Klein gereedschap lenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. はさみを使ってもいいですか。

   Mag ik de schaar gebruiken?

   はさみ

   schaar

   使ってもいいですか

   mag ik ... gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   はさみ betekent hier “schaar”. Het is het zelfstandig naamwoord voor een schaar; de vorm verandert hier niet om enkelvoud of meervoud aan te geven. In deze zin krijgt het met を de rol van lijdend voorwerp: datgene wat gebruikt mag worden. 使ってもいいですか is de beleefde vraag “mag ik ... gebruiken?”. Het werkwoord is 使う (“gebruiken”). 使って is de て-vorm van 使う; deze vorm verschijnt hier in de constructie 〜てもいいですか, letterlijk een patroon om toestemming te vragen. いい betekent in dit patroon dat iets toegestaan is, en ですか maakt de vraag beleefd. Voorbeelden: 入ってもいいですか。 — “Mag ik binnenkomen?”; 見てもいいですか。 — “Mag ik kijken?” Samen vormen はさみを (“de schaar” als voorwerp) en 使ってもいいですか (“mag ik gebruiken?”) de beleefde vraag: “Mag ik de schaar gebruiken?”

2. これを持って、刃を下に向けてください。

   Pak deze en houd de messen naar beneden gericht.

   これ

   dit/deze

   持って

   vasthouden en…

   刃

   snijblad

   下に

   naar beneden

   向けてください

   richt … alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “deze” en verwijst naar iets dat de spreker aanwijst of als bekend beschouwt. Het is een aanwijzend voornaamwoord voor een object dicht bij de spreker; de vorm zelf drukt geen meervoud uit. これを gebruikt を om dit object als doel van de handeling te markeren. 持って is de te-vorm van 持つ (“vasthouden”, “meenemen” of “pakken”, afhankelijk van de context). De te-vorm kan handelingen verbinden: Aて、B betekent hier ongeveer “doe A en doe daarna/tegelijk B”. In deze zin sluit het vasthouden of pakken van het aangewezen object aan op het daaropvolgende verzoek. 刃 betekent “snijblad” of “mesblad”. Het verwijst hier naar het snijdende metalen deel; het woord betekent niet automatisch een volledig mes. Het zelfstandig naamwoord krijgt hier を, omdat het het object is dat in de volgende handeling gericht wordt. 下に betekent “naar beneden”. 下 betekent “beneden” of “onder”; に markeert hier de richting of positie waarheen iets wordt gericht. Een vergelijkbaar patroon is 右に向ける: “naar rechts richten”. 向けてください bestaat uit de te-vorm 向けて van 向ける (“richten”, “naar een bepaalde kant draaien”) en ください (“geef alstublieft”). Samen vormt dit een beleefd verzoek: “richt alstublieft”. De vorm Vてください is een veelgebruikt patroon om iemand beleefd te vragen iets te doen. In deze zin is het onderwerp van de handeling niet uitgedrukt; de aangesprokene moet het snijblad naar beneden richten. Samen vormen これを持って en 刃を下に向けてください de betekenis: “Pak deze en houd het snijblad naar beneden gericht.” Het eerste deel vraagt om het aangewezen object te pakken of vast te houden; daarna wordt gevraagd het snijblad naar beneden te richten. De zin is een beleefde, directe instructie.

3. テープも必要です。

   Ik heb ook wat tape nodig.

   テープ

   tape

   も必要です

   ook nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   テープ betekent hier “tape”. Het is een zelfstandig naamwoord; als leenwoord verandert het niet naar persoon of getal. Een bruikbaar patroon is Xが必要です: “X is nodig” of, natuurlijker vanuit de spreker, “ik heb X nodig”. Voorbeeld: 水が必要です。 = “Ik heb water nodig.” In も必要です betekent も “ook”. Het volgt het woord waaraan de toevoeging “ook” wordt gegeven. In deze zin markeert het dus tape als iets dat eveneens nodig is. Vergelijk テープが必要です。 = “Ik heb tape nodig” met テープも必要です。 = “Ik heb ook tape nodig.” 必要です drukt uit dat iets nodig of vereist is. 必要 kan vóór een zelfstandig naamwoord staan als 必要な, bijvoorbeeld 必要な道具 = “het benodigde gereedschap”. です maakt de uitdrukking beleefd; het voegt hier geen afzonderlijke betekenis als “hebben” toe. Samen vormt テープも必要です。 de betekenis: “Ik heb ook tape nodig.” Het Japans formuleert dit letterlijk als “Tape is ook nodig”; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de bedoelde spreker die behoefte heeft. も geeft aan dat tape naast iets anders als nodig wordt toegevoegd.

4. テープは引き出しの中にあります。

   De tape ligt in de la.

