Een wekelijks schoonmaakschema maken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. アパートのために、もっといい掃除のスケジュールが必要だね。

   We hebben een beter schoonmaakschema voor het appartement nodig.

   アパート

   appartement

   ために

   voor

   もっといい

   beter

   掃除

   schoonmaak

   スケジュール

   schema

   必要だね

   nodig, hè

   Uitgebreide uitleg

   アパート betekent hier “appartement”. Het is een zelfstandig naamwoord; in het Japans wordt het vaak gebruikt voor een appartement of flatgebouw. Voor een algemene woning kun je bijvoorbeeld ook 家 zeggen, maar dat is niet hetzelfde woord. ために geeft hier het doel of de bestemming aan: “voor het appartement”. ため kan in andere constructies ook “reden” of “doel” uitdrukken; de combinatie met に markeert hier waarvoor iets nodig is. Samen met アパートの ontstaat アパートのために: “voor het appartement”. もっといい betekent “beter”. もっと betekent “meer” of “nog”, en いい is de basisvorm “goed”. De vorm いい heeft als verbogen basis voor sommige grammaticale vormen よ-, bijvoorbeeld よくない (“niet goed”) en よかった (“was goed”). In deze zin maakt もっと de vergelijking sterker: “beter”, zonder dat het tweede vergelijkingspunt expliciet wordt genoemd. 掃除 betekent “schoonmaak” of “het schoonmaken”. Als zelfstandig naamwoord kan het bijvoorbeeld in 掃除をする (“schoonmaken”) staan. In 掃除のスケジュール beschrijft het welk soort schema bedoeld wordt: een schoonmaakschema. スケジュール is een leenwoord en betekent “schema” of “planning”. Het zelfstandig naamwoord staat na 掃除の; の verbindt hier twee naamwoorden, zodat 掃除のスケジュール letterlijk een “schema van/voor schoonmaak” vormt. 必要だね betekent “nodig, hè”. 必要 betekent “nodig” of “noodzakelijk”, en だ vormt in deze zin een mededelende nominale predicatie. ね vraagt om instemming of presenteert de uitspraak als iets dat de gesprekspartner waarschijnlijk ook kan beamen. Het onderwerp is niet uitgesproken; volgens de vaste vertaling gaat het om “we”. De delen worden dus samengevoegd als アパートのために (“voor het appartement”) + もっといい掃除のスケジュール (“een beter schoonmaakschema”) + 必要だね (“is nodig, hè”). De volledige betekenis is: “We hebben een beter schoonmaakschema voor het appartement nodig, hè.”

2. 私たちは家事を平等に分担できていないね。

   We hebben de klusjes niet eerlijk verdeeld.

   私たちは

   wij

   家事

   huishoudelijk werk; huishoudelijke taken

   平等に

   gelijk; eerlijk

   分担できていない

   er niet in slagen het te verdelen

   ね

   hè?; toch?

   Uitgebreide uitleg

   私たちは betekent hier “wij” als thema van de uitspraak. 私たち betekent “wij/ons”; は markeert het thema. Een bruikbaar patroon is 私たちは X — “wij, wat X betreft, …”. は hoeft niet altijd hetzelfde te zijn als een expliciet grammaticaal onderwerp. 家事 betekent “huishoudelijk werk” of “huishoudelijke taken”. In 家事を markeert を wat bij 分担する wordt verdeeld. 平等に betekent hier “gelijk” of, in deze context, “eerlijk”. 平等 betekent “gelijkheid” of “gelijk”; に maakt deze vorm geschikt om de manier van handelen aan te geven. Voorbeeld: 仕事を平等に分けます。 — “We verdelen het werk gelijk.” 分担できていない betekent hier dat het onderling verdelen van het huishoudelijke werk niet lukt of niet tot een verdeelde toestand heeft geleid. De basisvorm is 分担する, “onderling verdelen” of “ieder een deel op zich nemen”. 分担できる is de mogelijkheid of haalbaarheid daarvan: “kunnen verdelen”. In 分担できている geeft -ている een voortdurende of bereikte toestand aan; de ontkenning 分担できていない zegt dat die toestand niet geldt. In combinatie met 平等に sluit dit aan bij de vaste vertaling “niet eerlijk verdeeld”. Voorbeeld: まだうまく分担できていません。 — “We zijn er nog niet in geslaagd het goed te verdelen.” ね aan het einde maakt de uitspraak gericht op gedeelde instemming. In het Nederlands kan dat bijvoorbeeld “hè?” of “toch?” zijn; het maakt de zin niet automatisch tot een gewone informatievraag. Samen betekent 私たちは家事を平等に分担できていないね。 volgens de vaste vertaling: “We hebben de klusjes niet eerlijk verdeeld, hè?” 私たちは zet “wij” als thema neer, 家事を noemt wat verdeeld wordt, 平等に beschrijft de gewenste gelijke manier van verdelen, en 分担できていない zegt dat dit niet gelukt is of niet als bereikte toestand geldt. ね presenteert die vaststelling als iets waarvoor de spreker instemming zoekt.

