Een boek vinden in de bibliotheek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この本はどこにありますか？

   Waar kan ik dit boek vinden?

   この

   dit/deze

   本

   boek

   は

   wat betreft …

   どこ

   waar

   にありますか

   zich bevinden?

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “dit/deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Het verwijst naar iets dat de spreker als nabij of als het relevante aangewezen object behandelt; het drukt op zichzelf geen getal of grammaticaal geslacht uit. Vergelijk その voor iets dat bij de gesprekspartner of verder van de spreker staat. Voorbeeld: このかばんは新しいです。 — “Deze tas is nieuw.” 本 betekent hier “boek”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet om enkelvoud of meervoud aan te geven. Voorbeeld: 本を読みます。 — “Ik lees een boek.” は markeert この本 als het onderwerp van gesprek, dus als datgene waarover de vraag informatie geeft. Het is nauwkeuriger om dit een topicmarkeerder te noemen dan simpelweg een onderwerpmarkeerder: het topic is niet in elke zin grammaticaal het onderwerp. In deze zin valt het topic wel samen met het boek waarvan de locatie wordt gevraagd. は wordt in deze functie uitgesproken als wa, hoewel het teken normaal met de klank ha wordt geassocieerd. Het is hier geen onderdeel van het woord voor “boek”. Een bruikbaar patroon is [topic] は ... — “wat [topic] betreft ...”. どこ is het vraagwoord voor een plaats: “waar”. Het vraagt hier naar de locatie van het boek. Voorbeeld: 駅はどこですか？ — “Waar is het station?” にありますか combineert に, dat hier de plaats markeert, met あります, de beleefde vorm van ある, en か, dat van de uiting een vraag maakt. ある wordt gebruikt voor het bestaan of de aanwezigheid van niet-levende zaken, zoals een boek; voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt. Het patroon どこにありますか？ betekent “Waar is het?” wanneer het bedoelde onderwerp al duidelijk is. Voorbeeld: 鍵はどこにありますか？ — “Waar zijn de sleutels?” Samen vormt この本はどこにありますか？ de structuur [dit boek] は [waar] に ありますか: “Wat dit boek betreft, waar bevindt het zich?” In natuurlijk Nederlands is de vaste vertaling: “Waar kan ik dit boek vinden?” De vraag zoekt dus de plaats van het specifieke boek; か maakt de volledige zin beleefd vragend.

2. この棚のどれかにあるはずです。

   Het ligt waarschijnlijk op een van deze planken.

   この

   deze

   棚

   plank

   どれか

   een ervan

   ある

   zich bevinden

   はずです

   naar verwachting

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en verwijst naar iets dat de spreker als dichtbij of als het relevante geheel presenteert. Hier staat het vóór 棚; samen verwijzen ze volgens de vaste vertaling naar “deze planken”. Voorbeeld: この本 betekent “dit boek”. 棚 betekent hier “plank”. Het woord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; dat volgt uit de context en de formulering. Voorbeeld: 本は棚にあります。 — “Het boek ligt op de plank.” どれか betekent “een ervan” of “een van de mogelijkheden”. Het is gevormd met どれ (“welke ervan”) en か, dat hier een onbepaalde keuze aanduidt. In deze vaste zin levert この棚のどれか volgens de vertaling de betekenis “een van deze planken” op. Voorbeeld: どれかを選びます。 — “Ik kies er een.” ある is de niet-verleden vorm van het werkwoord voor het zich bevinden van niet-levende zaken. In combinatie met に geeft het aan waar iets zich bevindt; in de vaste zin wordt dat natuurlijk weergegeven als “liggen op”. Voorbeeld: 本は机にあります。 — “Het boek ligt op het bureau.” De beleefde vorm is あります. はずです drukt een verwachting of logische gevolgtrekking uit: iets hoort volgens de beschikbare informatie zo te zijn. はず is een zelfstandig naamwoord voor die verwachte stand van zaken en です maakt de formulering beleefd. In deze zin sluit de betekenis aan bij “waarschijnlijk”. Voorbeeld: 彼はもう来るはずです。 — “Hij zou nu moeten komen.” Samenbouw: この棚のどれか betekent volgens de vaste vertaling “een van deze planken”; に markeert de plaats; ある zegt dat het bedoelde voorwerp zich daar bevindt; en はずです voegt de verwachting toe. De volledige zin betekent daarom: “Het ligt waarschijnlijk op een van deze planken.”

