Een gedeelde wasruimte gebruiken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 共用の洗濯室を使ってもいいですか？

   Mag ik de gedeelde wasruimte gebruiken?

   共用の

   gedeeld

   洗濯室

   wasruimte

   使ってもいいですか？

   mag ik … gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   共用の betekent hier ‘gedeeld’ of ‘gemeenschappelijk’. 共用 is een zelfstandig naamwoord voor iets dat door meerdere mensen wordt gebruikt; の verbindt dit met het volgende zelfstandig naamwoord en maakt er een bepaling van: 共用の + zelfstandig naamwoord = ‘een gedeelde/gemeenschappelijke …’. Bijvoorbeeld: 共用のキッチン = ‘een gedeelde keuken’. 洗濯室 betekent ‘wasruimte’. Het is een samenstelling van 洗濯 (‘de was; wassen’) en 室 (‘ruimte/kamer’). In deze zin is het de ruimte die de spreker wil gebruiken. Bijvoorbeeld: 洗濯室は開いています。 = ‘De wasruimte is open.’ 使ってもいいですか？ gebruikt de basisvorm 使う (‘gebruiken’). De vorm 使って is de te-vorm van dit werkwoord. In het patroon werkwoord-te-vorm + もいいですか vraagt de spreker of die handeling toegestaan is: ‘mag ik …?’ いい betekent hier ‘goed/toegestaan’, niet simpelweg ‘goed’ als algemene beoordeling. ですか maakt de vraag beleefd. Bijvoorbeeld: ここに座ってもいいですか？ = ‘Mag ik hier zitten?’ Samen vormt 共用の洗濯室 de naamwoordgroep ‘de gedeelde wasruimte’. Daarna vraagt 使ってもいいですか？ beleefd om toestemming om die ruimte te gebruiken. De volledige betekenis is dus: ‘Mag ik de gedeelde wasruimte gebruiken?’

2. 洗濯室は今、開いています。

   De wasruimte is nu open.

   洗濯室

   wasruimte

   今

   nu

   開いています

   open zijn

   Uitgebreide uitleg

   洗濯室 betekent hier ‘wasruimte’. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: 洗濯 betekent ‘wassen’ of ‘was’, en 室 betekent ‘ruimte’ of ‘kamer’. In deze zin is 洗濯室 het onderwerp van gesprek; は markeert het als thema. Een vergelijkbaar patroon is この部屋は… = ‘wat deze kamer betreft…’. Het volgende contextvoorbeeld gebruikt dezelfde term in 共用の洗濯室 (‘de gedeelde wasruimte’). 今 betekent ‘nu’ en geeft het tijdstip aan. Het staat hier vóór de beschrijving van de toestand. Bijvoorbeeld: 今、忙しいです。 betekent ‘Ik ben nu druk.’ 開いています betekent hier ‘is open’. De vorm is opgebouwd uit 開く (‘open gaan’) en 開いている; de beleefde vorm 開いています beschrijft hier de huidige toestand. 開く is dus het werkwoord dat de basis vormt, niet 洗濯室. Het onderwerp van dit werkwoord is in deze zin de wasruimte. De vorm 開いています kan in andere contexten ook een handeling beschrijven die momenteel aan de gang is, maar hier past volgens de vaste vertaling de toestand ‘open’. Samen vormen de delen 洗濯室は (‘wat de wasruimte betreft’), 今 (‘nu’) en 開いています (‘is open’) de betekenis: ‘De wasruimte is nu open.’

3. この洗濯機は空いていますか？

   Is deze machine vrij?

   この

   deze

   洗濯機

   wasmachine

   空いていますか

   is vrij?

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het verandert niet voor grammaticaal geslacht of meervoud; Japans heeft in deze vorm geen aparte varianten zoals “deze/dit”. In この洗濯機 verwijst het dus naar deze wasmachine. 洗濯機 is het zelfstandig naamwoord voor “wasmachine”. Het is een samengesteld woord: 洗濯 heeft te maken met wassen en 機 met een machine of toestel. Japans schrijft zulke woorden vaak zonder spaties. 空いていますか vraagt of iets vrij of beschikbaar is. De basisvorm is 空く (あく), “vrij komen” of “leeg/vrij zijn”. De vorm 空いている beschrijft de toestand dat iets vrij is; 空いています is daarvan de beleefde vorm. か aan het einde maakt er een vraag van. Vergelijk dit met 開いています uit de vorige zin: dat betekent dat iets open is, bijvoorbeeld een ruimte of deur. 空いています betekent hier dat de machine niet bezet is en gebruikt kan worden. De overeenkomstige vormen zijn dus verschillend: 空く → 空いている, tegenover 開く → 開いている. Voorbeeld: この席は空いていますか？ — “Is deze stoel vrij?” Samen vormt この洗濯機は空いていますか？ de vraag: “Is deze wasmachine vrij?” は markeert この洗濯機 als het thema van de vraag; daarna wordt gevraagd of die machine zich in de vrije of beschikbare toestand bevindt.

