Een eenvoudige activiteit kiezen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. どんな活動をしましょうか？

   Welke activiteit zullen we doen?

   どんな

   welke soort / wat voor

   活動

   activiteit

   しましょうか？

   zullen we doen?

   Uitgebreide uitleg

   どんな staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt naar het soort of type ervan: “wat voor …?” In deze zin vraagt het dus welk soort activiteit bedoeld wordt. Een bruikbaar patroon is どんな + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld どんな本ですか。 — “Wat voor boek is het?” 活動 betekent hier “activiteit”. Het is een zelfstandig naamwoord. In de zin is het het ding dat met を als object van de handeling wordt gemarkeerd: 活動を — “een activiteit doen”. Het woord kan ook in andere contexten naar georganiseerde of doelgerichte activiteiten verwijzen; hier blijft de betekenis algemeen. しましょうか？ bestaat uit de beleefde voorstelvorm van する (“doen”) en het vraagpartikel か. する → しましょう drukt een voorstel uit: “laten we doen” of “zullen we doen”. Met か wordt daarvan een vraag: “zullen we doen?” De vorm しましょう is niet de gewone tegenwoordige vorm “doet/doen”, maar de beleefde volitieve vorm voor een voorstel. Bijvoorbeeld: 一緒に勉強しましょう。 — “Laten we samen studeren.” Samen vormen de delen どんな活動をしましょうか？ de vraag: “Welke activiteit zullen we doen?” どんな bepaalt wat voor activiteit wordt gezocht, 活動を geeft die activiteit als object van する aan, en しましょうか maakt er een beleefd gezamenlijk voorstel van.

2. 外を歩くのはどうですか。

   We kunnen buiten wandelen.

   外

   buiten

   歩く

   wandelen; lopen

   のはどうですか

   hoe zou … zijn?; een voorstel doen

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” of “in de buitenlucht”. In deze zin verwijst het naar de plaats waar de activiteit plaatsvindt. Een bruikbaar contrast is 外 “buiten” tegenover 中 “binnen”. Voorbeeld: 外は寒いです。 — “Buiten is het koud.” 歩く is de woordenboekvorm en betekent “lopen” of “wandelen”. Deze vorm staat hier na 外を: 外を歩く betekent letterlijk “buiten lopen”, waarbij を de route of het gebied markeert dat men doorkruist. In andere tijden verandert het werkwoord, bijvoorbeeld 歩きます “loopt/wandelt” in beleefde stijl en 歩きました “liep/wandelde”. Voorbeeld: 毎朝歩きます。 — “Ik wandel elke ochtend.” のはどうですか maakt van de voorafgaande handeling een onderwerp en vraagt hoe die optie zou zijn. の nominaliseert hier 外を歩く, dus maakt van “buiten wandelen” iets als “het buiten wandelen”; は markeert dat als gespreksonderwerp; どうですか vraagt “hoe is dat?” of “wat vindt u daarvan?”. Samen is dit een gebruikelijke manier om een voorstel te doen: [handeling]のはどうですか — “Zullen we [handeling] doen?” of “Wat vindt u van [handeling]?”. In deze vaste zin wordt niet gevraagd naar een onbekende manier van lopen, maar wordt buiten wandelen als mogelijkheid voorgesteld. Voorbeeld: ここで休むのはどうですか。 — “Wat vindt u ervan om hier te rusten?” Samen vormen 外を歩く en のはどうですか de vraag 外を歩くのはどうですか。 De handeling “buiten wandelen” wordt als optie voorgelegd. In overeenstemming met de vaste vertaling betekent de hele uiting: “We kunnen buiten wandelen.”

3. 外は寒いかもしれません。

   Daar buiten kan het koud zijn.

