Praten over koken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 料理が趣味なの？

   Is koken je hobby?

   料理

   koken; gerechten bereiden

   趣味

   hobby

   なの？

   is het ...?

   Uitgebreide uitleg

   料理 betekent hier “koken” of “gerechten bereiden”. Het is een zelfstandig naamwoord; afhankelijk van de context kan het ook naar bereide gerechten of naar kookkunst verwijzen. In deze zin past “koken”, zoals bevestigd door de vaste vertaling. Voorbeeld: 料理が好きです。 — “Ik kook graag.” 趣味 betekent “hobby” en is een zelfstandig naamwoord. In het patroon N が 趣味です is N de activiteit of bezigheid die als hobby wordt benoemd: “N is mijn hobby.” Voorbeeld: 読書が趣味です。 — “Lezen is mijn hobby.” なの？ is hier een informele vragende vorm na een zelfstandig naamwoordelijk deel. Voor een zelfstandig naamwoord staat な vóór het verklarende の; samen maakt の？ er een vraag van. Bijvoorbeeld: 趣味なの？ — “Is het je hobby?” Dat verschilt van het zeer korte 趣味？, dat alleen “Hobby?” betekent. Samen vormen 料理が趣味なの？ de vraag “Is koken je hobby?” 料理が benoemt de activiteit die als onderwerp wordt bevraagd, 趣味 noemt de categorie “hobby”, en なの？ vraagt informeel of die gelijkstelling klopt.

2. 家で簡単な料理を作るのが好き。

   Ik maak thuis graag simpele gerechten.

   家で

   thuis

   簡単な

   simpele

   料理

   gerechten

   作る

   maken

   のが好き

   graag ... doen

   Uitgebreide uitleg

   家で betekent hier “thuis”. 家 is het zelfstandig naamwoord voor “huis/thuis”; で markeert de plaats waar de handeling gebeurt. Het gaat dus om de locatie van het koken, niet om het onderwerp van de handeling. 簡単な betekent hier “simpel/eenvoudig”. 簡単 is een zogenoemd な-bijvoeglijk woord: vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 簡単な. Bijvoorbeeld: 簡単な問題 = “een eenvoudige vraag/opgave”. 料理 betekent hier “gerechten” of “koken”, afhankelijk van de context. In deze zin verwijst het naar het eten/de gerechten die iemand maakt. Het woord kan in andere zinnen ook naar de activiteit “koken” verwijzen; de vaste vertaling kiest hier de betekenis “gerechten”. 作る betekent “maken”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. In de vaste zin staat het na 料理, waardoor 料理を作る de herbruikbare combinatie “gerechten maken” betekent. を markeert 料理 als datgene waarop de handeling gericht is. のが好き drukt uit dat iemand het prettig vindt om de genoemde handeling te doen: “graag ... doen”. の maakt de voorafgaande werkwoordelijke handeling tot iets waarover een voorkeur wordt uitgesproken, en が好き betekent letterlijk dat dit “geliefd” is. Het patroon V-のが好き is bruikbaar voor voorkeuren, bijvoorbeeld 読むのが好き = “graag lezen”. Samen vormen de delen 家で + 簡単な料理を作る + のが好き: “Ik maak thuis graag simpele gerechten.” De Japanse zin zegt daarmee dat de spreker graag eenvoudige gerechten thuis maakt; de voorkeur wordt uitgedrukt door 作るのが好き.

3. 何を作るのが好き？

   Wat maak je graag?

   何を

   wat

   作る

   maken

   のが好き

   graag ...

   Uitgebreide uitleg

   何を vraagt naar het object: wat wordt er gemaakt? 何 betekent “wat” en を markeert hier wat door de handeling wordt beïnvloed. Het onderwerp van de vraag is in het Japans weggelaten; volgens de vaste vertaling gaat het hier om “je”. 作る betekent hier “maken”. Dit is de woordenboekvorm, ook wel de gewone niet-verleden vorm. In 何を作る betekent de combinatie “wat maken”; dezelfde vorm kan afhankelijk van de context ook naar een toekomstige of algemene handeling verwijzen. Bijvoorbeeld: ケーキを作る。 — “Ik maak een taart.” のが好き maakt van de voorafgaande handeling iets waar iemand van houdt of die iemand graag doet. In 作るのが好き nominaliseert の de hele handeling 作る, en が markeert die handeling als datgene wat prettig of geliefd is. 好き is een nawoordelijk predicaat: letterlijk gaat het om “geliefd/prettig vinden”, maar in het Nederlands vertaal je dit hier natuurlijk als “graag ...”. Bijvoorbeeld: 読むのが好き。 — “Ik lees graag.” Samen vormen 何を作る en のが好き de vraag 何を作るのが好き？: “Wat maak je graag?” De informele vraag gebruikt hier geen expliciet onderwerp en geen afzonderlijk vraagwoord aan het einde; de vraag wordt door de context en de vraagintonatie of het vraagteken duidelijk. Tegenover een mededeling als 何を作るのが好き。 staat de vraagvorm met dezelfde kernstructuur.

