Foto's maken van rustige straten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 写真を撮るの？

   Maak je foto's?

   写真

   foto's; foto

   撮る

   maken; nemen (een foto)

   の？

   ...?; vraag om bevestiging

   Uitgebreide uitleg

   写真 betekent hier ‘foto’ of, afhankelijk van het aantal, ‘foto’s’. Het is een zelfstandig naamwoord. In combinatie met を vormt het 写真を: を markeert dat foto’s het object zijn van de handeling. 撮る betekent hier ‘een foto maken’ of ‘een foto nemen’. De vorm 撮る is de woordenboekvorm en eindigt op る. In deze zin wordt hij niet vervoegd voor persoon of aantal; Japans drukt zulke informatie hier niet op deze werkwoordsvorm uit. Het patroon 写真を撮る is direct herbruikbaar voor ‘foto’s maken’. Voorbeeld: 写真を撮ります。 — ‘Ik maak foto’s.’ の？ staat aan het einde en maakt van de voorafgaande gewone vorm een informele vraag om bevestiging. Hier vraagt de spreker of de aangesprokene foto’s maakt; de vertaling ‘Maak je foto’s?’ geeft die bedoeling weer. Deze vorm kan in andere contexten ook om uitleg vragen, maar die extra betekenis is hier niet nodig. Samen vormen 写真を撮るの？ de delen foto’s + objectmarkering + foto’s maken + bevestigingsvraag: ‘Maak je foto’s?’ De Japanse zin noemt de persoon niet expliciet; de Nederlandse vertaling maakt die aangesprokene zichtbaar als ‘je’.

2. 私はほとんど毎日、小さなカメラを使うよ。

   Ik gebruik bijna elke dag mijn kleine camera.

   私は

   ik (als onderwerp/thema)

   ほとんど

   bijna

   毎日

   elke dag

   小さな

   klein(e)

   カメラ

   camera

   使う

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en de themamarker は. Het maakt “ik” tot het onderwerp/thema van deze mededeling. は is hier geen deel van het woord 私; hetzelfde woord kan met een andere marker bijvoorbeeld 私が worden gebruikt wanneer “ik” als grammaticaal onderwerp wordt aangewezen. ほとんど betekent hier “bijna” en begrenst de frequentie die erop volgt. Samen met 毎日 vormt het de herbruikbare combinatie ほとんど毎日 (“bijna elke dag”). 毎日 betekent “elke dag” en kan als tijdsbepaling rechtstreeks bij een werkwoord staan. Voorbeelden: 毎日勉強する。 — “Ik studeer elke dag.” 毎日 drukt op zichzelf elke dag uit; ほとんど毎日 maakt daarvan bijna elke dag. 小さな betekent hier “kleine” en staat vóór het zelfstandig naamwoord カメラ. Dit is de attributieve vorm die specifiek vóór een zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Het veelvoorkomende paar is 小さなカメラ (“een kleine camera”) tegenover カメラが小さい (“de camera is klein”): 小さい kan als beschrijvend gezegde worden gebruikt, terwijl 小さな in deze vaste positie vóór een zelfstandig naamwoord staat. カメラ is het zelfstandige naamwoord “camera”. Het is een leenwoord en verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. In カメラを markeert を de camera als datgene waarop de handeling gericht is. 使う is de woordenboekvorm van het werkwoord “gebruiken”. De niet-verleden vorm kan in het Japans zowel een toekomstige handeling als een gewoonte uitdrukken; met ほとんど毎日 wordt hier een terugkerende gewoonte bedoeld. Een voorbeeld is このペンを使う。 — “Ik gebruik deze pen.” De volgorde bouwt de zin op als 私は (wat de spreker betreft), ほとんど毎日 (bijna elke dag), 小さなカメラを (een kleine camera als object) en 使う (gebruiken). Het slotpartikel よ geeft de mededeling een informele, nadrukkelijke mededelende toon. Samen betekent de hele uiting: “Ik gebruik bijna elke dag mijn kleine camera.” De Japanse zin bevat geen afzonderlijk bezitswoord voor “mijn”; dat bezit is wel de bedoelde lezing van de vaste Nederlandse vertaling.