3. 土曜日の朝に棚のほこりを払えるよ。

   Ik kan zaterdagochtend de planken afstoffen.

   土曜日

   zaterdag

   朝

   ochtend

   棚

   plank(en)

   ほこり

   stof

   払える

   kan afstoffen

   Uitgebreide uitleg

   土曜日 betekent hier “zaterdag”. Het is een zelfstandig naamwoord en verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. In 土曜日の朝 verbindt の de dag met het tijdstip: letterlijk “de ochtend van zaterdag”, natuurlijk “zaterdagochtend”. 朝 betekent “ochtend”. In combinatie met een dag vormt het een tijdsaanduiding. De partikel に in 土曜日の朝に markeert het moment waarop iets gebeurt: “op zaterdagochtend”. 棚 betekent “plank” of “planken”. Het Japans markeert hier geen verplicht enkelvoud of meervoud, dus de vorm zegt op zichzelf niet hoeveel planken bedoeld zijn. ほこり betekent “stof”. Met de partikel を is het stof het directe object van de handeling: datgene wat wordt verwijderd. 払える is de mogelijke vorm van het werkwoord 払う, hier in de betekenis “afstoffen” of “stof wegvegen”. 払う → 払える drukt uit dat de spreker iets kan doen: “kan afstoffen”. Dezelfde werkwoordsvorm kan in andere contexten met andere betekenissen van 払う samenhangen, maar ほこりを払う is hier de vaste combinatie “stof afstoffen/verwijderen”. Samen vormen 棚のほこりを払える en 土曜日の朝に de betekenis “zaterdagochtend de planken afstoffen”. De Japanse zin laat het onderwerp weg; volgens de vaste vertaling is dat hier “ik”. De volledige betekenis is dus: “Ik kan zaterdagochtend de planken afstoffen.”

4. じゃあ、昼ごはんのあとにキッチンをモップで掃除するよ。

   Dan dweil ik na de lunch de keuken.

   じゃあ

   dan; nou dan

   昼ごはん

   lunch

   あとに

   na; erna

   キッチン

   keuken

   モップ

   dweil

   掃除する

   schoonmaken

   Uitgebreide uitleg

   じゃあ markeert een overgang naar wat de spreker nu gaat zeggen: “dan” of “nou dan”. Het is een gesprekswoord; het beschrijft zelf geen handeling. 昼ごはん betekent hier “lunch”. Het is een vaste samenstelling: 昼 verwijst naar de middag en ごはん naar een maaltijd/eten. In deze zin is de lunch het tijdspunt voor de daaropvolgende handeling. あとに betekent “erna” of “na”. あと geeft de volgorde aan en に markeert hier het tijdspunt waarop iets anders plaatsvindt. Een bruikbaar patroon is XのあとにY — “na X, Y”. Voorbeeld: 仕事のあとに休みます。 — “Na het werk rust ik uit.” キッチン is het leenwoord voor “keuken”. Het staat met を in de zin; を markeert hier het directe object van de schoonmaakhandeling. Het woord zelf verandert niet om die grammaticale rol aan te geven. モップ betekent “dweil” of “mop”. In モップで markeert で het middel waarmee de handeling wordt uitgevoerd: モップで掃除する is “met een dweil schoonmaken”. Dit is een ander gebruik dan で als plaatsaanduiding, bijvoorbeeld in 台所で掃除する — “in de keuken schoonmaken”. 掃除する betekent “schoonmaken”. De vorm is de woordenboekachtige, gewone niet-verleden vorm van de constructie 掃除する; 掃除 is het zelfstandige naamwoord “schoonmaak” en する betekent “doen”. Deze niet-verleden vorm kan, afhankelijk van de context, een huidige of toekomstige handeling aanduiden. Hier maakt じゃあ plus de tijdsbepaling de bedoelde lezing duidelijk: de spreker zal na de lunch schoonmaken. Voorbeeld: 部屋を掃除します。 — “Ik maak de kamer schoon.” Het patroon van het geheel is じゃあ、XのあとにYをZで掃除するよ: “Dan maak ik na X Y schoon met Z.” よ aan het einde geeft aan dat de spreker deze mededeling aan de luisteraar presenteert; het verandert niet wie de handeling uitvoert. Samen betekent de zin: “Dan dweil ik na de lunch de keuken.”

