Een gedeelde badkamer schoon houden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この共用トイレを使ってもいいですか。

   Kan ik deze gedeelde badkamer gebruiken?

   この

   deze

   共用トイレ

   gedeeld toilet

   使ってもいいですか

   mag ik het gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het is een aanwijzend woord voor iets dat de spreker als nabij of direct relevant presenteert. Het verandert niet op basis van het geslacht of meervoud van het zelfstandig naamwoord; bijvoorbeeld この本 betekent “dit boek”. 共用トイレ betekent hier “gedeeld toilet”. 共用 geeft aan dat iets gezamenlijk door meerdere mensen wordt gebruikt, en トイレ betekent “toilet” of “toiletruimte”. Samen vormen ze één nominale woordgroep. Een vergelijkbaar voorbeeld is 共用スペース, “gemeenschappelijke ruimte”. 使ってもいいですか vraagt of het toegestaan is iets te gebruiken: “mag ik het gebruiken?” De grondvorm van het werkwoord is 使う (“gebruiken”); in de waargenomen vorm verschijnt die als 使って. De constructie Vて(も)いい drukt uit dat het in orde of toegestaan is om handeling V te verrichten. ですか maakt de vraag beleefd. Het object wordt in de zin gemarkeerd door を: 共用トイレを使う betekent “het gedeelde toilet gebruiken”. De volledige zin bouwt dus op als この + 共用トイレ (“dit gedeelde toilet”) en vervolgens 使ってもいいですか (“mag ik het gebruiken?”). Samen betekent この共用トイレを使ってもいいですか。 de vaste Nederlandse vertaling: “Kan ik deze gedeelde badkamer gebruiken?”

2. 使ってもいいです。洗面台の周りをきれいにしてください。

   Dat kan, en houd de ruimte rond de wastafel alstublieft schoon.

   使ってもいいです

   mag gebruiken

   洗面台

   wastafel

   周り

   omgeving; rond iets

   きれい

   schoon

   してください

   doe alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   使ってもいいです betekent hier dat iets gebruikt mag worden. De vorm is 使う (gebruiken) → 使って + もいいです; dit patroon drukt toestemming uit: “het is oké om te …”. In de voorafgaande vraag ging het om toestemming om de gedeelde toiletruimte te gebruiken, en deze zin geeft daarop toestemming. 洗面台 betekent “wastafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 洗面台の周り geeft の de relatie aan: “de omgeving rond de wastafel”. Voorbeeld: 洗面台を使います。 — “Ik gebruik de wastafel.” 周り betekent “de omgeving” of “het gebied rond iets”. In 洗面台の周り verwijst het naar de ruimte rondom de wastafel, niet naar de wastafel zelf. Xの周り is een bruikbaar patroon voor “rond X”. きれい betekent hier “schoon”. Het is een な-bijvoeglijk naamwoord. Voor een beschrijving vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoorbeeld de vorm きれいな場所 (“een schone plek”); in deze zin wordt het met に gebruikt: きれいに betekent “schoon” als resultaat of manier van handelen, dus “schoon maken/houden”. してください is een beleefde vraag of instructie om iets te doen. Het bestaat uit de て-vorm して van する (“doen”) plus ください (“alstublieft”). Na een werkwoordsvorm in de て-vorm vormt 〜てください een beleefd verzoek. Hier sluit きれいにしてください aan: “maak/houd het schoon, alstublieft”. Samen betekent de utterance: “Dat mag. Houd de ruimte rond de wastafel alstublieft schoon.” Het eerste deel geeft toestemming; het tweede deel is een beleefd verzoek over de omgeving van de wastafel.

3. ペーパータオルが一枚必要です。

   Ik heb een papieren handdoek nodig.

   ペーパータオル

   papieren handdoek

   一枚

   één vel

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   ペーパータオル betekent hier “papieren handdoek” en is een zelfstandig naamwoord. Het is een leenwoord; in het Japans wordt het als één woordgroep geschreven zonder spaties. 一枚 betekent “één plat vel/stuk”. 一 is “één” en 枚 is de telclassificator voor dunne, platte voorwerpen zoals vellen papier of handdoeken. De vorm 一枚 geeft dus het aantal van het genoemde voorwerp aan. Ter vergelijking: 何枚か betekent “enkele vellen/stukken”, zoals in de volgende context. 必要です betekent hier “nodig zijn”. 必要 drukt noodzakelijkheid uit en です maakt de uitspraak beleefd. Een bruikbaar patroon is X が必要です — “X is nodig” of, afhankelijk van de context, “ik heb X nodig”. Het bijbehorende informelere patroon is X が必要だ; です is de beleefde vorm in deze zin. 必要 is hier geen werkwoord en verandert niet omdat het benodigde voorwerp één of meerdere stuks is; het aantal wordt afzonderlijk aangegeven door 一枚. Samen vormen de delen ペーパータオルが一枚必要です: “één papieren handdoek is nodig”. In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “Ik heb een papieren handdoek nodig”; de persoon die iets nodig heeft, staat in het Japans niet uitgedrukt. De structuur is herbruikbaar als 名詞が数量＋必要です, bijvoorbeeld: 水が一杯必要です。 — “Er is één glas water nodig.”

