Een tas kiezen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. どのバッグを選べばいいですか？

   Welke tas moet ik kiezen?

   どの

   welke

   バッグ

   tas

   選べば

   kiezen

   いいですか

   is dat goed?

   Uitgebreide uitleg

   どの staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt welke keuze uit meerdere mogelijkheden bedoeld is: どのバッグ = “welke tas”. Op zichzelf geeft どの niet aan welke tas het is; de vraag vraagt de luisteraar om die keuze te bepalen. Vergelijk このバッグ (“deze tas”), waarin この naar een specifieke tas bij de spreker verwijst. バッグ betekent hier “tas”. Het is een zelfstandig naamwoord; in どのバッグ wordt het rechtstreeks door どの bepaald. Voor een ander voorbeeld kun je zeggen: どの本ですか？ — “Welk boek is het?” 選べば is de vorm van 選ぶ (“kiezen”). De vorm 選べば bestaat uit de voorwaardelijke vorm 選べ plus ば: letterlijk ongeveer “als [ik] kies”. In combinatie met いいですか vormt dit de veelgebruikte vraag 〜ばいいですか, waarmee je vraagt wat je het beste kunt doen of welke keuze passend is. Het onderwerp “ik” staat in het Japans niet als afzonderlijk woord in deze zin; de Nederlandse vertaling maakt dat hier expliciet met “ik”. いいですか betekent letterlijk “is het goed?” of “is dat goed?”, maar in de constructie 〜ばいいですか vraagt het naar de juiste of aanbevolen handelwijze. Het is dus niet alleen een vraag of iets prettig of goed is. Bijvoorbeeld: どうすればいいですか？ — “Wat moet ik doen?” Samen vormen どのバッグ en 選べばいいですか de vraag: “Welke tas moet ik kiezen?” De vraag vraagt de gesprekspartner om uit de mogelijke tassen aan te geven welke keuze de juiste of aanbevolen is.

2. これは軽いです。

   Deze is licht.

   これは

   dit/deze

   軽い

   licht

   です

   beleefde predicatievorm

   Uitgebreide uitleg

   これは bestaat uit これ en は. これ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat dicht bij de spreker staat; de concrete referent wordt hier niet benoemd. は maakt het aangewezene tot gespreksonderwerp. Een herbruikbaar patroon is これは + beschrijving: “Dit/deze is ...”. Voorbeeld: これは新しいです。 — “Dit/deze is nieuw.” 軽い betekent hier “licht” in gewicht. Het is de predicatieve vorm van het Japanse i-adjectief 軽い; de adjectivische stam wordt vaak weergegeven als 軽-. De ontkenning is 軽くない (“niet licht”), en 軽かったです is de beleefde verleden vorm (“was licht”). Voorbeeld: この箱は軽いです。 — “Deze doos is licht.” です geeft hier een beleefde predicatie aan. Bij een i-adjectief zoals 軽い blijft 軽い zelf de vorm die de eigenschap uitdrukt; です voegt beleefdheid toe en is hier dus niet zelfstandig de Nederlandse betekenis “is”. Het patroon 軽いです betekent samen beleefd “is licht”. Samen vormen これは, 軽い en です de volledige betekenis “Dit/deze is licht.” De zin schrijft de eigenschap “licht” toe aan het aangewezene, zonder de concrete identiteit daarvan in deze zin te benoemen.

3. もう一つのバッグのほうが丈夫そうです。

   De andere tas lijkt steviger.

