Tekenen in je vrije tijd | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 暇なときは何をするの？

   Wat doe je in je vrije tijd?

   暇な

   vrij, niet bezig

   とき

   tijd; wanneer

   何

   wat

   する

   doen

   Uitgebreide uitleg

   暇な betekent hier “vrije / niet-bezette”. Het is de vorm van 暇だ vóór een zelfstandig naamwoord: 暇なとき = “wanneer je vrij bent”. 暇 beschrijft dus de beschikbare tijd, niet een persoon of activiteit. とき betekent “tijd” of “moment”. In 暇なとき vormt het met de voorafgaande beschrijving een tijdsbepaling: “als je vrije tijd hebt”. Een herbruikbaar patroon is Xとき = “wanneer/als X”. Voorbeeld: 忙しいときは休みます。 — “Als ik het druk heb, rust ik.” 何 is het vraagwoord “wat”. Hier vraagt het naar de activiteit die de aangesprokene doet. Het kan in andere zinnen ook in vaste combinaties voorkomen, maar in deze zin staat het zelfstandig als object van する. する betekent “doen”. Dit is de woordenboekvorm; in een gewone informele vraag kan die vorm aan het einde van de zin staan. In combinatie met een activiteit betekent Xをする “X doen”, bijvoorbeeld 勉強をする — “studeren”. は markeert 暇なとき als onderwerp van gesprek: “wat betreft wanneer je vrije tijd hebt”. を markeert 何 als datgene wat gedaan wordt. De slotvorm の？ maakt van de voorafgaande inhoud een informele, vragende formulering; de concrete vraag blijft “wat doe je?”. Samen betekent 暇なときは “in je vrije tijd”, 何をする letterlijk “wat doen”, en de hele informele vraag 暇なときは何をするの？ is: “Wat doe je in je vrije tijd?”

2. 家で絵を描くのが好きだよ。

   Ik vind het leuk om thuis te tekenen.

   家で

   thuis

   絵

   tekening

   描く

   tekenen

   のが好きだよ

   vind het leuk om ... te doen

   Uitgebreide uitleg

   家で betekent hier “thuis”. 家 is het zelfstandig naamwoord “huis/thuis”; で markeert de plaats waar een handeling gebeurt. Het is dus de plaatsmarkeerder, niet een deel van het werkwoord. 絵 betekent hier “tekening” of “afbeelding”. Het partikel を erna markeert 絵 als het directe object van de handeling. Voorbeeld: 音楽を聞く = “naar muziek luisteren”. 描く is de woordenboekvorm “tekenen” of, afhankelijk van het object, “schilderen/afbeelden”. In deze zin gaat het om tekeningen maken. De vorm 描く is de niet-verleden vorm; samen met 好きだ verwijst die hier naar de activiteit in algemene zin. Voorbeeld: 毎日絵を描く = “Elke dag teken ik.” のが好きだよ drukt uit dat iemand het leuk vindt om de genoemde handeling te doen. In het patroon V-るのが好きだ maakt の van een werkwoordelijke handeling een zelfstandig geheel, en が markeert dat geheel als datgene waarvoor 好きだ geldt. 好きだ betekent “leuk vinden” of “graag doen”; 好き is hier een Japans na-adjectief, geen gewoon werkwoord. だ geeft de gewone, niet-formele vorm. Het slotpartikel よ voegt mededelende nadruk toe: de spreker brengt deze informatie aan de gesprekspartner over. Samen vormen 家で en 絵を描くのが好きだよ de betekenis: “Ik vind het leuk om thuis te tekenen.” Het onderwerp “ik” wordt in het Japans hier niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om de spreker gaat. De herbruikbare structuur is plaatsで + objectを + V-るのが好きだ: “graag [handeling] doen op [plaats].”

3. リラックスできる趣味だね。

   Dat klinkt als een ontspannende hobby.

   リラックスできる

   kunnen ontspannen

   趣味

   hobby

   だね

   hè? / toch?

   Uitgebreide uitleg

   リラックスできる betekent hier “ontspannend” of letterlijk “waarbij je kunt ontspannen”. Het is opgebouwd uit リラックスする (“ontspannen”) en できる (“kunnen”); samen geeft het aan dat iets ontspanning mogelijk maakt. Voor een zelfstandig naamwoord staat deze vorm ervoor: リラックスできる趣味 = “een hobby waarbij je kunt ontspannen”. Voorbeeld: ここではリラックスできる。 — “Hier kan ik ontspannen.” 趣味 betekent “hobby” of “liefhebberij”. Het is een zelfstandig naamwoord. In リラックスできる趣味 is het het beschreven zelfstandige naamwoord: de voorafgaande woordgroep geeft aan welk soort hobby bedoeld wordt. だね sluit de zin af met de copula だ en ね. だ vormt hier de nominale predicatie 趣味だ, dus “het is een hobby”; ね presenteert de uitspraak als iets dat de gesprekspartner waarschijnlijk kan beamen of delen. Een vergelijkbaar patroon is 便利だね。 — “Handig, hè?” Samen betekent リラックスできる趣味だね。: “Dat klinkt als een ontspannende hobby.” De vorm リラックスできる beschrijft 趣味, en だね maakt er een gedeelde, bevestiging zoekende observatie van.

