Voorbereiden op regen buiten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外は雨が降っています。

   Het regent buiten.

   外

   buiten

   雨

   regen

   降っています

   regent

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” en geeft de plaats aan. Een bruikbaar patroon is 外は ... = “wat buiten betreft ...”; は markeert daarbij het onderwerp van gesprek of de context. 雨 betekent “regen”. Het woord zelf verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. Samen met 降る vormt het een gewone manier om te zeggen dat het regent: 雨が降る betekent ongeveer “regen valt”. 降っています komt van 降る (“vallen”, en bij neerslag “vallen/regenen”). De vorm wordt hier gevormd met de te-vorm 降って plus います: 降って + います. ている geeft in deze zin een momenteel voortdurende situatie weer, dus 降っています betekent “regent nu”. います draagt bovendien de beleefde stijl. De delen worden gecombineerd als 外は + 雨が + 降っています. 外は stelt buiten als onderwerp van bespreking in, 雨が noemt de regen als datgene wat valt, en 降っています beschrijft de huidige weerssituatie. De volledige betekenis is: “Het regent buiten.”

2. 出かける前に、ブーツを履いてください。

   Trek je laarzen aan voordat je weggaat.

   出かける

   weggaan

   前に

   voordat

   ブーツ

   laarzen

   履いてください

   trek aan

   Uitgebreide uitleg

   出かける betekent hier ‘weggaan’ of ‘naar buiten gaan’. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord; bijvoorbeeld 出かけます is een beleefde vorm in de tegenwoordige tijd en 出かけた een verleden vorm. Voor ‘voordat ik wegga’ staat het werkwoord in de woordenboekvorm vóór 前に. 前に betekent na een handeling ‘voordat’. Het patroon werkwoord in woordenboekvorm + 前に is herbruikbaar: 寝る前に betekent ‘voordat ik ga slapen’. 前 betekent op zichzelf ‘voorkant’ of ‘ervoor’; in deze constructie geeft に de tijdsrelatie aan. ブーツ betekent ‘laarzen’. Dit is een zelfstandig naamwoord dat in het Japans in katakana wordt geschreven. Het voorzetselachtige partikel を markeert hier het voorwerp van de handeling: de laarzen zijn wat je aantrekt. 履いてください betekent ‘trek aan’ in deze zin. Het werkwoord is 履く, ‘aantrekken’ voor bijvoorbeeld schoenen, sokken of broeken; het is niet hetzelfde als een algemeen werkwoord voor iets aantrekken dat bij het bovenlichaam hoort. 履いて is de te-vorm van 履く. De vorm te-vorm + ください is een beleefd verzoek, dus 履いてください betekent letterlijk ongeveer ‘doe alstublieft aan’. Samen geeft 出かける前に de tijd aan: ‘voordat je weggaat’. Daarna markeert ブーツを de laarzen als voorwerp, en 履いてください vraagt beleefd om ze aan te trekken. De volledige betekenis is daarom: ‘Trek je laarzen aan voordat je weggaat.’

3. 道に水たまりがあります。

   Er liggen plassen op het pad.

   道

   pad

   水たまり

   plas

   あります

   er is / er zijn

   Uitgebreide uitleg

   道 betekent hier “pad” of “weg”. Het woord kan afhankelijk van de context ook een bredere route of weg aanduiden. In 道に markeert に de plaats waar iets aanwezig is: “op het pad”. Voor een plaats waar iets zich bevindt is dit een belangrijk patroon: [plaats] に [iets] が あります. 水たまり betekent “plas” of “waterplas”. Het verwijst naar water dat op één plek is blijven staan; het is hier het aanwezige ding. Het Japans markeert in deze zin niet verplicht enkelvoud of meervoud, dus 水たまり kan zowel “een plas” als “plassen” betekenen. De vaste vertaling kiest hier voor het meervoud “plassen”. あります is de beleefde tegenwoordige vorm van ある, “aanwezig zijn” of “er zijn”, voor niet-levende dingen en situaties. De vorm ある is de gewone vorm; あります is geschikt in beleefde mededelingen. Voor levende wezens gebruikt het Japans doorgaans います in plaats van あります. Het patroon N が あります meldt dat er een niet-levend ding aanwezig is; が markeert hier 水たまり als dat aanwezige ding. Samen vormen 道に水たまりがあります。 de structuur “op het pad zijn plassen aanwezig”, natuurlijk vertaald als: “Er liggen plassen op het pad.” De Japanse zin zegt niet door een aparte meervoudsvorm hoeveel plassen er zijn; dat aantal volgt hier uit de vaste vertaling en de context.

