De woonkamer opruimen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. お客さんがもうすぐ来るね。

   Onze gasten komen zo.

   お客さん

   gast

   もうすぐ

   zo meteen

   来る

   komen

   ね

   hè

   Uitgebreide uitleg

   お客さん betekent hier “gasten” en is de persoon of groep die zal komen. お客 is een beleefde vorm voor “gast” of “klant”; さん is een beleefde aanspreek- of benamingsuitgang. De vorm zelf geeft niet aan hoeveel gasten er zijn. In deze zin markeert が dat お客さん het onderwerp is: de gasten zijn degenen die komen. もうすぐ betekent “zo” of “binnenkort” en geeft aan dat de gebeurtenis op korte termijn wordt verwacht. Het zegt niet exact hoeveel tijd ertussen zit. Voorbeeld: もうすぐ始まる。 — “Het begint zo.” 来る betekent “komen” en is hier de niet-verleden vorm: “komen” of, door de context, “zullen komen”. De basisvorm is 来る; deze vorm kan in het Japans zowel voor het heden als voor een toekomstige gebeurtenis worden gebruikt. In お客さんが来る前に betekent dezelfde vorm bijvoorbeeld “voordat de gasten komen”. ね staat aan het einde en maakt de uitspraak bevestigend of deelt haar als iets dat de gesprekspartner waarschijnlijk ook kan erkennen, vergelijkbaar met “hè?” of “nietwaar?”. Het verandert niet wie er komt of wanneer. Samen vormen de delen お客さんが (“de gasten” als onderwerp), もうすぐ (“zo”) en 来る (“komen”): “Onze gasten komen zo.” Het slotselement ね maakt daar een gedeelde constatering van: “Onze gasten komen zo, hè?”

2. じゃあ、お客さんが来る前にリビングを片づけよう。

   Dan moeten we de woonkamer opruimen voordat ze komen.

   じゃあ

   dan / goed, dan

   お客さん

   gast / bezoeker

   来る

   komen

   前に

   voordat

   リビング

   woonkamer

   片づけよう

   laten we opruimen

   Uitgebreide uitleg

   じゃあ sluit aan bij wat eraan voorafgaat en betekent hier ongeveer “dan” of “goed, dan”. Het is een korte overgang naar een voorstel of volgende stap. お客さん betekent hier “de gasten”. お客 is “gast” en さん is een beleefde aanspreekvorm die ook in vaste benamingen voor personen voorkomt. In combinatie met が is dit het onderwerp van 来る: de gasten zijn degenen die komen. Het Japans drukt met deze vorm op zichzelf niet verplicht één of meerdere gasten uit; de context en vertaling maken hier “de gasten” bedoeld. 来る is de woordenboekvorm van “komen”. Dit is een onregelmatig werkwoord; de vorm wordt gelezen als くる. Belangrijke vormen zijn bijvoorbeeld 来ます (きます, beleefd: komen), 来ない (こない, niet komen) en 来て (きて, bijvoorbeeld “kom” als verzoek of bevel, of als verbindingsvorm). In お客さんが来る前に staat de gewone vorm vóór 前に om een gebeurtenis aan te duiden die eerst moet plaatsvinden: “voordat de gasten komen”. 前に betekent “voordat” wanneer het na een werkwoordelijke gebeurtenis staat. Het patroon werkwoord in de gewone vorm + 前に is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 寝る前に歯をみがく。 — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” 前 betekent letterlijk “ervoor/voorkant”, maar in dit patroon geeft het de volgorde in de tijd aan. リビング is het leenwoord voor “woonkamer”. Het is een zelfstandig naamwoord; het Japans gebruikt hier geen apart lidwoord zoals “de”. In リビングを片づける is de woonkamer datgene wat wordt opgeruimd, aangegeven door を. 片づけよう komt van 片づける, “opruimen”. De vorm -よう is hier de wilsvorm van het werkwoord en betekent “laten we …” of, afhankelijk van de context, “ik zal …”. Hier is het een voorstel aan de gesprekspartner: “laten we opruimen”. Vergelijk 片づけます (“ik ruim op”, beleefd) met 片づけよう (“laten we opruimen”, voorstel). Samen vormt お客さんが来る前に de tijdsbepaling “voordat de gasten komen”. リビングを片づけよう betekent “laten we de woonkamer opruimen”, waarbij を het object markeert. De hele zin betekent dus: “Dan moeten we de woonkamer opruimen voordat de gasten komen.” De slotvorm 片づけよう maakt dit tot een gezamenlijk voorstel, niet tot een neutrale mededeling.