3. どの棚を最初に見ればいいですか？

   Welke plank moet ik eerst bekijken?

   どの

   welke

   棚

   plank

   最初に

   eerst

   見ればいいですか？

   moet ik bekijken?

   Uitgebreide uitleg

   どの staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt om een keuze uit bepaalde mogelijkheden: “welke …?”. Het verschilt van どれ, “welke/welke daarvan?”, dat zelfstandig gebruikt wordt. In どの棚 bepaalt どの dus welk exemplaar van 棚 bedoeld is. 棚 betekent hier “plank”. Het woord kan ook naar een rek of kastplank verwijzen; de vaste vertaling en de context maken hier “plank” passend. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen aparte meervoudsvorm. 最初に is een bijwoord met de betekenis “eerst” of “als eerste”. Het geeft aan dat het bekijken van deze plank vóór andere handelingen of planken komt. Een bruikbaar contrast is 最後に (“als laatste”). 見ればいいですか？ is een beleefde vraag naar wat men het beste kan doen. 見る is de basisvorm “bekijken/kijken”; in 見れば staat die vorm in de voorwaardelijke -ば-vorm. Samen met いい (“goed”) ontstaat het patroon V-ばいいですか, letterlijk ongeveer “is het goed als ik V?” en natuurlijk “wat moet/kan ik doen?” of “zal ik …?”. ですか maakt de vraag beleefd. Hier verwijst 見る naar het bekijken van de genoemde plank; de vorm zelf markeert geen meervoud. Samen is どの棚を “welke plank” als object, waarbij を het object markeert. 最初に plaatst die handeling als eerste, en 見ればいいですか？ vraagt welke handelwijze geschikt is. De volledige betekenis is daarom: “Welke plank moet ik eerst bekijken?”

4. 端の近くにある下の棚を見てください。

   Kijk eens op de onderste plank aan het einde.

   端

   uiteinde; rand

   近く

   buurt; nabijheid

   ある

   zich bevinden; er zijn

   下

   onderste; onder-

   棚

   plank

   見てください

   kijk alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   端 betekent hier “uiteinde” of “rand”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een patroon als Nの端 betekent het “het uiteinde/de rand van N”; in deze zin staat het zelfstandig bij の en wordt het nader verbonden met 近く. 近く betekent hier “in de buurt” of “nabijheid”. Het is de zelfstandig naamwoordelijke vorm van 近い (“dichtbij”). In 端の近く betekent het letterlijk “in de buurt van het uiteinde”: Nの近く is een herbruikbaar patroon voor “in de buurt van N”. ある betekent “zich bevinden” of “er zijn” voor een niet-levend ding. De vorm ある staat vóór het zelfstandig naamwoord in ある下の棚 en beschrijft dus een plank die zich daar bevindt. In attributief gebruik blijft deze vorm ある; hij is hier niet de beleefde vorm あります. 下 betekent hier “onderkant” en, in combinatie met の, “onderste” of “onder-”. 下の棚 betekent “de onderste plank”. 上の棚 is een nuttig contrast: “de bovenste plank”. 棚 betekent “plank” of “schap”. Het is het hoofdzelfstandig naamwoord van 下の棚. Een kort voorbeeld: 本棚 betekent “boekenkast”; daarin verwijst 棚 nog steeds naar een plank- of kastgedeelte. 見てください betekent “kijk alstublieft”. 見て is de te-vorm van 見る (“kijken; zien”), en ください maakt hiervan een beleefd verzoek: Vてください = “doe alstublieft V”. Bijvoorbeeld: 読んでください。 = “Lees alstublieft.” De delen bouwen als volgt op: 端の近くに is “bij het uiteinde”; ある maakt daarvan “dat zich daar bevindt”; 下の棚 is “de onderste plank”; を markeert die plank als object van het verzoek; en 見てください is “kijk alstublieft”. Samen betekent de zin: “Kijk eens op de onderste plank aan het einde.” De Japanse zin formuleert dit als een beleefd verzoek om naar die plank te kijken.

