目
In 「目が疲れています」 betekent 目 ‘oog’ of, in deze context, ‘ogen’. Het verwijst naar het lichaamsdeel dat vermoeid aanvoelt. Het kan in zinnen met een lichaamsdeel als onderwerp worden gebruikt.
が
In 「目が疲れています」 markeert が 目 als het onderwerp van de toestand ‘vermoeid zijn’. Het staat direct na het onderwerp en vóór de beschrijving ervan. In deze zin gaat het dus om wat vermoeid is.
疲れています
In 「目が疲れています」 betekent 疲れています dat de ogen vermoeid zijn. De vorm beschrijft hier een huidige toestand; 疲れています is de beleefde vorm van 疲れている. Je gebruikt deze vorm om beleefd te zeggen hoe iemand of iets zich nu voelt.
画面
In 「画面が明るすぎるかもしれません」 betekent 画面 ‘scherm’. Het is hier het onderwerp waarvan de helderheid wordt beoordeeld. Het kan samen met が en een beschrijving van het scherm worden gebruikt.
明るすぎる
In 「画面が明るすぎる」 betekent 明るすぎる ‘te helder’ of ‘te licht’. すぎる voegt aan 明るい het idee toe dat iets een grens overschrijdt. De vorm kan vóór かもしれません staan om te zeggen dat iets mogelijk te helder is.
かもしれません
In 「明るすぎるかもしれません」 drukt かもしれません uit dat iets mogelijk zo is: ‘misschien’ of ‘zou kunnen’. かも geeft het idee van mogelijkheid aan en しれません maakt de vaste uitdrukking compleet in een beleefde vorm. De hele constructie staat hier na 明るすぎる en maakt de uitspraak minder stellig.
もっと
In 「もっと暗くできますか」 betekent もっと ‘meer’ of ‘nog’. Het geeft aan dat de verandering verder moet gaan dan nu het geval is. Het staat hier vóór 暗く om een grotere mate van donkerte te vragen.
暗く
In 「もっと暗くできますか」 betekent 暗く ‘donkerder’ of ‘naar een donkere toestand’. Deze vorm verbindt 暗い met できます en beschrijft welke verandering mogelijk is. Je gebruikt zo’n vorm om te vragen of iets in een bepaalde toestand kan worden gebracht.
できます
In 「暗くできますか」 betekent できます ‘kunnen’ of ‘mogelijk maken’. Samen met 暗く vraagt het of het scherm donkerder kan worden gemaakt. De vorm kan na een beschrijving van de gewenste verandering staan.
か
Aan het einde van 「もっと暗くできますか」 maakt か van de zin een beleefde vraag. Het verandert de voorafgaande mededeling in een verzoek om informatie. Je gebruikt het hier om te vragen of de verandering mogelijk is.
明るさ
In 「明るさを下げてみてください」 betekent 明るさ ‘helderheid’ of ‘de mate van lichtheid’. Het maakt van de eigenschap 明るい een zelfstandig benoembaar aspect van het scherm. Hier is het het directe object van 下げて.
を
In 「明るさを下げてみてください」 markeert を 明るさ als datgene waarop de handeling wordt uitgevoerd. De helderheid is dus wat lager wordt gezet. Het staat doorgaans direct na het object en vóór het werkwoord.
下げて
In 「明るさを下げてみてください」 betekent 下げて ‘verlaag’ of ‘zet lager’. Het is de vorm die de handeling 下げる met みてください verbindt. Hier gaat het specifiek om het lager zetten van de helderheid.
みて
In 「下げてみてください」 voegt みて het idee toe van iets proberen. De hele constructie betekent hier ‘probeer de helderheid lager te zetten’. Het volgt op de て-vorm van de handeling die iemand wordt gevraagd uit te proberen.
ください
In 「下げてみてください」 maakt ください van de voorafgaande handeling een beleefd verzoek. Samen met een て-vorm vraagt het iemand iets te doen. Dezelfde beleefde verzoeksvorm komt ook voor in 「目を離してください」 en 「休憩してください」.
私
In 「私も目を休めたほうがいいです」 betekent 私 ‘ik’. De spreker gebruikt het om zichzelf als degene aan te wijzen die zijn of haar ogen moet laten rusten. Het staat hier vóór も.
