Een kamer controleren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 部屋は準備できていますか？

   Is de ruimte klaar?

   部屋

   ruimte

   は

   wat betreft

   準備できています

   klaar zijn

   か

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   部屋 betekent hier “ruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord; afhankelijk van de context kan het ook specifiek “kamer” betekenen. Voorbeeld: 部屋が広い。 — “De ruimte is groot.” は markeert 部屋 als onderwerp van bespreking: “wat de ruimte betreft”. Het is een topic-partikel, geen zelfstandig woord voor “ruimte”. De vorm は wordt hier uitgesproken als “wa”. Een veelgebruikt contrast is が, dat een onderwerp vaak directer als focus presenteert; de keuze tussen は en が hangt af van de informatiestructuur en context. 準備できています geeft hier aan dat de ruimte klaar of voorbereid is. Het bevat 準備 “voorbereiding” en できています, een vorm van できる met ている. In deze combinatie beschrijft ている een bestaande toestand: de voorbereiding is voltooid en de ruimte verkeert daardoor in een gereed toestand. Leer het patroon Nが準備できています als “N is klaar/voorbereid”. Voorbeeld: 会議の資料が準備できています。 — “De documenten voor de vergadering liggen klaar.” か staat aan het einde en maakt van de mededeling een vraag. De vraagvorm kan dus worden opgebouwd als ...ですか of, zoals hier, met de predicatieve vorm vóór か: 準備できていますか — “is het klaar?” Samen: 部屋は zet de ruimte als gespreksonderwerp neer, 準備できています zegt dat die in een voorbereide toestand is, en か vraagt of dat zo is. De volledige betekenis is: “Is de ruimte klaar?”

2. 椅子は所定の場所にあります。

   De stoelen staan op hun plaats.

   椅子

   stoel; stoelen

   所定の場所

   aangewezen plaats

   あります

   zich bevinden; staan

   Uitgebreide uitleg

   椅子 betekent hier “stoelen”. Het Japanse zelfstandig naamwoord heeft geen verplichte enkelvoud/meervoudsvorm: dezelfde vorm kan één stoel of meerdere stoelen aanduiden. In deze vaste vertaling gaat het om meerdere stoelen. Voor een bruikbaar onderscheid kan 一つの椅子 “één stoel” betekenen en 二つの椅子 “twee stoelen”; de telwoorden maken het aantal expliciet. 所定の場所 betekent “de aangewezen/vastgestelde plaats”. 所定の is een vaste bepaling voor iets dat vooraf is vastgesteld, en 場所 betekent “plaats” of “locatie”. Bijvoorbeeld: 所定の場所に戻します。 betekent “Ik zet het terug op de aangewezen plaats.” あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “bestaan” of “zich bevinden” voor niet-levende zaken. In deze zin beschrijft het waar de stoelen zich bevinden; het betekent hier dus natuurlijk “staan”. De vorm あります bevat beleefdheidsmarkering en kan in een andere context ook eenvoudig “is/er is” betekenen. Voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt, bijvoorbeeld 猫がいます。 — “Er is een kat.” De structuur 椅子は所定の場所にあります zet 椅子 als onderwerp van gesprek met は, markeert met に de locatie 所定の場所, en gebruikt daarna あります om het bestaan of de aanwezigheid op die locatie uit te drukken. Samen betekent de zin: “De stoelen staan op hun plaats.”

3. 画面は使えますか？

   Werkt het scherm?

   画面

   scherm

   使えますか

   werkt het? / is het bruikbaar?

   Uitgebreide uitleg

   画面 betekent hier “scherm”. Dit zelfstandig naamwoord kan in andere zinnen ook naar een schermweergave of display verwijzen. Voorbeeld: 画面が見えます。 — “Het scherm is zichtbaar.” 使えますか vraagt hier of het scherm bruikbaar is, natuurlijk vertaald als “werkt het?”. De vorm 使えます is de beleefde mogelijke vorm van 使う (“gebruiken”): 使う → 使える → 使えます. Deze vorm drukt uit dat iets gebruikt kan worden. か aan het einde maakt de uiting tot een vraag; ます geeft de beleefde vorm. Voorbeeld: このアプリは使えますか？ — “Kun je deze app gebruiken?” 画面は markeert het scherm als thema: “wat het scherm betreft”. Samen met 使えますか ontstaat de vraag of het scherm bruikbaar is. De volledige betekenis is dus: “Werkt het scherm?” De formulering is beleefd en geschikt om praktisch naar de werking of bruikbaarheid van iets te vragen.