5. 今、表紙が見えます。

   Ik kan de kaft nu zien.

   今

   nu

   表紙

   kaft

   見えます

   is zichtbaar; kan zien

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en is een tijdsbepaling. Het staat vooraan en geeft aan wanneer de zichtbaarheid geldt. Voorbeeld: 今、見えます。 — “Nu is het zichtbaar / Nu kan ik het zien.” 表紙 betekent “kaft” of “omslag”, hier van een boek. Het is een zelfstandig naamwoord; 表 betekent onder meer “buitenkant” en 紙 “papier”, maar leer 表紙 als de vaste benaming voor de kaft. Voorbeeld: 表紙が見えます。 — “De kaft is zichtbaar.” 見えます is de beleefde niet-verleden vorm van 見える (“zichtbaar zijn; te zien zijn”). Deze vorm beschrijft wat zichtbaar wordt of kan worden gezien, niet noodzakelijk een bewuste handeling. Dat verschilt van 見ます, de beleefde vorm van 見る, “kijken naar” of “zien” als handeling. Voorbeeld: 遠くの山が見えます。 — “De berg in de verte is zichtbaar.” In de combinatie 表紙が見えます markeert が 表紙 als datgene wat zichtbaar is. Samen met 今 betekent de hele zin: “Nu kan ik de kaft zien” of letterlijker “Nu is de kaft zichtbaar.” De beleefde vorm 見えます maakt de formulering geschikt voor een beleefde mededeling.

6. ほかの本が動かないように、気をつけて引き出してください。

   Trek het er voorzichtig uit, zodat de andere boeken op hun plaats blijven.

   ほかの

   andere

   本

   boek / boeken

   動かない

   niet bewegen; op zijn plaats blijven

   ように

   zodat

   気をつけて

   voorzichtig

   引き出してください

   trek het eruit, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   ほかの betekent hier ‘andere’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Het is een bruikbaar patroon voor ‘andere X’: ほかの本 = ‘andere boeken’. Het Japanse zelfstandig naamwoord 本 verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud; de vertaling maakt uit de context ‘boeken’. 本 betekent hier ‘boek’. In de voorafgaande en volgende context gaat het om een boek dat uit een stapel of vergelijkbare plaats wordt gehaald, maar de Japanse vorm zelf markeert geen meervoud. Voorbeeld: 本を読みます。 — ‘Ik lees een boek.’ 動かない is de negatieve vorm van 動く (‘bewegen’): 動く → 動かない, ‘niet bewegen’. In deze zin beschrijft het dat de andere boeken niet van hun plaats raken. De vorm ない maakt hier de ontkenning; hij drukt niet op zichzelf een verleden tijd uit. Voorbeeld: ドアが動かない。 — ‘De deur beweegt niet.’ ように volgt hier op de negatieve bijzin ほかの本が動かない en geeft het beoogde resultaat aan: ‘zodat ... niet ...’. Het patroon AようにB kan dus een handeling B verbinden met het doel of gewenste resultaat A. Hier is A dat de andere boeken niet bewegen; 引き出してください is de handeling die men daarvoor uitvoert. 気をつけて is de te-vorm van 気をつける, ‘oppassen’ of ‘zorgvuldig zijn’. In deze zin verbindt die vorm de manier van handelen met het verzoek: doe het voorzichtig. Voorbeeld: 足元に気をつけてください。 — ‘Let alstublieft op waar u loopt.’ 引き出してください bestaat uit 引き出す (‘eruit trekken’ of ‘uittrekken’) plus ください, na de te-vorm gebruikt voor een beleefd verzoek: 引き出す → 引き出して → 引き出してください. Het onderwerp van het verzoek wordt in het Japans vaak niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de aangesprokene het bedoelde boek eruit moet trekken. Voorbeeld: 引き出してください。 — ‘Trek het er alstublieft uit.’ Van links naar rechts vormt ほかの本が動かないように de doelbijzin ‘zodat de andere boeken niet bewegen’. Daarna geeft 気をつけて de zorgvuldige manier aan, en 引き出してください het beleefde verzoek om iets eruit te trekken. Samen betekent de zin: ‘Trek het er voorzichtig uit, zodat de andere boeken op hun plaats blijven.’