   もう一つ

   nog één; een andere

   バッグ

   tas

   のほうが

   de ... optie in een vergelijking

   丈夫

   stevig; duurzaam

   そうです

   uiting van schijn

   Uitgebreide uitleg

   もう一つ betekent hier “nog één” en krijgt in deze context de betekenis “een andere”. Samen met の vormt het de bepaling もう一つのバッグ: “een andere tas”. もう kan ook “al” betekenen, maar in deze combinatie duidt het op een extra exemplaar. Voorbeeld: もう一つください。 — “Geef me er nog één, alstublieft.” バッグ is het zelfstandige naamwoord “tas”. Het is een leenwoord en verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. De vertaling maakt duidelijk dat het hier om een andere tas gaat. のほうが markeert de kant of optie die in een vergelijking naar voren wordt geschoven. In もう一つのバッグのほうが wordt “de andere tas” als de vergelijkingsoptie gemarkeerd. ほう betekent letterlijk “kant” of “richting”, en の verbindt deze uitdrukking met de voorafgaande naamwoordgroep. Voorbeeld: 青いほうが安いです。 — “De blauwe is goedkoper.” 丈夫 betekent hier “stevig” of “duurzaam”. Het is een zogenoemd na-bijvoeglijk naamwoord: vóór een zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld 丈夫なバッグ — “een stevige tas”. In de gegeven zin beschrijft het een eigenschap die als indruk wordt gepresenteerd. そうです staat hier achter 丈夫 in 丈夫そうです en maakt van de eigenschap een uiterlijke of afgeleide indruk: “lijkt stevig” of “ziet er stevig uit”. Bij een na-bijvoeglijk naamwoord volgt na de stam そう; de beleefde predicatie eindigt hier op です. Dit verschilt van 丈夫です, dat eenvoudig “is stevig” betekent. Voorbeeld: この箱は丈夫そうです。 — “Deze doos lijkt stevig.” Samen bestaat de zin uit もう一つのバッグ (“de andere tas”), のほうが (deze optie wordt in de vergelijking gemarkeerd) en 丈夫そうです (“lijkt stevig”). De volledige betekenis is daarom: “De andere tas lijkt steviger.” De vorm のほうが maakt de vergelijking met de andere optie duidelijk, terwijl そうです aangeeft dat de spreker de stevigheid als indruk presenteert.

4. それにはポケットも二つあります。

   Die heeft ook twee vakken.

   それ

   dat / die

   には

   wat … betreft

   ポケット

   vak / zak

   も

   ook

   二つ

   twee stuks

   あります

   er zijn / aanwezig zijn

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier “die” en verwijst, volgens de vaste vertaling en de context, naar de eerder genoemde tas. Het is een aanwijzend voornaamwoord; het staat zelfstandig en neemt dus niet het volgende zelfstandig naamwoord als verborgen onderdeel mee. Een bruikbaar contrast is これ “dit” voor iets dat als dichtbij wordt aangewezen en それ “dat/die” voor iets dat als daar wordt aangewezen of al ter sprake is. には bestaat hier uit に en は. に markeert datgene waarop de aanwezigheid betrekking heeft, en は maakt dat element tot onderwerp van bespreking. Samen geeft それには in deze zin ongeveer “aan die / wat die betreft”. De vorm は kan ook contrast markeren; dat extra contrast ligt niet noodzakelijk in elke zin met は besloten. ポケット betekent hier “vak” of “zak”, namelijk een opbergdeel van de tas. Het is een zelfstandig naamwoord. Een herbruikbaar voorbeeld is ポケットがあります。 — “Er is een vak.” も betekent “ook” en voegt het genoemde element toe aan iets dat al als relevant geldt. In ポケットも worden dus ook de vakken vermeld. De plaats van も na het element dat het uitbreidt is belangrijk: 私も betekent bijvoorbeeld “ik ook”. 二つ betekent “twee stuks”. 二つ gebruikt de algemene Japanse telwijze voor dingen wanneer geen specifiekere telwoordklasse nodig is. Het onderdeel 二 betekent “twee”; つ maakt hier de algemene eenheid voor objecten. Een voorbeeld is りんごが二つあります。 — “Er zijn twee appels.” あります is de beleefde tegenwoordige vorm van ある, “aanwezig zijn / er zijn”, voor niet-levende zaken. De vormketen is ある → あります; de uitgang ます maakt de formulering beleefd. Bij levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt, bijvoorbeeld 人がいます。 — “Er zijn mensen.” Dat onderscheid gaat over het soort referent, niet over het aantal. Samen vormen de delen: それには “aan die / wat die betreft”, ポケットも “ook vakken”, 二つ “twee stuks”, en あります “zijn aanwezig”. De volledige betekenis is daarom: “Die heeft ook twee vakken.” De volgorde zet eerst de tas als onderwerp van bespreking neer en vermeldt daarna dat er daarnaast twee vakken aanwezig zijn.