4. 画像ははっきり見えます。

   Het beeld ziet er duidelijk uit.

   画像

   beeld

   はっきり

   duidelijk

   見えます

   zichtbaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   画像 betekent hier ‘beeld’ of ‘afbeelding’: een zelfstandig naamwoord voor visuele inhoud. Het kan bijvoorbeeld ook naar een digitale afbeelding verwijzen. Voorbeeld: 画像を見ます。= ‘Ik bekijk de afbeelding.’ Na 画像 staat は. Dit markeert 画像 als het onderwerp van bespreking: ‘wat de afbeelding betreft’. Het is hier niet hetzelfde als を, dat vaak het directe object van een handeling markeert. はっきり betekent ‘duidelijk’ of ‘scherp’ en werkt hier als bijwoord bij de zichtbaarheid. Het geeft aan dat de afbeelding goed waarneembaar is. Voorbeeld: はっきり聞こえます。= ‘Het is duidelijk hoorbaar.’ 見えます is de beleefde niet-verleden vorm van 見える, ‘zichtbaar zijn’ of ‘te zien zijn’. 見える beschrijft dat iets voor iemand zichtbaar wordt of zichtbaar is; het is dus iets anders dan 見る, ‘bekijken’ of ‘zien’ als bewuste handeling. De vorm 見えます is beleefd en kan in een bevestigende zin zowel ‘is zichtbaar’ als ‘kan worden gezien’ betekenen, afhankelijk van de context. Samen vormen 画像はっきり見えます de kern: ‘wat de afbeelding betreft, ze is duidelijk zichtbaar’. Natuurlijk Nederlands maakt dat: ‘De afbeelding ziet er duidelijk uit.’ Het Japanse 見えます benadrukt daarbij de waarneembaarheid, niet een handeling van iemand die de afbeelding bekijkt.

5. マーカーはありますか？

   Hebben we stiften?

   マーカー

   stiften

   ありますか？

   zijn er?

   Uitgebreide uitleg

   マーカー betekent hier “stiften”. Het is een zelfstandig naamwoord; het Japans markeert in deze vorm niet of het om één stift of meerdere stiften gaat. De meervoudige vertaling “stiften” komt dus uit de vaste betekenis in deze context, niet uit een aparte meervoudsvorm. Voorbeeld: ペン kan afhankelijk van de context “een pen” of “pennen” betekenen. ありますか？ is de beleefde vraagvorm “zijn er?” of, met een contextueel onderwerp, “hebben we/heeft u?”. De basisvorm is ある, “bestaan/aanwezig zijn” voor niet-levende zaken. あります is de beleefde vorm; か maakt er een vraag van. Voorbeeld: 時間がありますか？ — “Heb je tijd?” In マーカーはありますか？ markeert は het onderwerp of gespreksthema: “Wat stiften betreft, zijn ze er?” In natuurlijk Nederlands wordt dat hier “Hebben we stiften?”. De Japanse zin noemt geen expliciete persoon die ze bezit; de vaste vertaling legt de bedoelde lezing als “we hebben” vast. De vraag gaat dus na of de stiften beschikbaar zijn. Samen betekent de hele uiting: “Hebben we stiften?” of letterlijker: “Zijn er stiften?”

6. テーブルの上にあります。

   Ze liggen op de tafel.

   テーブル

   tafel

   上

   bovenkant; boven

   あります

   zich bevinden; er zijn (voor niet-levende dingen)

   Uitgebreide uitleg

   テーブル betekent hier “tafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; in een andere zin kan het bijvoorbeeld het onderwerp of een plaatsaanduiding zijn. 上 (うえ, ue) betekent “bovenkant” of “boven”. In deze zin verwijst het naar de bovenkant van de tafel. Met テーブルの上 ontstaat het patroon “op/boven op de tafel”: の verbindt de tafel met de plaatsaanduiding 上. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある (aru), “zich bevinden” of “er zijn” voor niet-levende zaken. ある → あります is de overgang van de basisvorm naar de beleefde vorm. Voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt, niet ある; dat onderscheid gaat over het soort entiteit, niet alleen over enkelvoud of meervoud. De Japanse vorm あります markeert hier geen aantal. De vertaling geeft de bedoelde zaken weer met “ze”, maar het Japanse onderwerp is weggelaten. に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Het patroon plaats + に + あります betekent dat iets zich op die plaats bevindt. Bijvoorbeeld: 箱は机の下にあります。 — “De doos staat onder het bureau.” Samen betekent テーブルの上にあります。 dat de bedoelde niet-levende zaken zich op de tafel bevinden. Daarmee komt de vaste betekenis overeen met “Ze liggen op de tafel.”

