In de juiste rij wachten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この列で合っていますか。

   Is dit de juiste rij?

   この

   deze

   列

   rij

   合っていますか

   klopt het?

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst naar iets dat de spreker als dichtbij of direct relevant presenteert. Het staat vóór een zelfstandig naamwoord: この列 betekent hier “deze rij”. Het is geen zelfstandig naamwoord op zichzelf; zonder zo’n genoemd zelfstandig naamwoord gebruikt het Japans bijvoorbeeld これ voor “dit”. 列 betekent hier “rij”, in de context een rij mensen die naar de balie gaat. Het woord kan afhankelijk van de context ook andere soorten rijen aanduiden, maar in deze uiting gaat het om de rij waarnaar de spreker verwijst. 合っていますか komt van 合う, dat onder meer “kloppen”, “passen” of “overeenkomen” kan betekenen. In 合っています staat 合う in de vorm 合っている: die geeft hier een geldige of juiste toestand aan, namelijk dat de gekozen rij klopt. ます maakt de formulering beleefd, en か maakt er een ja-neevraag van. Het gaat dus niet om het losse begrip “zijn” als vertaling van いる, maar om de combinatie 合っている. Een bruikbaar patroon is: [keuze of antwoord] は 合っていますか。 — “Klopt [de keuze of het antwoord]?” Bijvoorbeeld: この答えは合っていますか。 — “Klopt dit antwoord?” Dat nieuwe voorbeeld illustreert hetzelfde patroon en komt niet uit de gegeven dialoog. Samen vormen この列 (“deze rij”) en 合っていますか (“klopt die/is die juist?”) de beleefde vraag: “Is dit de juiste rij?” De volgende context maakt duidelijk dat 列 hier de rij is die naar de balie loopt.

2. この列は受付まで続いています。

   Deze rij gaat naar de balie.

   この

   deze

   列

   rij

   受付

   balie

   まで

   tot aan

   続いています

   gaat door

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór het zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”: het verwijst naar een rij die in de situatie als deze rij wordt aangewezen. Het is een attributieve vorm; los daarvan kan これ als zelfstandig aanwijzend woord worden gebruikt. Voorbeeld: この駅 betekent “dit station”. 列 betekent hier “rij”, in de zin van mensen die achter elkaar wachten. Het kan ook een rij of kolom in een tabel aanduiden; de context bepaalt welke betekenis bedoeld is. 受付 betekent “receptie” of “balie”, en verwijst hier naar de balie waar men zich meldt. Het woord kan ook de functie of afdeling “receptie” aanduiden, niet alleen het meubel zelf. Voorbeeld: 受付で聞きます。 betekent “Ik vraag het bij de receptie.” まで markeert het eindpunt: “tot aan” of “tot”. In 受付まで is de balie het punt waarheen de rij doorloopt. Het markeert dus hier geen duur, maar een ruimtelijk eindpunt. Voorbeeld: 駅まで歩きます。 betekent “Ik loop tot aan het station.” 続いています is een beleefde vorm van de constructie 続いている, die gebaseerd is op 続く (“doorgaan”, “doorlopen”). 続いて is de て-vorm en います geeft hier een voortdurende of bestaande toestand aan: de rij loopt nog door tot aan de balie. De vorm past bij een beleefde mededeling; hij drukt hier geen bevel uit. Voorbeeld: 道は海まで続いています。 betekent “De weg loopt door tot aan de zee.” Samen vormen この列 (“deze rij”), 受付まで (“tot aan de balie”) en 続いています (“loopt door”) de betekenis: “Deze rij loopt door tot aan de balie.” De Japanse zin stelt vast hoe de rij ruimtelijk doorloopt; de Nederlandse vertaling geeft dat natuurlijk weer als “Deze rij gaat naar de balie.”

3. 受付はこの先ですか。

   Is de balie verderop?

   受付

   balie

   この先

   verderop

   ですか

   is het ...?

   Uitgebreide uitleg

   受付 betekent hier “balie” of “receptie”: de plaats waar men zich meldt. Het is een zelfstandig naamwoord. In 受付まで betekent hetzelfde woord bijvoorbeeld “tot aan de balie”; まで geeft daar het eindpunt aan. Voorbeeld: 受付は一階です。 — “De balie is op de eerste verdieping.” この先 betekent “verderop” of letterlijk “voorbij dit punt”. この verwijst naar iets dat als nabij de spreker wordt voorgesteld, en 先 betekent hier het gebied of punt vooruit; samen vormen ze een vaste, compacte plaatsaanduiding. Voorbeeld: この先に駅があります。 — “Verderop is een station.” ですか maakt van de voorafgaande mededeling een beleefde ja-neevraag. です is de beleefde vorm van de koppelende uitdrukking bij een naamwoord of plaatsaanduiding; か markeert de vraag. In deze zin staat ですか na この先, zodat gevraagd wordt of de balie zich verderop bevindt. Voorbeeld: ここは受付ですか。 — “Is dit de balie?” De structuur is 受付はこの先ですか。: 受付 is het onderwerp van gesprek, は markeert dat onderwerp, en この先ですか vraagt of de balie “verderop” is. Samen betekent de zin: “Is de balie verderop?” De beleefde vraagvorm maakt deze formulering geschikt om naar de locatie van de balie te informeren.

