Een oplader en adapter lenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 借りられる充電器はありますか。

   Is er een oplader die ik kan lenen?

   借りられる

   kan lenen

   充電器

   oplader

   はありますか

   is er ...?

   Uitgebreide uitleg

   借りられる komt van 借りる (lenen) en is hier de potentiële vorm: “kunnen lenen”. De vorm geeft aan dat de bedoelde handeling mogelijk is; in deze zin is de spreker degene die kan lenen, zoals de Nederlandse vertaling expliciet maakt. Vergelijk: 借りる = lenen, 借りられる = kunnen lenen. Voorbeeld: この本を借りられますか。 — “Kan ik dit boek lenen?” 充電器 betekent “oplader”. Dit zelfstandig naamwoord kan bijvoorbeeld in een bestaanszin staan: 充電器があります。 — “Er is een oplader.” はありますか maakt van de aanwezigheid een vraag. は markeert wat als onderwerp of gespreksthema wordt uitgelicht, en あります is de beleefde vorm van ある, gebruikt voor het bestaan of aanwezig zijn van een niet-levend ding. か aan het einde maakt er een vraag van. Het patroon Nはありますか。 betekent dus “Is er N?” of, afhankelijk van de context, “Hebt u/is er N?” Samen vormt 借りられる充電器 een zelfstandig naamwoordgroep: “een oplader die men kan lenen”. Daarna vraagt はありますか of zo’n oplader aanwezig is. De volledige betekenis is daarom: “Is er een oplader die ik kan lenen?”

2. 私のノートパソコンの横にあるものを使ってください。

   Gebruik die naast mijn laptop.

   私の

   mijn

   ノートパソコン

   laptop

   横にある

   naast ... zijn

   もの

   ding; wat

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is het woord voor “ik/mij”, en の koppelt dat aan een zelfstandig naamwoord om bezit of een andere relatie uit te drukken: 私のノートパソコン = “mijn laptop”. De vorm 私の verandert hier niet vanwege het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. ノートパソコン betekent “laptop”. Het is in het Japans één zelfstandig naamwoord, ook al bestaat het uit elementen van een leenuitdrukking. In deze zin is het het referentiepunt voor de plaatsbepaling. 横にある betekent hier “naast ... zijn/staan” in de zin van “zich naast ... bevinden”. 横 betekent “zijkant” of “naast”, に markeert de plaats waar iets zich bevindt, en ある is de vorm voor het bestaan of aanwezig zijn van een niet-levend ding. ある is de woordenboekvorm; in een andere tijd kan bijvoorbeeld あった “was/was aanwezig” betekenen. De reeks ノートパソコンの横にある werkt als een bepaling vóór もの: “dat zich naast de laptop bevindt”. もの betekent hier “ding” en maakt van de voorafgaande beschrijving een zelfstandig naamwoord: “het ding dat naast de laptop is”. Het verwijst in deze zin naar het voorwerp dat de vertaling met “die” aanduidt; het Japanse woord zelf geeft geen specifiek geslacht en legt hier ook geen exact aantal vast. In andere contexten kan もの eveneens “iets/ding” betekenen, afhankelijk van de voorafgaande beschrijving. 使ってください is een beleefd verzoek: “gebruik alstublieft”. De basisvorm is 使う (“gebruiken”). Voor dit verzoek staat de te-vorm 使って vóór ください; ください maakt er een beleefde vraag of instructie van. Een herbruikbaar patroon is V-てください, bijvoorbeeld 見てください = “kijkt u alstublieft” of “kijk alstublieft”. Samen vormen 私のノートパソコンの横にあるもの en を het object: “het ding dat naast mijn laptop is”. Daarna geeft 使ってください het beleefde verzoek om dat ding te gebruiken. De volledige betekenis is dus: “Gebruik dat wat naast mijn laptop staat/ligt, alstublieft”, natuurlijk vertaald als “Gebruik die naast mijn laptop.”

3. このアダプターも必要ですか。

   Heb ik deze adapter ook nodig?

   この

   deze

   アダプター

   adapter

   も

   ook

   必要

   nodig

   ですか

   is het ...?