   テープ

   tape

   引き出し

   la

   中に

   in; binnenin

   あります

   is aanwezig; bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   テープ betekent hier “tape”. Het is een zelfstandig naamwoord; met は wordt het als onderwerp van bespreking gemarkeerd: テープは = “wat de tape betreft” of natuurlijker “de tape”. Voorbeeld: 本は = “wat het boek betreft / het boek”. 引き出し betekent “la” of “lade” en is een zelfstandig naamwoord. In 引き出しの中 verbindt の dit woord met 中: letterlijk “de binnenkant van de la”. Het patroon Xの中 is bruikbaar voor “binnenin X”. 中に betekent “in/binnenin”. 中 betekent “binnenkant” of “midden”, en に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Samen met een bestaanswerkwoord geeft Xの中に dus de locatie “in X” aan. Voorbeeld: 箱の中にあります。 = “Het bevindt zich in de doos.” あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, een werkwoord voor het bestaan of aanwezig zijn van niet-levende zaken. In deze zin betekent het dat de tape zich daar bevindt. De Nederlandse vertaling gebruikt “ligt”, maar ある drukt hier vooral aanwezigheid op een plaats uit; het zegt op zichzelf niet noodzakelijk hoe de tape ligt. Voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt, terwijl ある voor zaken en andere niet-levende dingen wordt gebruikt. De beleefde vorm van ある is あります; de ontkenning is ありません. De delen worden zo samengevoegd: テープは stelt de tape als onderwerp van bespreking voor, 引き出しの中に geeft de plaats aan, en あります zegt dat de tape daar aanwezig is. De hele zin betekent daarom: “De tape ligt in de la” of neutraler: “De tape bevindt zich in de la.”

5. 定規もありますか。

   Heb je ook een liniaal?

   定規

   liniaal

   も

   ook

   ありますか

   is er ...?

   Uitgebreide uitleg

   定規 betekent hier “liniaal”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is X は ...です voor “X is ...”; in deze zin krijgt 定規 echter も, omdat het om een extra voorwerp gaat. も komt direct na het woord waarop “ook” betrekking heeft: 定規も = “ook een liniaal”. Het vervangt hier de gewone onderwerpmarkering は niet als algemene vertaling van “ook”; het voegt juist de betekenis “eveneens” toe aan 定規. ありますか komt van ある, “er zijn / zich bevinden” voor niet-levende zaken. あります is de beleefde vorm; か aan het einde maakt er een vraag van. Samen betekent dit hier “is er ...?” of, natuurlijker met het voorafgaande zelfstandig naamwoord, “heb je ...?” Het gaat om het bestaan of beschikbaar zijn van een voorwerp, niet om een handeling van een persoon. Vergelijk: 本があります。 = “Er is een boek.” De delen worden in de volgorde van de Japanse zin samengevoegd als 定規も (“ook een liniaal”) + ありますか (“is er?”). De volledige betekenis is daarom: “Heb je ook een liniaal?” De Japanse formulering is beleefd door あります; de Nederlandse vertaling gebruikt hier een natuurlijke vraag met “heb je”.

6. はい、私の机の上にあります。

   Ja, die ligt op mijn bureau.

   はい

   ja

   私の

   mijn

   机

   bureau

   上に

   op/bovenop

   あります

   er is / ligt

   Uitgebreide uitleg

   はい betekent hier “ja” en bevestigt de voorafgaande vraag. 私の bestaat uit 私 (“ik/mij”) en の, dat hier bezit aanduidt. Samen betekent het “mijn”. Hetzelfde patroon staat bijvoorbeeld in 彼の机 — “zijn bureau”. 机 betekent “bureau” of “schrijftafel”. In 私の机 gaat het om “mijn bureau”. 上に betekent hier “op/bovenop”. 上 verwijst naar de bovenkant of positie boven iets; に markeert de plaats waar iets zich bevindt. Het patroon Xの上に betekent “op/bovenop X”, bijvoorbeeld テーブルの上に — “op de tafel”. あります is de beleefde tegenwoordige vorm van ある. Dit werkwoord wordt gebruikt voor het bestaan of zich bevinden van iets niet-levends; in deze zin wordt het door de Nederlandse vertaling natuurlijk weergegeven als “ligt”. Voor een persoon gebruikt het Japans doorgaans います, bijvoorbeeld 部屋に先生がいます — “Er is een leraar in de kamer.” 私の机の上に vormt de plaatsaanduiding “op mijn bureau”. Het onderwerp van あります is weggelaten, maar de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om het eerder gevraagde voorwerp gaat. Er staat hier geen は: de plaats wordt rechtstreeks met に gemarkeerd. Samen betekent de uiting: “Ja, die ligt op mijn bureau.”

7. そこから取ってもいいです。

   Je kunt hem daar pakken.