7. 動き回るスペースはありますか？

   Is er ruimte om rond te lopen?

   動き回る

   rondlopen; rondbewegen

   スペース

   ruimte

   はありますか

   is er ...?

   Uitgebreide uitleg

   動き回る betekent hier “rondbewegen” of “rondlopen”. Het is de woordenboekvorm van een samengesteld werkwoord: 動く betekent “bewegen”, en 回る voegt het idee toe van rond of heen en weer bewegen. 動き is hier de verbindingsvorm van 動く; samen met 回る vormt die het werkwoord 動き回る. Voorbeeld: 子どもが部屋を動き回る。 — “Het kind beweegt door de kamer rond.” スペース is een leenwoord en betekent hier “ruimte”, dus beschikbare plaats om te bewegen. Het is een zelfstandig naamwoord en verwijst in deze zin naar fysieke bewegingsruimte. Voorbeeld: ここには十分なスペースがあります。 — “Hier is voldoende ruimte.” In はありますか markeert は het onderwerp van gesprek, dus de ruimte waarnaar gevraagd wordt; は is hier niet zelf een onderwerpmarker. あります is de beleefde vorm van ある, “er zijn” of “aanwezig zijn”, gebruikt voor iets niet-levends zoals ruimte. か maakt van de voorafgaande beleefde vorm een vraag. Het herbruikbare patroon N はありますか kan “Is er N?” of, afhankelijk van de context, “Is N aanwezig/beschikbaar?” betekenen. Voorbeeld: 時間はありますか？ — “Is er tijd?” Samen vormt 動き回るスペースはありますか？ de vraag “Is er ruimte om rond te lopen?” 動き回る beschrijft waarvoor de スペース dient, terwijl はありますか vraagt of die ruimte aanwezig of beschikbaar is. De zin is beleefd en geschikt om naar beschikbare fysieke ruimte te vragen.

8. 歩き回るスペースは十分あります。

   Er is genoeg ruimte om rond te lopen.

   歩き回る

   rondlopen

   スペース

   ruimte

   十分

   genoeg; voldoende

   あります

   er is; er zijn

   Uitgebreide uitleg

   歩き回る betekent hier «rondlopen» of «rondwandelen»: het is een samengesteld werkwoord met 歩く «lopen» en 回る «rondgaan», en geeft het idee van rondlopen. Dit is de woordenboekvorm en de gewone vorm die vóór een zelfstandig naamwoord kan staan. Voorbeeld: 部屋の中を歩き回る。— «In de kamer rondlopen.» スペース is een leenwoord voor «ruimte», hier fysieke ruimte waarin iemand kan bewegen. Het wordt vaak gebruikt voor beschikbare plaats; het is niet hetzelfde als een specifiek vertrek of een gebouw. Voorbeeld: ここには十分なスペースがあります。— «Hier is voldoende ruimte.» 十分 betekent hier «genoeg» of «voldoende». In 十分あります beschrijft het de hoeveelheid ruimte als toereikend. 十分な staat vóór een zelfstandig naamwoord, zoals in 十分なスペース «voldoende ruimte»; in de gegeven zin staat 十分 vóór het werkwoord en werkt het als bepaling van de hoeveelheid. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, «er zijn» of «aanwezig zijn», voor niet-levende zaken. Hier drukt de vorm uit dat de ruimte beschikbaar is. De vorm is niet beperkt tot het heden; afhankelijk van de context kan de niet-verleden vorm ook een toekomstige situatie aanduiden. De gewone vorm is ある. Voorbeeld: 机があります。— «Er is een tafel.» In スペースは markeert は het onderwerp van bespreking: de ruimte. 歩き回る bepaalt welk soort ruimte bedoeld is, namelijk ruimte om rond te lopen. 十分 zegt vervolgens dat die ruimte toereikend is, en あります drukt beleefd uit dat zulke ruimte beschikbaar is. Samen betekent de zin: «Er is genoeg ruimte om rond te lopen.»