3. 何を撮るのが好き？

   Wat fotografeer je graag?

   何を

   wat

   撮る

   fotograferen

   のが好き

   graag … doen

   Uitgebreide uitleg

   何を betekent hier “wat” als het directe voorwerp van de handeling. 何 is het vraagwoord “wat”; を markeert het voorwerp. Het onderwerp “je” staat niet in de Japanse zin, maar wordt in de vaste vertaling wel als de aangesprokene ingevuld. 撮る betekent hier “fotograferen” of “een foto maken”. Dit is de woordenboekvorm. In de constructie 何を撮る staat die vorm vóór の, zodat de handeling als iets waarover je een voorkeur kunt hebben wordt behandeld. Een bruikbaar contrast is 撮った voor “fotografeerde/heeft gefotografeerd” in een voltooide verleden context; dat is een andere vorm dan het waargenomen 撮る. のが好き maakt van de voorafgaande handeling het onderwerp van 好き: letterlijk ongeveer “het fotograferen … is geliefd”, natuurlijk vertaald als “graag … doen”. の nominaliseert hier de handeling, en が markeert die als datgene waarvoor een voorkeur wordt uitgedrukt. Het patroon V-のが好き is herbruikbaar, bijvoorbeeld 読むのが好き — “graag lezen”. 好き is een な-bijvoeglijk woord dat “leuk vinden” of “graag hebben” uitdrukt; het is niet zelf een werkwoord. Samen vormt 何を撮るのが好き？ de vraag: “Wat fotografeer je graag?” De volgorde is 何を (“wat” als voorwerp) + 撮る (“fotograferen”) + のが好き (“graag doen”). Het vraagteken en de korte vorm maken de uiting informeel en direct; het onderwerp blijft uitgedrukt in de vaste Nederlandse vertaling, niet als een afzonderlijk Japans woord in deze zin.

4. 静かな通りがいちばん好き。

   Rustige straten vind ik het leukst.

   静かな

   rustig

   通り

   straat

   いちばん

   het meest

   好き

   leuk vinden

   Uitgebreide uitleg

   静かな beschrijft hier 通り: “rustig” in de betekenis van een stille, kalme straat. De vorm staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het nuttige basiswoord is 静かだ; vóór een zelfstandig naamwoord wordt dat 静かな, niet 静かだ. Voorbeeld: 静かな町 — “een rustige stad”. 通り betekent hier “straat”. Het meervoud wordt in deze Japanse vorm niet verplicht gemarkeerd; afhankelijk van de context kan het dus om één straat of om straten in het algemeen gaan. De vaste Nederlandse vertaling kiest voor “straten”, maar het Japanse zelfstandig naamwoord zelf draagt geen aparte meervoudsuitgang. いちばん betekent “het meest” of “het best” binnen een vergelijking. Samen met 好き vormt het いちばん好き: “het leukst vinden” of “het liefst”. Voorbeeld: これがいちばん好き。 — “Dit vind ik het leukst.” 好き betekent hier “leuk vinden” of “graag hebben”. Het is een woord dat in het Japans als een na-bijvoeglijk naamwoord werkt. In het patroon Xが好き staat X met が bij wat iemand leuk vindt; が is in de zin dus geen onderdeel van 通り, maar markeert de relatie tussen 通り en 好き. 好き zelf verandert hier niet naar een Nederlandse persoonsvorm zoals “vind” of “vindt”. Als geheel is 静かな通りが “rustige straat/straten” als datgene wat leuk gevonden wordt, en いちばん好き zegt dat dit de voorkeur met de hoogste graad is. De volledige betekenis is daarom: “Rustige straten vind ik het leukst.” Het Japanse onderwerp van de persoon die dit vindt is niet uitgesproken; de zin geeft vooral de voorkeur aan rustige straten weer.

5. 一枚、見てもいい？

   Mag ik er een zien?

   一枚

   één (plat voorwerp)

   見てもいい？

   mag ik kijken?

