Een vastzittende deur repareren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ドアが動きません。

   De deur zit vast.

   ドア

   deur

   動きません

   beweegt niet

   Uitgebreide uitleg

   ドア betekent hier “deur”. Het is een zelfstandig naamwoord; het woord verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: ドアを開けます。 — “Ik doe de deur open.” 動きません betekent hier dat de deur niet beweegt en daardoor vastzit. De basisvorm is 動く (“bewegen”). De vorm 動きません bestaat uit de stam 動き- plus het beleefde negatieve einde ません: “beweegt niet” of “zal niet bewegen” in een neutrale, beleefde formulering. Het onderwerp van 動きません is ドア, niet de spreker. Voorbeeld: 時計が動きません。 — “De klok loopt niet.” Samen vormen ドアが動きません。 de betekenis “De deur beweegt niet.” In deze context past de vaste vertaling “De deur zit vast.” Het partikel が markeert hier de deur als datgene waarvan wordt gezegd dat het niet beweegt. De zin is beleefd en geschikt om een probleem kort te melden.

2. ドアノブを引いてみてください。

   Probeer aan de deurklink te trekken.

   ドアノブ

   deurklink

   引いてみてください

   probeer eraan te trekken

   Uitgebreide uitleg

   ドアノブ betekent hier ‘deurklink’. Het is een zelfstandig naamwoord: ドア (‘deur’) + ノブ (‘knop’ of ‘handgreep’). In deze zin is het met を gemarkeerde object van de handeling. 引いてみてください betekent ‘probeer eraan te trekken’. Het werkwoord 引く betekent ‘trekken’; 引いて is de te-vorm ervan. De te-vorm kan hier worden gevolgd door みる, dat als hulpwerkwoord aangeeft dat iemand iets probeert te doen. ください maakt hiervan een beleefd verzoek. Het patroon is: werkwoord in te-vorm + みる = ‘proberen te …’. Bijvoorbeeld: このボタンを押してみてください。 — ‘Probeer op deze knop te drukken.’ Samen vormen ドアノブを en 引いてみてください de beleefde instructie: ‘Probeer aan de deurklink te trekken.’ を markeert ドアノブ als het object waarop de handeling met 引く wordt gericht.

3. 私はドアノブを引きましたが、ドアは閉まったままです。

   Ik heb eraan getrokken, maar de deur blijft dicht.

   私は

   ik

   ドアノブ

   deurknop; deurklink

   引きました

   trok eraan

   が

   maar

   ドア

   deur

   閉まったままです

   blijft dicht

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) plus は, de topicmarkeerder. Het onderwerp wordt dus als gespreksthema gemarkeerd: “wat mij betreft / ik”. 私 is een persoonlijke vorm die in beleefde taal vaak voor “ik” wordt gebruikt; het is hier niet nodig om een specifiek geslacht af te leiden. ドアノブ betekent “deurknop” of “deurklink”. Het is een zelfstandig naamwoord en is opgebouwd uit Japanse leenwoordelementen voor “deur” en “knop/klink”. In deze zin is het voorwerp waaraan wordt getrokken. Een bruikbaar patroon is N を voor het directe voorwerp van een handeling. 引きました is de beleefde verleden vorm van 引く (“trekken”). De vormketen is 引く → 引きます (beleefd niet-verleden) → 引きました (beleefd verleden). De uitgang geeft hier beleefdheid en verleden tijd aan; het onderwerp “ik” wordt niet in het werkwoord vervoegd, maar blijkt uit 私は. In combinatie met を krijg je het patroon N を 引きました: “ik trok aan N”. が verbindt twee zinsdelen met een tegenstelling. Hier betekent het “maar”: eerst wordt het trekken vermeld, daarna een toestand die daar niet het verwachte resultaat van is. Dit is een verbindingspartikel; het is niet het onderwerp van de tweede helft. ドア betekent “deur” en is een zelfstandig naamwoord. In het tweede zinsdeel is de deur het onderwerp van de beschreven toestand. Hetzelfde woord komt ook voor in ドアノブ, maar daar maakt het deel uit van één zelfstandig naamwoord; ドア staat hier zelfstandig. 閉まったままです beschrijft dat iets in een toestand blijft. 閉まった is de verleden vorm van 閉まる (“dichtgaan” of “sluiten” in de zin van zelf dichtgaan): 閉まる → 閉まった. まま betekent dat een toestand onveranderd voortduurt, en です maakt de uitdrukking beleefd. Het geheel betekent hier “dicht blijven” of “nog steeds dicht zijn”. Vergelijk als oefenvoorbeeld: 窓は開いたままです。 — “Het raam staat open.” Dat voorbeeld introduceert een nieuw zelfstandig naamwoord en illustreert hetzelfde patroon 状態 + ままです. Samen vormt de zin: 私はドアノブを引きました = “Ik heb aan de deurklink getrokken”, が = “maar”, en ドアは閉まったままです = “de deur blijft dicht”. De volledige betekenis is dus: “Ik heb eraan getrokken, maar de deur blijft dicht.”

