Alles controleren voor vertrek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 出かける前に、全部持っていますか？

   Hebben we alles voordat we weggaan?

   出かける

   weggaan

   前に

   voordat

   全部

   alles

   持っていますか

   hebben?

   Uitgebreide uitleg

   出かける betekent hier «weggaan» en is de woordenboekvorm van het werkwoord. In 出かける前に staat deze vorm vóór 前に om een handeling als tijdsreferentie aan te duiden. Voorbeeld: 寝る前に歯をみがきます。 — «Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.» 前に betekent hier «voordat». Het patroon V-る前に gebruikt de woordenboekvorm van een werkwoord vóór 前に; zo wordt de genoemde handeling als een eerder tijdstip geplaatst. Dit drukt hier de volgorde uit: eerst is de vraag over het bij zich hebben van alles aan de orde, en het weggaan ligt daarna. 全部 betekent «alles» of «het geheel». Het kan zelfstandig gebruikt worden en verwijst hier naar alle dingen samen, zonder dat de afzonderlijke dingen worden genoemd. Voorbeeld: 全部食べました。 — «Ik heb alles opgegeten.» 持っていますか is een beleefde vraag. 持っています komt van 持つ («hebben», «dragen» of «bij zich hebben») via de vorm 持っている, met de beleefde vorm ます; か markeert de vraag. Hier gaat het om de toestand dat men alles bij zich heeft, vandaar «hebben» in de Nederlandse vertaling. Het onderwerp is niet uitgesproken; de vaste vertaling ondersteunt hier de lezing «we». Voorbeeld: 傘を持っていますか？ — «Heb je een paraplu bij je?» Samen vormt 出かける前に、全部持っていますか？ de vraag: «Hebben we alles voordat we weggaan?» De tijdsbepaling staat voor de vraag en geeft aan dat het hebben van alles wordt beoordeeld vóór het weggaan.

2. 今、確認しましょう。

   Laten we het nu controleren.

   今

   nu

   確認

   controleren; bevestigen

   しましょう

   laten we doen

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en is een tijdsaanduiding. Het staat vooraan en bepaalt wanneer de handeling plaatsvindt. Voorbeeld: 今、行きます。 = “Ik ga nu.” 確認 betekent hier “controleren” of “verifiëren”. Het is een zelfstandig naamwoord dat in 確認する met する wordt gecombineerd om het werkwoord “controleren” te vormen. In deze zin staat alleen het deel 確認; しましょう levert de vervoegde vorm van する. しましょう is de beleefde voorstelvorm van する: “laten we doen”. Na 確認 vormt het 確認しましょう, “laten we controleren”. Deze vorm drukt een gezamenlijk voorstel uit; het onderwerp wordt in het Japans niet apart genoemd. Voorbeeld: 一緒に確認しましょう。 = “Laten we het samen controleren.” Samen betekent 今、確認しましょう。: “Laten we het nu controleren.” 今 geeft het tijdstip aan, 確認 noemt de handeling en しましょう maakt daarvan een beleefd voorstel om die handeling samen uit te voeren.

3. 鍵を持っていますか？

   Heb je je sleutels?

   鍵

   sleutel(s)

   持っていますか？

   heb je?

   Uitgebreide uitleg

   鍵 betekent hier “sleutel/sleutels”. Het woord zelf geeft in deze zin geen expliciet enkelvoud of meervoud aan; het is de context en de Nederlandse vertaling die hier op sleutels wijzen. De lezing als “sleutel” is dus niet noodzakelijk beperkt tot één exemplaar. 持っていますか？ is een vraag met 持つ als basisvorm: “hebben” of letterlijk “bij zich houden/dragen”. De vorm 持っています drukt hier een bestaande toestand uit: iets bij zich hebben. か maakt er een vraag van. Een bruikbaar patroon is Xを持っていますか？ — “Heb je X bij je?”; het onderwerp “jij” staat in het Japans vaak niet apart wanneer dat uit de situatie blijkt. In deze vorm draagt 持って de verbinding met het hulpwerkwoord います; dit is niet simpelweg de woordenboekvorm 持つ. Samen betekent 鍵を持っていますか？: “Heb je je sleutels?” of natuurlijker “Heb je je sleutels bij je?” を markeert 鍵 als datgene wat de persoon bij zich heeft. De vraag gaat hier om het bezit of bij-zich-hebben van de sleutels, niet om een expliciet genoemde handeling van ze vasthouden.