   Uitgebreide uitleg

   一枚 betekent hier “één exemplaar” met de teluitgang 枚. Die teller wordt gebruikt voor platte, dunne voorwerpen, zoals foto’s en vellen papier. 一 betekent “één” en 枚 is de bijbehorende teller; samen wordt 一枚 uitgesproken als いちまい (ichimai). De vertaling ondersteunt dat het om één exemplaar gaat, terwijl 枚 de relevante vormcategorie aangeeft. In de gegeven context past een foto daarbij, maar het zelfstandig naamwoord wordt in deze vraag niet uitgesproken. 見てもいい？ gebruikt 見る (みる, miru), “kijken” of “bekijken”. 見て is de te-vorm van 見る. Het patroon て-form + もいい vraagt of een handeling toegestaan is: ongeveer “is het goed als ik …?”. Daarom betekent 見てもいい？ hier “mag ik kijken?” en niet simpelweg “ik kijk”. Voorbeeld: ここで写真を見てもいい？ — “Mag ik hier foto’s bekijken?” Dit patroon maakt van een handeling een toestemmingsvraag. Samen betekent 一枚、見てもいい？: “Mag ik er één bekijken?” 一枚 geeft aan dat het om één plat exemplaar gaat; 見てもいい？ vraagt toestemming om het te bekijken. De korte vraagvorm is informeel en laat het onderwerp “ik” weg, zoals in de Nederlandse vertaling door “mag ik” wordt weergegeven.

6. これ、家の近くで撮った写真だよ。

   Hier is er een die ik bij mijn huis heb gemaakt.

   これ

   dit

   家

   huis; thuis

   近く

   buurt; nabijheid

   撮った

   gemaakt; genomen

   写真

   foto

   だよ

   is het, hoor

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “dit” en verwijst naar de foto die de spreker aanwijst of aanbiedt. Het is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat als nabij bij de spreker of in de gesprekssituatie wordt behandeld; het drukt op zichzelf geen geslacht of meervoud uit. Vergelijk それ voor iets dat meer bij de gesprekspartner of op enige afstand staat. 家 betekent hier “huis” of “thuis”; volgens de vaste vertaling gaat het om het huis van de spreker. In 家の近く verbindt の het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede: “de nabijheid van het huis”, natuurlijk vertaald als “bij mijn huis”. Het bezittelijke verband komt dus uit de hele constructie, niet uit 家 alleen. 近く is hier het zelfstandige naamwoord “de omgeving/nabijheid”. Met で vormt het 家の近くで, een plaatsbepaling voor de handeling: “bij mijn huis”. で markeert vaak de plaats waar een gebeurtenis of handeling plaatsvindt. Een voorbeeld is 駅で写真を撮る — “een foto maken bij het station”. 撮った is de verleden, informele vorm van 撮る (“fotograferen; een foto maken”). De vormketen is 撮る → 撮った: de handeling wordt als voltooid in het verleden voorgesteld. In deze zin gaat het om “gemaakt/genomen” in de betekenis “gefotografeerd”, niet om het algemene Nederlandse werkwoord “maken” in elke context. 写真 betekent “foto”. In combinatie met 撮る ontstaat de veelgebruikte uitdrukking 写真を撮る, letterlijk ongeveer “een foto fotograferen” en natuurlijk “een foto maken”. Hier staat 写真 met だ, waardoor het geheel wordt geïdentificeerd als een foto. だよ bestaat uit de informele koppelvorm だ en het eindpartikel よ. だ maakt van 写真 het naamwoordelijke gezegde “is een foto”; よ presenteert die informatie aan de gesprekspartner met nadruk, ongeveer “hoor” of “weet je”. Het is geen vraag. Samen opgebouwd: これ (“dit”) + 家の近くで (“bij mijn huis”) + 撮った (“heb gefotografeerd/gemaakt”) + 写真 (“foto”) + だよ (“is het, hoor”). De relatieve bepaling 家の近くで撮った staat vóór 写真 en beschrijft welke foto bedoeld wordt. De volledige betekenis is daarom: “Dit is de foto die ik bij mijn huis heb gemaakt.” Het onderwerp van 撮った wordt in het Japans weggelaten; in de vaste vertaling is dat de spreker (“ik”).

