Een lunchset met voorkeuren bestellen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私たちのランチセットを注文したいです。

   Ik wil een lunchset voor ons bestellen.

   私たちの

   van ons / onze

   ランチセット

   lunchset

   注文したい

   willen bestellen

   Uitgebreide uitleg

   私たちの betekent hier “van ons” of “onze”. 私たち is een eerste-persoonsvorm in het meervoud: de spreker verwijst naar zichzelf samen met anderen. の verbindt dit met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt en drukt een bezit- of relatieverband uit: 私たちの + zelfstandig naamwoord = “ons/onze …”. Het Nederlandse onderscheid tussen “ons” en “onze” bestaat hier niet in deze vorm. ランチセット is een leenwoord dat hier een lunchset betekent. Het is een zelfstandig naamwoord; ランチ betekent “lunch” en セット “set”, maar samen vormt ランチセット de relevante vaste benaming voor één lunchcombinatie. Het woord staat na 私たちの, zodat de combinatie 私たちのランチセット “onze lunchset” betekent. 注文したい komt van het werkwoord 注文する, “bestellen”. In 注文したい vervangt したい het gewone einde van 注文する en geeft het de wens van de spreker aan: “willen bestellen”. Deze wensvorm wordt gebruikt voor de eigen wens van de spreker. Bijvoorbeeld: 水を飲みたいです。 = “Ik wil water drinken.” De vorm したい is hier geen verleden tijd; het onderdeel たい drukt de wens uit. In de volledige zin staat eerst 私たちのランチセット als datgene wat de spreker wil bestellen. Daarna volgt 注文したい, en です aan het einde maakt de uiting beleefd. Samen ontstaat de betekenis: “Ik wil een lunchset voor ons bestellen.”

2. 鶏肉と魚では、どちらがいいですか。

   Heb je liever kip of vis?

   鶏肉

   kippenvlees

   と

   en

   魚

   vis

   では

   wat betreft; binnen deze keuze

   どちら

   welke van de twee

   いい

   goed; de voorkeur hebben

   ですか

   is het?

   Uitgebreide uitleg

   鶏肉 betekent hier kippenvlees. Het is een zelfstandig naamwoord; 鶏 betekent kip en 肉 vlees. Hier is het het eerste alternatief. と verbindt hier twee zelfstandige naamwoorden: 鶏肉と魚 betekent “kip en vis”. Hetzelfde verbindende gebruik zie je bijvoorbeeld in 水とお茶 — “water en thee”. 魚 betekent vis en is hier het tweede alternatief. Een voorbeeld is 魚を食べます。 — “Ik eet vis.” Daar markeert を wat er gegeten wordt. では zet het kader van de keuze neer. In deze zin betekent 鶏肉と魚では ongeveer “wat kip en vis betreft” of “tussen kip en vis”. Hier kun je では begrijpen als de combinatie van で, dat het kader markeert, en は, dat dit kader benadrukt. どちら betekent “welke van de twee”. Het wordt gebruikt wanneer er twee opties worden vergeleken. Bij drie of meer opties is どれ doorgaans de passende vraagvorm. Hier vraagt どちら naar één van de twee genoemde etenswaren. いい betekent hier “goed” in de zin van “de voorkeur hebben”. Dit is de basisvorm van het bijvoeglijke woord. Japans heeft hier geen aparte verbogen vergelijkende vorm: in Aよりいい betekent いい “beter dan A”. Een voorbeeld is これがいいです。 — “Dit heeft mijn voorkeur.” ですか vormt een beleefde vraag aan het einde. です is hier de beleefde koppelvorm en か markeert de vraag. Samen maakt het van どちらがいい een vraag naar de voorkeur. De delen worden samen: 鶏肉と魚では geeft de twee opties en het vergelijkingskader, どちらが vraagt welke optie de relevante is, en いいですか vraagt welke optie de voorkeur heeft. De volledige betekenis is daarom: “Heb je liever kip of vis?” Deze beleefde vraag is bruikbaar wanneer iemand uit twee aangeboden mogelijkheden moet kiezen.

3. 今日は魚のほうがよさそうです。

   Vis lijkt me vandaag beter.

