betekent hier “rustig” of “zachtjes”, als beschrijving van hoe iemand spreekt. Dit is de bijwoordelijke vorm van 静かだ (“rustig, stil”): 静かだ → 静かに. Bijvoorbeeld: 静かに話してください。 — “Praat alstublieft zachtjes.” Hier beschrijft 静かに de manier van 話す, niet een zelfstandig ding. 話して komt van het werkwoord 話す (“spreken, praten”). 話して is de te-vorm. In deze zin verbindt die vorm het werkwoord met もらえますか; hij staat dus niet op zichzelf als een volledige beleefde opdracht. De te-vorm kan in andere patronen ook verbinding maken, bijvoorbeeld 話して、聞きます — “Ik praat en luister.” もらえますか is hier de beleefde vraagvorm van もらう in combinatie met een te-vorm. In 話してもらえますか vraagt de spreker of de gesprekspartner de handeling wil verrichten als een gunst. もらう betekent buiten deze constructie onder meer “ontvangen”; hier is もらえますか echter geen gewone vraag naar ontvangen, maar onderdeel van een beleefd verzoek. De Japanse zin noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het verzoek aan “u” gericht is. Samen geeft ここでは、もう少し静かに話してもらえますか。 de betekenis: “Kunt u hier iets zachter praten?” もう少し静かに bepaalt de gewenste manier en mate van 話す, en 話してもらえますか maakt daarvan een beleefd verzoek.

2. こんなに大きな声で話していたとは知りませんでした。

   Ik wist niet dat ik zo hard praatte.

   こんなに

   zo, in deze mate

   大きな

   groot

   声

   stem; stemgeluid

   話していた

   aan het praten was

   知りませんでした

   wist het niet

   Uitgebreide uitleg

   こんなに betekent hier “zo, in deze mate” en versterkt de daaropvolgende beschrijving. Het verwijst naar een opvallende graad. Een herbruikbaar patroon is こんなに + beschrijving: “zo ...”. Het nabije に hoort bij deze graadaanduiding; het is niet zelf een apart woord voor “zo”. 大きな betekent hier “grote” en beschrijft 声. 大きな staat vóór een zelfstandig naamwoord. Het is een attributieve vorm naast het veelgebruikte 大きい (“groot”); gebruik 大きい bijvoorbeeld als zelfstandige beschrijving, maar 大きな direct vóór een zelfstandig naamwoord. In deze zin gaat het door こんなに om de mate waarin de stem groot of luid is, dus natuurlijk: “zo luid”. 声 betekent “stem” of “stemgeluid”. In combinatie met 大きな beschrijft het de luidheid van iemands stem, niet de fysieke grootte van een stem. Een nuttige combinatie is 大きな声で話す: “met luide stem praten”. Het partikel で geeft hier de manier of het middel aan. 話していた komt van 話す (“praten; spreken”). De vorm 話して is de te-vorm, en いた is de verleden vorm van いる. Samen geven ze een handeling aan die op dat moment aan de gang was: “aan het praten was” of “praatte”. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; volgens de vaste vertaling is het hier de spreker zelf: “ik praatte”. 知りませんでした komt van 知る (“weten; te weten zijn”). 知りません is de beleefde ontkenning en でした maakt de uitdrukking verleden tijd: “wist niet”. Het is dus niet hetzelfde als simpelweg “niet kennen” in elke context; hier gaat het om het ontbreken van kennis op dat moment. De inhoud waarvan de spreker niet op de hoogte was, staat ervoor en wordt met とは gemarkeerd. In deze zin heeft とは de vorm と plus は: de hele voorafgaande inhoud wordt als onderwerp of contrastief kader van “niet weten” gepresenteerd. De volledige opbouw is: こんなに 大きな 声で 話していた とは 知りませんでした. Letterlijk ontstaat daarmee ongeveer “Ik wist niet dat [ik] met zo’n luide stem aan het praten was.” De vaste Nederlandse vertaling maakt expliciet dat de spreker zelf degene was die praatte: “Ik wist niet dat ik zo hard praatte.”

3. 隣のテーブルで人が勉強しています。

   Aan de tafel hiernaast zijn mensen aan het studeren.

