Voorbereiden op bewolkt weer | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外は曇っています。

   Buiten is het bewolkt.

   外は

   buiten

   曇っています

   is bewolkt

   Uitgebreide uitleg

   外は betekent hier “buiten” of, letterlijker, “wat buiten betreft”. 外 is het zelfstandige naamwoord “buitenkant/buiten”; は markeert het als het topic, dus als datgene waarover de zin iets zegt. Voorbeeld: 外は暑いです。 — “Buiten is het warm.” Het patroon 外は blijft hetzelfde, terwijl de beschrijving verandert. 曇っています geeft hier de huidige toestand “bewolkt zijn” weer. De basisvorm is 曇る, “bewolkt worden” of “bewolken”. De vorm is opgebouwd uit de て-vorm 曇って plus います, de beleefde niet-verleden vorm van いる. In deze context drukt ている een toestand uit die nu voortduurt; het gaat dus niet alleen om het moment waarop het bewolkt werd. Voorbeeld: 今日は空が曇っています。 — “Vandaag is de lucht bewolkt.” De vorm います maakt de mededeling beleefd; de tijdswaarde is hier niet-verleden en wordt door de context als huidig begrepen. Samen vormen 外は en 曇っています de betekenis “Buiten is het bewolkt.” De zin beschrijft een toestand en bevat geen bevel of door iemand uitgevoerde handeling.

2. 暖かいコートを持っていってください。

   Neem een warme jas mee.

   暖かい

   warm

   コート

   jas

   持っていってください

   neem mee, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   暖かい betekent hier “warm” en staat vóór コート om het zelfstandig naamwoord te beschrijven. Het is de attributieve vorm van het i-adjectief 暖かい; dezelfde vorm kan ook zelfstandig als gezegde worden gebruikt, bijvoorbeeld 今日は暖かい。 — “Vandaag is het warm.” Het tegenovergestelde is 寒い — “koud”. コート is het leenwoord voor “jas” of “mantel”. In deze zin is het het voorwerp van de handeling. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen meervoudsuitgang; de context bepaalt dus of het om één of meer jassen gaat. 持っていってください is een beleefde vraag om iets mee te nemen. 持つ betekent “vasthouden” of “hebben”, en de vorm 持って is de te-vorm. In combinatie met いく (“gaan”) geeft 持っていく het patroon “iets meenemen/wegbrengen”: de handeling gebeurt met het voorwerp terwijl men zich van de huidige plaats verwijdert. In deze uiting staat いって, de te-vorm van いく. ください na een te-vorm maakt een beleefd verzoek: V-てください = “doe alstublieft V”. Bijvoorbeeld 見てください。 — “Kijk alstublieft.” Het volledige verzoek 持っていってください betekent daarom “Neem het mee” of, beleefder, “Neem het alstublieft mee”. De delen worden in de Japanse volgorde gecombineerd als 暖かい + コート + を + 持っていってください: “een warme jas” is het voorwerp, gemarkeerd door を, en de slotvorm vraagt de aangesprokene die jas mee te nemen. Samen betekent de hele zin: “Neem een warme jas mee.”

3. 風は冷たく感じますか。

   Voelt de wind koud aan?

   風

   wind

   冷たく

   koud

   感じますか

   voelt ... aan?

   Uitgebreide uitleg

   風 betekent hier “wind”. Het is een zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm wordt bijvoorbeeld gebruikt in 風が強いです (“De wind is sterk”). In deze zin wordt 風 met は als onderwerp van gesprek gemarkeerd: “Wat de wind betreft …”. 冷たく is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord 冷たい (“koud aanvoelend”, bijvoorbeeld bij aanraking). De vorm 冷たく verbindt het bijvoeglijk naamwoord met 感じます: letterlijk ontstaat zo de betekenis “koud aanvoelen”. Dit verschilt van 寒い (“koud zijn als weersomstandigheid of omgeving”); het volgende contextzinnetje gebruikt juist 寒くて voor het koude weer. Voorbeeld: 水が冷たく感じます。 — “Het water voelt koud aan.” 感じますか komt van 感じる, “voelen” of “ervaren”. 感じます is de beleefde niet-verleden vorm; か maakt er een vraag van. In deze zin gaat het om de ervaring dat iets koud aanvoelt, niet om een bewering dat de wind een bepaalde temperatuur heeft. Voorbeeld: この部屋は広く感じますか。 — “Voelt deze kamer ruim aan?” Samen vormen 風は冷たく感じますか。 de vraag: “Voelt de wind koud aan?” 風は geeft het onderwerp van gesprek aan, 冷たく beschrijft hoe die ervaring is, en 感じますか vraagt beleefd naar die ervaring.

4. 今日は寒くて風が強いです。

   Vandaag is het koud en winderig.