4. 私のポケットに入っています。

   Ze zitten in mijn zak.

   私の

   mijn

   ポケット

   zak

   入っています

   zich binnen bevinden

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is de vorm voor “ik/mij”, en の verbindt een bezitter met wat erop volgt: 私のポケット = “mijn zak”. Het patroon XのY betekent dus “Y van X” of, bij een persoon, vaak “X’ Y”. Voorbeeld: 彼の本 = “zijn boek”. ポケット betekent “zak” en is een zelfstandig naamwoord. In ポケットに geeft het partikel に de plaats aan waar iets zich bevindt of terechtkomt. Het partikel hoort niet bij het zelfstandig naamwoord zelf; het maakt van ポケット de plaatsbepaling “in de zak”. 入っています betekent hier dat iets zich in de zak bevindt. De vorm is de beleefde vorm van 入っている, gebaseerd op het werkwoord 入る (“binnengaan”, “erin gaan”). 入っている kan een voortdurende toestand of het resultaat van een handeling uitdrukken; in deze zin is de relevante betekenis “erin zitten/zich erin bevinden”. De vorm います is hier niet simpelweg het losse werkwoord “zijn”: samen met 入って vormt zij de constructie 入っている. Voorbeeld: 箱に本が入っています。 = “Er zit een boek in de doos.” Het onderwerp is in het Japans weggelaten. Op basis van de vaste Nederlandse vertaling gaat het om “ze”, en de voorafgaande vraag ondersteunt in deze context dat dit de sleutels zijn. De mededeling benoemt dus niet opnieuw het onderwerp, maar zegt dat ze zich in mijn zak bevinden. Samen vormen 私のポケットに (“in mijn zak”) en 入っています (“zich erin bevinden”) de volledige betekenis: “Ze zitten in mijn zak.” De beleefde werkwoordsvorm maakt de zin geschikt voor neutrale, beleefde communicatie.

5. 財布はバッグの中にありますか？

   Zit je portemonnee in je tas?

   財布

   portemonnee

   バッグ

   tas

   中

   binnenkant; binnen

   ありますか？

   is er?; bevindt het zich?

   Uitgebreide uitleg

   財布 betekent hier “portemonnee”. Het Japanse zelfstandig naamwoord geeft op zichzelf geen bezitter aan; “je” komt in de vaste Nederlandse vertaling uit de contextuele interpretatie. Een bezitter kun je expliciet maken met bijvoorbeeld あなたの財布 (“jouw portemonnee”), maar dat staat niet in deze zin. バッグ betekent “tas” en is een leenwoord. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan dus in een plaatsbepaling staan, zoals バッグの中 (“binnen in de tas”). Het partikel の verbindt hier de tas met het deel dat erbij hoort: letterlijk ongeveer “de binnenkant van de tas”. 中 betekent hier “binnenkant” of “binnen”. In バッグの中 verwijst het naar de binnenruimte van de tas. Een vergelijkbaar patroon is 箱の中 (“in de doos”). ありますか？ komt van ある, “er zijn” of “zich bevinden” voor iets niet-levends. あります is de beleefde, niet-verleden vorm; か maakt er een vraag van. Bij levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt, bijvoorbeeld 猫は部屋にいます。 — “De kat is in de kamer.” Voor een voorwerp is 本は机の上にあります。 — “Het boek ligt op het bureau.” De combinatie 財布は maakt de portemonnee het onderwerp van gesprek. バッグの中に geeft de plaats aan: に markeert hier de locatie waar iets zich bevindt. Samen vormen 財布はバッグの中にありますか？ de vraag “Zit je portemonnee in je tas?” De zin vraagt dus naar de locatie van de portemonnee; de beleefde vorm maakt de formulering neutraal en beleefd.