7. シンプルで、はっきりしてるね。

   Hij ziet er eenvoudig en duidelijk uit.

   シンプル

   eenvoudig; simpel

   はっきりしてる

   duidelijk zijn

   Uitgebreide uitleg

   シンプル is een leenwoord met de betekenis ‘eenvoudig’ of ‘simpel’. Hier beschrijft het hoe de persoon eruitziet. Met シンプルで verbindt で deze beschrijving met de volgende: ‘eenvoudig en …’. Een vergelijkbaar voorbeeld is 静かで、きれいです — ‘Het is stil en mooi.’ はっきりしてる betekent hier ‘duidelijk zijn’ of ‘er duidelijk uitzien’. De basisvorm is はっきりする; してる is de informele verkorting van している. In deze vorm beschrijft はっきりしている een toestand die op het beschreven moment geldt. In een beleefd gesprek kan dit bijvoorbeeld はっきりしています worden. Een voorbeeld is 字がはっきりしてる — ‘De letters zijn duidelijk.’ De slotpartikel ね maakt de uitspraak bevestigend en zoekt instemming, ongeveer ‘hè?’ of ‘vind je ook niet?’. De spreker beoordeelt dus de bedoelde persoon als eenvoudig van uiterlijk en duidelijk van uitstraling. Samen betekent de zin: ‘Hij ziet er eenvoudig en duidelijk uit.’

8. 私は時間があるときはいつも練習するよ。

   Ik oefen wanneer ik tijd heb.

   私は

   ik; wat mij betreft

   時間

   tijd

   ある

   hebben; aanwezig zijn

   とき

   wanneer; moment

   いつも

   altijd

   練習する

   oefenen

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik”. 私 is een gebruikelijke eerste-persoonsverwijzing; は markeert 私 als het onderwerp of gespreksthema. De vorm zegt op zichzelf niet of de spreker man of vrouw is. Voorbeeld: 私は学生です。 — “Ik ben student.” 時間 betekent “tijd”. In 時間がある is 時間 datgene waarvan het bestaan wordt uitgedrukt. ある wordt gebruikt voor het bestaan of beschikbaar zijn van niet-levende zaken; in deze context vertaal je de combinatie natuurlijk als “tijd hebben”. Voorbeeld: 時間がある。 — “Ik heb tijd.” とき betekent “moment” of “wanneer”. Na een voorafgaande toestand maakt het een tijdsbepaling: 時間があるとき betekent letterlijk ongeveer “op het moment dat er tijd is”, dus hier “wanneer ik tijd heb”. De vorm ある staat vóór とき en beschrijft de toestand die op dat moment geldt. Voorbeeld: 暇なとき、本を読む。 — “Wanneer ik vrij ben, lees ik een boek.” いつも betekent “altijd” of “telkens”. Het geeft aan dat de handeling als terugkerende gewoonte geldt. In deze zin hoort het bij 練習する, niet bij alleen 時間がある: de spreker oefent telkens wanneer die tijd heeft. 練習する betekent “oefenen”. 練習 is het zelfstandig naamwoord “oefening” of “training”, en する maakt er een werkwoordelijke uitdrukking van. する is de woordenboekvorm; in een neutrale mededeling kan die vorm ook een gewoonte of algemene handeling uitdrukken. Voorbeeld: 毎日練習する。 — “Ik oefen elke dag.” Samen betekent 私は時間があるときはいつも練習するよ。: “Ik oefen altijd wanneer ik tijd heb.” In 時間があるとき wordt de voorwaarde of tijdsbepaling gevormd; は na とき markeert die situatie als kader; いつも練習する geeft de vaste gewoonte aan. Het slotpartikel よ presenteert de mededeling nadrukkelijk aan de gesprekspartner, zonder de kernbetekenis “ik oefen altijd wanneer ik tijd heb” te veranderen.