Praten over harde wind buiten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外は風が強いです。

   Buiten waait het hard.

   外は

   wat buiten betreft

   風

   wind

   強い

   sterk; hard

   です

   is (beleefde vorm)

   Uitgebreide uitleg

   外は betekent hier “wat buiten betreft” of eenvoudigweg “buiten”. 外 is het zelfstandig naamwoord “buitenkant/buiten”; は markeert dit als onderwerp van gesprek. Het markeert dus het kader waarin de rest geldt, niet een handeling. 風 betekent “wind”. In 風が, met が, wordt wind grammaticaal aangewezen als datgene waarop de beschrijving 強い van toepassing is. Het partikel が staat hier niet in een afzonderlijke phrase-entry, maar verbindt het zelfstandig naamwoord met de daaropvolgende beschrijving. 強い is de tegenwoordige vorm van het i-adjectief 強い (“sterk”). Bij wind beschrijft het een krachtige wind; daarom wordt het natuurlijk vertaald als “hard waaien”. Een i-adjectief kan rechtstreeks vóór です staan: 風が強いです. です maakt de zin beleefd. Na een i-adjectief verandert de vorm van het adjectief hier niet: 強いです betekent beleefd “is sterk”. Dit is niet hetzelfde patroon als een zelfstandig naamwoord plus です, zoals 風です (“het is wind” in een passende context). De zin wordt van links naar rechts opgebouwd als 外は (“buiten, wat buiten betreft) + 風が強い (“de wind is sterk”) + です (beleefde afsluiting). Samen betekent hij: “Buiten waait het hard.”

2. 帽子を片手で押さえてください。

   Houd je hoed met één hand vast.

   帽子

   hoed

   片手

   één hand

   押さえてください

   houd vast

   Uitgebreide uitleg

   帽子 betekent hier “hoed” of “pet” en is een zelfstandig naamwoord. Het woord zelf draagt geen informatie over enkelvoud of meervoud; de context bepaalt hoeveel exemplaren bedoeld zijn. Voorbeeld: 帽子をかぶります。 — “Ik zet een hoed op.” 片手 betekent “één hand” in de betekenis van één van beide handen. 片 drukt hier “één kant” uit en 手 betekent “hand”. Dit is iets anders dan 両手, “beide handen”. In deze zin geeft 片手で het middel of de manier aan: “met één hand”. 押さえてください komt van het werkwoord 押さえる, “tegenhouden, aandrukken” of “vasthouden zodat iets niet beweegt”. De vorm 押さえて is de て-vorm; samen met ください vormt die een beleefd verzoek: “doe alstublieft …”. Het is dus geen bevel in de kale vorm. Voorbeeld: ドアを押さえてください。 — “Houd de deur alstublieft tegen.” 帽子を markeert de hoed als datgene waarop de handeling gericht is. 片手で markeert waarmee of op welke manier de handeling wordt uitgevoerd. Samen met 押さえてください ontstaat de betekenis: “Houd je hoed met één hand vast.” De Japanse zin is een beleefd verzoek aan de aangesprokene; ください maakt die verzoeksvorm expliciet.

3. 木が大きく揺れています。

   De bomen bewegen veel.

   木

   boom/bomen

   大きく

   sterk, veel

   揺れています

   beweegt/bewegen

   Uitgebreide uitleg

   木 betekent hier “boom/bomen”. Het Japanse woord verandert niet van vorm voor enkelvoud en meervoud; de context of vertaling bepaalt hier de meervoudige lezing. Met が wordt 木 als onderwerp gemarkeerd. Voorbeeld: 木がある。 — “Er staat een boom.” 大きく is de bijwoordelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord 大きい (“groot”). Bij 揺れる beschrijft het dat de beweging een grote omvang of sterke uitslag heeft; hier betekent het dus “sterk” of “flink”, passend bij “veel bewegen”. De vorm 大きい staat vóór een zelfstandig naamwoord: 大きい木 — “een grote boom”. 揺れています komt van het werkwoord 揺れる (“bewegen, schommelen, heen en weer gaan”). De vorm 〜ています geeft hier een handeling aan die nu aan de gang is: “is aan het bewegen” of “beweegt”. Het werkwoord heeft hier geen afzonderlijke meervoudsvorm; de vertaling maakt duidelijk dat het om meerdere bomen gaat. Voorbeeld: 木が揺れています。 — “De boom beweegt.” Samen vormen de delen: 木が markeert de boom/bomen als onderwerp, 大きく zegt dat de beweging sterk is, en 揺れています zegt dat die beweging nu plaatsvindt. De volledige betekenis is daarom: “De bomen bewegen veel.”

4. 通りの近くは風が強いです。

   Bij de straat is de wind sterker.