   外

   buiten

   寒い

   koud

   かもしれません

   kan ... zijn

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” en verwijst naar de buitenkant of de buitenomgeving. In 外は maakt は dit tot het gespreksonderwerp: “wat buiten betreft”. Hetzelfde patroon is bruikbaar met andere plaatsen of onderwerpen, bijvoorbeeld 中は静かです。 — “Binnen is het rustig.” 寒い betekent hier “koud”. Dit is een zogenoemd i-adjectief: de vorm kan rechtstreeks als gezegde staan, zoals in 今日は寒い。 — “Vandaag is het koud.” De beleefde tegenwoordige vorm is 寒いです; een verleden vorm is 寒かった — “het was koud”. In deze zin blijft 寒い vóór かもしれません in de gewone vorm staan. かもしれません drukt mogelijkheid of onzekerheid uit: “misschien …”, “het kan … zijn”. Het is een beleefde uitdrukking. Ze volgt hier op de gewone vorm 寒い: 寒いかもしれません betekent “het kan koud zijn” of “misschien is het koud”. Dit gaat om onzekerheid, niet om het vermogen om iets te doen. Bijvoorbeeld: 彼は来るかもしれません。 — “Hij komt misschien.” Samen vormen 外は寒いかもしれません。 de betekenis: “Buiten kan het koud zijn.” 外は geeft aan waarover de uitspraak gaat, 寒い beschrijft de temperatuur, en かもしれません maakt duidelijk dat de spreker dit als een mogelijkheid presenteert. De beleefde stijl van ません past bij een neutrale, beleefde mededeling.

4. では、中で読めます。

   Dan kunnen we binnen lezen.

   では

   dan

   中で

   binnen

   読めます

   kunnen lezen

   Uitgebreide uitleg

   では betekent hier “dan” en markeert de overgang naar deze conclusie of keuze. Het kan ook in andere contexten in andere functies voorkomen, maar hier is de aansluitende betekenis “dan”. 中で betekent “binnen”. 中 verwijst hier naar de binnenkant of een binnenruimte, en で geeft de plaats aan waar de handeling plaatsvindt. Het patroon plaats + で is breed herbruikbaar voor handelingen: 家で読む betekent bijvoorbeeld “thuis lezen”. 読めます komt van 読む (“lezen”). De vorm 読める is de potentialis: zij drukt uit dat lezen mogelijk is of dat iemand kan lezen. 読めます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. Vergelijk: 読みます betekent “lezen” als gewone handeling of voornemen, terwijl 読めます “kunnen lezen” betekent. Voorbeeld: ここで読めます。 — “Hier kun je lezen.” Het onderwerp staat in dit Japanse voorbeeld niet expliciet in de zin. Samen vormen de delen: では (“dan”) + 中で (“binnen”) + 読めます (“kunnen lezen”). De volledige betekenis is dus: “Dan kunnen we binnen lezen.”

5. 今日は読むほうがよさそうです。

   Vandaag lijkt lezen beter.

   今日

   vandaag

   読む

   lezen

   ほうがよさそうです

   lijkt beter

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier ‘vandaag’. Het is een tijdsaanduiding en staat vooraan in de zin. Een vergelijkbaar bruikbaar woord is 明日 (あした), ‘morgen’. 読む betekent hier ‘lezen’. De vorm 読む is de woordenboekvorm van het werkwoord en kan in deze constructie als ‘lezen’ worden opgevat. Voorbeeld: 本を読む。— ‘Een boek lezen.’ ほうがよさそうです drukt uit dat iets een betere of verkieslijke optie lijkt. 方 (ほう) betekent in deze vaste vergelijking letterlijk ongeveer ‘kant’ of ‘optie’; 方がよい betekent ‘de optie is beter’. In deze zin wordt 読む als de optie genomen: ‘lezen is beter’. よさそうです is opgebouwd uit よさ- en そうです. よい/いい betekent ‘goed’, en よさそう betekent ‘lijkt goed’ of ‘ziet er goed uit’; よさ- is hierbij de vorm die vóór そう komt. De beleefde vorm です maakt de uiting beleefd. Het patroon V-るほうがよさそうです kan dus worden gebruikt voor ‘het lijkt beter om V te doen’. Samen betekent 今日は読むほうがよさそうです: ‘Vandaag lijkt lezen beter.’ 今日 geeft aan wanneer dit geldt, 読む noemt de activiteit, en 読むほうがよさそうです presenteert die activiteit als de optie die beter lijkt. De zin zegt dat dit zo lijkt, niet dat het als absoluut feit wordt beweerd.