4. この洗濯機は使えます。

   Deze machine is beschikbaar.

   この

   deze

   洗濯機

   wasmachine

   使えます

   is beschikbaar; is bruikbaar

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het is een attributieve aanwijzer: この + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld この本 = “dit boek”. De vorm この verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. 洗濯機 betekent “wasmachine”. Het is een zelfstandig naamwoord; de uitdrukking kan opnieuw worden gebruikt in zinnen zoals 洗濯機があります。 — “Er is een wasmachine.” 使えます geeft hier aan dat de wasmachine gebruikt kan worden, dus dat zij beschikbaar of bruikbaar is. Dit is de beleefde niet-verleden vorm van de mogelijkheid/potentiële vorm van 使う (“gebruiken”): 使う → 使える → 使えます. De potentiële vorm beschrijft mogelijkheid of bruikbaarheid, niet alleen een feitelijke handeling. Voorbeeld: ここで使えます。 — “U kunt het hier gebruiken.” In この洗濯機は maakt は de voorafgaande woordgroep tot onderwerp of gespreksthema: “wat deze wasmachine betreft”. Daarna zegt 使えます dat zij gebruikt kan worden. Samen betekent この洗濯機は使えます。: “Deze wasmachine is beschikbaar” of natuurlijker in deze situatie: “Deze wasmachine kan gebruikt worden.” De beleefde vorm maakt de mededeling geschikt voor een gewone beleefde interactie.

5. 私のかごはどこに置けばいいですか？

   Waar moet ik mijn mand zetten?

   私の

   mijn

   かご

   mand

   どこに

   waarheen

   置けばいいですか？

   moet ik het neerzetten?

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier ‘mijn’. 私 is ‘ik’ of ‘mij’, en の verbindt dit woord met het volgende zelfstandig naamwoord: 私のかご = ‘mijn mand’. Dit patroon is herbruikbaar, bijvoorbeeld 私の本 = ‘mijn boek’. 私の krijgt hier geen aparte bezitsinflectie; het bezeten woord volgt daarna. かご betekent ‘mand’ en is hier het voorwerp dat de spreker wil neerzetten. Het is een zelfstandig naamwoord. Een eenvoudig nieuw voorbeeld is かごがあります。 = ‘Er is een mand.’ どこに betekent hier ‘waarheen’, of in natuurlijk Nederlands in deze vraag gewoon ‘waar’. どこ vraagt naar een plaats; に markeert de bestemming of de plaats waar iets wordt neergezet. Bijvoorbeeld: 机の上に置きます。 = ‘Ik zet het op het bureau.’ 置けばいいですか？ is een beleefde vraag naar de geschikte handeling: ‘moet ik het neerzetten?’ Het werkwoord 置く betekent ‘neerzetten’ of ‘plaatsen’. In 置けば staat de voorwaardelijke vorm van 置く: 置く → 置けば, letterlijk ongeveer ‘als ik het neerzet’. Samen met いい (‘goed’) vormt dit het patroon V-ばいいですか, waarmee je vraagt wat passend of gewenst is: ‘is het goed als ik V?’ of ‘wat moet ik doen?’ In dit patroon maakt です de formulering beleefd en markeert か de vraag. Het onderwerp ‘ik’ staat hier niet als afzonderlijk Japans woord; de Nederlandse vertaling identificeert de spreker als degene die de handeling uitvoert. De delen bouwen de zin als volgt op: 私のかご is ‘mijn mand’, どこに vraagt naar de plaats waar die mand naartoe gaat, en 置けばいいですか？ vraagt beleefd of wat de spreker moet doen. Samen betekent 私のかごはどこに置けばいいですか？: ‘Waar moet ik mijn mand zetten?’

6. 壁のそばに置いてください。

   Zet hem naast de muur.