5. 仕事用のバッグが必要です。

   Ik heb een tas voor mijn werk nodig.

   仕事用の

   voor werk

   バッグ

   tas

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   仕事用の betekent hier «voor werk» en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 仕事 is «werk» en 用 geeft in deze samenstelling het doel of gebruik aan: 仕事用のバッグ = «een tas voor werk». Dit patroon is herbruikbaar: 旅行用のかばん = «een tas voor reizen» (voorbeeld). バッグ is het leenwoord voor «tas» of «bagage-/draagtas». Het is een zelfstandig naamwoord; het Japanse woord zelf krijgt hier geen meervoudsuitgang. Het onbepaalde enkelvoud in de Nederlandse vertaling komt uit de context, niet uit een aparte Japanse vorm. Voorbeeld: バッグを買います。 = «Ik koop een tas.» 必要です drukt uit dat iets nodig of noodzakelijk is. De zelfstandige vorm is 必要 en です maakt de uitdrukking beleefd; samen staat 必要です hier aan het einde van de zin als beleefde predicatie. Een bruikbaar contrast is 必要ありません = «het is niet nodig» (voorbeeld). 必要です is dus niet letterlijk een afzonderlijk werkwoord «hebben»; in deze zin wordt het natuurlijk vertaald als «nodig hebben». De volledige opbouw is 仕事用の («voor werk») + バッグ («tas») + 必要です («is nodig»): «Een tas voor mijn werk is nodig», natuurlijk weergegeven als «Ik heb een tas voor mijn werk nodig.»

6. では、丈夫なほうがよさそうです。

   Dan is de stevigere tas een goede keuze.

   では

   dan

   丈夫な

   stevig; duurzaam

   ほうが

   de optie ... (bij een vergelijking)

   よさそうです

   lijkt goed

   Uitgebreide uitleg

   では markeert hier een overgang: “dan” of “in dat geval”. Het is een vaste combinatie van で en は; leer het in deze gebruiksfunctie als een manier om op basis van de voorafgaande informatie naar een conclusie of keuze over te gaan. 丈夫な betekent hier “stevig” of “duurzaam”. Het is de vorm van 丈夫だ die vóór een zelfstandig naamwoord staat: 丈夫なバッグ betekent “een stevige tas”. 丈夫 beschrijft geschiktheid om gebruik of belasting te doorstaan; het is dus niet hetzelfde als alleen “groot” of “zwaar”. Voorbeeld: 丈夫な靴を買いました。 — “Ik heb stevige schoenen gekocht.” ほうが maakt van de beschreven mogelijkheid “de stevigere optie” of “de stevige variant”. ほう is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “kant/optie”, en が markeert die optie als datgene waarover de zin iets zegt. In een keuze tussen alternatieven kan Aほうがいい betekenen: “A is beter” of “je kunt beter A kiezen”. In deze zin wordt de optie niet als een zelfstandig genoemd object herhaald; de context en de vertaling maken duidelijk dat het om de stevige tas gaat. よさそうです betekent hier “lijkt goed” of “lijkt een goede keuze”. De vorm is gebaseerd op いい “goed”, maar bij そうだ voor een indruk of zichtbare waarschijnlijkheid verschijnt de stam よさ-: よさそうだ / beleefder よさそうです. Dit is dus niet de gewone vorm いいです; de spreker presenteert een beoordeling als indruk, niet als absolute zekerheid. Voorbeeld: この方法はよさそうです。 — “Deze methode lijkt goed.” Samen betekent 丈夫なほうがよさそうです: “De stevige optie lijkt een goede keuze.” Met では ervoor ontstaat de volledige betekenis: “Dan lijkt de stevigere tas een goede keuze.” です maakt de formulering beleefd. De voorafgaande context ondersteunt dat de gekozen optie een tas voor werk is; de zin zelf gebruikt ほう om die optie tegenover een andere mogelijke keuze te plaatsen.