6. 静かな部屋を選びましょう。

   Laten we een rustige kamer kiezen.

   静かな

   rustig

   部屋

   kamer

   選びましょう

   laten we kiezen

   Uitgebreide uitleg

   静かな betekent hier “rustig” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het is de attributieve vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord 静かだ (“rustig”); de な is nodig in deze positie: 静かな部屋. 部屋 betekent “kamer”. Dit zelfstandig naamwoord is het doel van de keuze. Het partikel を na 部屋 markeert het directe object: de kamer die men kiest. 選びましょう komt van het werkwoord 選ぶ (“kiezen”). Deze beleefde voorstelvorm drukt uit: “laten we kiezen”. De vorm stelt een gezamenlijke handeling voor; 選びます zou eenvoudigweg “kiest/kiezen” in beleefde vorm zijn, zonder hetzelfde voorstelkarakter. Samen vormen 静かな部屋を選びましょう。 de betekenis: “Laten we een rustige kamer kiezen.”

7. 私の本を持ってきます。

   Ik neem mijn boek mee.

   私の

   mijn

   本

   boek

   持ってきます

   neem mee

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is het voornaamwoord voor de spreker (“ik”); の verbindt dat woord met een zelfstandig naamwoord en drukt bezit of betrekking uit. Het patroon AのB betekent vaak “B van A” of “A's B”. Voorbeeld: 私の部屋 — “mijn kamer”. 本 betekent hier “boek”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan zonder extra lidwoord worden gebruikt; het Japans markeert niet op dezelfde manier als het Nederlands bepaaldheid met “het”. Voorbeeld: 本を読みます。 — “Ik lees een boek/het boek.” De partikel を markeert daar 本 als het object van de handeling. 持ってきます betekent in deze zin dat de spreker het boek meeneemt. De vorm is de beleefde niet-verleden vorm van 持ってくる (“meebrengen/meenemen”): 持つ (“vasthouden, dragen”) + くる (“komen”). In de vaste vertaling ligt de betekenis “meenemen” voor; de precieze richting van くる wordt door de situatie bepaald. ます maakt de uiting beleefd en kan zowel een huidige gewoonte als een toekomstige handeling uitdrukken. Voorbeeld: 傘を持ってきます。 — “Ik neem een paraplu mee.” Samen bestaat de zin uit 私の (“mijn”), 本 (“boek”), を (objectmarkering) en 持ってきます (“neem mee”). De volgorde is dus letterlijk ongeveer “mijn boek [object] meenemen”; natuurlijk vertaald: “Ik neem mijn boek mee.”

8. 私たちの場所を探します。

   Ik zoek een plek voor ons.

   私たちの

   van ons

   場所

   plek

   探します

   zoeken

   Uitgebreide uitleg

   私たちの betekent hier “voor ons / van ons” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 私たち betekent “wij/ons”; の maakt hiervan een relatie zoals bezit, verbondenheid of bestemming. In deze zin geeft de vaste vertaling aan dat de gezochte plek voor de groep bedoeld is. Vergelijk als patroon: 私の本 = “mijn boek”; 私たちの場所 = “onze plek” of, in deze context, “een plek voor ons”. 場所 is het zelfstandig naamwoord “plek” of “plaats”. In combinatie met 私たちの vormt het 私たちの場所: de plek die met “ons” verbonden is. Het woord kan afhankelijk van de context ook een fysieke locatie aanduiden; hier past volgens de vaste vertaling de betekenis “plek”. 探します betekent hier “zoek”. De vorm is de beleefde niet-verleden vorm van 探す (“zoeken”). Deze vorm kan in context een handeling in het heden of een toekomstige handeling uitdrukken; de zin specificeert alleen dat de spreker zoekt en geeft geen afzonderlijke tijdsaanduiding. Het onderwerp staat in het Japans niet in deze zin; de vaste Nederlandse vertaling maakt de spreker tot “ik”. Samen vormen de delen 私たちの + 場所 + 探します: de spreker zoekt een plek die voor “ons” bedoeld is. Daarmee is de volledige betekenis: “Ik zoek een plek voor ons.”