4. 端の近くをゆっくり押してください。

   Duw langzaam bij de rand.

   端

   rand

   近く

   buurt; nabijheid

   ゆっくり

   langzaam

   押して

   duw

   ください

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   端 betekent hier “rand” of “uiteinde”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin gaat het om de rand waar de handeling plaatsvindt. Een bruikbaar contrast is 中央 (“midden”): 端 staat aan de buitenkant, 中央 in het midden. 近く betekent “de buurt” of “de nabijheid”. Het is hier een zelfstandig naamwoord in 端の近く: の verbindt 端 met 近く, dus letterlijk “de nabijheid van de rand”. Het patroon Xの近く betekent “in de buurt van X”. Voorbeeld: 駅の近く — “in de buurt van het station”. ゆっくり betekent hier “langzaam”. Het beschrijft hoe het drukken moet gebeuren. Het kan ook “rustig” betekenen wanneer de context niet vooral snelheid benadrukt; hier ondersteunt de vertaling duidelijk de snelheidsbetekenis. 押して is de te-vorm van het werkwoord 押す (“duwen; drukken”). De te-vorm verbindt het werkwoord met ください om een beleefd verzoek te vormen. 押す is de woordenboekvorm; 押して is dus niet een apart werkwoord. Voorbeeld: ここを押してください。 — “Druk hier, alstublieft.” ください maakt na een te-vorm een beleefd verzoek: V-てください betekent “doe V alstublieft”. In deze zin hoort het bij 押して, niet bij ゆっくり of 端の近く afzonderlijk. Samen vormen 端の近くを het doelgebied: “bij de rand”. Het partikel を markeert hier het gebied waarop de handeling gericht is. ゆっくり geeft de gewenste snelheid aan, en 押してください vraagt beleefd om daar te drukken. De volledige betekenis is daarom: “Duw langzaam bij de rand.”

5. ドアが少し開きました。

   De deur ging een beetje open.

   ドア

   deur

   少し

   een beetje

   開きました

   ging open

   Uitgebreide uitleg

   ドア betekent hier “deur”. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan ook in samenstellingen voorkomen, bijvoorbeeld ドアノブ “deurklink”. Voorbeeld: ドアを閉めます。 — “Ik sluit de deur.” 少し betekent “een beetje” of “een kleine hoeveelheid”. In deze zin beperkt het de mate waarin de deur openging. Voorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht alstublieft even.” 開きました komt van het werkwoord 開く en betekent hier “ging open”. De vorm is beleefd en verleden tijd: 開きます is de beleefde niet-verleden vorm en 開きました de beleefde verleden vorm. 開く is hier intransitief: de deur gaat zelf open. Voor een handeling waarbij iemand iets opent, wordt het andere werkwoord 開ける gebruikt. Voorbeeld: 窓が開きました。 — “Het raam ging open.” Samen vormen de delen ドアが (“de deur” als onderwerp), 少し (“een beetje”) en 開きました (“ging open”) de betekenis: “De deur ging een beetje open.” Het partikel が markeert hier wat de verandering ondergaat.

6. ドアノブがゆるんでいます。

   De deurklink voelt los aan.

   ドアノブ

   deurknop, deurklink

   ゆるんでいます

   zit los; is losgeraakt

   Uitgebreide uitleg

   ドアノブ betekent hier de deurknop of deurklink. Het is een zelfstandig naamwoord en een leenwoord; ドア betekent “deur” en ノブ “knop”, maar samen benoemt het de bediening van de deur. ゆるんでいます komt van ゆるむ, “losraken” of “los komen te zitten”. De vorm ゆるんで is de te-vorm van ゆるむ, gevolgd door います. In deze zin beschrijft 〜ています een toestand die nu bestaat: de deurklink zit los. De beleefde vorm eindigt op ます; de informelere overeenkomstige vorm is ゆるんでいる. Dit is niet hetzelfde als ゆるめています, dat betekent dat iemand iets losser maakt. In het patroon Xがゆるんでいます is X datgene wat los zit. Bijvoorbeeld: ねじがゆるんでいます。 — “De schroef zit los.” Samen vormen ドアノブがゆるんでいます de mededeling dat de deurklink nu los zit of los aanvoelt. が markeert hierbij het onderwerp van de beschreven toestand. De beleefde formulering past bij een neutrale mededeling.

