Praten over keelpijn | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 喉が少し痛いです。

   Mijn keel doet een beetje pijn.

   喉

   keel

   少し

   een beetje

   痛い

   pijnlijk; doet pijn

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   喉 betekent hier “keel”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het patroon Xが痛いです is X datgene wat pijnlijk is of pijn doet; が markeert hier het onderwerp van de toestand. Voorbeeld: 頭が痛いです。 — “Mijn hoofd doet pijn.” 少し betekent “een beetje” en verzacht de mate van de klacht. Het staat vóór 痛い en bepaalt dus hoe sterk de pijn is. Voorbeeld: 少し寒いです。 — “Het is een beetje koud.” 痛い is een beschrijvend woord voor “pijnlijk” of, zoals in deze zin, “doet pijn”. De vorm is hier de niet-verleden vorm; in een beleefde zin wordt die gevolgd door です. De verleden vorm is 痛かったです, “deed pijn” of “was pijnlijk”. Voorbeeld: 足が痛いです。 — “Mijn voet doet pijn.” です maakt de uitspraak beleefd. Hier volgt het op het beschrijvende woord 痛い; het voegt geen afzonderlijke betekenis zoals “zijn” aan de klacht toe, maar geeft een beleefde stijl aan. In minder beleefde of informele stijl kan men 痛い zeggen zonder です. Samen vormen 喉が少し痛いです de betekenis “Mijn keel doet een beetje pijn.” 喉が geeft aan welk lichaamsdeel pijnlijk is, 少し beperkt de mate, en 痛いです beschrijft die toestand op beleefde wijze.

2. 温かいものを飲んでみてください。

   Probeer iets warms te drinken.

   温かい

   warm

   もの

   iets; ding

   飲んでみてください

   probeer te drinken

   Uitgebreide uitleg

   温かい betekent hier “warm” en beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het is de vorm van het i-adjectief 温かい; in bijvoorbeeld 温かくない wordt de ontkenning gevormd met 温かく. Een kort voorbeeld: 温かいお茶 — “warme thee”. もの betekent hier “iets” of letterlijk “een ding”. Na een beschrijving kan het verwijzen naar iets met die eigenschap: 温かいもの betekent “iets warms”. In deze zin wordt niet vastgesteld om welk specifiek drankje het gaat. 飲んでみてください is een beleefde aansporing met de betekenis “probeer te drinken”. De basisvorm is 飲む, “drinken”; 飲んで is daarvan de て-vorm. Met 〜てみる wordt geprobeerd de handeling uit te voeren: 飲んでみる, “proberen te drinken”. ください maakt daarvan een beleefd verzoek: 飲んでみてください. In dit patroon betekent みる niet letterlijk “zien”. Voorbeeld: この料理を食べてみてください。 — “Probeer dit gerecht eens.” Samen betekent 温かいものを “iets warms” als voorwerp van de handeling, en 飲んでみてください “probeer het te drinken”. De volledige uiting is dus: “Probeer iets warms te drinken.”

3. お茶を入れてもらえますか。

   Kun je thee voor me maken?

   お茶

   thee

   入れてもらえますか

   zou je het voor me kunnen maken?

   Uitgebreide uitleg

   お茶 betekent hier “thee”. 茶 is het zelfstandige naamwoord “thee”; お ervoor is een vaste beleefde voorvoeging in dit woord. Bijvoorbeeld: お茶を飲みます。 — “Ik drink thee.” 入れてもらえますか is een beleefde vraag om een handeling voor de spreker te laten uitvoeren. 入れて is de te-vorm van 入れる. Bij thee betekent 入れる niet simpelweg “naar binnen doen”, maar “thee zetten of klaarmaken”. De te-vorm verbindt dit werkwoord hier met もらう. In het patroon werkwoord in de te-vorm + もらえますか vraagt de spreker of de aangesprokene iets voor hem of haar kan doen: “zou je ... voor me kunnen doen?” もらえますか is de beleefde vraagvorm van もらう, letterlijk “kunnen ontvangen”, maar in deze constructie gaat het om het voordeel van de handeling voor de spreker. Het is dus niet hetzelfde als alleen 入れますか, dat eerder vraagt of iemand thee zet of kan zetten, zonder dit expliciete “voor mij”. Samen geeft お茶を入れてもらえますか。 de betekenis: “Kun je thee voor me maken?” を markeert お茶 als datgene wat wordt klaargemaakt, terwijl de hele constructie 入れてもらえますか van die handeling een beleefd verzoek maakt.

4. 今、お茶を入れます。

   Ik maak nu wat thee.