4. 水たまりをゆっくり避けて歩いてください。

   Loop er langzaam omheen.

   水たまり

   plas

   ゆっくり

   langzaam

   避けて

   vermijdend

   歩いてください

   loop alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   水たまり betekent hier ‘plas’. Het is een zelfstandig naamwoord; 水 betekent ‘water’ en たまり verwijst hier naar iets dat zich heeft verzameld. In 水たまりを markeert を de plas als datgene dat je vermijdt. ゆっくり is een bijwoord: ‘langzaam’ of ‘rustig’. Het beschrijft hier hoe de handeling wordt uitgevoerd. Voorbeeld: ゆっくり歩いてください。 — ‘Loop alstublieft langzaam.’ 避けて is de te-vorm van het werkwoord 避ける, ‘vermijden’ of ‘uit de buurt blijven van’. De te-vorm verbindt deze handeling hier met wat erop volgt: 避けて歩く betekent ‘lopen terwijl je iets vermijdt’, in deze context natuurlijk ‘ergens omheen lopen’. 避けて is hier dus niet op zichzelf een bevel; het verzoek wordt aan het einde gevormd door 歩いてください. 歩いてください bestaat uit 歩く, ‘lopen’, in de te-vorm 歩いて, plus ください, een beleefde manier om iets te vragen. 歩いてください betekent ‘loop alstublieft’. 歩く is een regelmatig werkwoord van de Japanse godan-groep; bij deze vorm wordt de uitgang く vervangen door いて, dus 歩く → 歩いて. Dit moet niet als een onregelmatige vorm worden aangeleerd. Samen is de opbouw: 水たまりを markeert de plas als wat je vermijdt, ゆっくり geeft de manier van lopen aan, 避けて verbindt het vermijden met het lopen, en 歩いてください vormt het beleefde verzoek. De volledige betekenis is: ‘Loop er langzaam omheen.’

5. 私のバッグが濡れるかもしれません。

   Mijn tas kan nat worden.

   私の

   mijn

   バッグ

   tas

   濡れる

   nat worden

   かもしれません

   misschien; kan

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is “ik/mij” en の koppelt dit aan wat erop volgt: 私のバッグ = “mijn tas”. Hetzelfde patroon is bijvoorbeeld 彼の車 = “zijn auto”. の drukt hier bezit of een andere verbondenheid uit. 私の verandert niet naar getal of geslacht van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord; Japans heeft hier geen zulke overeenkomstsvorm. バッグ betekent “tas” en is een zelfstandig naamwoord. Het is een leenwoord dat in het Japans met katakana wordt geschreven. In deze zin wordt het onderwerp gemarkeerd met が: バッグが betekent “de tas ...”. 濡れる betekent hier “nat worden” of “nat raken”. Dit is de woordenboekvorm en een intransitief werkwoord: de tas ondergaat de verandering, zonder dat er een lijdend voorwerp wordt genoemd. De vorm eindigt op -る, maar dat betekent op zichzelf niet dat de gebeurtenis in de toekomst plaatsvindt. Bijvoorbeeld: 服が濡れる。 = “De kleren worden nat.” かもしれません voegt onzekerheid toe: “misschien” of “kan”. Dit is de beleefde vorm van かもしれない. Het deel vóór deze uitdrukking staat in de gewone vorm; daarom staat hier 濡れるかもしれません. Bijvoorbeeld: 雨が降るかもしれません。 = “Het kan gaan regenen.” Samen betekent 私のバッグが濡れるかもしれません。: “Mijn tas kan nat worden.” De structuur is: [bezitter]の [zelfstandig naamwoord]が [gebeurtenis]かもしれません — “Misschien gebeurt die gebeurtenis met [het onderwerp].” De beleefde afsluiting maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

6. バッグをコートの下に入れてください。

   Houd hem onder je jas.