3. 私が本を棚に戻すね。

   Ik zet de boeken weer op de plank.

   私が

   ik

   本

   boek(en)

   棚

   plank

   戻す

   terugzetten

   ね

   zachte bevestiging

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier dat de spreker degene is die de handeling uitvoert: “ik”. 私 is de vorm voor “ik”; が markeert hier het onderwerp of de uitvoerder. Deze combinatie kan bijvoorbeeld worden gebruikt wanneer de spreker aanbiedt zelf iets te doen. Voorbeeld: 私がします。 — “Ik doe het.” 本 betekent hier “boek” of, afhankelijk van de context, “boeken”. Het Japans markeert in deze vorm geen enkelvoud of meervoud; de vertaling kiest hier voor het meervoud “de boeken”. Voorbeeld: 本を読みます。 — “Ik lees een boek/boeken.” 棚 is een zelfstandig naamwoord voor een plank of rek. In 棚に geeft に de bestemming of plaats aan waar iets terechtkomt: naar/op de plank. Voorbeeld: 箱を棚に置きます。 — “Ik zet de doos op de plank.” 戻す is de woordenboekvorm en betekent “iets terugzetten” of “iets terugbrengen naar een eerdere plaats”. Het is een overgankelijk werkwoord: het voorwerp dat wordt teruggezet staat doorgaans met を, hier 本を. De niet-verleden vorm kan in deze zin een voorgenomen of nabije handeling uitdrukken. Voorbeeld: 鍵を元の場所に戻す。 — “Ik leg de sleutel terug op zijn oorspronkelijke plaats.” ね staat aan het einde en maakt de uitspraak zachter en meer overleggend. Hier klinkt de zin als een vriendelijk aanbod of een gedeelde bevestiging: “Ik zet de boeken wel terug, oké?” Het verandert niet wie de handeling uitvoert. Samen vormen de delen: 私が (ik als uitvoerder) + 本を (de boeken als voorwerp) + 棚に (naar/op de plank) + 戻す (terugzetten) + ね (zachte, overleggende toon). De volledige betekenis is daarom: “Ik zet de boeken weer op de plank.” De context ondersteunt dat de spreker zelf deze opruimtaak op zich neemt.

4. 私がソファのクッションを整えるね。

   Ik maak de kussens op de bank recht.

   私が

   ik (als uitvoerder)

   ソファ

   bank

   クッション

   kussen(s)

   整える

   rechtmaken; netjes leggen

   ね

   hè; hoor

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier ‘ik’ als degene die de handeling uitvoert. が markeert het onderwerp en legt in deze zin nadruk op wie het zal doen: 私が整える = ‘ik zal het netjes maken’. Het Japans markeert hier geen verschil tussen ‘ik doe het’ en een geslacht of getal van de spreker. ソファ betekent ‘bank’ of ‘sofa’. In ソファのクッション verbindt の de twee zelfstandige naamwoorden: letterlijk ‘de kussens van de bank’, dus kussens die bij de bank horen of erop liggen. Een vergelijkbaar patroon is 机の本 = ‘het boek/de boeken op of bij het bureau’. クッション betekent ‘kussen’ of ‘kussens’. De Japanse vorm geeft op zichzelf niet aan of het om één of meerdere kussens gaat; het meervoud in de vaste Nederlandse vertaling is daarom de bedoelde vertaling, niet een afzonderlijke meervoudsuitgang in クッション. 整える is de woordenboekvorm en betekent ‘netjes maken’, ‘ordenen’ of ‘rechtleggen’. In deze zin gaat het om de kussens netjes leggen of rechtmaken. De vorm verandert hier niet naar persoon of getal. De stamvorm 整え- verschijnt bijvoorbeeld in 整えて (‘maak het netjes en ...’), terwijl 整える zelf de woordenboekvorm is. Voorbeeld: 机を整える。 — ‘Ik maak het bureau netjes.’ ね staat aan het einde als zinsdeeltje. Het maakt de mededeling zachter en zoekt instemming of een gedeeld gevoel, hier ongeveer ‘hoor’ of ‘oké?’. Het is niet zelf het werkwoord en voegt geen afzonderlijk object toe. Samen vormen 私が + ソファのクッションを + 整える + ね de betekenis: ‘Ik maak de kussens op de bank recht, hoor’ of natuurlijker: ‘Ik zal de kussens op de bank netjes leggen.’ を markeert ソファのクッション als het object van 整える; の geeft de relatie met de bank aan. Het slot ね presenteert dit als een vriendelijke aankondiging van de spreker.