   今日

   vandaag

   魚

   vis

   のほうが

   eerder de betere optie

   よさそうです

   lijkt goed

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier “vandaag”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de huidige dag. In 今日は markeert は 今日 als gespreksonderwerp of kader: “wat vandaag betreft”, niet als grammaticaal onderwerp van de vergelijking. Voorbeeld: 今日は休みです。 — “Vandaag is het een vrije dag.” 魚 betekent hier “vis”. Het is een zelfstandig naamwoord en blijft in deze vorm staan; het krijgt geen Japanse meervoudsuitgang. In de gegeven context is vis de optie die met kip wordt vergeleken. のほうが zet 魚 neer als de gunstigere van de vergeleken opties. Het patroon AのほうがB betekent ongeveer “A is meer/beter B” of “A heeft de voorkeur wat B betreft”. ほう betekent letterlijk “kant/richting”, maar in dit patroon gaat het om de optie die gunstiger wordt beoordeeld. Voorbeeld: 電車のほうが速いです。 — “De trein is sneller.” よさそうです betekent “lijkt goed” of “lijkt een goede keuze”. よさそう is de vorm die hier bij いい/よい (“goed”) wordt gebruikt: いい → よさそう, niet いいそう met de betekenis “lijkt goed”. Het patroon よさそうだ/です drukt een indruk of verwachting uit op basis van wat men waarneemt; het stelt niet zonder meer vast dat iets daadwerkelijk goed is. です maakt de uitdrukking beleefd. Voorbeeld: この店はよさそうです。 — “Deze winkel lijkt goed.” Samen vormen de delen 今日は + 魚のほうが + よさそうです: “Wat vandaag betreft lijkt vis de betere optie.” De vergelijking sluit aan bij de vooraf genoemde keuze tussen kip en vis. De zin spreekt een voorzichtige beoordeling uit: vis lijkt vandaag beter, zonder te beweren dat het absoluut de beste keuze is.

4. ご飯と小さいおかずが一つ付いています。

   Er zit rijst en één klein bijgerecht bij.

   ご飯

   rijst

   小さい

   klein

   おかず

   bijgerecht

   一つ

   één item

   付いています

   erbij zitten

   Uitgebreide uitleg

   ご飯 betekent hier ‘rijst’. Afhankelijk van de context kan het ook ‘maaltijd’ betekenen; de vaste vertaling maakt hier de betekenis ‘rijst’ duidelijk. Voorbeeld: ご飯を食べます。— Ik eet rijst / een maaltijd. 小さい betekent ‘klein’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord おかず. Dit is de woordenboekvorm van het i-adjectief; in 小さいおかず blijft die vorm onveranderd vóór het zelfstandig naamwoord. 小さな kan in sommige contexten ook ‘klein’ betekenen, maar is een andere vorm. おかず betekent ‘bijgerecht’: iets dat samen met rijst of een andere hoofdcomponent wordt gegeten. Het woord wordt in deze betekenis gewoonlijk als geheel gebruikt; お- maakt hier niet van het bijgerecht een ander soort gerecht. Voorbeeld: 野菜のおかず — een groentebijgerecht. 一つ betekent ‘één item’ en telt hier het bijgerecht. つ is de algemene Japanse telvorm voor zulke dingen; 一つ zegt dus niet dat er één portie rijst is. Voorbeeld: りんごを一つください。— Geef me alstublieft één appel. 付いています komt van 付く, ‘vastzitten’ of ‘erbij zijn/geleverd worden’. 付いて is de te-vorm en います geeft hier een voortdurende of bestaande toestand aan: iets is erbij. Voorbeeld: サラダが付いています。— Er zit salade bij. と in ご飯と小さいおかず verbindt twee elementen met de betekenis ‘en’. De volledige groep ご飯と小さいおかずが一つ is het onderwerp dat met 付いています wordt beschreven. Binnen die groep hoort 一つ specifiek bij 小さいおかず, niet bij ご飯: er is rijst en er is één klein bijgerecht dat erbij zit. De hele zin betekent dus: ‘Er zit rijst en één klein bijgerecht bij.’

5. どのおかずが一番よさそうですか。

   Welk bijgerecht ziet er het beste uit?

   どの

   welke

   おかず

   bijgerecht

   一番

   het meest

   よさそう

   lijkt goed

   ですか

   is het? / vraaguitgang

   Uitgebreide uitleg

   どの vraagt naar één keuze binnen een bekende groep: “welke”. Het staat direct vóór het zelfstandig naamwoord waarop de keuze betrekking heeft. Een bruikbaar patroon is どの + zelfstandig naamwoord: どの本 betekent bijvoorbeeld “welk boek?”. おかず betekent hier “bijgerecht”, dus eten dat samen met rijst of een andere hoofdcomponent wordt gegeten. Het woord is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: おかずを選びます。 — “Ik kies een bijgerecht.” 一番 maakt de vergelijking maximaal: “het meest” of “het beste”. In combinatie met een beschrijving geeft het aan dat één optie boven de andere opties uitkomt. Het kan bijvoorbeeld in 一番大きい “het grootst” betekenen. In deze zin bepaalt 一番 samen met よさそう welke optie de hoogste indruk van geschiktheid of kwaliteit geeft. よさそう komt van いい / よい, “goed”. Bij そう gaat het hier om een indruk op basis van hoe iets eruitziet of overkomt: “er goed uitzien” of “goed lijken”. De vorm is niet simpelweg いいそう; bij dit onregelmatige bijvoeglijke woord wordt vóór そう de stam よさ- gebruikt: よさそう. Ter vergelijking: おいしそう betekent “ziet er lekker uit”. ですか maakt de uiting beleefd vragend. です is hier de beleefde koppelvorm en か markeert de vraag. Samen met de voorafgaande beschrijving vraagt de spreker dus niet alleen naar een naam, maar naar een beoordeling: welke optie de beste indruk maakt. Samen betekent どのおかずが一番よさそうですか。 letterlijk ongeveer: “Welk bijgerecht lijkt het beste?” が markeert どのおかず als datgene waarover de beschrijving gaat. 一番よさそう geeft de hoogste indruk van goedheid aan, en ですか maakt er een beleefde vraag van. Het vaste Nederlandse equivalent is: “Welk bijgerecht ziet er het beste uit?”