4. たいていノートに小さいものを描くよ。

   Ik teken meestal kleine dingen in mijn notitieboek.

   たいてい

   meestal

   ノート

   notitieboek

   小さい

   klein

   もの

   dingen; voorwerpen

   描く

   tekenen

   Uitgebreide uitleg

   たいてい betekent hier “meestal” en staat vooraan als frequentiebijwoord. Het geeft aan dat de handeling vaak gebeurt, maar niet altijd. Voorbeeld: たいてい朝に勉強する。 — “Ik studeer meestal ’s ochtends.” ノート is een leenwoord voor een notitieboek of schrift. Met に wordt hier de plaats aangegeven waar de handeling plaatsvindt: ノートに betekent “in/op het notitieboek”. Het partikel に heeft ook andere functies, bijvoorbeeld tijd of bestemming; de precieze functie komt uit de combinatie met het werkwoord. 小さい betekent “klein”. Voor een zelfstandig naamwoord staat het rechtstreeks ervoor: 小さいもの — “kleine dingen”. De vorm 小さい is de gewone attributieve vorm van dit i-adjectief; in bijvoorbeeld 小さくない wordt de ontkenning gevormd met -くない. もの betekent letterlijk “ding” of “voorwerp”. In 小さいもの maakt het samen met het bijvoeglijk naamwoord een algemene verwijzing naar kleine dingen, zonder een specifiek soort voorwerp te noemen. Voorbeeld: 大きいものを選ぶ。 — “Ik kies een groot ding.” 描く betekent “tekenen” of “afbeelden”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. In deze zin staat het aan het einde als de hoofdhandeling. Het object krijgt het partikel を: in 小さいものを描く zijn “kleine dingen” dus wat er getekend wordt. Voorbeeld: 花を描く。 — “Ik teken een bloem.” Het patroon is: たいてい + plaats ノートに + object 小さいものを + werkwoord 描く + よ. Samen betekent dit: “Ik teken meestal kleine dingen in mijn notitieboek.” よ aan het einde geeft de mededeling een bevestigend of informerend accent; het verandert de kernbetekenis “tekenen” niet. De zin gebruikt een informele spreekstijl.

5. よく練習するの？

   Oefen je vaak?

   よく

   vaak

   練習する

   oefenen

   の？

   informele vraaguitgang: ‘...?’

   Uitgebreide uitleg

   よく betekent hier ‘vaak’. Het is een bijwoord dat de frequentie van de handeling aangeeft. In andere contexten kan よく ook ‘goed’ betekenen; hier gaat het om ‘vaak’. 練習する betekent ‘oefenen’. 練習 is het zelfstandig naamwoord ‘oefening’ of ‘praktijk’, en する betekent ‘doen’; samen vormen ze het werkwoord ‘oefenen’. De vorm 練習する is de gewone niet-verleden vorm. Bijvoorbeeld: 毎日練習する。 — ‘Ik oefen elke dag.’ De vorm 練習した is de verleden vorm: ‘heeft geoefend’ of ‘oefende’. の？ staat na de gewone vorm 練習する en maakt hier een informele vraag. Deze zinseindigende の geeft een vragende, vaak licht verklarende toon; het is niet een los Nederlands woord dat aan ‘oefenen’ wordt toegevoegd. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken. In deze vaste vertaling is de aangesprokene het onderwerp: ‘je’. Samen betekent よく練習する ‘vaak oefenen’. Met の？ wordt dat de informele vraag ‘Oefen je vaak?’ De Japanse zin noemt het onderwerp niet expliciet, maar de vaste Nederlandse vertaling legt in deze context vast dat naar de aangesprokene wordt gevraagd.

6. 少しだけ。時間があるときが多いよ。

   Een beetje, meestal als ik tijd heb.