4. よく簡単なスープを作るよ。

   Ik maak vaak een simpele soep.

   よく

   vaak

   簡単な

   simpel

   スープ

   soep

   作る

   maken

   Uitgebreide uitleg

   よく betekent hier “vaak”. Het is een bijwoord dat de frequentie van 作る aangeeft. Hetzelfde woord kan in andere zinnen ook “goed” betekenen; de context bepaalt welke betekenis past. Voorbeeld: よく本を読む。 — “Ik lees vaak boeken.” 簡単な betekent hier “simpel” of “eenvoudig”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is 簡単だ; vóór een zelfstandig naamwoord wordt dat 簡単な, zoals in 簡単な料理 — “een eenvoudig gerecht”. な hoort dus bij de vorm die dit type bijvoeglijk naamwoord krijgt vóór een zelfstandig naamwoord. スープ is het zelfstandig naamwoord “soep”. Het is een leenwoord dat in het Japans in katakana wordt geschreven. Voorbeeld: 野菜スープ — “groentesoep”. 作る betekent hier “maken”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord; in deze zin wordt hij gebruikt voor een gewoonte of herhaalde handeling in een informele stijl. Een beleefde tegenhanger is 作ります. Voorbeeld: 夕食を作る。 — “Ik maak avondeten.” De combinatie 簡単なスープ betekent “een simpele soep”: 簡単な beschrijft het zelfstandig naamwoord スープ. スープを作る betekent letterlijk “soep maken”, waarbij を het gemaakte object markeert. Samen met よく ontstaat よく簡単なスープを作る — “vaak een simpele soep maken”. Het slotpartikel よ geeft de uitspraak een stellende, informerende nadruk; het voegt geen nieuw zelfstandig betekenisdeel toe. De hele uiting よく簡単なスープを作るよ。 betekent daarom: “Ik maak vaak een simpele soep.”

5. レシピを使う？

   Gebruik je een recept?

   レシピ

   recept

   使う

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   レシピ betekent hier ‘recept’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan rechtstreeks als object gebruikt worden. Voorbeeld: 「簡単なレシピを使う。」 betekent: ‘Ik gebruik een eenvoudig recept.’ 使う betekent hier ‘gebruiken’. De vorm 使う is de woordenboekvorm en ook de niet-verleden vorm in een gewone, informele zin. De beleefde tegenhanger is 使います; een negatieve vorm is 使わない. Voorbeeld: 「この道具を使う。」 betekent: ‘Ik gebruik dit gereedschap.’ In レシピを使う？ markeert を het directe object van 使う: レシピ is dus wat gebruikt wordt. De vorm 使う krijgt door de vraagintonatie een vraagfunctie. De spreker vraagt of de aangesprokene een recept gebruikt: ‘Gebruik je een recept?’ Het onderwerp ‘je’ staat in het Japans niet uitgeschreven, maar wordt hier door de vaste vertaling ondersteund. De beknopte, informele vraag past bij gewone conversatie.

6. 簡単なレシピで作るよ。

   Ik volg een eenvoudig recept.