   隣

   hiernaast; naastgelegen

   テーブル

   tafel

   人

   persoon; mensen

   勉強しています

   aan het studeren zijn

   Uitgebreide uitleg

   隣 betekent hier “hiernaast” en bepaalt in 隣のテーブル welke tafel bedoeld is. Het kan ook als zelfstandig naamwoord naar een naastgelegen plek of buur verwijzen. の verbindt deze bepaling met テーブル. テーブル is het leenwoord voor “tafel”. In 隣のテーブル is het de plaats waar de handeling gebeurt. Het partikel で markeert hier de plaats van een activiteit; dat verschilt bijvoorbeeld van に, dat onder meer een bestemming of een plaats van bestaan kan markeren. 人 betekent hier “mensen”, terwijl dezelfde vorm afhankelijk van de context ook “persoon” kan betekenen. De vorm maakt op zichzelf geen verplicht enkelvoud- of meervoudsonderscheid. 人々 is een explicietere meervoudsvorm, maar die staat niet in deze zin. 勉強しています betekent hier “zijn aan het studeren”. De basisvorm is 勉強する (“studeren”). In deze vorm wordt する eerst して in de て-vorm; しています bestaat uit して plus de beleefde vorm います van いる. ている geeft hier een handeling aan die op dat moment bezig is, en ています is daarvan de beleefde vorm. Voorbeeld: 本を読んでいます。 — “Ik ben een boek aan het lezen.” Samen vormen 隣のテーブルで en 人が勉強しています de betekenis: “Aan de tafel hiernaast zijn mensen aan het studeren.” が markeert hier de personen die de handeling uitvoeren, terwijl で de plaats van die handeling markeert. De vorm ています geeft de lopende handeling beleefd weer.

4. もっと小さい声で話します。

   Ik zal zachter praten.

   もっと

   meer

   小さい

   klein

   声

   stem

   話します

   praten

   Uitgebreide uitleg

   もっと versterkt hier de vergelijking: “nog meer” of natuurlijker in deze zin “zachter”. Het staat vóór 小さい en maakt de bedoelde graad groter. Een bruikbaar patroon is もっと + bijvoeglijk woord, bijvoorbeeld もっとゆっくり = “langzamer / nog langzamer”. 小さい is de basisvorm van het bijvoeglijk woord “klein”. Voor 声 betekent 小さい声 niet letterlijk een fysiek kleine stem, maar een zachte of stille stem. De combinatie wordt dus natuurlijk vertaald als “zachter praten”. De vorm 小さい blijft hier de attributieve vorm vóór het zelfstandig naamwoord; een voorbeeld is 小さい部屋 = “een kleine kamer”. 声 betekent “stem” of “geluid van iemands stem”. In deze zin is het de stem als manier waarop iemand spreekt. Het patroon 小さい声で betekent “met een zachte stem” en 大きい声で betekent “met een luide stem”. 話します is de beleefde niet-verleden vorm van 話す, “spreken/praten”. De vorm 話します kan afhankelijk van de context een gewoonte, een huidige geplande handeling of een voornemen uitdrukken; in de vaste vertaling is het “ik zal praten”. Het onderwerp “ik” wordt in het Japans niet in de zin genoemd, maar wordt hier door de vaste vertaling ondersteund. Een voorbeeld is 日本語を話します。 = “Ik spreek Japans.” Samen betekent もっと小さい声で “met een nog zachtere stem”, waarbij で de manier aangeeft waarop de handeling gebeurt. 話します voegt de handeling “praten” toe. De volledige zin betekent daarom: “Ik zal zachter praten.”

5. そうすれば、みんなが集中しやすくなります。

   Dan kan iedereen zich gemakkelijker concentreren.