   通り

   straat

   近く

   buurt; nabijheid

   風

   wind

   強い

   sterk

   Uitgebreide uitleg

   通り betekent hier ‘straat’. Het is een zelfstandig naamwoord; in andere contexten kan het ook naar een weg of straat in bredere zin verwijzen. Voorbeeld: 通りを歩きます。 = ‘Ik loop op straat.’ 近く betekent hier ‘in de buurt’ of ‘nabij’. Het kan als zelfstandig naamwoord een nabije omgeving aanduiden en volgt hier op 通りの: 通りの近く = ‘in de buurt van de straat’. の verbindt 通り met 近く en geeft de relatie ‘de nabijheid van de straat’ aan. 風 betekent ‘wind’. In 風が markeert が de wind als datgene waarop de toestand betrekking heeft. Voorbeeld: 風が吹いています。 = ‘De wind waait.’ 強い betekent hier ‘sterk’. Dit is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord die voor een predicaat staat; de vorm eindigt op い. Het betekent in deze zin dat de wind krachtig is. De Nederlandse vertaling gebruikt ‘sterker’, maar het Japans zelf bevat hier geen afzonderlijke vergelijkingsvorm. Voorbeeld: この風は強いです。 = ‘Deze wind is sterk.’ Samen vormen 通りの近くは en 風が強いです de betekenis: ‘In de buurt van de straat is de wind sterk’, natuurlijk weergegeven als ‘Bij de straat is de wind sterker.’ は maakt 通りの近く het onderwerp of kader van de mededeling, terwijl が de wind markeert als het verschijnsel dat sterk is. です maakt de uitspraak beleefd.

5. もっとゆっくり歩きましょうか。

   Zullen we langzamer lopen?

   もっと

   meer

   ゆっくり

   langzaam

   歩きましょうか

   zullen we lopen?

   Uitgebreide uitleg

   もっと betekent hier ‘meer’ en versterkt het volgende ゆっくり: niet gewoon langzaam lopen, maar langzamer lopen dan eerder of dan een vergelijkingspunt. Het is geen zelfstandig naamwoord voor een bepaalde hoeveelheid. Een bruikbaar patroon is もっと + bijwoord, bijvoorbeeld もっと早く = ‘sneller’. ゆっくり beschrijft hoe de handeling gebeurt: langzaam of rustig. In deze zin werkt het als bijwoord bij 歩きましょうか. Het kan ook zonder もっと voorkomen: ゆっくり歩きます = ‘Ik loop langzaam.’ 歩きましょうか bestaat uit 歩き en ましょうか. Het werkwoord in de woordenboekvorm is 歩く (‘lopen’). 歩き is de stamvorm die hier vóór ましょう staat. ましょう is de beleefde voorstelvorm van het werkwoord: de spreker stelt een gezamenlijke handeling voor. De slotpartikel か maakt daar een vraag van. Samen betekent dit in deze zin ‘Zullen we lopen?’; het onderwerp ‘we’ staat niet als apart woord in de Japanse zin, maar volgt uit het voorstel. Als geheel vormen もっと + ゆっくり de betekenis ‘langzamer’, en 歩きましょうか vraagt beleefd of de spreker en de aangesprokene samen zullen lopen. Daarom betekent de volledige uiting: ‘Zullen we langzamer lopen?’

6. 通りの近くでは、もっとゆっくり歩きましょう。

   Laten we bij de straat langzamer lopen.

   通り

   straat

   近くでは

   in de buurt

   もっと

   meer

   ゆっくり

   langzaam

   歩きましょう

   laten we lopen

   Uitgebreide uitleg

   通り betekent hier “straat”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 通りの近く verbindt の dit zelfstandig naamwoord met 近く: letterlijk “de buurt van de straat”. 通り kan in andere contexten ook “doorgang” of “manier” betekenen, maar hier past de betekenis “straat” bij de vaste vertaling. 近くでは betekent hier “in de buurt”. 近く is een zelfstandig naamwoord dat “nabijheid” of “de buurt” uitdrukt. In 通りの近く wordt het voorafgegaan door de relatievorm の, en で markeert de plaats waar de handeling gebeurt. は maakt die plaats tot het besproken kader; samen geeft 近くでは dus het effect “wat betreft de omgeving daar / bij die plek”. もっと betekent “meer” en maakt een vergelijking met een eerdere of verwachte manier van doen. Het verandert hier niet de vorm van ゆっくり, maar versterkt die: ゆっくり = langzaam, もっとゆっくり = langzamer. Een bruikbaar patroon is もっと + bijwoord, bijvoorbeeld もっとはっきり話します — “Ik spreek duidelijker.” ゆっくり betekent hier “langzaam” en beschrijft hoe het lopen gebeurt. Het is een bijwoordelijke vorm en krijgt hier de vergelijking met もっと. Het kan ook “rustig” betekenen wanneer de context een rustige manier van handelen bedoelt; hier is “langzamer” de bedoelde betekenis. 歩きましょう betekent “laten we lopen”. De vorm is gebaseerd op het werkwoord 歩く (“lopen”): 歩きます is de beleefde vorm en 歩きましょう is de beleefde voorstelvorm, ongeveer “laten we lopen” of “zullen we lopen?”. De vorm drukt hier een gezamenlijk voorstel uit, niet een bevel aan slechts één persoon. Bijvoorbeeld: ゆっくり歩きましょう — “Laten we langzaam lopen.” Samen opgebouwd: 通りの近くでは stelt de omgeving bij de straat als plaatselijk kader voor, もっとゆっくり geeft aan dat het lopen langzamer moet gebeuren dan eerder of dan de huidige manier, en 歩きましょう maakt daarvan een beleefd gezamenlijk voorstel. De volledige betekenis is daarom: “Laten we bij de straat langzamer lopen.”