   今日

   vandaag

   寒くて

   koud en …

   風

   wind

   強い

   sterk

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier “vandaag”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de huidige dag en staat vooraan als tijdsbepaling. Voorbeeld: 今日は暑いです。 = “Vandaag is het warm.” De combinatie 今日は bestaat uit 今日 plus het onderwerp-/themapartikel は; は is niet in de geselecteerde quote opgenomen, maar maakt van “vandaag” het gespreksonderwerp. 寒くて komt van het bijvoeglijk naamwoord 寒い (“koud”). De vorm 寒くて is de verbindende vorm: de uitgang い wordt くて, zodat deze beschrijving met de volgende beschrijving verbonden kan worden. Hier betekent het “koud en …”. Dit is geen verleden tijd. Voorbeeld: 寒くて、風が強いです。 = “Het is koud en de wind is sterk.” 風 betekent “wind”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin wordt de wind daarna beschreven met 強い; samen gaat het om wind die sterk waait, wat in de vaste vertaling natuurlijk als “winderig” wordt weergegeven. Voorbeeld: 風が強いです。 = “De wind is sterk.” 強い betekent hier “sterk” en beschrijft 風 (“wind”). Het is een bijvoeglijk naamwoord; de vorm blijft 強い wanneer het als gezegde aan het einde van een beleefde zin staat. In deze context beschrijft “sterk” de kracht van de wind, niet bijvoorbeeld een sterk persoon. Voorbeeld: 今日は風が強いです。 = “Vandaag is de wind sterk.” です maakt de zin beleefd. Na het bijvoeglijk naamwoord 強い vormt het de beleefde eindvorm 強いです. Het voegt hier geen afzonderlijke betekenis als “zijn” toe die je woord voor woord moet vertalen; het markeert vooral de beleefde formulering. Samen is de opbouw: 今日は (“vandaag” als onderwerp/thema) + 寒くて (“het is koud en …”) + 風が強いです (“de wind is sterk”, beleefd). De volledige betekenis is daarom: “Vandaag is het koud en winderig.”

5. 私の帽子も必要です。

   Ik heb ook mijn hoed nodig.

   私の

   mijn

   帽子

   hoed

   も

   ook

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is “ik” en の verbindt een bezitter met wat daarop volgt: 私の帽子 = “mijn hoed”. Het patroon XのY betekent meestal “Y van X” of, zoals hier, “X’ Y”. Een ander voorbeeld: 彼女の本 = “haar boek”. 帽子 betekent “hoed” en is het zelfstandig naamwoord voor het bedoelde kledingstuk. Het woord verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud; de context en vertaling maken duidelijk dat het om de hoed van de spreker gaat. も betekent hier “ook”. Het wordt direct na 私の帽子 geplaatst en voegt die zaak toe aan iets dat al als relevant of nodig geldt. Het patroon Xも kan dus “X ook” betekenen. Bijvoorbeeld: 水も必要です。 = “Water is ook nodig.” 必要です betekent hier “nodig zijn” of “nodig hebben” in de vaste Nederlandse weergave. 必要 is de vorm die “nodig/noodzakelijk” uitdrukt; です maakt de formulering beleefd en niet-verleden. In het Japans wordt de behoefte hier uitgedrukt als de eigenschap “nodig zijn”: Nが必要です betekent letterlijk ongeveer “N is nodig”. In deze zin markeert も het bedoelde naamwoord in plaats van が: Nも必要です = “N is ook nodig”. Samen vormen 私の帽子 (“mijn hoed”), も (“ook”) en 必要です (“nodig zijn”) de betekenis: “Mijn hoed is ook nodig”, natuurlijk vertaald als “Ik heb ook mijn hoed nodig.” De beleefde formulering kan in passende context zowel voor een mannelijke als vrouwelijke spreker worden gebruikt.

6. それはドアのそばにあります。

   Die ligt bij de deur.

   それは

   dat / wat dat betreft

   ドア

   deur

   そば

   buurt; vlakbij

   あります

   zich bevinden; er zijn

   Uitgebreide uitleg

   それは bestaat uit それ en de topicmarkeerder は. それ betekent hier “dat” en verwijst in deze context naar de hoed die in de omliggende zinnen wordt genoemd; は markeert dat onderwerp als gespreksthema. Het is geen werkwoordsvorm. Vergelijk voor een ander grammaticaal perspectief これは (“dit is/dit betreft …”) en あれは (“dat daar is/dit betreft …”); de keuze hangt af van de plaats of gedeelde aandacht van het aangewezen object. ドア is het zelfstandige naamwoord “deur”. Het is een leenwoord en krijgt hier geen zichtbare Japanse meervouds- of naamvalsuitgang. In de zin vormt het met のそば de plaatsbepaling “bij de deur”. そば betekent “de buurt” of “vlakbij”. In ドアのそば verbindt の dit zelfstandig naamwoord met ドア: letterlijk “de buurt van de deur”, natuurlijk vertaald als “bij de deur”. Hetzelfde patroon is herbruikbaar, bijvoorbeeld 駅のそば — “bij het station”. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, gebruikt voor het bestaan of de locatie van iets niet-menselijks. De vorm ある is de gewone vorm; あります is de beleefde vorm. Het onderwerp van dit werkwoord wordt niet als handelende persoon voorgesteld: de zin lokaliseert iets. Bijvoorbeeld: 本は机の上にあります。 — “Het boek ligt op het bureau.” Samen geeft ドアのそばに de locatie “bij de deur”. De partikel に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt, en あります zegt dat het besproken object zich daar bevindt. De volledige betekenis is daarom: “Die ligt bij de deur.” In de gegeven context slaat “die” op de hoed.