   今

   nu

   お茶

   thee

   入れます

   maken / bereiden

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu”: het plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan ook in andere zinnen als “tegenwoordig” worden gebruikt, maar die betekenis past hier niet. お茶 betekent “thee”. お is hier onderdeel van de gebruikelijke beleefde vorm お茶; het is niet het Nederlandse lidwoord “een”. Het zelfstandig naamwoord is dus 茶, maar in alledaags gebruik is お茶 de normale vorm voor “thee”. Voorbeeld: お茶を飲みます。 — “Ik drink thee.” 入れます is de beleefde niet-verleden vorm van 入れる. In deze vaste combinatie betekent お茶を入れる niet letterlijk alleen “thee ergens in doen”, maar “thee maken of bereiden”. 入れる kan buiten deze combinatie bijvoorbeeld “erin doen” betekenen. De vorm 入れます kan in een beleefde zin zowel een huidige/gewoontehandeling als een nabije of voorgenomen handeling uitdrukken; 今 maakt hier de huidige situatie duidelijk. Voorbeeld: 水を入れます。 — “Ik doe er water in.” お茶を入れる is een herbruikbaar patroon: zelfstandig naamwoord + を + 入れる. を markeert hier het object van de handeling. In de vaste zin is de uitvoerder niet expliciet genoemd; volgens de gegeven vertaling is die uitvoerder de spreker, dus “ik”. Samen betekent 今、お茶を入れます。: “Ik maak nu wat thee.” De komma geeft een korte pauze na de tijdsaanduiding 今; de kern is お茶を入れます, een beleefde manier om te zeggen dat de spreker thee gaat maken of bereiden.

5. 今日は声が変です。

   Mijn stem klinkt vandaag vreemd.

   今日

   vandaag

   声

   stem

   変です

   vreemd zijn

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier “vandaag”. De lezing is きょう (kyō). Met het daaropvolgende は wordt “vandaag” als tijdsthema gemarkeerd: “wat vandaag betreft”. は staat niet in de geselecteerde quote, maar bepaalt wel hoe 今日 in de zin functioneert. Voorbeeld: 今日は休みです。 — Vandaag is het een vrije dag. 声 betekent “stem”, dus het geluid dat iemand bij het spreken voortbrengt. Het woord kan in andere contexten ook naar een stemgeluid of een hoorbare stem verwijzen; hier gaat het volgens de vaste vertaling om de stem van de spreker. Het daaropvolgende が markeert 声 als datgene waaraan de eigenschap wordt toegeschreven. Voorbeeld: 声が小さいです。 — De stem is zacht. 変です betekent hier “is vreemd” of “klinkt vreemd”. De kernvorm is 変だ; です maakt de niet-verleden uitspraak beleefd. 変 is een na-bijvoeglijk naamwoord: vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoorbeeld de vorm 変な, zoals in 変な声 — een vreemde stem. Het is dus 変 dat de eigenschap uitdrukt, niet 声. Voorbeeld: この音は変です。 — Dit geluid klinkt vreemd. Samen geeft 今日は声が変です。 de structuur “vandaag + stem + is vreemd”: “Mijn stem klinkt vandaag vreemd.” Het Japans laat het bezittelijke “mijn” weg; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de bedoelde stem die van de spreker is. De zin beschrijft de toestand nu, zonder op zichzelf een oorzaak of een blijvende verandering te beweren.

6. 今はあまり話さないようにしてください。

   Probeer voorlopig minder te praten.

   今は

   voorlopig

   あまり

   niet erg; niet veel

   話さない

   niet praten

   ようにしてください

   probeer ervoor te zorgen dat …

   Uitgebreide uitleg

   今は betekent hier “voorlopig” of “nu”. 今 betekent “nu”; は markeert 今 als het tijdskader van de zin en kan een contrast met een andere tijd aangeven. Het gaat hier dus om de huidige periode, niet noodzakelijk om een blijvende uitspraak. あまり betekent in combinatie met een ontkenning “niet erg” of “niet veel”. In dit geval beperkt het de hoeveelheid praten: “niet veel praten”. Bijvoorbeeld: あまり食べません。 — “Ik eet niet veel.” De ontkennende vorm is belangrijk voor deze betekenis. 話さない betekent hier “niet praten”. De basisvorm is 話す (“praten”); de niet-verleden ontkenning daarvan is 話さない. Zo’n vorm kan afhankelijk van de context naar een huidige gewoonte, toestand of toekomstige handeling verwijzen. Bijvoorbeeld: ここでは話さない。 — “Hier praat ik niet.” ようにしてください vormt een beleefd verzoek. ようにする betekent “ervoor proberen te zorgen dat iets gebeurt” of “proberen iets op een bepaalde manier te doen”; ください maakt daarvan een verzoek aan de aangesprokene. Met de ontkende vorm ervoor, zoals in 話さないようにしてください, betekent het natuurlijk “probeer niet te praten”. Het onderwerp van 話さない wordt in het Japans niet expliciet genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het verzoek aan de aangesprokene gericht is. Een herbruikbaar voorbeeld is 忘れないようにしてください。 — “Probeer het niet te vergeten.” Samen geven 今は (voorlopig), あまり (niet veel), 話さない (niet praten) en ようにしてください (probeer ervoor te zorgen dat …) de betekenis: “Probeer voorlopig minder te praten.”