   そこから

   vanaf daar

   取ってもいいです

   mag pakken; mag nemen

   Uitgebreide uitleg

   そこから betekent hier “vanaf daar”. そこ verwijst naar een plaats die voor de gesprekspartners herkenbaar is; het betekent hier niet zelf “hem”. から markeert het vertrekpunt: Xから = “vanaf X”. Voor andere afstandsverwijzingen bestaan bijvoorbeeld ここ (“hier”) en あそこ (“daar ginds”), maar de keuze hangt af van de bedoelde plaats. 取ってもいいです drukt toestemming uit: “mag pakken” of “mag nemen”. Het werkwoord is 取る (“pakken, nemen”); 取って is de te-vorm daarvan. In het patroon Vて + もいいです wordt de handeling als toegestaan of aanvaardbaar voorgesteld. Bijvoorbeeld: ここに座ってもいいです。 = “Je mag hier zitten.” です maakt de uitdrukking beleefd; het betekent niet zelf “pakken”. Samen betekent そこから + 取ってもいいです hier: “Je mag hem daar pakken.” De plaatsaanduiding geeft aan waarvandaan de handeling gebeurt, en de vaste vertaling identificeert het genomen object als “hem”. De volgende zin zegt dat de spreker alles terugbrengt wanneer de spreker klaar is; zij specificeert niet afzonderlijk welk object met “alles” wordt bedoeld.

8. 終わったら、全部返します。

   Ik breng alles terug als ik klaar ben.

   終わったら

   als ik klaar ben

   全部

   alles

   返します

   breng ik terug

   Uitgebreide uitleg

   終わったら betekent hier “als ik klaar ben”. Het komt van 終わる (“eindigen, klaar zijn”): 終わった is de verleden vorm en -ら maakt hier een voorwaardelijke/tijdsbepalende vorm met de betekenis “als/wanneer”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker degene is die klaar is. Voorbeeld: 仕事が終わったら、帰ります。 — “Als mijn werk klaar is, ga ik naar huis.” 全部 betekent hier “alles” en geeft aan wat wordt teruggebracht. Het kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 全部の本 — “alle boeken”. 返します betekent hier “breng ik terug”. Het werkwoord is 返す (“terugbrengen, teruggeven”); 返します is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan, zoals hier, naar een toekomstige handeling verwijzen. Samen vormen de delen 終わったら (“als ik klaar ben”) + 全部 (“alles”) + 返します (“breng ik terug”) de betekenis: “Als ik klaar ben, breng ik alles terug.” Het onderwerp van 返します is in het Japans weggelaten, maar wordt door de vaste vertaling als de spreker geïdentificeerd. 全部 is wat wordt teruggebracht.

9. あとで私が見つけられるように、定規を一番上に置いてください。

   Laat de liniaal bovenop liggen, zodat ik hem later kan vinden.

   あとで

   later

   私が … 見つけられるように

   zodat ik kan vinden

   定規

   liniaal

   一番上

   helemaal bovenaan

   置いてください

   leg alstublieft neer

   Uitgebreide uitleg

   あとで betekent hier ‘later’. Het is een tijdsbepaling; het zegt wanneer het vinden mogelijk moet zijn. Een bruikbaar contrast is 今 (‘nu’) tegenover あとで (‘later’). 私が betekent ‘ik’ als degene die de handeling uitvoert. 私 is de eerste-persoonsvorm ‘ik’; が markeert hier het onderwerp van de mogelijkheid in het volgende deel. De spreker zegt dus dat ík de vinder ben, niet wie de liniaal neerlegt. 見つけられるように betekent ‘zodat ik kan vinden’. 見つけられる is de vorm van 見つける (‘vinden’) die hier mogelijkheid uitdrukt: ‘kunnen vinden’. De vorm ように verbindt dit doel of gewenste resultaat met de voorafgaande handeling: ‘zodat …’ of ‘opdat …’. Het voorwerp van ‘vinden’ wordt in het Japans niet apart uitgesproken; in deze zin wordt volgens de vaste vertaling de liniaal bedoeld. 定規 betekent ‘liniaal’. Dit is het voorwerp dat op de aangegeven plaats moet worden gelegd. Een voorbeeld: 定規を使います。 — ‘Ik gebruik een liniaal.’ Hier markeert を het voorwerp van 使います. 一番上 betekent ‘helemaal bovenaan’. 上 betekent ‘bovenkant’ of ‘boven’; 一番 maakt daarvan de hoogste positie binnen de relevante ordening: ‘het allerhoogst’. In deze zin staat daarna に, dat de plaats aanduidt waar de liniaal moet komen. 一番上に is dus ‘helemaal bovenaan’. 置いてください betekent ‘leg alstublieft neer’ of ‘zet alstublieft neer’. De basisvorm is 置く (‘neerzetten, neerleggen’). 置いて is de verbindingsvorm van dat werkwoord, en ください maakt er een beleefd verzoek van. Het gaat hier om de gevraagde handeling: de liniaal op de bovenste plaats leggen. Samen geeft 定規を一番上に置いてください de instructie ‘Leg de liniaal helemaal bovenaan’. あとで私が見つけられるように voegt het doel toe: dit moet zo gebeuren dat de spreker de liniaal later kan vinden. De volledige betekenis is daarom: ‘Leg de liniaal bovenop, zodat ik hem later kan vinden.’