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst en betekent hier “deze”. Het is een aanwijzend woord; de vorm verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. Patroon: この + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld この本 = “dit boek”. アダプター betekent hier “adapter”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Japans in deze zin niet verbogen. Een bruikbaar patroon is この + アダプター = “deze adapter”. も betekent hier “ook”. Het voegt de adapter toe aan iets dat al als mogelijk nodig wordt behandeld: niet alleen een eerder bedoelde zaak, maar deze adapter ook. De precieze reikwijdte volgt uit de zin en context; も staat direct na het element waarop deze toevoeging betrekking heeft. Vergelijk 私も = “ik ook”. 必要 betekent hier “nodig” of “benodigd”. Het is een zelfstandig naamwoord dat in deze constructie een toestand of vereiste uitdrukt. Met 必要です ontstaat de beleefde predicatie “nodig zijn”. Een nuttig patroon is X が必要です = “X is nodig”; in deze zin is X de adapter, terwijl het onderwerp in het Nederlands natuurlijk als “ik” kan worden weergegeven in de vertaling “Heb ik ... nodig?”. ですか vormt hier de beleefde vraag aan het einde van de zin. です is de beleefde vorm van de koppelende predicatie, en か markeert dat de uiting een vraag is. Samen met 必要 geeft het 必要ですか de betekenis “is het nodig?” of, met de adapter als datgene wat nodig kan zijn, “heb ik het nodig?”. Samen betekent このアダプターも “deze adapter ook”, 必要ですか vraagt beleefd of die nodig is. De volledige betekenis is daarom: “Heb ik deze adapter ook nodig?” De Japanse zin laat het betrokken perspectief, zoals “ik”, weg; dat perspectief wordt hier door de vaste Nederlandse vertaling ondersteund.

4. あなたのプラグが合わなければ、それを使ってください。

   Gebruik hem als je stekker niet past.

   あなたの

   jouw

   プラグ

   stekker

   合わなければ

   als het niet past

   それ

   hem

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   あなたの betekent hier “jouw”. の koppelt de bezitter aan wat erop volgt: あなたのプラグ is “jouw stekker”. De bezitter staat vóór の en het bezeten zelfstandig naamwoord erna. あなた kan “jij/jou” betekenen; het bezitsverband wordt door の uitgedrukt. プラグ is het zelfstandige naamwoord voor “stekker”. Het is een leenwoord in katakana. In een herbruikbaar patroon staat de bezitter vóór の, bijvoorbeeld 彼のケーブル (“zijn kabel”). 合わなければ betekent hier “als [de stekker] niet past”. De basisvorm is 合う (“passen” of “overeenkomen”). De vorm 合わない is de ontkenning; 合わなければ maakt daarvan een voorwaarde: “als het niet past”. In deze zin verwijst de voorwaarde naar het passen van de stekker, zoals ook door de vaste vertaling wordt bevestigd. それ is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat” of, in deze vertaling, “hem”. Het Japanse voornaamwoord zelf markeert geen grammaticaal geslacht. De precieze zaak waarnaar het verwijst, wordt in de vaste gegevens niet afzonderlijk benoemd; de vertaling maakt wel duidelijk dat het als het te gebruiken object wordt opgevat. 使ってください betekent “gebruik alstublieft”. De basisvorm is 使う (“gebruiken”). 使って is de て-vorm, en ください na die vorm maakt een beleefd verzoek: Vてください = “doe alstublieft V”. Hier vormt 使ってください dus het verzoek om het bedoelde object te gebruiken. Samen vormen de delen een voorwaardelijke instructie: あなたのプラグが合わなければ (“als jouw stekker niet past”) gevolgd door それを使ってください (“gebruik hem dan/alstublieft”). De hele uiting betekent daarom: “Gebruik hem als je stekker niet past.”

5. ケーブルはテーブルまで届きますか。

   Komt de kabel tot aan de tafel?