5. ラグも掃除機をかけようか？

   Zullen we het vloerkleed ook stofzuigen?

   ラグ

   vloerkleed

   も

   ook

   掃除機をかけようか？

   Zullen we stofzuigen?

   Uitgebreide uitleg

   ラグ betekent hier ‘vloerkleed’ of ‘kleed’. Het is een zelfstandig naamwoord en verwijst in deze zin naar het kleed dat men eventueel wil stofzuigen. Voorbeeld: ラグを買いました。— ‘Ik heb een vloerkleed gekocht.’ も wordt achter ラグ geplaatst en betekent hier ‘ook’. Het voegt dit voorwerp toe aan iets dat al in de schoonmaak wordt meegenomen. In een ander patroon kan も ook ‘zelfs’ betekenen, maar hier is de betekenis ‘ook’. 掃除機をかけようか？ is een vaste, bruikbare uitdrukking voor ‘Zullen we stofzuigen?’ 掃除機 betekent letterlijk ‘stofzuiger’, を markeert wat bij de handeling betrokken is, en かける is hier het werkwoord in de uitdrukking 掃除機をかける, ‘stofzuigen’. De combinatie moet je dus als geheel leren; het betekent niet dat men de stofzuiger letterlijk ergens op legt. かけよう is de volitieve vorm van かける. Die vorm kan een voorstel inhouden: ‘laten we …’ of ‘zullen we …’. Met de vraagpartikel か aan het einde wordt het een vraag aan de gesprekspartner: ‘Zullen we stofzuigen?’ Voorbeeld: そろそろ帰ろうか？— ‘Zullen we zo langzamerhand naar huis gaan?’ Samen vormen de delen: ラグも (‘het vloerkleed ook’) + 掃除機をかけようか？ (‘zullen we stofzuigen?’). De volledige betekenis is daarom: ‘Zullen we het vloerkleed ook stofzuigen?’ De zin stelt een gezamenlijke handeling voor en vraagt of de ander daarmee instemt. 掃除機をかける is een neutrale, alledaagse uitdrukking voor stofzuigen.

6. 掃除機をかけると助かるね。特に玄関の近くは。

   Dat zou helpen, vooral bij de deuropening.

   掃除機をかける

   stofzuigen

   と

   als / wanneer

   助かる

   helpen; van pas komen

   ね

   hè; nietwaar

   特に

   vooral

   玄関

   ingang; hal bij de voordeur

   近く

   buurt; nabijheid

   は

   wat ... betreft

   Uitgebreide uitleg

   掃除機をかける betekent hier “stofzuigen”. Dit is een vaste Japanse combinatie: 掃除機 is “stofzuiger” en かける is in deze combinatie het werkwoord voor de handeling met een stofzuiger. De vorm かける is hier de woordenboekvorm. Voorbeeld: 部屋に掃除機をかける。 = “Ik stofzuig de kamer.” と verbindt de voorafgaande handeling met het genoemde gevolg: “als/wanneer …, dan …”. Hier maakt 掃除機をかけると助かる duidelijk dat stofzuigen een gunstig of behulpzaam resultaat zou hebben. De vorm zegt niet wie de handeling uitvoert. 助かる betekent hier “helpen” of “van pas komen”: iets vormt een opluchting of zorgt ervoor dat iemand geholpen is. De vorm is de woordenboekvorm van 助かる. Dit is niet hetzelfde werkwoord als het transitieve 助ける, “iemand helpen”. Voorbeeld: 手伝ってくれると助かる。 = “Het zou helpen als je me helpt.” ね staat aan het einde van de eerste zin en maakt de uitspraak instemmend of bevestigend. De spreker presenteert het als iets waar de gesprekspartner waarschijnlijk mee kan instemmen; in het Nederlands past ongeveer “hè” of “nietwaar”. 特に betekent “vooral” en legt extra nadruk op het genoemde deel van de situatie. 玄関 is de ingang of entreezone bij de voordeur van een woning of gebouw. Het is dus niet zomaar elk woord voor een deur. 近く betekent “de buurt” of “de nabijheid”. In 玄関の近く verbindt の het gebied met datgene waarvan de nabijheid wordt aangeduid: “de buurt van de ingang”. Hetzelfde patroon verschijnt bijvoorbeeld in 駅の近く = “in de buurt van het station”. は markeert 玄関の近く als het onderwerp van aandacht of thema. De tweede zin is elliptisch: na 特に玄関の近くは wordt het eerder genoemde behulpzame gevolg niet opnieuw uitgesproken. De vaste vertaling geeft daarom: “Dat zou helpen, vooral bij de deuropening.” Samen zegt de uiting eerst dat stofzuigen nuttig zou zijn en voegt daarna de buurt van de ingang als specifiek aandachtspunt toe. Wie de handeling uitvoert, wordt niet genoemd; de zin legt alleen het verband tussen stofzuigen en het nuttige resultaat vast.

