Vooruitgaan in de rij | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 列が前に進んでいます。

   De rij schuift naar voren.

   列

   rij

   前に

   naar voren

   進んでいます

   gaat verder

   Uitgebreide uitleg

   列 betekent hier “rij” of “wachtrij”. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan ook andere soorten rijen aanduiden, afhankelijk van de context. Voorbeeld: 列に並びます。 — “Ik ga in de rij staan.” 前に betekent hier “naar voren”. 前 betekent “voorkant” of “voor”; に markeert hier de richting of bestemming van de beweging. Het is dus niet alleen de plaats “voor”, maar de beweging in de richting naar voren. Voorbeeld: 前に進みます。 — “Ik ga naar voren.” 進んでいます komt van het werkwoord 進む, “vooruitgaan” of “vorderen”. De vorm 進んで is de te-vorm van 進む; samen met います vormt die hier een beleefde voortgangsvorm: iets is op dit moment bezig vooruit te gaan. います staat in de beleefde tegenwoordige vorm; de vorm zegt hier niet dat de rij een persoon is, maar maakt deel uit van de grammaticale constructie. Voorbeeld: 工事が進んでいます。 — “De werkzaamheden vorderen.” Samen bestaat de zin uit 列 (“de rij”), 前に (“naar voren”) en 進んでいます (“gaat op dit moment vooruit”). De volledige betekenis is daarom: “De rij schuift naar voren.” De Japanse vorm legt de nadruk op de voortgaande beweging op dit moment.

2. 今、前に進みましょう。

   We moeten nu een stapje naar voren doen.

   今

   nu

   前に

   naar voren

   進みましょう

   laten we verdergaan

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu”. Het is een tijdsbepaling en staat vooraan in de zin. Voorbeeld: 今、行きます。 — “Ik ga nu.” 前に betekent hier “naar voren”. 前 betekent “voorkant” of “voor”, en に markeert hier de richting waarheen de beweging gaat. Het gaat dus niet om “voor” in een tijdsaanduiding zoals “vroeger”; in combinatie met een werkwoord van beweging krijgt het de richting “naar voren”. Voorbeeld: 前に進んでください。 — “Ga alstublieft naar voren.” 進みましょう betekent hier “laten we verdergaan” of “laten we vooruitgaan”. De basisvorm is 進む, “vooruitgaan” of “vorderen”. De vorm 〜ましょう is de beleefde wils- of voorstelvorm: de spreker stelt voor dat de spreker en de aangesprokene(n) samen iets doen. In deze zin drukt zij een aansporing of voorstel uit; zij is niet op zichzelf een grammaticale verplichtingsvorm. Voorbeeld: 一緒に進みましょう。 — “Laten we samen verdergaan.” Samen vormen de delen 今、前に進みましょう。 de betekenis: “Laten we nu naar voren gaan” of, passend bij de vaste vertaling, “We moeten nu een stapje naar voren doen.” 今 bepaalt wanneer, 前に de bewegingsrichting en 進みましょう maakt er een beleefd gezamenlijk voorstel van. De zin kan bijvoorbeeld worden gebruikt wanneer een groep in een rij aan de beurt is om een stukje vooruit te gaan.

3. 次は私たちの番ですか。

   Zijn wij de volgende?

   次

   de volgende

   私たち

   wij; ons

   番

   beurt

   ですか

   is het ...?

   Uitgebreide uitleg

   次 betekent hier “de volgende”. Het kan ook “volgende keer” of “daarna” betekenen; de precieze betekenis komt uit de context. In deze zin verwijst het naar de volgende positie of persoon in de volgorde. 私たち betekent “wij” of “ons”. Dit is een persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud; de vorm verandert hier niet naar grammaticaal geslacht. Een vergelijkbaar enkelvoudig voornaamwoord is 私 (“ik”/“mij”). 番 betekent hier “beurt” of “volgnummer”. Samen met een aanduiding van de persoon vormt het een patroon voor iemands beurt: 私たちの番 = “onze beurt”. Het partikel の verbindt 私たち met 番 en geeft de relatie “van/onze” aan. ですか maakt van de voorafgaande mededeling een beleefde vraag. です is de beleefde koppelvorm en か markeert de vraag. Het is dus niet op zichzelf het Nederlandse werkwoord “zijn” in elke mogelijke betekenis; hier vraagt het of de voorafgaande omschrijving op de genoemde persoon of groep van toepassing is. De delen bouwen op als 次 + は + 私たち + の + 番 + ですか: “Wat de volgende beurt betreft: is die van ons?” Natuurlijk Nederlands is: “Zijn wij de volgende?” De context over iemand die vóór hen staat ondersteunt hier de betekenis van een volgorde of wachtrij.

