Voorbereiden op koud weer | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外は寒く感じます。

   Buiten voelt het koud aan.

   外

   buiten

   寒く

   koud

   感じます

   voelt aan

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” en staat als zelfstandig naamwoord vóór は. は markeert het onderwerp van gesprek: “wat buiten betreft”. Een vergelijkbaar patroon is 今日は (“wat vandaag betreft” / “vandaag” als onderwerp van gesprek). 寒く is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord 寒い (“koud”) die vóór 感じます staat. Bij Japanse i-adjectieven verandert de slotvorm -い in -く wanneer het adjectief adverbiaal een volgende handeling of gewaarwording beschrijft: 寒い → 寒く. Voorbeeld: 速く走ります betekent “snel rennen”. 感じます is de beleefde niet-verleden vorm van 感じる, “voelen” of “aanvoelen”. In deze zin beschrijft het een gewaarwording: iets wordt als koud ervaren. De beleefde vorm past in neutrale, beleefde mededelingen; de gewone vorm is 感じる. Samen vormt 外は寒く感じます de betekenis “Buiten voelt het koud aan.” De topicmarkering maakt buiten het onderwerp van de gewaarwording, 寒く beschrijft hoe het aanvoelt en 感じます geeft de gewaarwording beleefd weer.

2. マフラーを巻いてください。

   Doe je sjaal om.

   マフラー

   sjaal

   巻いてください

   doe om / wikkel alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   マフラー betekent hier “sjaal”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Japans wordt het geschreven met katakana, zoals vaak bij leenwoorden; de vorm zelf verandert niet voor enkelvoud of meervoud. 巻いてください is een beleefd verzoek: “doe hem om” of letterlijk “wikkel hem om”. Het werkwoord is 巻く (まく), “wikkelen, ombinden”. 巻いて is de te-vorm van 巻く; samen met ください vormt die te-vorm een beleefd verzoek. ください staat hier dus niet op zichzelf voor “geven”, maar maakt van de voorafgaande handeling een verzoek. Voorbeeld: ドアを開けてください。 — “Doe de deur open, alstublieft.” In de volledige zin markeert を in マフラーを het voorwerp van de handeling. De combinatie マフラーを巻いてください betekent daarom: “Doe je sjaal om.” De Japanse zin noemt geen apart bezittelijk woord voor “je”; de Nederlandse vertaling maakt uit de situatie duidelijk dat het om de aangesprokene gaat. De beleefde verzoeksvorm past bij een vriendelijk, direct verzoek.

3. 私も手袋が必要ですか？

   Heb ik ook handschoenen nodig?

   私も

   ik ook

   手袋

   handschoenen

   必要です

   nodig zijn

   か

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   私も betekent hier “ik ook”. 私 is de eerste-persoonsvorm voor “ik”; も is een toevoegend partikel en geeft “ook” aan. Het partikel zegt niet op zichzelf met wie of wat er precies wordt vergeleken. Voorbeeld: 私も行きます。 — “Ik ga ook.” 手袋 betekent “handschoenen”. Het is een zelfstandig naamwoord. Japans markeert in deze vorm geen meervoud, dus 手袋 kan afhankelijk van de context naar één handschoen of naar handschoenen verwijzen; de vaste vertaling maakt hier “handschoenen” bedoeld. Voorbeeld: 手袋を使います。 — “Ik gebruik handschoenen.” 必要です drukt hier uit dat iets nodig of noodzakelijk is. 必要 vormt de inhoud van het predicaat en です maakt de uitdrukking beleefd in de niet-verleden tijd. In het patroon Xが必要です staat X als wat noodzakelijk is; het Nederlands vertaalt dat vaak vanuit de persoon met “iemand heeft X nodig”. Voorbeeld: 休みが必要です。 — “Ik heb rust nodig.” Een beleefde verleden-vorm is 必要でした, “was nodig”. か aan het einde maakt van de voorafgaande mededeling een vraag. Het Japans hoeft daarvoor de woordvolgorde niet om te keren. Voorbeeld: これは必要ですか？ — “Is dit nodig?” Samen bestaat de zin uit 私 “ik” + も “ook”, gevolgd door 手袋が必要です “handschoenen zijn nodig / ik heb handschoenen nodig”, en de eindmarkering か maakt er een vraag van. De bedoelde betekenis is dus: “Heb ik ook handschoenen nodig?”