   そうすれば

   als we dat doen, dan

   みんなが

   iedereen

   集中しやすくなります

   het wordt gemakkelijker om zich te concentreren

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier «als we dat doen, dan». Het verwijst naar de eerder genoemde handeling en leidt het gevolg in. すれば is de voorwaardelijke vorm van する («doen»). Een herbruikbaar patroon is V-ば、...: «als ..., dan ...». Voorbeeld: 急げば、間に合います。 — «Als je opschiet, ben je op tijd.» みんなが betekent «iedereen», waarbij が みんな als onderwerp markeert. みんな verwijst hier naar de betrokken groep mensen; de zin specificeert geen afzonderlijke personen. Voorbeeld: みんなが来ます。 — «Iedereen komt.» 集中しやすくなります betekent hier dat het gemakkelijker wordt om zich te concentreren. Het werkwoord is 集中する («zich concentreren»). De vorm 集中し is de stam waarop やすい volgt: 集中しやすい betekent «gemakkelijk te doen / gemakkelijk om zich te concentreren». やすい drukt op zichzelf geen vergelijking uit; het «gemakkelijker» ontstaat hier door de combinatie met なる («worden»). In 集中しやすくなります verandert やすい vóór なる in やすく, de bijwoordelijke vorm. なります is de beleefde vorm van なる; afhankelijk van de context kan die een huidige of toekomstige verandering uitdrukken. Het patroon A-くなる betekent bij een vorm als やすい: «gemakkelijker worden». Samen geeft そうすれば de voorwaarde, みんなが de groep voor wie het gevolg geldt, en 集中しやすくなります het gevolg. De volledige betekenis is: «Als we dat doen, dan kan iedereen zich gemakkelijker concentreren.»

6. 大きな声で話さなくてもいいように、もっと近くに座れます。

   Ik kan dichterbij gaan zitten zodat we niet hard hoeven te praten.

   大きな

   groot

   声

   stem

   話さなくてもいい

   niet hoeven te praten

   ように

   zodat; om ervoor te zorgen dat

   もっと

   meer; nog meer

   近く

   dichterbij

   座れます

   kan zitten; kan gaan zitten

   Uitgebreide uitleg

   大きな betekent hier “grote” en beschrijft 声 (“stem”). Het basiswoord is 大きい; vóór een zelfstandig naamwoord kan ook de vorm 大きな staan. 大きな声 betekent letterlijk “een grote stem” en betekent in combinatie met praten natuurlijk “hard praten”. Een bruikbaar voorbeeld is 大きな犬 — “een grote hond”. 声 betekent “stem”. In 大きな声で geeft で aan waarmee of op welke manier iets gebeurt: letterlijk “met een luide stem”, dus “hard”. 話さなくてもいい is de constructie “niet hoeven te praten”. Het werkwoord is 話す (“praten”); de negatieve vorm is 話さない, en vóór てもいい wordt dat 話さなくてもいい. Deze constructie zegt dat iets niet noodzakelijk is: 行かなくてもいい betekent “je hoeft niet te gaan”. Hier zegt de combinatie met 大きな声で dat hard praten niet nodig is. ように verbindt dit gewenste resultaat met de handeling in het daaropvolgende deel. 大きな声で話さなくてもいいように betekent hier “zodat we niet hard hoeven te praten” of “om ervoor te zorgen dat hard praten niet nodig is”. ように wordt vaak gebruikt voor een doel of gewenst resultaat, vooral bij een toestand of mogelijkheid. もっと betekent “meer” of “nog meer” dan een eerder of verondersteld referentiepunt. In deze zin versterkt het de plaatsaanduiding 近くに: de bedoelde positie is dichterbij. Een bruikbaar voorbeeld is もっとゆっくり話してください — “Praat alstublieft wat langzamer.” 近く betekent hier “dichterbij”. Het is de adverbiale vorm van 近い (“dichtbij”), gebruikt in 近くに om een positie aan te duiden; に markeert de positie waar iemand gaat zitten. もっと近くに betekent dus “dichterbij”. Ter vergelijking: 遠くに座る betekent “ver weg zitten”. 座れます betekent hier “kan zitten” of, in deze context, “kan gaan zitten”. Het basiswerkwoord is 座る (“zitten; gaan zitten”). De potentiële vorm 座れる betekent “kunnen zitten”, en de beleefde vorm daarvan is 座れます. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker zichzelf bedoelt: “ik kan”. Samen betekent 大きな声で話さなくてもいいように “zodat we niet hard hoeven te praten”, en もっと近くに座れます “ik kan dichterbij gaan zitten”. De hele uiting is daarom: “Ik kan dichterbij gaan zitten zodat we niet hard hoeven te praten.”

7. そうすれば、誰にも迷惑をかけずに作業を続けられます。

   Dan kunnen we verder werken zonder iemand te storen.