7. ポケットに書類を入れられます。

   Ik kan mijn papieren in de vakken doen.

   ポケット

   zakken; vakken

   書類

   papieren; documenten

   入れられます

   kan erin doen

   Uitgebreide uitleg

   ポケット betekent hier een zak of vak waarin iets kan worden opgeborgen. Het is een leenwoord; het meervoud wordt niet met een aparte uitgang gemarkeerd. In deze context past “vakken” bij de vertaling. 書類 betekent documenten of papieren. Het woord zelf geeft niet aan of het om één of meerdere documenten gaat en markeert ook geen bezit; “mijn papieren” volgt hier uit de vaste vertaling, niet uit een vorm van 書類. In ポケットに markeert に de plaats waarnaar iets wordt gedaan: letterlijk “in het vak”. Dit gebruik verschilt bijvoorbeeld van で, dat vaak de plaats van een handeling markeert. 入れられます komt van 入れる (“erin doen”, “ergens in plaatsen”). De vorm 入れられる is de mogelijkheidvorm: “kunnen erin doen”; 入れられます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. Japans markeert in deze vorm niet expliciet wie het kan doen, maar de vaste vertaling legt hier de betekenis “ik kan” vast. In een andere context kan dezelfde vorm ook passief worden begrepen, maar hier ondersteunt de context duidelijk de betekenis van kunnen. De bouwstenen zijn dus 書類を (“de papieren als datgene wat wordt verplaatst”), ポケットに (“in de vakken, als bestemming”) en 入れられます (“kan erin doen”). を markeert het directe object. Samen betekent de zin: “Ik kan mijn papieren in de vakken doen.”

8. それなら、あなたにもうまく使えそうです。

   Dat zou goed voor je moeten werken.

   それなら

   als dat zo is; in dat geval

   あなたに

   voor jou

   も

   ook

   うまく

   goed; met succes

   使えそうです

   lijkt goed te kunnen gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “als dat zo is” of “in dat geval”. Het verwijst naar voorafgaande informatie en leidt een conclusie in. Een bruikbaar patroon is それなら、… = “Als dat zo is, dan …”. あなたに betekent hier “voor jou”. In deze zin markeert に de persoon voor wie het gebruik goed mogelijk of geschikt is. あなた betekent “jij” of “u”; de vorm zelf bepaalt niet of de aanspreking beleefd is. も betekent “ook”. In de volledige combinatie あなたにも wordt dus gezegd dat het eveneens voor jou geldt. Het is niet hetzelfde als は, dat onder meer een onderwerp of contrast kan markeren. うまく is de bijwoordelijke vorm van うまい in de betekenis “goed” of “met succes”. Hier beschrijft het hoe het gebruik zou verlopen: iemand zou iets goed kunnen gebruiken. Voorbeeld: うまくできました。 — “Het is goed gelukt.” 使えそうです bestaat uit het werkwoord 使う (“gebruiken”), de potentialis 使える (“kunnen gebruiken”) en そうです (“lijkt …”). 使え is hier niet op zichzelf de volledige potentialis; het is de vorm van 使える vóór そうです. Zo geeft de vorm een indruk of verwachting weer: “lijkt goed te kunnen gebruiken”. Voorbeeld: この道具は子どもでも使えそうです。 — “Dit gereedschap lijkt zelfs door een kind gebruikt te kunnen worden.” Samen vormen de delen それなら (“als dat zo is”) + あなたにも (“ook voor jou”) + うまく (“goed”) + 使えそうです (“lijkt goed te kunnen gebruiken”). De vaste vertaling geeft de volledige bedoeling natuurlijk weer als: “Dat zou goed voor je moeten werken.”