4. ここから受付が見えます。

   We kunnen de balie vanaf hier zien.

   ここから

   vanaf hier

   受付

   balie

   見えます

   kunnen zien

   Uitgebreide uitleg

   ここから betekent hier vanaf hier: ここ is “hier” en から markeert het vertrekpunt of de bron, dus letterlijk “van hier”. Een bruikbaar patroon is plaats + から, bijvoorbeeld: 駅から歩きます。 — “Ik loop vanaf het station.” 受付 betekent hier “de balie” of “receptie”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de plek waar men zich meldt of wordt ontvangen. In deze zin verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling en de context, naar de balie. 見えます komt van 見える en beschrijft dat iets zichtbaar is of dat men iets kan zien. Het is de beleefde niet-verleden vorm; 見えました is de beleefde verleden vorm. 見える verschilt van 見る: 見る beschrijft het doelbewust kijken of bekijken, terwijl 見える beschrijft dat iets in het zicht komt of zichtbaar is. Voorbeeld: 山が見えます。 — “De berg is zichtbaar / We kunnen de berg zien.” In de zin staat 受付が見えます: 受付 is het onderwerp van de zichtbaarheid en が markeert dat onderwerp. De combinatie kan natuurlijk worden weergegeven als “we kunnen de balie zien”, zonder dat Japans hier een afzonderlijk woord voor “we” nodig heeft. ここから geeft vervolgens aan vanaf welk punt de balie zichtbaar is. Samen betekent ここから受付が見えます。: “We kunnen de balie vanaf hier zien.” De beleefde vorm maakt de mededeling geschikt voor een neutrale, beleefde interactie.

5. 私はあなたの後ろに並べばいいですか。

   Moet ik achter je gaan staan?

   私は

   ik; wat mij betreft

   あなた

   je; jou

   後ろ

   achter; achterkant

   並べばいいですか

   moet ik in de rij gaan staan?

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (わたし, watashi: ik) en は (wa), de topicmarkeerder. De spreker wordt daarmee als onderwerp van gesprek geïntroduceerd; de handelende persoon bij 並ぶ wordt hier als dezelfde spreker begrepen. 私 is de gewone vorm van dit persoonlijke voornaamwoord. は verandert de persoon of het getal niet. あなた betekent hier “je” of “jou” en verwijst, overeenkomstig de vertaling, naar de aangesprokene. In beleefde gesprekken kan een naam of titel vaak natuurlijker zijn dan あなた, maar dat verandert de betekenis van deze vaste zin niet. 後ろ (うしろ, ushiro) betekent “achterkant” of “achter”. In あなたの後ろに verbindt の あなた met 後ろ: letterlijk “de achterkant van jou”, natuurlijk “achter je”. に markeert hier de plaats waar de spreker zich in de rij zal opstellen. Het herbruikbare patroon is Xの後ろに = “achter X”. 並べばいいですか gebruikt het werkwoord 並ぶ (ならぶ, narabu: in een rij staan of gaan staan). De waargenomen vorm 並べば is de voorwaardelijke vorm van 並ぶ: 並ぶ → 並べば. In 〜ばいいですか vraagt de spreker of die handeling een goede of toegestane optie is: “is het goed als ik …?” ですか maakt de vraag beleefd. In deze zin wordt de handelende persoon als de spreker begrepen; de vorm drukt hier dus een vraag om bevestiging uit, niet alleen een feitelijke verplichting. Samen geeft 私は de spreker als topic, あなたの後ろに de positie “achter je”, en 並べばいいですか de vraag of de spreker daar in de rij moet of mag gaan staan. De volledige betekenis is: “Moet ik achter je gaan staan?” De formulering is beleefd en geschikt voor een directe vraag aan de gesprekspartner.

6. 近くにいてください。あまり場所がありません。

   Blijf dicht bij me; er is niet veel ruimte.