   そうすれば

   dan; als dat zo gebeurt

   誰にも

   aan niemand

   迷惑をかけずに

   zonder overlast te veroorzaken

   作業

   werk

   続けられます

   kunnen doorgaan

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier “dan” of “als dat gebeurt”. Het verwijst naar een eerder genoemde voorwaarde of handeling en leidt de consequentie in. Het patroon そうすれば、… is bruikbaar voor “als dat zo gebeurt, dan …”. 誰にも betekent hier “aan niemand”. 誰 is het vraag-/onbepaalde voornaamwoord “wie”, en にも krijgt samen met de ontkenning in かけずに de betekenis “aan niemand”. Zonder ontkenning kan 誰にも in andere zinnen ook “aan iedereen” betekenen; de omliggende vorm bepaalt de lezing. 迷惑をかけずに betekent “zonder overlast te veroorzaken”. De vaste uitdrukking 迷惑をかける betekent iemand overlast bezorgen; 迷惑 is “overlast” en かける is hier het werkwoord “veroorzaken/bezorgen”. かけずに is de negatieve vorm van かける met ずに, een patroon voor “zonder te …”. In combinatie met het voorafgaande 誰にも ontstaat hier “zonder iemand tot last te zijn”. Bijvoorbeeld: 何も言わずに出ました。 — “Ik vertrok zonder iets te zeggen.” 作業 is een zelfstandig naamwoord voor “werk” in de zin van een taak of werkzaamheden. Het kan bijvoorbeeld in 作業を始める staan: “met het werk beginnen”. 続けられます betekent hier “kunnen doorgaan”. De basisvorm is 続ける, “voortzetten/doorgaan met iets”; 続けられる is de mogelijke vorm, “kunnen voortzetten”, en 続けられます is de beleefde tegenwoordige vorm. Het is dus 作業 dat als object wordt voortgezet, niet een vorm van het zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: この作業を続けられます。 — “We kunnen met dit werk doorgaan.” Samen geeft そうすれば、誰にも迷惑をかけずに作業を続けられます。 de betekenis: “Dan kunnen we verder werken zonder iemand te storen.” De voorwaarde staat vooraan, gevolgd door de manier waarop de handeling gebeurt (zonder iemand tot last te zijn) en vervolgens de mogelijkheid om met het werk door te gaan. De Japanse zin laat het onderwerp weg; in de vaste vertaling is dat “we”.

8. これからは、小さい声で話します。

   Vanaf nu praat ik zachter.

   これからは

   vanaf nu

   小さい

   klein; zacht (bij stem of geluid)

   声

   stem; geluid

   話します

   spreekt; praat

   Uitgebreide uitleg

   これからは betekent hier “vanaf nu”. これから verwijst naar de tijd die nu begint; は maakt die tijd tot het onderwerp of kader van de mededeling. Een bruikbaar patroon is これからは + ... voor een verandering die vanaf nu geldt. 小さい staat vóór 声 en beschrijft de stem als klein, dus in deze context als zacht of gedempt. Het is de i-vorm van het bijvoeglijk naamwoord 小さい (“klein”); vóór een zelfstandig naamwoord blijft deze vorm rechtstreeks staan. Het tegenovergestelde is 大きい (“groot”; bij een stem of geluid: hard/luid). Bijvoorbeeld: 小さい声で話してください。 — “Praat alstublieft zacht.” 声 betekent “stem” en kan ook naar een geluid of menselijke stem verwijzen, afhankelijk van de context. In 小さい声 gaat het om het volume van de stem, niet om de fysieke grootte van een voorwerp. Het patroon 声で話す betekent letterlijk “met een stem spreken”; で geeft hier de manier of het middel aan. 話します is de beleefde niet-verleden vorm van 話す (“spreken, praten”). De vorm is beleefd en kan, zoals hier met これからは, verwijzen naar wat de spreker vanaf nu zal doen of van plan is te doen. De stam is 話し-; 話しました is de beleefde verleden vorm “sprak/heeft gesproken”. Samen betekent 小さい声で話します “ik praat met een zachte stem” of natuurlijker “ik praat zachter”. Het volledige patroon これからは、小さい声で話します。 geeft dus aan dat de spreker vanaf nu zachter zal praten: “Vanaf nu praat ik zachter.”