   簡単な

   eenvoudig

   レシピ

   recept

   作るよ

   ik maak het

   Uitgebreide uitleg

   簡単な betekent hier “eenvoudig” en staat vóór レシピ om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. 簡単 is een な-bijvoeglijk woord: vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 簡単な; zelfstandig gebruikt kan bijvoorbeeld この料理は簡単だ。 betekenen: “Dit gerecht is eenvoudig.” Het zegt hier iets over het recept, niet over een uitgedrukt aantal. レシピ betekent “recept”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met verschillende partikels worden gecombineerd, afhankelijk van zijn rol: レシピを使う betekent “een recept gebruiken”, terwijl レシピで作る betekent “met behulp van een recept maken”. In 簡単なレシピで markeert で het middel of de methode: het maken gebeurt met behulp van een eenvoudig recept. Dit sluit aan bij de betekenis “Ik volg een eenvoudig recept”, hoewel het Japanse werkwoord zelf letterlijk “maken” betekent. 作るよ bevat het werkwoord 作る, “maken”, plus よ. 作る is de woordenboekvorm; de vorm is hier niet-verleden en kan in deze context een voorgenomen of toekomstig handelen uitdrukken: “ik ga het maken”. よ geeft de mededeling nadruk en presenteert haar als informatie voor de luisteraar. Een vergelijkbaar voorbeeld is 夕食を作るよ。 — “Ik ga het avondeten maken.” Samen betekent 簡単なレシピで作るよ。: “Ik ga het met een eenvoudig recept maken.” In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als: “Ik volg een eenvoudig recept.”

7. スープができたら、食べてみたい。

   Ik wil de soep graag proberen als hij klaar is.

   スープ

   soep

   ができたら

   als het klaar is

   食べてみたい

   graag willen proberen te eten

   Uitgebreide uitleg

   スープ is het zelfstandig naamwoord voor “soep”. Het staat hier als onderwerp van できる: de soep is datgene wat klaar wordt. Het woord is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor getal of geslacht. ができたら bestaat uit が, できた en ら. が markeert hier het onderwerp van de toestand of gebeurtenis. できた is de verleden/perfectieve vorm van できる; in deze context betekent できる “klaar zijn of worden”, niet “kunnen”. De vorm 〜たら maakt een voorwaarde of tijdstip: “als/wanneer ...”. Vergelijk: 準備ができたら betekent “als de voorbereiding klaar is”. 食べてみたい gebruikt 食べる (“eten”) in de て-vorm 食べて, gevolgd door みる in de constructie 〜てみる. Die constructie betekent dat iemand iets probeert te doen. たい maakt vervolgens de wens van de spreker kenbaar; hier is みたい dus de vorm die “willen proberen” uitdrukt. Het gaat niet om letterlijk kijken: in 食べてみる betekent みる “proberen”. Bijvoorbeeld: この料理を作ってみたい。 — “Ik wil dit gerecht proberen te maken.” Samen betekent スープができたら、食べてみたい。: “Als de soep klaar is, wil ik die proberen te eten.” De komma scheidt de voorwaarde (スープができたら) van wat de spreker daarna wil doen (食べてみたい). In natuurlijk Nederlands wordt dit compact weergegeven als: “Ik wil de soep graag proberen als die klaar is.”

8. スープを少し取っておくね。

   Ik bewaar wat soep voor je.

   スープ

   soep

   少し

   een beetje

   取っておく

   bewaren; apart houden

   Uitgebreide uitleg

   スープ is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “soep”. Het is een leenwoord; dezelfde vorm kan dus als zelfstandig naamwoord in andere zinnen worden gebruikt. 少し betekent hier “een beetje” of “wat”. Het geeft een kleine hoeveelheid aan. Het kan ook vóór een werkwoord staan om een beperkte mate uit te drukken, bijvoorbeeld: 少し食べる。 — “Ik eet een beetje.” 取っておく bestaat uit 取る (“nemen” of “pakken”) in de verbindingsvorm 取って, gevolgd door おく. In het patroon Vておく geeft おく aan dat iemand iets doet en het resultaat bewaart of voorbereidt voor later. In deze zin betekent 取っておく daarom niet alleen “nemen”, maar “apart nemen en bewaren”. Een bruikbaar voorbeeld is: 席を取っておく。 — “Ik houd een plaats vrij.” Samen vormen スープを少し取っておく: スープを markeert de soep als datgene wat wordt genomen, 少し beperkt de hoeveelheid tot wat, en 取っておく geeft aan dat die hoeveelheid apart wordt gehouden. Volgens de vaste vertaling is het bedoeld als: “Ik bewaar wat soep voor je.” De slotvorm ね maakt de mededeling zachter en zoekt een gedeeld begrip of een instemmende reactie; zij verandert niet wie de soep bewaart of wat er wordt bewaard.