4. 手袋は手を暖かくします。

   Ze houden je handen warm.

   手袋

   handschoenen

   手

   hand(en)

   暖かくします

   warm houden of warm maken

   Uitgebreide uitleg

   手袋 betekent hier “handschoenen”. Deze vorm kan zonder aparte meervoudsmarkering naar één handschoen, een paar of handschoenen als soort verwijzen; het aantal blijkt dus niet uit 手袋 zelf. Voorbeeld: 手袋を買います。 — “Ik koop handschoenen.” 手 betekent hier “hand(en)”. Het Japans markeert bij dit zelfstandig naamwoord niet verplicht enkelvoud tegenover meervoud. Voorbeeld: 手を洗います。 — “Ik was mijn handen.” 暖かくします betekent hier “warm houden” of “warm maken”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is 暖かい (“warm”). Voor de constructie met する wordt dit 暖かく: 暖かくする betekent “warm maken/houden”. します is de beleefde niet-verleden vorm van する; in deze zin beschrijft de hele uitdrukking een algemene werking, niet noodzakelijk alleen het moment van spreken. Voorbeeld: 部屋を暖かくします。 — “Ik maak de kamer warm.” は maakt 手袋 tot het onderwerp van gesprek (topic); het is niet op zichzelf een algemene markering die altijd een grammaticaal onderwerp aanwijst. In deze zin zijn handschoenen de handelende factor in de beschreven werking. を markeert 手 als het element waarop die werking gericht is. Samen vormen de delen 手袋は (“wat handschoenen betreft”), 手を (“de handen”) en 暖かくします (“warm houden/maken”) de volledige betekenis: “Handschoenen houden je handen warm.”

5. 私の手袋はどこですか？

   Waar zijn mijn handschoenen?

   私の

   mijn

   手袋

   handschoenen

   どこ

   waar

   ですか？

   beleefde vraagvorm

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 verwijst naar de eerste persoon: “ik/mij”, en の verbindt die persoon met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 私の手袋 betekent dus “mijn handschoenen”. Deze bezitsvorm verandert hier niet volgens het aantal of geslacht van 手袋. Voorbeeld: これは私の本です。 = “Dit is mijn boek.” 手袋 is het zelfstandig naamwoord voor “handschoen” of “handschoenen”. Het Japans markeert meervoud bij dit woord niet verplicht; dezelfde vorm kan dus enkelvoud of meervoud betekenen. In deze zin ondersteunt de vaste vertaling de meervoudige betekenis. Voorbeeld: 手袋を買います。 = “Ik koop handschoenen.” どこ betekent “waar” en vraagt naar een plaats of locatie. Voorbeeld: 駅はどこですか。 = “Waar is het station?” ですか？ maakt de voorafgaande inhoud tot een beleefde vraag. です is hier de beleefde copulaire vorm en か is het vraagpartikel. Samen met どこ vormt dit een locatievraag. Voorbeeld: これは何ですか。 = “Wat is dit?” Samen geeft 私の手袋は het onderwerp of de gespreksthematische inhoud “mijn handschoenen”, en どこですか？ vraagt waar die zich bevinden. De volledige betekenis is: “Waar zijn mijn handschoenen?” De formulering is beleefd en geschikt voor een gewone vraag.

6. あなたのコートの隣にあります。

   Ze liggen naast je jas.