4. もうすぐです。私たちの前に一人います。

   Bijna, er staat één persoon voor ons.

   もうすぐ

   bijna; over niet lange tijd

   です

   is; beleefde predicatie-uitgang

   私たち

   wij; ons

   前

   voorkant; voorzijde

   一人

   één persoon

   います

   er is; iemand bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   もうすぐ betekent hier dat het moment bijna aangebroken is: “bijna” of “over niet lange tijd”. Het is een tijdsbepaling en kan bijvoorbeeld ook vóór een gebeurtenis staan. Voorbeeld: もうすぐ始まります。 — “Het begint zo.” です is hier de beleefde vorm waarmee de voorafgaande predicatie wordt afgerond. Samen met もうすぐ geeft もうすぐです dus de beleefde betekenis “het is bijna zover”; です drukt hier niet zelfstandig een plaats of handeling uit. 私たち betekent “wij/ons”. De vorm verwijst naar de groep waartoe de spreker behoort; de Nederlandse vertaling bevestigt hier de lezing “ons”. Het bezittelijke verbindingsdeel の in 私たちの前 maakt daarvan “de voorkant/ruimte vóór ons”. 前 betekent “voorkant” of “voorzijde”. In 前に krijgt het met に een plaatsfunctie: iets bevindt zich vóór een referentiepunt. Voorbeeld: 駅の前に店があります。 — “Er is een winkel vóór het station.” 一人 betekent “één persoon”. 人 is in deze vorm de telvorm voor personen, met de uitspraak ひとり; 一人 is dus een volledige persoonsaanduiding en niet alleen het algemene getal één. Voorbeeld: 一人で行きます。 — “Ik ga alleen.” います is de beleefde niet-verleden vorm van いる, “zich bevinden” of “er zijn” voor levende wezens. In een plaatsconstructie zoals A に 人がいます betekent het “er is een persoon op/in A”. De gewone niet-beleefde vorm is いる; een verleden voorbeeld is 一人いました。 — “Er was één persoon.” De tweede zin wordt zo opgebouwd: 私たちの前に geeft de plaats “voor ons”, 一人 geeft de aanwezige persoon en います zegt dat die persoon daar is. Samen betekent 私たちの前に一人います: “Er staat één persoon voor ons.” Met de eerste zin erbij is de volledige boodschap: “Bijna, er staat één persoon voor ons.”

5. 私はカードを用意しています。

   Ik heb mijn kaart klaar.

   私は

   ik

   カード

   kaart

   用意しています

   klaarzetten en klaar hebben

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 en het onderwerpdeeltje は, dat hier als wa wordt uitgesproken. 私 betekent in deze zin “ik”; は markeert waar de zin over gaat. Het deeltje geeft op zichzelf geen bezit aan. Het Nederlands “mijn kaart” in de vaste vertaling maakt wel duidelijk dat de bedoelde kaart bij de spreker hoort. Voorbeeld: 私は学生です。 — “Ik ben student.” カード is het zelfstandige naamwoord voor “kaart”. Het is een leenwoord en verandert hier niet omdat het als lijdend voorwerp wordt gebruikt. Het deeltje を na dit woord markeert dat de kaart het voorwerp is van de handeling. Voorbeeld: カードを見ます。 — “Ik bekijk de kaart.” 用意しています komt van 用意する, “klaarmaken” of “voorbereiden”. De vorm しています is de beleefde vorm van している: 用意している geeft een lopende handeling of de toestand aan die uit die handeling voortkomt. In deze zin past de toestand “klaar hebben” bij de vaste vertaling. De beleefde niet-verleden vorm is hier niet noodzakelijk toekomstig; de precieze tijd wordt door de context bepaald. Voorbeeld: 荷物を用意しています。 — “Ik maak mijn bagage klaar” of, afhankelijk van de situatie, “Ik heb mijn bagage klaar.” Samen vormt 私はカードを用意しています。 de structuur “wat mij betreft / ik + kaart + klaarmaken-klaar hebben”: de spreker heeft de kaart klaargemaakt en klaar. De vaste vertaling is: “Ik heb mijn kaart klaar.”

6. 手に持っていてください。

   Houd hem in je hand.