7. それを飲んだら、休みます。

   Ik rust uit nadat ik het heb gedronken.

   それ

   het; dat

   を

   objectmarkeerder

   飲んだら

   nadat … heeft gedronken; als … drinkt

   休みます

   rust uit

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier “het” en is het aangewezen woord voor het object dat wordt gedronken. De zin en de vaste vertaling benoemen niet wat dat precies is; leer dus niet dat それ altijd naar een bepaald soort ding verwijst. In andere contexten kan それ bijvoorbeeld verwijzen naar iets dat al ter sprake is gekomen of naar iets dat voor de gesprekspartner als aangewezen geldt. De vorm contrasteert onder meer met これ voor “dit” aan de kant van de spreker en あれ voor “dat daar”, maar de precieze ruimtelijke of tekstuele afstand hangt van de context af. を markeert それ als het object van 飲む. Het betekent zelf niet “het”; het laat zien welk zinsdeel de handeling ondergaat. 飲んだら komt van 飲む (“drinken”). 飲んだ is de gewone verleden vorm van dit werkwoord. Met ら vormt die vorm …たら, een patroon dat onder meer “als/wanneer …” kan betekenen en, zoals hier, een tijdsrelatie “nadat …” kan uitdrukken. Een bruikbaar voorbeeld is 食べたら、出かけます。 — “Als ik gegeten heb, ga ik weg.” In deze zin maakt de vaste vertaling de uitvoerder van het drinken “ik”: “nadat ik het heb gedronken”. 休みます komt van 休む (“rusten”, “een pauze nemen”). De vorm is beleefd en niet-verleden. De Japanse niet-verleden vorm kan naar het heden, de toekomst of een algemene handeling verwijzen; hier wordt het rusten gelezen als de handeling die na het drinken plaatsvindt. Een voorbeeld is 少し休みます。 — “Ik rust even uit.” Het onderwerp is in het Japans niet uitgedrukt; de vaste vertaling ondersteunt hier “ik” als uitvoerder van het rusten. Samen vormt それを “het” als object, 飲んだら “nadat ik het heb gedronken” en 休みます “rust ik uit”. De volledige betekenis is: “Ik rust uit nadat ik het heb gedronken.”

8. それで喉が楽になるはずです。

   Dat zou je keel moeten helpen.

   それで

   daarmee; daardoor

   喉

   keel

   楽になる

   beter worden; verlichting krijgen

   はずです

   zou moeten; naar verwachting

   Uitgebreide uitleg

   それで betekent hier “daarmee” en verwijst naar iets dat eerder is genoemd. In combinatie met de voorafgaande zin vormt het de aanleiding of het middel voor het verwachte gevolg. Het is geen onderdeel van het werkwoord なる. 喉 betekent “keel”. Volgens de vaste vertaling gaat het hier om de keel van de aangesprokene. Japans gebruikt niet automatisch een bezittelijk voornaamwoord bij lichaamsdelen; de eigenaar blijkt uit de context. 楽になる betekent bij een klacht “verlichting krijgen” of “beter worden”. 楽 is een na-bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “comfortabel, licht, niet belastend”; なる betekent “worden”. Samen beschrijven ze een verandering naar een aangenamere toestand. Bijvoorbeeld: 仕事が楽になる。 — “Het werk wordt lichter.” はずです geeft een verwachting weer die de spreker als goed onderbouwd beschouwt: “zou moeten” of “naar verwachting”. はず verwijst naar een verwachte of logisch passende uitkomst; です maakt de formulering beleefd. Hier is het geen bevel en wordt het resultaat niet gegarandeerd. Samen vormen それで + 喉が + 楽になる + はずです de betekenis: “Daarmee zou je keel beter moeten worden”, wat in de vaste vertaling natuurlijk wordt weergegeven als “Dat zou je keel moeten helpen.” Het partikel が markeert 喉 als datgene waarvan de toestand verandert, terwijl はずです de hele voorspelling als verwachting presenteert.