   あなたの

   jouw

   コート

   jas

   隣に

   naast

   あります

   zijn er

   Uitgebreide uitleg

   あなたの betekent hier “jouw”. あなた is de vorm voor “jij/u”, en の verbindt die persoon met wat erop volgt: あなたのコート = “jouw jas”. Het bezittelijke patroon is dus [bezitter]の[zelfstandig naamwoord]; bijvoorbeeld 私の本 betekent “mijn boek”. コート betekent “jas”, hier specifiek de jas die als plaatsbepaling wordt gebruikt. Het is een zelfstandig naamwoord; Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen in deze vorm geen aparte meervoudsuitgang. 隣に betekent “naast”. 隣 is “de zijkant/de plek ernaast” en に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Het patroon [plaats]の隣に betekent “naast [plaats/voorwerp]”, bijvoorbeeld 駅の隣に = “naast het station”. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “zich bevinden/er zijn” voor niet-levende dingen. In deze zin beschrijft het de locatie van de eerder genoemde handschoenen. De beleefde vorm wordt opgebouwd als ある → あります; de vorm drukt hier geen verleden uit. Voor levende wezens gebruikt het Japans doorgaans いる in plaats van ある. Het onderwerp staat in de Japanse zin niet uitgedrukt. Uit de vaste vertaling en de voorafgaande vraag blijkt dat het om de handschoenen gaat; het Japans hoeft dat onderwerp niet opnieuw te noemen. De hele zin bouwt daarom op als あなたのコートの隣に (“naast jouw jas”) + あります (“zijn zich daar”). De bedoelde betekenis is: “Ze liggen naast je jas.”

7. 私は出かける前に手袋をします。

   Ik doe ze aan voordat ik ga.

   私は

   ik

   出かける

   weggaan

   前に

   voordat

   手袋

   handschoenen

   します

   doe

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik”. 私 is het voornaamwoord en は markeert het onderwerp van gesprek; は betekent dus niet op zichzelf “ik”. 出かける betekent hier “weggaan” of “naar buiten gaan”. Dit is de woordenboekvorm. Een bruikbaar patroon is werkwoord in woordenboekvorm + 前に = “voordat …”. Voorbeeld: 寝る前に本を読みます。 — “Ik lees een boek voordat ik ga slapen.” 前に betekent in deze zin “voordat”. Samen met 出かける vormt het 出かける前に: “voordat ik wegga”. 前に kan in andere contexten ook een ruimtelijke betekenis hebben, maar die past hier niet. 手袋 betekent “handschoenen” en is in deze zin het voorwerp van de handeling. Het patroon is 手袋をする: letterlijk “handschoenen doen”, maar als vaste combinatie “handschoenen aantrekken” of “handschoenen dragen”. Voorbeeld: マスクをします。 — “Ik doe een mondmasker op.” します is de beleefde niet-verleden vorm van する (“doen”). In 手袋をします krijgt de combinatie met 手袋 de specifieke betekenis “handschoenen aantrekken” of “handschoenen dragen”; します alleen betekent niet zelfstandig “doe aan”. De volledige zin bestaat uit 私は + 出かける前に + 手袋をします en betekent: “Ik doe handschoenen aan voordat ik wegga.” De vaste Nederlandse vertaling verwijst met “ze” naar de handschoenen.

8. そうすれば、寒さに備えられます。

   Dan ben je klaar voor de kou.

   そうすれば

   als je dat doet; dan

   寒さ

   kou

   備えられます

   zich kunnen voorbereiden

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier “als je dat doet, dan” en verwijst naar de voorafgaande handeling in de context. Het is een voorwaardelijke verbinding: そう verwijst naar iets dat al genoemd of zichtbaar is, en -ば maakt er een voorwaarde van. Een herbruikbaar patroon is そうすれば、… — “als je dat doet, dan …”. 寒さ betekent hier “de kou”. Dit is een zelfstandig naamwoord, gevormd uit het i-adjectief 寒い (“koud”) met -さ, waarmee een eigenschap als begrip wordt benoemd: 寒い → 寒さ. Het partikel に in 寒さに markeert hier datgene waarop je je voorbereidt: “voor/tegen de kou”. 備えられます betekent hier “kunt je voorbereiden” of, volgens de vaste vertaling, “ben je klaar”. De basisvorm is 備える, “zich voorbereiden op; voorzieningen treffen voor”. De vorm 備えられる drukt hier mogelijkheid uit (“kunnen voorbereiden”); 備えられます is daarvan de beleefde vorm. In deze zin is 寒さ het doel van de voorbereiding. Een herbruikbaar patroon is Xに備えられます — “je kunt je op X voorbereiden”. Samen betekent そうすれば、寒さに備えられます。: “Als je dat doet, kun je je op de kou voorbereiden”, natuurlijk weergegeven als “Dan ben je klaar voor de kou.” Het Japans laat het onderwerp weg; de Nederlandse vertaling maakt dat in deze context expliciet als “je”.