   近くに

   dichtbij

   いてください

   blijf alstublieft

   あまり

   niet veel

   場所

   ruimte; plaats

   ありません

   is er niet

   Uitgebreide uitleg

   近くに betekent hier “dichtbij”. 近く is de zelfstandige vorm van “dichtbij/in de buurt”; に markeert de plaats waar iemand of iets zich bevindt. In combinatie met een bewegingswerkwoord kan に ook een doel aangeven, maar hier gaat het om een verblijfplaats. いてください is een beleefd verzoek: “blijf alstublieft” of “wees alstublieft”. Het komt van いる, “zich bevinden/blijven” voor levende wezens, in de verzoeksvorm てください. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de aangesprokene dicht bij de spreker moet blijven. Vergelijk als oefenvoorbeeld: ここにいてください。 — “Blijf alstublieft hier.” Samen vormen 近くに en いてください het patroon ［plaats］にいてください: “blijf alstublieft op/in [plaats]”. In deze zin is dat “blijf alstublieft dichtbij”. あまり betekent in een ontkennende zin “niet veel” of “niet erg”. Het versterkt hier de ontkenning van de hoeveelheid ruimte; op zichzelf betekent het niet “weinig” in elke context. Een oefenvoorbeeld is あまり時間がありません。 — “Ik heb niet veel tijd.” 場所 betekent “plaats” of, in deze context, “ruimte”. Het woord is het onderwerp van de volgende bestaanszin, gemarkeerd door が. Welke vertaling het natuurlijkst is, hangt af van de context: een fysieke locatie kan “plaats” zijn, terwijl beschikbare fysieke ruimte hier “ruimte” is. ありません is de beleefde ontkennende vorm van ある, “bestaan/aanwezig zijn” voor niet-levende zaken. Het drukt hier uit dat de ruimte niet aanwezig of niet beschikbaar is. De vorm ありません draagt beleefdheid en ontkenning; het is niet de vorm voor een levend wezen. Een oefenvoorbeeld is 席がありません。 — “Er is geen zitplaats.” In あまり場所がありません staat eerst de beperkte hoeveelheid (あまり), daarna wat beperkt is (場所), en vervolgens de beleefde ontkenning van bestaan (ありません): “Er is niet veel ruimte.” De volledige zin verbindt dit met het verzoek: 近くにいてください。 vraagt de aangesprokene dicht bij de spreker te blijven, en あまり場所がありません。 geeft als reden dat er niet veel ruimte is. De beleefde verzoeksvorm past bij een nette, alledaagse formulering.

7. 列はゆっくり進んでいます。

   De rij gaat langzaam vooruit.

   列

   rij

   ゆっくり

   langzaam

   進んでいます

   gaat vooruit

   Uitgebreide uitleg

   列 betekent hier ‘de rij’ of ‘de wachtrij’. Het woord kan in andere contexten ook een rij, kolom of reeks aanduiden; de vaste vertaling maakt hier de betekenis ‘rij’ duidelijk. Het is een zelfstandig naamwoord en krijgt in deze zin geen zichtbaar meervoudsteken. ゆっくり beschrijft de manier waarop iets gebeurt: langzaam of rustig. Het staat hier bij 進んでいます en zegt dus dat de beweging geleidelijk verloopt. Voorbeeld: ゆっくり話してください。— ‘Spreek alstublieft langzaam.’ 進んでいます is de beleefde vorm van 進む, ‘vooruitgaan’ of ‘vorderen’. De vorm 進んで is de te-vorm van 進む; met います vormt die hier een voortgaande toestand of handeling: ‘is bezig vooruit te gaan’. 進みます is de gewone beleefde niet-verleden vorm, terwijl 進みました naar het verleden verwijst. In deze zin gaat het om de rij als geheel, niet om een expliciet genoemde afzonderlijke persoon. Samen vormen de delen: 列 + ゆっくり + 進んでいます. Letterlijk wordt dat ‘de rij gaat langzaam vooruit’; natuurlijk Nederlands is: ‘De rij gaat langzaam vooruit.’

8. もう少し待てます。

   We kunnen nog even wachten.

   もう少し

   nog een beetje; nog even

   待てます

   kunnen wachten

   Uitgebreide uitleg

   もう少し betekent hier “nog een beetje” of natuurlijker “nog even”. もう geeft hier een extra hoeveelheid aan, en 少し betekent “een beetje”. Samen kun je het patroon もう少し + werkwoord gebruiken voor iets dat nog een beetje langer of verder gebeurt. Voorbeeld: もう少し食べます。 — “Ik eet nog een beetje.” 待てます betekent hier “kunnen wachten”. De basisvorm is 待つ (“wachten”). De vorm 待てる is de potentiële vorm: “kunnen wachten”; 待てます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. De vorm drukt dus mogelijkheid of bereidheid uit, niet simpelweg alleen de handeling “wachten”. Voorbeeld: ここで待てます。 — “Ik kan hier wachten.” Samen vormt もう少し待てます。 de beleefde mededeling: “We kunnen nog even wachten.” Het onderwerp “we” komt uit de vaste Nederlandse vertaling; het Japanse werkwoord vermeldt hier niet afzonderlijk wie kan wachten. De zin kan in deze context bijvoorbeeld aansluiten bij het feit dat de rij langzaam vooruitgaat, zonder verdere informatie over de precieze wachttijd.