4. 洗面台の近くに何枚かあります。

   Er liggen er een paar bij de wastafel.

   洗面台

   wastafel

   近くに

   in de buurt van

   何枚か

   enkele platte voorwerpen

   あります

   er zijn / aanwezig zijn

   Uitgebreide uitleg

   洗面台 betekent hier “wastafel”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 洗面台があります。 — “Er is een wastafel.” 近くに bestaat uit 近く (“de buurt; nabijheid”) en に, dat hier de plaats van bestaan aangeeft. の in 洗面台の近く verbindt “wastafel” met “buurt”: letterlijk “de buurt van de wastafel”. Het patroon Xの近くに is herbruikbaar voor “in de buurt van X”. Voorbeeld: 駅の近くにあります。 — “Het is in de buurt van het station.” 何枚か geeft een niet nader bepaald aantal platte voorwerpen aan: “enkele stuks” of “een paar”. 何 betekent hier “hoeveel”, 枚 is de telvorm voor platte, dunne voorwerpen, en か maakt de hoeveelheid onbepaald. 一枚 betekent “één stuk” met deze telvorm; 何枚か zegt niet precies hoeveel. Voorbeeld: 紙が何枚かあります。 — “Er zijn enkele vellen papier.” あります is de beleefde vorm van ある, “bestaan; aanwezig zijn”, gebruikt voor niet-levende zaken. Hier drukt de vorm aanwezigheid uit, niet de handeling “leggen”. De Nederlandse vertaling geeft dit weer met “er liggen”, maar het Japanse werkwoord zelf betekent hier dat de voorwerpen aanwezig zijn. Voorbeeld: 机の上に本があります。 — “Er ligt een boek op het bureau.” Samen vormt 洗面台の近くに de plaatsbepaling “bij de wastafel”, gevolgd door 何枚かあります — “er zijn enkele stuks”. De volledige betekenis is dus: “Er liggen er een paar bij de wastafel.” Het soort voorwerp wordt in deze zin niet bij naam genoemd; 何枚か geeft alleen een onbepaald aantal platte voorwerpen aan. De beleefde vorm past bij neutraal, beleefd taalgebruik.

5. これはごみ箱に入れますか。

   Moet dit in de afvalbak?

   これは

   dit

   ごみ箱

   afvalbak

   入れますか

   erin doen?

   Uitgebreide uitleg

   これは bestaat uit これ (“dit”) en de partikel は. これ is een aanwijzend woord voor iets dat als “dit” wordt aangeduid; de precieze zaak wordt in de vaste zin niet benoemd. は markeert het als onderwerp van bespreking: “wat dit betreft”. Het is dus niet automatisch een verwijzing naar het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord. ごみ箱 betekent “afvalbak” of “prullenbak”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het deel に staat er direct achter en markeert hier de plaats waar iets in terechtkomt: de afvalbak als bestemming. Het volgende contextvoorbeeld gebruikt dezelfde structuur met 小さいごみ箱 (“kleine afvalbak”): een bijvoeglijk woord staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. 入れますか komt van het werkwoord 入れる, “iets ergens in doen” of “iets ergens plaatsen”. De vorm 入れます is de beleefde niet-verleden vorm; か maakt er een vraag van. In deze zin vraagt de spreker, in overeenstemming met de vaste vertaling, of dit in de afvalbak moet worden gedaan. De Japanse vorm zelf is geen afzonderlijk Nederlands modaal werkwoord; de precieze Nederlandse weergave hangt mede van de situatie af. De betekenis bouwt zich op als: これは (“wat dit betreft”) + ごみ箱に (“in de afvalbak, als bestemming”) + 入れますか (“doet men het erin?”). Samen vormt dat: “Moet dit in de afvalbak?” De zin is een beleefde vraag over de juiste plaatsing van het aangeduide voorwerp.

6. 小さいごみ箱に入れてください。

   Doe het in de kleine afvalbak.