6. 野菜は新鮮で、シンプルそうです。

   De groenten zien er vers en eenvoudig uit.

   野菜

   groenten

   新鮮

   vers

   シンプルそうです

   ziet er eenvoudig uit

   Uitgebreide uitleg

   野菜 betekent hier “groenten”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt vaak gelezen als やさい. In 野菜は markeert は dit woord als onderwerp van de zin, of preciezer: als het onderwerp waarover de zin gaat. Voorbeeld: 野菜を選びます。 — “Ik kies groenten.” 新鮮 betekent hier “vers”. Dit is een な-bijvoeglijk naamwoord. Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 新鮮な: 新鮮な野菜 — “verse groenten”. In de vaste zin staat echter 新鮮で: で is hier de verbindende vorm van dit bijvoeglijk naamwoord en koppelt deze beschrijving aan de volgende. Voorbeeld: 魚が新鮮です。 — “De vis is vers.” シンプルそうです betekent hier “ziet er eenvoudig uit”. シンプル is een leenwoord dat als な-bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt. そうです voegt de betekenis toe dat iets op basis van uiterlijk of indruk zo lijkt. De beleefde vorm eindigt hier op です. Voorbeeld: この料理はおいしそうです。 — “Dit gerecht ziet er lekker uit.” Samen bestaat de zin uit 野菜は (“wat de groenten betreft”), 新鮮で (de eerste beschrijving, verbonden met de volgende) en シンプルそうです (“zien er eenvoudig uit”). In overeenstemming met de vaste vertaling beschrijft de hele zin de groenten als er vers en eenvoudig uitziend: “De groenten zien er vers en eenvoudig uit.”

7. 野菜を選びましょう。

   Laten we de groenten kiezen.

   野菜

   groenten

   選びましょう

   laten we kiezen

   Uitgebreide uitleg

   野菜 betekent hier “groenten”. Dit is een zelfstandig naamwoord; in deze zin gaat het om het voedsel dat gekozen wordt. Het partikel を markeert 野菜 als het directe object van de handeling. 選びましょう betekent hier “laten we kiezen”. De vorm is gebaseerd op het werkwoord 選ぶ (“kiezen”). De uitgang 〜ましょう is een beleefde aansporing of uitnodiging voor de spreker en anderen: 選びましょう = “laten we kiezen”. Dit is niet dezelfde vorm als een neutrale mededeling zoals 選びます (“ik/wij kiezen” of “zal/zullen kiezen”, afhankelijk van de context). Samen vormen 野菜を選びましょう。 de betekenis: “Laten we de groenten kiezen.” De structuur is zelfstandig naamwoord + を + werkwoord in 〜ましょう-vorm: het genoemde object wordt gevolgd door een beleefde uitnodiging om de handeling samen uit te voeren.

8. 今、注文できます。

   Ik kan de bestelling nu plaatsen.

   今

   nu

   注文

   bestelling

   できます

   kan; is mogelijk

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en geeft het tijdstip aan. Het is een tijdsbepaling en verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: 今、食べます。 — “Ik eet nu.” 注文 betekent hier “bestelling”. Het is een zelfstandig naamwoord; met する vormt het 注文する, “bestellen”. In de vaste uiting wordt het met できます gecombineerd om uit te drukken dat bestellen mogelijk is. Voorbeeld: 料理を注文します。 — “Ik bestel een gerecht.” できます is de beleefde niet-verleden vorm van できる, met de betekenis “kunnen” of “mogelijk zijn”. In 注文できます betekent het “kan bestellen” of “bestellen is mogelijk”. De vorm できます drukt hier geen verleden tijd uit en verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: ここで予約できます。 — “Je kunt hier reserveren.” Samen vormen 今 en 注文できます de betekenis: “Ik kan nu de bestelling plaatsen.” 今 bepaalt wanneer het mogelijk is; 注文できます zegt dat de spreker die handeling kan uitvoeren. De beleefde vorm maakt de uiting geschikt voor een nette, alledaagse mededeling.