   少しだけ

   slechts een beetje

   時間

   tijd

   ある

   hebben; er zijn

   とき

   wanneer; moment

   多い

   vaak; veel

   Uitgebreide uitleg

   少しだけ betekent hier “slechts een beetje”. 少し is “een beetje” en だけ beperkt dat tot die kleine hoeveelheid: “alleen/slechts”. Voorbeeld: 少しだけ食べます。 — “Ik eet maar een beetje.” 時間 betekent “tijd”. In 時間がある is tijd datgene wat beschikbaar is; de combinatie betekent natuurlijk “tijd hebben” of “tijd beschikbaar hebben”. が markeert hier wat er aanwezig of beschikbaar is. Voorbeeld: 今日は時間があります。 — “Vandaag heb ik tijd.” ある is de niet-verleden, gewone vorm van het werkwoord voor het aanwezig zijn van niet-levende zaken. In deze zin betekent 時間がある dus “tijd hebben/beschikbaar zijn”, niet noodzakelijk letterlijk bezit. De vorm is niet beleefd; een beleefde variant is あります. とき betekent “moment” of “wanneer”. Na de volledige bepaling 時間がある maakt het de tijdsbepaling 時間があるとき: “wanneer ik tijd heb” of “op momenten dat er tijd is”. De vorm vóór とき beschrijft de situatie waarin iets gebeurt. Voorbeeld: 時間があるとき、本を読みます。 — “Als ik tijd heb, lees ik een boek.” 多い betekent “veel” of “talrijk”. Hier beschrijft het dat zulke momenten vaak voorkomen: 時間があるときが多い betekent natuurlijk “meestal wanneer ik tijd heb”. 多い is een bijvoeglijk woord; de niet-verleden vorm staat hier in een gewone, niet-beleefde zin. Het tegenovergestelde is 少ない, “weinig”. Samen zegt 少しだけ。 “Slechts een beetje.” Daarna maakt 時間があるときが多いよ duidelijk wanneer dat meestal zo is: “Meestal als ik tijd heb.” よ aan het einde geeft de uitspraak een informerende, nadrukkelijke toon. De volledige betekenis is daarom: “Een beetje, meestal als ik tijd heb.”

7. 私もやってみようかな。

   Misschien kan ik het ook proberen.

   私も

   ik ook

   やってみよう

   het proberen

   かな

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   私も betekent hier “ik ook”. 私 (watashi) is een gebruikelijke eerste-persoonsvorm; de precieze Nederlandse keuze hangt af van de spreeksituatie, maar hier gaat het om de spreker. も betekent “ook” en voegt de spreker toe aan iets dat al in de context genoemd is. Bijvoorbeeld: 私も行く。 — “Ik ga ook.” やってみよう drukt uit dat de spreker iets wil proberen of overweegt te proberen. De vorm is opgebouwd uit やる (“doen”) → やって plus みる (“zien”) in de constructie Vてみる, letterlijk ongeveer “doen en zien”, maar natuurlijk “proberen te doen”. De volitiefvorm みよう maakt daarvan “laten we proberen” of, zoals hier in een zelfgerichte gedachte, “ik zal misschien proberen”. Bijvoorbeeld: 食べてみよう。 — “Ik zal het eens proberen te eten.” Het object van やる wordt in deze zin niet expliciet genoemd. かな staat aan het einde en maakt de uitspraak aarzelend of overwegend: “misschien”, “eens kijken of ik … zal” of “ik vraag me af of ik … zal”. Het geeft hier geen stellige belofte weer. In combinatie met een volitiefvorm kan かな een gedachte of voorzichtige beslissing van de spreker markeren. Samen betekent 私もやってみようかな。: “Misschien kan ik het ook proberen.” 私も geeft “ik ook” aan, やってみよう geeft het voornemen of de overweging om het te proberen, en かな verzacht dat tot een voorzichtige gedachte. De zin zegt niet precies wat er geprobeerd zal worden; dat blijft uit de zin zelf weggelaten.

8. 私の古い鉛筆を使っていいよ。

   Je mag mijn oude potlood gebruiken.

   私の

   mijn

   古い

   oud

   鉛筆

   potlood

   使っていいよ

   je mag gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is het zelfstandige voornaamwoord “ik/mij”; met het partikel の drukt het bezit of een andere relatie uit: 私の鉛筆 = “mijn potlood”. Het partikel の staat tussen de bezitter en het woord waarop die betrekking heeft. Voorbeeld: 彼の本 = “zijn boek”. 古い betekent hier “oud” en beschrijft 鉛筆. Dit is de woordenboekvorm van een zogenoemd i-adjectief. Voor een zelfstandig naamwoord staat het rechtstreeks ervoor: 古い鉛筆 = “een oud potlood”. De ontkenning is 古くない = “niet oud”. Voorbeeld: 古い車です。 = “Het is een oude auto.” 鉛筆 betekent “potlood”. Het is een zelfstandig naamwoord; het verandert hier niet naar getal. Japans gebruikt in deze zin geen afzonderlijke vorm die op zichzelf “één potlood” uitdrukt. 使っていいよ bestaat uit 使う (“gebruiken”), de te-vorm 使って, en いい (“goed/oké”). De combinatie 使っていい betekent “het is oké om te gebruiken” en geeft dus toestemming: “je mag gebruiken”. De te-vorm van 使う is 使って; deze vorm is niet de woordenboekvorm. Voorbeeld: ここに座っていいです。 = “Je mag hier zitten.” よ aan het einde geeft aan dat de spreker deze mededeling aan de luisteraar voorlegt of benadrukt. De zin heeft een informele, vriendelijke vorm: いいよ is een gewone manier om toestemming te geven. Een beleefdere variant is bijvoorbeeld 使ってもいいです. Samen betekent 私の古い鉛筆 “mijn oude potlood”: 私の geeft de relatie “mijn” aan en 古い beschrijft het potlood. 使っていいよ zegt dat de ander het mag gebruiken. De volledige betekenis is daarom: “Je mag mijn oude potlood gebruiken.”