7. もう部屋が前より居心地よく感じるね。

   De kamer voelt nu al een stuk prettiger aan.

   もう

   nu al

   部屋

   kamer

   前より

   dan vroeger

   居心地よく

   prettiger

   感じる

   aanvoelen

   ね

   hè

   Uitgebreide uitleg

   もう betekent hier “nu al”: het markeert dat de verandering of indruk op dit moment merkbaar is. Het hoeft op zichzelf geen volledige verstreken tijdsduur te noemen. 部屋 betekent “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het de zaak waarvan de spreker een bepaalde indruk krijgt. 前より vergelijkt de huidige indruk met een eerdere toestand: 前 betekent hier “eerder/vroeger” en より markeert het vergelijkingspunt, dus “vergeleken met vroeger”. Een bruikbaar patroon is AはBより… = “A is … dan B”. 居心地よく komt van 居心地がよい (ook vaak 居心地がいい), “comfortabel/prettig aanvoelen”. よく is de bijwoordelijke vorm van よい; die vorm staat hier vóór het werkwoord 感じる en beschrijft hoe de kamer aanvoelt. Voorbeeld: この椅子は居心地がよい。 — “Deze stoel zit comfortabel.” 感じる betekent “voelen” of “aanvoelen”. De vorm is hier de niet-verleden vorm en kan in deze context een huidige indruk uitdrukken. Het gaat om de ervaren indruk, niet noodzakelijk om een objectieve meting. Voorbeeld: 少し寒く感じる。 — “Het voelt een beetje koud aan.” ね is een zinsdeeltje dat de uitspraak als gedeelde observatie of bevestiging presenteert, vergelijkbaar met “hè?” of “vind je ook niet?”. Het verandert niet de inhoud van de vergelijking zelf. Samen betekent de zin: “De kamer voelt nu al prettiger aan dan vroeger.” De structuur is もう + onderwerp 部屋 + vergelijking 前より + bijwoordelijke beschrijving 居心地よく + 感じる + het bevestigende ね. De Nederlandse vertaling “een stuk prettiger” geeft de sterkere verbetering natuurlijk weer; het Japanse より zelf markeert de vergelijking met vroeger.

8. 全部準備できたら、お茶を入れよう。

   Laten we thee zetten als alles klaar is.

   全部

   alles

   準備できたら

   als het klaar is

   お茶

   thee

   入れよう

   laten we het zetten

   Uitgebreide uitleg

   全部 betekent hier “alles” of “alles in zijn geheel”. Het is een zelfstandig woord voor het geheel, niet alleen voor personen. Bijvoorbeeld: 全部食べた。 — “Ik heb alles opgegeten.” 準備できたら betekent hier “als alles klaar is”. Het relevante basispatroon is 準備できる “klaar zijn / gereed kunnen zijn”; できたら is daarvan de voorwaardelijke vorm: “als/wanneer het klaar is”. De vorm 〜たら kan een voorwaarde of een tijdstip aangeven. In deze zin wordt geen specifieke referent van “klaar” genoemd; de vertaling maakt duidelijk dat het om alles gaat. お茶 betekent “thee”. お is hier een vast beleefd voorvoegsel bij 茶 “thee”; het maakt niet van お茶 een andere drank. Het woord staat samen met を als het object van de handeling. 入れよう komt van 入れる, hier in de betekenis “thee zetten”. De vorm 〜よう is de gewone volitionalis van dit werkwoord en drukt een voorstel uit: “laten we ...”. 入れる kan in andere contexten ook “erin doen” of “inzetten” betekenen; met お茶 krijgt het de gebruikelijke betekenis “thee zetten”. Vergelijk bijvoorbeeld: お茶を入れよう。 — “Laten we thee zetten.” Samen vormt 全部準備できたら de voorwaarde “als alles klaar is”. Daarna geeft お茶を aan wat er gezet wordt, en 入れよう maakt er het voorstel “laten we thee zetten” van. De volledige betekenis is dus: “Laten we thee zetten als alles klaar is.”