   バッグ

   tas

   コート

   jas

   下

   onderkant; onder

   入れてください

   doe erin, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   バッグ betekent hier ‘tas’. Het is een leenwoord in katakana. In de vorige zin wordt dezelfde tas genoemd, zodat バッグ in deze zin naar die tas verwijst. Met バッグを krijgt het woord を: dat markeert de tas als het directe object van de handeling. コート betekent ‘jas’ of ‘mantel’. コートの下 betekent letterlijk ‘de onderkant/ruimte onder de jas’: の verbindt コート met 下 en geeft de relatie ‘onder de jas’ aan. Het partikel に markeert hier de plaats waarnaar de tas wordt gebracht of geplaatst: コートの下に = ‘onder de jas’. De vertaling maakt bovendien duidelijk dat het om de jas van de aangesprokene gaat, hoewel Japans dat bezit hier niet afzonderlijk uitdrukt. 入れてください is een beleefde vraag of instructie: ‘doe erin’ of ‘plaats erin, alstublieft’. De basisvorm is 入れる, ‘erin doen; plaatsen’. Voor deze vorm wordt de て-vorm 入れて gecombineerd met ください. De combinatie [werkwoord in de て-vorm] + ください is een algemeen herbruikbaar patroon voor een beleefd verzoek, bijvoorbeeld 見てください = ‘kijk alstublieft’. Samen is de structuur バッグを コートの下に 入れてください: ‘Doe de tas onder de jas.’ De tas is het object, de ruimte onder de jas is het doel of de plaats, en 入れてください maakt er een beleefd verzoek van. In overeenstemming met de vaste vertaling betekent de hele uiting: ‘Houd hem onder je jas.’

7. 私も傘を持っていったほうがいいです。

   Ik zou ook een paraplu moeten meenemen.

   私も

   ik ook

   傘

   paraplu

   持っていったほうがいいです

   zou moeten meenemen

   Uitgebreide uitleg

   私も betekent hier “ik ook”. 私 is de eerste-persoonsvorm voor de spreker; も voegt de betekenis “ook” toe. Het zegt niet hoeveel andere personen er zijn, alleen dat de spreker iets aan een al bestaande mogelijkheid of handeling toevoegt. 傘 betekent “paraplu”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld met を als object worden gebruikt: 傘を使います — “Ik gebruik een paraplu.” 持っていったほうがいいです drukt een aanbeveling uit: “het is beter om mee te nemen” of, zoals in de vaste vertaling, “zou moeten meenemen”. Het werkwoord is 持っていく, “meenemen”: 持つ (“vasthouden/hebben”) gecombineerd met いく (“gaan”), met de betekenis iets met je meenemen. In deze vorm wordt 持っていく 持っていった; die vorm staat vóór ほうがいい in dit aanbevelingspatroon. です maakt de uitdrukking beleefd. Een vergelijkbaar patroon is 早く行ったほうがいいです — “Je kunt beter vroeg gaan.” In de volgorde van de zin wordt eerst de spreker met “ook” genoemd (私も), daarna het object (傘を), en vervolgens de aanbeveling (持っていったほうがいいです). Samen betekent de volledige uiting: “Ik zou ook een paraplu moeten meenemen.” De context maakt duidelijk dat het meenemen van de paraplu als manier wordt voorgesteld om droog te blijven.

8. それで濡れずにすみます。

   Daarmee blijf je droog.

   それで

   daarmee

   濡れずに

   zonder nat te worden

   すみます

   het volstaat

   Uitgebreide uitleg

   それで betekent hier “daarmee” of “met dat middel”. In de gegeven context verwijst het naar de paraplu uit de vorige zin. それ is een aanwijzend element; で markeert waarmee of waardoor iets gebeurt. Het is dus niet hetzelfde als alleen それ (“dat”). 濡れずに betekent hier “zonder nat te worden”. De vorm 濡れず komt van 濡れる (“nat worden”) en gebruikt de negatieve ず-vorm. に maakt hiervan een manier- of begeleidende bepaling: iets gebeurt zonder dat men nat wordt. Een bruikbaar patroon is Vずに = “zonder V te doen” of, bij werkwoorden zoals 濡れる, “zonder V te worden”. すみます is de beleefde niet-verleden vorm van 済む. In de constructie Vずに済む betekent 済む niet simpelweg “eindigen”, maar dat iets volstaat of dat een ongewenste handeling of uitkomst wordt vermeden. Hier is het dus: dankzij de paraplu kan men het redden zonder nat te worden. De vorm すみます is beleefd; de gewone vorm is 済む. Als geheel vormt 濡れずにすみます het patroon “het lukt zonder nat te worden” of “men blijft droog”. Samen met それで betekent de volledige zin: “Daarmee blijf je droog.”