   手

   hand

   持っていてください

   houd hem vast

   Uitgebreide uitleg

   手 betekent hier “hand”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 手に geeft に de plaats of positie aan: iets wordt in de hand gehouden. Een bruikbaar patroon is Xに: “in/op/bij X”, afhankelijk van het werkwoord en de context. Voorbeeld: 机に置きます。 betekent “Ik leg het op de tafel.” 持っていてください is een beleefd verzoek met de betekenis “houd het vast” of “houd het bij je”. De vorm bestaat uit 持つ (“vasthouden, meenemen”) → 持って + いる (“in die toestand zijn”) + ください (“alstublieft”). 持っている beschrijft dus het voortduren van het vasthouden of bij zich hebben; 持っていてください vraagt beleefd om die toestand te handhaven. Het onderwerp en het voorwerp zijn in het Japans hier weggelaten; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om het bedoelde voorwerp gaat. Samen vormt 手に met 持っていてください de betekenis “Houd het in je hand.” De beleefde vorm ください maakt er een verzoek van, niet een kale opdracht. Deze formulering is bruikbaar wanneer iemand iets gedurende een bepaalde tijd in de hand moet blijven houden.

7. 注文の準備ができています。

   Ik ben klaar om te bestellen.

   注文

   bestelling

   準備

   voorbereiding

   できています

   klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   注文 betekent hier “bestelling” of, in deze context, “bestellen”. Het is een zelfstandig naamwoord. In de vaste uiting staat het vóór の: 注文の準備 betekent “de voorbereiding om te bestellen” of natuurlijker “klaar zijn om te bestellen”. Voorbeeld: 注文をします。 — “Ik plaats een bestelling.” 準備 betekent “voorbereiding”. In 注文の準備 verbindt の dit zelfstandig naamwoord met wat erop volgt: de voorbereiding heeft betrekking op bestellen. の kan dus vaak een relatie als “van”, “voor” of “om te” uitdrukken; de precieze Nederlandse vertaling hangt van de context af. できています betekent hier “klaar zijn” of “gereed zijn”. De vorm komt van できる, dat onder andere “kunnen” en “tot stand komen” kan betekenen. In combinatie met 準備 gaat het niet om “kunnen”, maar om het resultaat: de voorbereiding is voltooid en verkeert nu in een gereed zijnde toestand. De vorm 〜ています beschrijft hier een voortdurende toestand die uit een eerdere voltooiing voortkomt. Voorbeeld: 準備ができています。 — “De voorbereiding is klaar.” De delen combineren als 注文の準備 (“de voorbereiding om te bestellen”) + が (markeert wat klaar is) + できています (“is klaar”). Letterlijk wordt dus gezegd dat de voorbereiding om te bestellen klaar is. In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat vanuit de spreker natuurlijk weergegeven als: “Ik ben klaar om te bestellen.” Het onderwerp “ik” staat in het Japans niet expliciet in deze zin; dat perspectief wordt door de vaste vertaling en de context ondersteund.

8. 次に、店員さんが私たちの注文を受けます。

   Zij kunnen daarna onze bestelling opnemen.

   次に

   daarna

   店員さん

   winkelmedewerker(s)

   私たち

   wij / ons

   注文

   bestelling

   受けます

   neemt aan

   Uitgebreide uitleg

   次に betekent hier “daarna” of “vervolgens”. Het is een bijwoord dat de volgende stap in de volgorde aanduidt. Voorbeeld: 次に、名前を書きます。 — “Vervolgens schrijf ik mijn naam.” 店員さん betekent hier “winkelmedewerker(s)”. 店員 is het zelfstandig naamwoord voor een medewerker van een winkel of zaak; さん is een beleefde aanspreekvorm die na een persoonsnaam of persoonsaanduiding kan staan. De Japanse vorm zelf markeert geen enkelvoud of meervoud. De Nederlandse vertaling gebruikt zij, maar op basis van deze vorm alleen ligt het precieze aantal niet vast. 私たち betekent “wij” of “ons” en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. In 私たちの注文 verbindt の dit voornaamwoord met 注文: 私たちの betekent “onze”. 私たち verandert hier niet van vorm omdat de bezitsrelatie door の wordt gemarkeerd. 注文 betekent hier “bestelling”. In 私たちの注文 is het de bestelling die bij de spreker en diens groep hoort. Voorbeeld: 注文を確認します。 — “Ik controleer de bestelling.” 受けます is de beleefde niet-verleden vorm van 受ける (“aannemen”, “ontvangen”). In deze context betekent het “een bestelling aannemen/opnemen”. De vorm ます maakt de formulering beleefd; de niet-verleden vorm kan naar een geplande of verwachte handeling verwijzen. Het Japanse werkwoord drukt hier op zichzelf niet specifiek “kunnen” uit; dat element staat wel in de vaste Nederlandse vertaling. Voorbeeld: 店員が注文を受けます。 — “De medewerker neemt de bestelling op.” 次に geeft de volgorde aan. Daarna is 店員さんが het onderwerp: de winkelmedewerker(s). 私たちの注文を is het lijdend voorwerp: “onze bestelling”. 受けます beschrijft het aannemen ervan. Samen betekent de uiting volgens de vaste vertaling: “Daarna kunnen zij onze bestelling opnemen.”