7. このドアを使うのをやめましょうか。

   Zullen we deze deur niet meer gebruiken?

   この

   deze

   ドア

   deur

   使う

   gebruiken

   のをやめましょうか

   zullen we ermee stoppen?

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “deze” en staat vóór een zelfstandig naamwoord: この + zelfstandig naamwoord. Het wijst naar iets dat de spreker als nabij of als het relevante aangewezen object presenteert. Voorbeeld: この本 betekent “dit boek”. ドア is het zelfstandige naamwoord “deur”. Het is een leenwoord dat in het Japans in katakana wordt geschreven. In deze zin is het het object dat men gebruikt; het contextuele gesprek maakt duidelijk dat het om de deur met de losse deurklink gaat. 使う betekent hier “gebruiken”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. Na を staat het gebruikte voorwerp: ドアを使う = “een/de deur gebruiken”. De vorm 使います is een beleefde tegenhanger in de tegenwoordige of niet-verleden tijd; de vorm in de vaste zin is niet beleefd gemarkeerd. のをやめましょうか maakt van de voorafgaande handeling 使う iets waar men mee kan ophouden. の nominaliseert de handeling, en を markeert die als object van やめる (“stoppen met; opgeven”). Het geheel V-のをやめる is dus een herbruikbaar patroon voor “stoppen met V”. やめましょうか is de vraagvorm van een voorstel: “zullen we ermee stoppen?” Het gaat hier om het voorstel om de deur niet langer te gebruiken, niet om een vastgestelde actie. Samen vormen このドアを使う (“deze deur gebruiken”) en のをやめましょうか (“zullen we ermee stoppen?”) de vraag: “Zullen we deze deur niet meer gebruiken?” De gesprekssituatie geeft daarvoor een praktische reden: de deurklink zit los en kan worden gerepareerd voordat iemand opnieuw opgesloten raakt.

8. また誰かが閉じ込められる前に、ドアノブを直せます。

   We kunnen de deurklink repareren voordat iemand weer vast komt te zitten.

   また

   weer

   誰か

   iemand

   閉じ込められる

   vast komen te zitten

   前に

   voordat

   ドアノブ

   deurklink

   直せます

   kunnen repareren

   Uitgebreide uitleg

   また betekent hier “weer” en geeft aan dat het opgesloten raken opnieuw kan gebeuren. Het staat vooraan als bijwoord. Een verwant woord is もう一度 (“nog een keer”), maar また kan ook andere soorten herhaling aangeven. 誰か betekent “iemand”: 誰 is “wie” en か maakt er een onbepaalde persoon van. Het zegt niet wie die persoon is. In deze zin is 誰かが het onderwerp van het voorafgaande deel; が markeert daar de persoon die opgesloten raakt. 閉じ込められる betekent hier “vast komen te zitten” of “opgesloten raken”. De basisvorm is 閉じ込める (“iemand ergens in opsluiten”); 閉じ込められる is hier de passieve vorm, waarbij de persoon zelf de ondervinder is van het opgesloten raken. De vorm kan in andere contexten ook met een mogelijkheid worden verbonden, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de passieve betekenis. 前に betekent “voordat”. Na een werkwoord in de gewone vorm kan V-前に een volgorde uitdrukken: 寝る前に betekent bijvoorbeeld “voordat je gaat slapen”. Hier vormt 閉じ込められる前に dus “voordat iemand vast komt te zitten”. ドアノブ is “deurklink” of “deurknop”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in deze zin gemarkeerd als het directe object van de reparatie: ドアノブを. 直せます betekent “kunnen repareren”. De basisvorm is 直す (“repareren” of “herstellen”); de mogelijkheidvorm 直せる betekent “kunnen repareren”, en de beleefde vorm daarvan is 直せます. Het onderwerp is in het Japans weggelaten; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier “we” de bedoelde uitvoerder. Samen betekent また誰かが閉じ込められる前に “voordat iemand weer vast komt te zitten”. Daarna geeft ドアノブを直せます aan dat de deurklink kan worden gerepareerd. De hele uiting betekent daarom: “We kunnen de deurklink repareren voordat iemand weer vast komt te zitten.”