7. 出かける前に、それをかぶります。

   Ik doe hem aan voordat ik wegga.

   出かける

   weggaan

   前に

   ervoor; voordat

   それを

   het/hem

   かぶります

   op het hoofd opzetten of dragen

   Uitgebreide uitleg

   出かける betekent hier ‘weggaan’ of ‘ergens naartoe vertrekken’. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. In 出かける前に staat de woordenboekvorm vóór 前に om aan te geven dat een handeling plaatsvindt voordat het weggaan gebeurt. Voorbeeld: 寝る前に、本を読みます。 — Ik lees een boek voordat ik ga slapen. 前に betekent in deze combinatie ‘voordat’. 前 heeft hier de tijdsbetekenis ‘ervoor’, en に markeert het tijdspunt. Het patroon is werkwoord in woordenboekvorm + 前に = ‘voordat ...’. In deze zin komt het opzetten dus vóór het weggaan. それを bestaat uit それ en het partikel を. それ verwijst naar iets dat in de situatie al bekend is; de gegeven zinnen benoemen niet precies wat het is. Het Nederlandse ‘hem’ in de vaste vertaling geeft wel de bedoelde verwijzing weer, maar Japans それ zelf markeert geen grammaticaal geslacht. を markeert het voorwerp van de handeling. かぶります is de beleefde niet-verleden vorm van かぶる. Hier betekent かぶる iets op het hoofd zetten of dragen, bijvoorbeeld een hoed of pet. De niet-verleden vorm kan afhankelijk van de context een huidige, algemene of toekomstige handeling uitdrukken; hier geeft de vaste vertaling de betekenis ‘ik doe hem op’. Voorbeeld: 帽子をかぶります。 — Ik zet een hoed op. Samen vormt 出かける前に de tijdsbepaling ‘voordat ik wegga’. それを geeft aan wat het onderwerp op het hoofd zet, en かぶります beschrijft die handeling in beleefde vorm. De volledige betekenis is: ‘Ik doe hem op voordat ik wegga.’

8. そうすれば、散歩の準備ができます。

   Dan ben je klaar voor de wandeling.

   そうすれば

   als je dat doet, dan

   散歩

   wandeling

   準備

   voorbereiding

   できます

   klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier: “als je dat doet, dan …”. そう verwijst naar iets dat al bekend is; in de gegeven context gaat het om de handeling uit de vorige zin. すれば is de voorwaardelijke vorm van する (“doen”): する → すれば. Samen vormt そうすれば een herbruikbaar patroon voor “als dat gebeurt of als je dat doet, dan …”. 散歩 betekent “wandeling” of “wandelen”. Het is een zelfstandig naamwoord dat ook met する kan worden gebruikt: 散歩する betekent “wandelen”. Hier benoemt het de wandeling waarvoor de voorbereiding wordt getroffen. の verbindt hier twee zelfstandige naamwoorden: 散歩の準備 betekent letterlijk “de voorbereiding van de wandeling”, natuurlijker “de voorbereiding voor de wandeling”. Hetzelfde patroon verschijnt bijvoorbeeld in 旅行の準備, “de voorbereiding voor een reis”. 準備 betekent “voorbereiding”. In 準備ができる betekent het dat de voorbereiding klaar is of tot stand komt. Het is hier niet het werkwoord “voorbereiden” zelf; dat kan bijvoorbeeld 準備する zijn. できます is de beleefde niet-verleden vorm van できる. In de combinatie 準備ができます geeft できる hier aan dat de voorbereiding klaar is of gereedkomt; できます maakt de formulering beleefd. できる verandert niet volgens persoon of aantal. Bijvoorbeeld: 準備ができました betekent “de voorbereiding is klaar” of “de voorbereiding is gereedgekomen”. In het patroon X ができる kan X iets zijn dat tot stand komt of klaar is; de precieze betekenis hangt van X en de context af. Hier is X 散歩の準備. De delen そうすれば + 散歩の準備ができます betekenen samen dat, als je de genoemde handeling uitvoert, de voorbereiding voor de wandeling klaar is. In natuurlijk Nederlands wordt de vaste betekenis hier weergegeven als: “Dan ben je klaar voor de wandeling.”