5. 毎週日曜日にお風呂場を掃除しようか。

   Zullen we de badkamer elke zondag schoonmaken?

   毎週

   elke week

   日曜日

   zondag

   お風呂場

   badkamer

   掃除しようか

   zullen we schoonmaken?

   Uitgebreide uitleg

   毎週 betekent hier “elke week”. Het is een zelfstandig tijdsbepalend woord: 毎週月曜日 betekent bijvoorbeeld “elke maandag”. In deze zin geeft het aan dat de voorgestelde handeling wekelijks terugkomt. 日曜日 betekent “zondag”. Samen met 毎週 vormt het 毎週日曜日 — “elke zondag”. Het partikel に volgt daarna en markeert hier het tijdstip waarop de handeling plaatsvindt. Een vergelijkbaar patroon is 毎朝七時に — “elke ochtend om zeven uur”. お風呂場 betekent hier “badkamer”. Het woord verwijst letterlijk naar de ruimte voor het baden; in deze context geeft de vaste vertaling de bedoelde lezing als badkamer. Het partikel を markeert お風呂場 als het object van de handeling: de ruimte die wordt schoongemaakt. 掃除しようか komt van het werkwoord 掃除する, “schoonmaken”. しよう is de volitieve vorm van する en drukt een voorstel uit; met か wordt dat een vraag als “zullen we …?”. Het relevante patroon is werkwoord in de volitieve vorm + か, bijvoorbeeld 一緒に食べようか — “zullen we samen eten?”. Hier gaat het om schoonmaken, niet om een vaststaand bevel of een mededeling dat het al gebeurt. Samen betekent 毎週日曜日に “elke zondag”, お風呂場を “de badkamer” als object, en 掃除しようか “zullen we schoonmaken?”. De volledige uiting is dus: “Zullen we de badkamer elke zondag schoonmaken?” De vorm stelt een gezamenlijke, terugkerende activiteit voor.

6. 日曜日がいいね。すぐ汚れるから。

   Zondag is logisch, omdat de badkamer snel vies wordt.

   日曜日

   zondag

   がいいね

   is goed / klinkt goed

   すぐ

   snel

   汚れる

   vies worden

   から

   omdat

   Uitgebreide uitleg

   日曜日 betekent hier “zondag”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld met に een tijdstip aanduiden: 日曜日に掃除する = “op zondag schoonmaken”. In deze zin staat het als de optie die geschikt of gewenst wordt gevonden. がいいね betekent hier “is goed / klinkt goed”. いい is een bijvoeglijk woord met de basisvorm いい; が markeert hier wat als geschikt of verkieslijk wordt beoordeeld. ね verzacht de uitspraak en nodigt uit tot gedeelde instemming. Het patroon Xがいい is bruikbaar voor “X is goed/preferabel”: 土曜日がいい = “Zaterdag is goed.” すぐ betekent hier “snel” of “al gauw”. Het zegt dat het vies worden in korte tijd gebeurt; het beschrijft niet de snelheid van een handeling zoals “snel schoonmaken”. Voor “meteen” kan dezelfde vorm in andere contexten ook passend zijn. 汚れる betekent hier “vies worden”. Dit is de basisvorm van een werkwoord en beschrijft een verandering van toestand; het betekent niet “iets vuil maken”. Het tegengestelde veranderingswerkwoord is きれいになる, “schoon worden”. Een voorbeeld: 床が汚れる = “De vloer wordt vies.” から maakt van het voorafgaande deel een reden: “omdat …”. Hier verbindt het すぐ汚れる met de keuze voor zondag. Het staat na de redengevende bijzin; het is niet zelf het woord voor “snel”. Samen betekent 日曜日がいいね “Zondag is goed / Zondag klinkt logisch”. Daarna geeft すぐ汚れるから de reden: “omdat [de badkamer] snel vies wordt”. De vertaling en de voorafgaande context maken duidelijk dat het om de badkamer gaat. De volledige betekenis is dus: “Zondag is logisch, omdat de badkamer snel vies wordt.”