も
In 「私も目を休めたほうがいいです」 betekent も ‘ook’. Het voegt de spreker toe aan de personen of acties die in de context relevant zijn. Het staat direct na 私 en kan ook na een ander zelfstandig naamwoord staan.
休めた
In 「目を休めたほうがいいです」 betekent 休めた dat de ogen rust krijgen of worden laten rusten. Het is de verleden vorm van 休める en staat hier vóór ほうがいい in een adviesconstructie. 目を is het object waarvan de spreker de rust wil bevorderen.
ほうがいい
In 「休めたほうがいいです」 betekent de hele constructie ‘het is beter om …’ en geeft zij een advies. ほう verwijst naar een bepaalde optie of handelwijze, が markeert die optie in de constructie en いい beoordeelt haar als beter. Hier volgt de constructie op 休めた en adviseert zij de ogen te laten rusten.
です
In 「休めたほうがいいです」 maakt です het advies beleefd en bevestigend. Het staat aan het einde van de zin na ほうがいい. Zo klinkt de aanbeveling als een nette mededeling.
今
In 「今、画面から目を離してください」 betekent 今 ‘nu’. Het geeft aan dat de gevraagde handeling onmiddellijk moet gebeuren. Als tijdsaanduiding staat het hier aan het begin van de zin.
から
In 「画面から目を離してください」 betekent から ‘van’ en geeft het punt aan waarvan iets wordt weggenomen of verwijderd. Het scherm is hier het vertrekpunt van de beweging van de ogen. Het staat direct na het zelfstandige naamwoord dat als uitgangspunt dient.
離して
In 「目を離してください」 draagt 離して de handeling bij van de ogen wegbrengen of losmaken van het scherm. De volledige betekenis ‘wegkijken van het scherm’ ontstaat door de combinatie 目を離す; die betekenis hoort niet alleen bij 離して. Hier verbindt de vorm de handeling met het beleefde verzoek ください.
それ
In 「それのほうが楽です」 verwijst それ naar die zojuist besproken of uitgevoerde manier of situatie. In deze context gaat het om de toestand nadat de ogen van het scherm zijn weggenomen. Het kan als aanwijzend woord naar iets uit de directe context verwijzen.
の
In 「それのほうが楽です」 verbindt の それ met ほう. Daardoor verwijst それのほう naar ‘die kant’ of ‘die optie’. Het geeft hier een relatie aan tussen de genoemde situatie en de kant die als beter wordt ervaren.
ほう
In 「それのほうが楽です」 betekent ほう ‘de kant’ of ‘de optie’. Het helpt de huidige situatie te vergelijken met de eerdere situatie, waarna wordt gezegd dat deze optie gemakkelijker aanvoelt. De combinatie それのほう verwijst naar die bepaalde manier of toestand.
楽
In 「それのほうが楽です」 betekent 楽 dat iets gemakkelijker aanvoelt of minder belastend is. Hier beschrijft het de verlichting die de ogen ervaren nadat de spreker van het scherm wegkijkt. Het kan worden gebruikt om een lichamelijk of praktisch minder zware toestand te beschrijven.
あとで
In 「あとでまた休憩してください」 betekent あとで ‘later’ of ‘straks’. Het plaatst de gevraagde pauze op een moment na nu. Als tijdsaanduiding staat het hier vóór de rest van het verzoek.
また
In 「あとでまた休憩してください」 betekent また ‘weer’ of ‘nog een keer’. Het geeft aan dat er later opnieuw een pauze moet worden genomen. Het staat hier vóór 休憩してください en voegt herhaling aan het verzoek toe.
休憩
In 「休憩してください」 betekent 休憩 ‘pauze’ of ‘rustpauze’. Het is hier datgene wat de ander moet nemen. Samen met する vormt het een handeling die in een beleefd verzoek wordt gebruikt.
して
In 「休憩してください」 is して de vorm van する die met ください wordt verbonden. De hele uitdrukking betekent ‘neem een pauze’ of ‘houd een pauze’. Deze combinatie wordt gebruikt om iemand beleefd te vragen de genoemde handeling uit te voeren.