7. これが正しい本です。

   Dit is het juiste boek.

   これ

   dit

   正しい

   juist

   本

   boek

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “dit” en wijst naar het item dat als het juiste boek wordt aangewezen. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de vorm verandert niet voor grammaticaal geslacht of meervoud. Voorbeeld: これは本です。 — “Dit is een boek.” 正しい betekent hier “juist” of “correct” en beschrijft 本. Dit is een zogenoemd i-adjectief: de vorm eindigt hier op -い en kan rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord staan. Voorbeeld: 正しい答え — “het juiste antwoord”. 本 betekent “boek”. In deze zin staat het na 正しい, omdat Japanse beschrijvingen vóór het zelfstandig naamwoord staan: 正しい本 betekent “het juiste boek”. です staat na de naamwoordgroep en maakt de uitspraak beleefd. Samen met 正しい本 vormt het de beleefde mededeling “is het juiste boek”. が markeert daarbij de naamwoordgroep これ als wat geïdentificeerd wordt. De zin kan zo worden opgebouwd: これ (“dit”) + が (markering van wat geïdentificeerd wordt) + 正しい本 (“het juiste boek”) + です (beleefde koppelvorm). Het geheel betekent: “Dit is het juiste boek.”

8. そのテーブルで読めます。

   Je kunt het aan die tafel lezen.

   その

   die/dat

   テーブル

   tafel

   で

   aan/op

   読めます

   kunnen lezen

   Uitgebreide uitleg

   その staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “die/dat”: het wijst naar een tafel die in de context als die tafel wordt aangeduid. Het is de bepaler-vorm van het Japanse aanwijssysteem; op zichzelf geeft het niet aan wie de tafel bezit. Ter vergelijking: この betekent “deze” en あの “die daar”. テーブル betekent “tafel”. Het is hier het zelfstandig naamwoord waar その naar verwijst. Samen vormen ze そのテーブル — “die tafel”. で markeert hier de plaats waar de handeling gebeurt. Daarom betekent そのテーブルで “aan/op die tafel” in de betekenis van een plek waar je leest. Het is niet hetzelfde als に, dat vaak een bestemming of een plaats van bestaan markeert. 読めます komt van 読む (“lezen”). De vorm 読める drukt mogelijkheid of bekwaamheid uit; 読めます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm: “kan lezen”. 読みます betekent daarentegen eenvoudig “leest” of “zal lezen” en drukt niet op zichzelf het kunnen uit. Voorbeeld: 日本語が読めます。 — “Ik kan Japans lezen.” De vorm 読めます zegt hier dat lezen mogelijk is voor de bedoelde persoon; de Japanse zin laat die persoon ongenoemd. De delen bouwen dus op tot そのテーブルで (“aan die tafel”) plus 読めます (“kan lezen”). Het onderwerp en het gelezen object zijn in het Japans niet uitgesproken. In overeenstemming met de vaste vertaling wordt de hele zin: “Je kunt het aan die tafel lezen.” De beleefde vorm ます maakt de formulering geschikt voor neutraal beleefd gebruik.