7. 私もかばんを体の近くで持ちます。

   Ik houd mijn tas ook dicht tegen me aan.

   私も

   ik ook

   かばん

   tas

   体の近くで

   dicht bij het lichaam

   持ちます

   houd vast

   Uitgebreide uitleg

   私も bestaat uit 私 (“ik”) en も (“ook”). も voegt de spreker toe aan iets dat al als overeenkomstig of aanvullend geldt; het betekent hier dus “ik ook”, niet simpelweg een getal. 私 is de neutrale vorm voor “ik” en verandert niet naar geslacht of aantal. かばん betekent hier “tas” of “handtas”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt in deze zin niet apart gemarkeerd. In combinatie met を — dat hier niet in de geselecteerde quote staat — is het de zaak die wordt vastgehouden of gedragen. 体の近くで betekent letterlijk “bij het lichaam”. 体 betekent “lichaam”, の verbindt dit zelfstandig naamwoord met 近く (“nabijheid, de buurt”), en で markeert hier de plaats of manier waaronder de handeling plaatsvindt. De hele uitdrukking geeft aan dat de tas dicht tegen het lichaam wordt gehouden; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om nabijheid tot de spreker gaat. 持ちます komt van het werkwoord 持つ, “vasthouden” of “dragen”. De vorm 持ちます is de beleefde niet-verleden vorm: afhankelijk van de context kan die een huidige gewoonte of een toekomstige handeling uitdrukken. Hier past de betekenis “ik houd vast” bij かばんを. De stam 持ち- verschijnt vóór ます; 持つ is de woordenboekvorm. Een kort voorbeeld is 本を持ちます。 — “Ik houd een boek vast.” Samen vormen de delen: 私も (“ik ook”) + かばんを (“de tas” als object) + 体の近くで (“dicht bij het lichaam”) + 持ちます (“houd vast”). De volledige betekenis is daarom: “Ik houd mijn tas ook dicht tegen me aan.” De Japanse zin gebruikt een beleefde formulering door ます.

8. それで、かばんが風で開かないはずです。

   Dan waait de tas niet open.

   それで

   dan; daardoor

   かばん

   tas

   風で

   door de wind

   開かない

   gaat niet open

   はずです

   naar verwachting

   Uitgebreide uitleg

   それで betekent hier ‘dan’ of ‘daardoor’ en verbindt deze zin met de voorafgaande informatie. In deze context leidt het vasthouden van de tas tot de verwachting in de volgende zin. かばん is het zelfstandige naamwoord voor ‘tas’. Het verandert in het Japans niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: かばんを持ちます。= ‘Ik draag een tas.’ 風で gebruikt 風 (かぜ, ‘wind’) met で. Hier geeft で de oorzaak of kracht aan: ‘door de wind’. Voorbeeld: 風でドアが閉まりました。= ‘Door de wind is de deur dichtgegaan.’ 開かない is de ontkennende niet-verleden vorm van 開く (あく, ‘opengaan’). Bij かばん betekent het hier ‘niet opengaan’. De vorm drukt op zichzelf geen verleden tijd uit; はずです maakt hier duidelijk dat het om een verwachting of conclusie gaat. Voorbeeld: このドアは開かない。= ‘Deze deur gaat niet open.’ はずです drukt een verwachting of conclusie uit: ‘naar verwachting’ of ‘zou moeten’ in die betekenis. Het is hier geen bevel en geen morele verplichting. In 開かないはずです wordt dus verwacht dat de tas niet opengaat. です geeft de formulering een beleefde vorm. Voorbeeld: 彼は来るはずです。= ‘Naar verwachting komt hij.’ Samen vormen 風で開かないはずです een verwachting dat de tas door de wind niet opengaat. それで verbindt die verwachting met de voorafgaande informatie. De hele zin betekent daarom: ‘Dan zou de tas niet door de wind opengaan’, natuurlijk weergegeven als ‘Dan waait de tas niet open.’