6. バッグに入れました。

   Ik heb hem in mijn tas gedaan.

   バッグ

   tas

   入れました

   heeft erin gedaan

   Uitgebreide uitleg

   バッグ is een zelfstandig naamwoord voor “tas”. Het is een leenwoord; het verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. Een bruikbaar voorbeeld is: バッグを買いました。— “Ik heb een tas gekocht.” Bij 入れました hoort het werkwoord 入れる, “erin doen” of “ergens in doen”. De vorm 入れました is de beleefde verleden vorm: 入れます is de beleefde niet-verleden vorm en 入れました zegt dat de handeling voltooid is. 入れる is transitief: er wordt iets ergens in gedaan. Het voorwerp staat in deze zin niet uitgeschreven; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om “hem” gaat. Ook het onderwerp wordt niet genoemd, zoals vaak in het Japans wanneer het uit de context begrijpelijk is. In バッグに入れました markeert に de bestemming of plaats waarin iets wordt gedaan. Het patroon is XにYを入れる: “Y in X doen”. Hier is X バッグ en Y blijft ongenoemd. De combinatie betekent dus dat de spreker iets in de tas heeft gedaan. Samen betekent バッグに入れました: “Ik heb hem in mijn tas gedaan.” De vertaling drukt het Nederlandse onderwerp “ik” en het voornaamwoordelijke voorwerp “hem” uit, terwijl het Japans die informatie hier weglaat. De beleefde vorm maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

7. ドアに鍵がかかっていますか？

   Is de deur op slot?

   ドア

   deur

   鍵

   slot

   かかっていますか？

   zit het op slot?

   Uitgebreide uitleg

   ドア betekent hier “deur”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met に een plaats of doel aangeven. Voorbeeld: ドアを閉めます。 — “Ik doe de deur dicht.” 鍵 betekent in deze zin “slot” in de vaste uitdrukking 鍵がかかる; als zelfstandig woord kan het ook “sleutel” betekenen. De bedoelde betekenis hier blijkt uit de combinatie en uit de vertaling. かかっていますか？ komt van かかる en vormt hier, samen met 鍵が, de uitdrukking “op slot zijn”. かかる is een intransitief werkwoord: het slot is als het ware “geactiveerd”, zonder dat een lijdend voorwerp met を wordt gebruikt. 〜ています geeft de voortduring van de toestand aan, en か maakt er een vraag van. Voorbeeld: 窓に鍵がかかっています。 — “Het raam is op slot.” Samen vormen ドアに en 鍵がかかっていますか？ de vraag of de deur zich in de toestand “op slot” bevindt: “Is de deur op slot?”

8. たった今、確認しました。

   Ik heb het net gecontroleerd.

   たった今

   net; zojuist

   確認しました

   gecontroleerd

   Uitgebreide uitleg

   たった今 betekent hier ‘net’ of ‘zojuist’: het verwijst naar een moment vlak vóór het spreken. Het is een vaste tijdsbepaling die je bijvoorbeeld ook in たった今、帰りました。 ziet: ‘Ik ben net thuisgekomen.’ 確認しました komt van 確認する, ‘controleren’ of ‘nakijken’. 確認し is de stam die vóór de beleefde vorm staat; ました maakt de uiting beleefd en plaatst de handeling in het verleden. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten wanneer het uit de context begrijpelijk is. In deze vaste vertaling is dat onderwerp ‘ik’. Het gecontroleerde object staat hier niet expliciet in de zin; de vertaling geeft dat weer met ‘het’. Samen vormen de delen: たった今 (‘zojuist’) + 確認しました (‘heb ik gecontroleerd’). De hele uiting betekent dus: ‘Ik heb het net gecontroleerd.’ De beleefde vorm past bij een neutrale, beleefde mededeling.