   ケーブル

   kabel

   テーブル

   tafel

   まで

   tot aan

   届きます

   reikt; komt tot

   か

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   ケーブル betekent hier “kabel”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Een eenvoudig herbruikbaar patroon is Xは...: は markeert X als het onderwerp of gespreksonderwerp. テーブル betekent “tafel”. Ook dit is een zelfstandig naamwoord. In テーブルまで is het de bestemming of het eindpunt waar de reikwijdte eindigt. まで betekent “tot aan” en markeert een grens of eindpunt. Het kan direct achter een plaats- of tijdsaanduiding staan: 駅まで betekent bijvoorbeeld “tot aan het station”. In deze zin geeft テーブルまで dus aan hoe ver de kabel reikt. 届きます is de beleefde vorm van 届く, “aankomen” of “ergens toe reiken”. Hier betekent het dat de kabel lang genoeg is om tot aan de tafel te komen. De vorm 届きます is niet de verleden tijd; de beleefde niet-verleden vorm kan in context een huidige eigenschap of een verwachte gebeurtenis uitdrukken. Voorbeeld: 荷物が届きます。 — “Het pakket komt aan.” か staat aan het einde van de zin en maakt van de mededeling een vraag. De beleefde vorm 届きますか betekent hier “reikt het?” of natuurlijker: “komt het tot aan ...?”. Samen is ケーブルは het onderwerp “de kabel”, テーブルまで het eindpunt “tot aan de tafel”, en 届きますか de vraag of hij daar komt. De volledige betekenis is: “Komt de kabel tot aan de tafel?” De formulering is beleefd en geschikt voor een gewone vraag.

6. あなたが壁の近くに座れば、ケーブルは届きます。

   De kabel komt tot aan de tafel als je bij de muur zit.

   あなたが

   jij

   壁

   muur

   近くに

   in de buurt

   座れば

   als je zit

   ケーブル

   kabel

   届きます

   komt tot aan

   Uitgebreide uitleg

   あなたが maakt “jij” expliciet als degene die zit. が markeert hier het onderwerp van 座る; in een andere context kan dezelfde persoon met een andere vorm in de zin worden geplaatst. 壁 betekent “muur”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 壁の近く verbindt の dit woord met 近く: letterlijk “de nabijheid van de muur”. 近くに betekent “in de buurt van”. 近く is een zelfstandig naamwoord dat “nabijheid” aanduidt; に markeert hier de plaats waar iemand zit. Een herbruikbaar patroon is Xの近くに — “in de buurt van X”. Voorbeeld: 駅の近くに住みます。 — “Ik woon in de buurt van het station.” 座れば komt van 座る, “zitten”. De vorm op -えば is de voorwaardelijke vorm: “als/wanneer iemand zit”. Hier wordt 座る dus 座れば; ば is geen apart Nederlands woord maar onderdeel van de voorwaardelijke vorm. Voorbeeld: ここに座れば、よく見えます。 — “Als je hier zit, kun je het goed zien.” ケーブル betekent “kabel”. Dit zelfstandig naamwoord staat met は als gespreksonderwerp. は markeert het onderwerp van gesprek, maar is niet op zichzelf een bewijs dat het woord grammaticaal het onderwerp van de handeling is; dat onderscheid is belangrijk bij het hergebruiken van deze vorm. 届きます komt van 届く, “aankomen” of “tot ergens reiken”. De vorm op -ます is de beleefde niet-verleden vorm. In deze zin betekent 届きます dat de kabel tot aan de bedoelde plek reikt. Het doel of eindpunt wordt hier niet opnieuw uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling en de voorafgaande context identificeren dat eindpunt als de tafel. Samen vormt 壁の近くに座れば de voorwaarde “als je bij de muur zit”. Daarna geeft ケーブルは届きます het gevolg: “de kabel komt tot aan de tafel”. De volledige betekenis is dus: “Als je bij de muur zit, komt de kabel tot aan de tafel.”

7. 私が終わったら、全部元に戻します。

   Ik leg alles terug als ik klaar ben.