   壁

   muur

   そばに

   naast / bij

   置いてください

   zet alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   壁 betekent hier “muur”. Het zelfstandig naamwoord is 壁 (かべ, kabe). In 壁のそば verbindt の het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede: letterlijk “de omgeving van de muur”, dus “naast/bij de muur”. Voor een andere plaats kun je hetzelfde patroon gebruiken, bijvoorbeeld ドアのそば = “bij de deur”. そばに geeft de plaats aan waar iets geplaatst moet worden. そば betekent “de buurt” of “de omgeving”; に markeert hier de bestemming of locatie van het plaatsen. Het is dus niet alleen het losse woord “naast”, maar de combinatie Xのそばに betekent “bij/naast X”. 置いてください is een beleefd verzoek. De basisvorm is 置く (おく, oku), “plaatsen/neerzetten”. De vorm 置いて is de te-vorm van 置く; met ください (“doe alstublieft”) vormt die een verzoek: V-てください = “doe alstublieft V”. Het onderwerp en het te plaatsen voorwerp worden in het Japans vaak weggelaten wanneer ze uit de context blijken. In deze vaste vertaling is het voorwerp “hem”; de Japanse zin noemt dat voorwerp niet afzonderlijk. Samen vormen de delen 壁のそばに + 置いてください: “Zet hem naast de muur.” De zin is een beleefd verzoek om het bedoelde voorwerp op die plaats neer te zetten.

7. 洗濯が終わったら、私は服を取り出します。

   Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.

   洗濯

   de was

   終わったら

   als het klaar is

   私は

   ik

   服

   kleren

   取り出します

   eruit halen

   Uitgebreide uitleg

   洗濯 betekent hier “de was” of “het wassen”. Het is een zelfstandig naamwoord; in combinatie met 終わる gaat het om het klaarkomen van de was. Bijvoorbeeld: 洗濯をします。 — “Ik doe de was.” 終わったら komt van het werkwoord 終わる (“eindigen, klaar zijn”). 終わった is de verleden vorm, en 〜たら maakt hier een tijdsvoorwaarde: “als/wanneer het klaar is”. De vorm verwijst dus niet noodzakelijk naar een afzonderlijk verleden moment; in deze zin beschrijft zij de voorwaarde waaronder de volgende handeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: 仕事が終わったら、帰ります。 — “Als het werk klaar is, ga ik naar huis.” 私は bestaat uit 私 (“ik”) en het onderwerpsteken は. 私 is de spreker; は markeert wat als onderwerp of thema wordt besproken. In deze zin is de spreker degene die de volgende handeling uitvoert. Bijvoorbeeld: 私は本を読みます。 — “Ik lees een boek.” 服 betekent “kleren” of “kleding”. Het woord krijgt in deze zin het objectsteken を: 服を. Daarmee wordt aangegeven wat de spreker eruit haalt. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om de kleren van de spreker gaat, hoewel het Japans geen apart bezittelijk woord voor “mijn” in deze zin bevat. Bijvoorbeeld: 服を洗います。 — “Ik was de kleren.” 取り出します komt van 取り出す, “eruit halen” of “tevoorschijn halen”. 取り出します is de beleefde niet-verleden vorm. Het onderwerp blijft hier 私, en het object is 服を: de spreker haalt de kleren eruit. Bijvoorbeeld: 箱から本を取り出します。 — “Ik haal een boek uit de doos.” Samen vormen 洗濯が終わったら en 私は服を取り出します de structuur Xが終わったら、Y: “Als/wanneer X klaar is, doe ik Y.” De hele zin betekent: “Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.”

8. すぐに取り出してください。

   Haal ze meteen op, alstublieft.

   すぐに

   meteen

   取り出して

   eruit halen

   ください

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   すぐに betekent hier ‘meteen’. Het is een bijwoord en zegt wanneer de handeling moet gebeuren. Het kan vóór een werkwoord staan, zoals in すぐに来てください — ‘Kom meteen, alstublieft.’ 取り出して komt van het werkwoord 取り出す (‘eruit halen’ of ‘tevoorschijn halen’). De vorm 取り出して is de -て-vorm. In deze zin staat die vóór ください om een beleefd verzoek te vormen. Het onderwerp en het voorwerp zijn niet uitgedrukt; volgens de vaste vertaling gaat het om het eruit halen van de bedoelde kleding. ください betekent in deze constructie ‘alstublieft’ en maakt van de voorafgaande -て-vorm een beleefd verzoek: V-てください = ‘doe V alstublieft’. Op zichzelf kan ください ook ‘geef alstublieft’ betekenen, maar dat is hier niet de functie. Samen vormt すぐに + 取り出して + ください de beleefde aansporing: ‘Haal ze meteen op, alstublieft.’ De tijdsaanduiding すぐに hoort bij de handeling 取り出す, en 取り出してください geeft het verzoek weer.