7. 冷蔵庫にスケジュールを貼るよ。

   Ik hang het schema op de koelkast.

   冷蔵庫

   koelkast

   スケジュール

   schema

   貼る

   ophangen of opplakken

   Uitgebreide uitleg

   冷蔵庫 betekent hier ‘koelkast’. Het is een zelfstandig naamwoord. De vorm verandert niet om meervoud of grammaticaal geslacht aan te geven. に volgt op 冷蔵庫 en markeert de plaats waarop iets wordt aangebracht: 冷蔵庫に貼る betekent ‘op de koelkast opplakken/hangen’. Het is dus niet het object dat wordt opgeplakt. Bijvoorbeeld: 壁に写真を貼る。 — ‘Ik plak een foto aan de muur.’ スケジュール is een leenwoord en betekent hier ‘schema’ of ‘planning’. Het is het voorwerp dat wordt opgeplakt. In スケジュールを貼る markeert を het directe object: wat je ophangt of opplakt. 貼る is de woordenboekvorm van het werkwoord ‘opplakken’ of ‘aanbrengen’. In deze zin staat het in de gewone niet-verleden vorm; samen met de context drukt die hier een voorgenomen handeling uit. Het onderwerp wordt niet uitgesproken, maar de vertaling maakt duidelijk dat de spreker het schema zal ophangen. Een bruikbaar patroon is 場所に物を貼る: ‘een voorwerp op een plaats opplakken’. よ aan het einde geeft de mededeling een bevestigende, informerende nadruk: de spreker deelt mee dat die handeling zal gebeuren. Het verandert niet wie de handeling uitvoert. Samen betekent 冷蔵庫に ‘op de koelkast’, スケジュールを ‘het schema’ als object, en 貼るよ ‘ik hang het op / ik plak het erop’. De volledige uiting betekent daarom: ‘Ik hang het schema op de koelkast.’

8. それなら、家事を一つずつ覚えておけそうだね。

   Dat helpt ons vast om elke taak te onthouden.

   それなら

   dan, in dat geval

   家事

   huishoudelijk werk

   一つずつ

   één voor één

   覚えておけそう

   lijkt te kunnen onthouden

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan” of “in dat geval”. それ verwijst naar iets dat al aan de orde is; なら maakt daarvan het uitgangspunt: “als dat zo is”. Met de vorige zin sluit het aan op het ophangen van het schema. 家事 betekent “huishoudelijk werk”. In deze zin wordt het in de bedoelde vertaling opgevat als de afzonderlijke huishoudelijke taken die onthouden worden. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbare combinatie is 家事をする — “huishoudelijk werk doen”. 一つずつ betekent “één voor één” of “stuk voor stuk”. 一つ is de algemene telvorm voor één ding; ずつ verdeelt de handeling over de eenheden. Hier worden de huishoudelijke taken dus afzonderlijk onthouden, niet als één onverdeeld geheel. Voorbeeld: 一つずつ確認します。 — “Ik controleer ze één voor één.” 覚えておけそう drukt uit dat het waarschijnlijk mogelijk lijkt iets te onthouden en die kennis beschikbaar te houden. De basisvorm van het werkwoord is 覚える (“onthouden; leren”). 覚えておく combineert de te-vorm met おく en geeft aan dat men iets met het oog op later onthoudt of leert. 覚えておける betekent dat dit mogelijk is, en 覚えておけそう maakt daarvan “het lijkt mogelijk om het te onthouden”. Voorbeeld: この名前は覚えておけそうです。 — “Het lijkt erop dat ik deze naam kan onthouden.” De markering を na 家事 laat zien dat dit het object is van 覚えておく. Samen betekent 家事を一つずつ覚えておけそう dus: “het lijkt mogelijk om de huishoudelijke taken één voor één te onthouden”. Het onderwerp staat niet afzonderlijk in de Japanse zin; de vaste Nederlandse vertaling maakt dit hier expliciet als “ons”. ね aan het einde verzacht de uitspraak en nodigt uit tot instemming. De volledige betekenis is: “Dan lijkt het erop dat we de huishoudelijke taken één voor één kunnen onthouden.”