   小さい

   klein

   ごみ箱

   afvalbak, prullenbak

   入れてください

   doe het erin, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   小さい betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord ごみ箱 om dat naamwoord te beschrijven. Het is een zogenoemd i-bijvoeglijk naamwoord: de vorm 小さい kan attributief worden gebruikt, zoals in 小さい箱 (“een kleine doos”), en ook als predicaat, bijvoorbeeld 箱は小さいです (“De doos is klein”). Japanse bijvoeglijke naamwoorden veranderen niet voor grammaticaal geslacht of meervoud. ごみ箱 is het zelfstandig naamwoord voor “afvalbak” of “prullenbak”. In 小さいごみ箱 vormt het samen met 小さい de woordgroep “de kleine afvalbak”. 入れてください komt van het werkwoord 入れる, “iets ergens in doen” of “iets ergens in zetten”. De vorm 入れて is de te-vorm van 入れる; met ください vormt die een beleefd verzoek: 入れてください betekent “doe het erin, alstublieft”. Het object hoeft in het Japans niet te worden uitgesproken wanneer het uit de situatie duidelijk is. De te-vorm van 入る (“ergens binnengaan” of “erin gaan”) is 入って, dus 入れてください drukt uit dat iemand iets ergens in moet doen, niet dat het zelf naar binnen gaat. In ごみ箱に markeert に de bestemming of de plaats waarin iets wordt gedaan. De volgorde is 小さい + ごみ箱 + に + 入れてください: “in de kleine afvalbak doen, alstublieft”. De volledige zin betekent dus: “Doe het in de kleine afvalbak.”

7. 私も洗面台をすぐに拭きます。

   Ik veeg de wastafel ook snel schoon.

   私も

   ik ook

   洗面台

   wastafel

   すぐに

   meteen

   拭きます

   veeg schoon

   Uitgebreide uitleg

   私も betekent hier “ik ook”. 私 is een eerste-persoonspronomen: de spreker verwijst naar zichzelf. も voegt de spreker toe aan iets dat al in de context geldt; in een andere zin kan het bijvoorbeeld ook “ook” bij een ander zinsdeel markeren. De vorm 私 verandert niet voor grammaticaal geslacht of getal. 洗面台 betekent “wastafel”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de wasbak of het wastafelmeubel. Een bruikbaar voorbeeld is: 洗面台を使います。 — “Ik gebruik de wastafel.” Het partikel を markeert daar, net als in de vaste zin, het directe object van de handeling. すぐに betekent hier “meteen” of “direct”: de handeling gebeurt zonder uitstel. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp. Bijvoorbeeld: すぐに来ます。 — “Ik kom meteen.” 拭きます is de beleefde niet-verleden vorm van 拭く, “vegen” of “afvegen”. In deze zin gaat het om het afvegen van de wastafel; de vertaling maakt het resultaat “schoonvegen” expliciet. De vorm 拭きます kan, afhankelijk van de context, zowel een toekomstige als een algemene of direct voorgenomen handeling uitdrukken; hier past “ik veeg ...” bij de vaste vertaling. Het werkwoord neemt het object 洗面台を. Samen vormen de delen: 私も (“ik ook”) + 洗面台を (“de wastafel” als object) + すぐに (“meteen”) + 拭きます (“veeg af”). De volledige betekenis is dus: “Ik veeg de wastafel ook meteen schoon.” De beleefde vorm maakt de uiting geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

8. それで次の人が助かります。

   Dat helpt de volgende persoon.

   それで

   daarmee; daardoor

   次の

   volgende

   人

   persoon

   助かります

   heeft er baat bij; wordt geholpen

   Uitgebreide uitleg

   それで verwijst hier naar de eerder genoemde handeling en betekent ongeveer ‘daarmee’ of ‘op die manier’. Het verbindt die handeling met het gevolg dat daarna wordt genoemd. Voorbeeld: それで、問題が解決しました。 — Daarmee is het probleem opgelost. 次の betekent hier ‘volgende’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 次 is het woord voor ‘volgende’ of ‘hierna komende’; の koppelt het aan een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 次の駅で降ります。 — Ik stap bij het volgende station uit. 人 betekent ‘persoon’ of ‘mens’. In 次の人 vormt het samen met 次の de woordgroep ‘de volgende persoon’. Het woord 人 kan ook in andere samenstellingen of uitdrukkingen voorkomen, maar hier verwijst het volgens de vaste vertaling naar een persoon die in de volgorde volgt. 助かります komt van 助かる, ‘geholpen worden’ of ‘er baat bij hebben’. 助かります is de beleefde niet-verleden vorm. In deze zin beschrijft het een gunstig gevolg voor 次の人; het is niet de causatieve vorm die betekent dat iemand een ander helpt. Voorbeeld: ありがとうございます。助かりました。 — Bedankt. Dat heeft me geholpen. Samen vormt それで de verbinding met de voorafgaande handeling, 次の人 de betekenis ‘de volgende persoon’, en が助かります ‘heeft er baat bij’ of ‘wordt geholpen’. De volledige zin betekent dus: ‘Daarmee wordt de volgende persoon geholpen’, oftewel volgens de vaste vertaling: ‘Dat helpt de volgende persoon.’