   私が

   ik (als onderwerp)

   終わったら

   als ik klaar ben

   全部

   alles

   元に戻します

   terugleggen; terugbrengen naar de oorspronkelijke staat

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier “ik” en が markeert het onderwerp van de bijzin. De vertaling maakt duidelijk dat de spreker zelf degene is die klaar is. 私 is de zelfstandige vorm voor “ik”; de vorm verandert niet naar gelang van grammaticaal geslacht. 終わったら komt van het werkwoord 終わる (“eindigen, klaar zijn”). De vorm 終わった is de verleden vorm, gevolgd door ら; samen geeft V-たら hier de voorwaarde of het tijdstip “als/wanneer V klaar is”. In deze zin betekent het dus “als ik klaar ben”. Het onderwerp van 終わる wordt hier door de vertaling als 私 begrepen. Voorbeeld: 仕事が終わったら、帰ります。 — “Als het werk klaar is, ga ik naar huis.” 全部 betekent “alles” of “het geheel”. Het verwijst hier naar alles wat later wordt teruggebracht; de zin specificeert niet afzonderlijk welke voorwerpen dat zijn. Voorbeeld: 全部持っていきます。 — “Ik neem alles mee.” 元に戻します bevat de vaste combinatie 元に戻す: iets terugbrengen naar zijn oorspronkelijke plaats of toestand. 元 betekent “de oorspronkelijke toestand/plaats”, に markeert het doel daarvan, en 戻す is het overgankelijke werkwoord “terugbrengen” of “terugzetten”. De vorm 戻します is de beleefde niet-verleden vorm van 戻す; in deze context gaat het om de voorgenomen handeling nadat de voorwaarde is vervuld. Het onderwerp en het object hoeven in het Japans niet opnieuw genoemd te worden wanneer ze uit de context blijken. Voorbeeld: 本を元に戻してください。 — “Zet het boek terug op zijn oorspronkelijke plaats.” Samen vormen de delen: 私が終わったら — “als ik klaar ben”, 全部 — “alles”, en 元に戻します — “breng ik terug naar de oorspronkelijke plaats/toestand”. De volledige betekenis is: “Als ik klaar ben, leg ik alles terug.” De beleefde vorm 戻します maakt de uiting geschikt als beleefde mededeling of toezegging.

8. 私が見つけられるように、それを私の机の上に置いてください。

   Laat het op mijn bureau liggen, zodat ik het kan vinden.

   私が

   ik

   見つけられる

   kunnen vinden

   ように

   zodat

   それを

   het

   私の

   mijn

   机

   bureau

   上に

   op

   置いてください

   alstublieft neerzetten

   Uitgebreide uitleg

   私が maakt 私 (“ik”) tot het onderwerp van de bijzin. が markeert hier de persoon die de handeling kan uitvoeren; het is dus niet hetzelfde als het bezittelijke 私の (“mijn”) verderop. 見つけられる betekent hier “kan vinden”. De basisvorm is 見つける (“vinden”); 見つけられる is daarvan de mogelijke vorm en drukt vermogen of mogelijkheid uit. Bijvoorbeeld: 私は鍵を見つけられる。— “Ik kan de sleutel vinden.” ように verbindt deze bijzin met het doel of gewenste resultaat: “zodat …” of “opdat …”. Het patroon 見つけられるように betekent hier “zodat ik het kan vinden”. それを betekent “het” als object van de handeling. を markeert wat wordt geplaatst; de zin geeft zelf geen specifieke referent voor それ aan. 私の betekent “mijn”. の verbindt 私 (“ik”) met een zelfstandig naamwoord en drukt bezit of een andere relatie uit, hier met 机: “mijn bureau”. 机 betekent “bureau” of “schrijftafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 私の机 staat het na de bezitsbepaling. 上に betekent “op” of “bovenop”. 上 betekent “bovenkant” of “boven”, en に markeert hier de plaats waar iets wordt neergezet. 机の上に is letterlijk “op de bovenkant van het bureau”, natuurlijk vertaald als “op mijn bureau”. 置いてください is een beleefd verzoek: “zet het neer” of “laat het liggen”. De basisvorm is 置く (“neerzetten”, “plaatsen”). De vorm 置いて is de te-vorm, gevolgd door ください, waarmee een beleefd verzoek wordt gevormd. Bijvoorbeeld: ここに置いてください。— “Zet het hier neer, alstublieft.” De structuur begint met het doel: 私が見つけられるように — “zodat ik het kan vinden”. Daarna volgt het object それを, de plaats 私の机の上に — “op mijn bureau” — en ten slotte het verzoek 置いてください. Samen betekent de uiting: “Laat het op mijn bureau liggen, zodat ik het kan vinden.”