Restjes bewaren voor morgen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 夕食の残り物がたくさんあります。

   Er zijn veel restjes van het avondeten.

   夕食

   avondeten

   残り物

   restjes

   たくさん

   veel

   あります

   er zijn

   Uitgebreide uitleg

   夕食 betekent hier ‘avondeten’. Het is een zelfstandig naamwoord. In 夕食の残り物 verbindt の dit woord met het volgende zelfstandig naamwoord: 夕食の betekent hier ‘van het avondeten’. 残り物 betekent hier ‘restjes’ of ‘overgebleven eten’. Het is een zelfstandig naamwoord voor wat na een maaltijd over is. Deze vorm markeert op zichzelf geen meervoud; het Japans laat aantal vaak uit de context blijken. Hier maakt たくさん duidelijk dat het om veel restjes gaat. Voorbeeld: 残り物を食べます。 — ‘Ik eet de restjes.’ たくさん betekent ‘veel’ en geeft hier de hoeveelheid van 残り物 aan. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan met の, zoals in たくさんの残り物 (‘veel restjes’), maar staat hier na de onderwerpconstructie en werkt samen met あります als hoeveelheidsaanduiding. あります is de beleefde vorm van ある, ‘er zijn’ of ‘zich bevinden’, voor niet-levende zaken en situaties. ある wordt hier あります in beleefde stijl; deze vorm drukt geen verleden tijd uit. Voor levende wezens gebruikt het Japans doorgaans いる in plaats van ある. Voorbeeld: 机の上に本があります。 — ‘Er ligt een boek op het bureau.’ Samen vormt 夕食の残り物が de onderwerpconstructie ‘de restjes van het avondeten’, waarbij が het onderwerp markeert. たくさんあります zegt dat die restjes in grote hoeveelheid aanwezig zijn. De hele zin betekent daarom: ‘Er zijn veel restjes van het avondeten.’

2. きれいな容器に入れましょう。

   Laten we ze in een schone bak doen.

   きれいな

   schoon

   容器

   bak; houder

   入れましょう

   laten we erin doen

   Uitgebreide uitleg

   きれいな betekent hier ‘schoon’. Het is de vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord きれい die vóór een zelfstandig naamwoord staat: きれいな容器, ‘een schone bak’. Na het zelfstandig naamwoord kan dezelfde eigenschap bijvoorbeeld worden uitgedrukt met きれいです, ‘is schoon’. In deze zin beschrijft きれいな dus de toestand van de bak, niet van het eten. 容器 betekent ‘bak’ of ‘houder’: een voorwerp waarin je iets kunt doen of bewaren. Het woord is zelfstandig naamwoord en krijgt hier de bepaling きれいな ervoor. De combinatie きれいな容器 betekent letterlijk ‘een schone houder/bak’. 入れましょう komt van 入れる, ‘iets ergens in doen’ of ‘iets ergens in stoppen’. De vorm 入れましょう is de beleefde voorstelvorm met ましょう: ‘laten we erin doen’ of ‘laten we erin stoppen’. Het werkwoord drukt hier de handeling uit; het voorwerp staat niet in deze zin genoemd. De context en de vaste vertaling maken duidelijk dat het om de restjes gaat. Het doel of de plaats wordt met に gemarkeerd: 容器に入れる, ‘in een bak doen’. Een concreet voorbeeld: 箱に本を入れましょう。 — ‘Laten we de boeken in de doos doen.’ Samen vormen de delen きれいな容器に (‘in een schone bak’) en 入れましょう (‘laten we erin doen’) de betekenis: ‘Laten we ze in een schone bak doen.’ De Japanse zin laat het voorwerp weg, terwijl de Nederlandse vaste vertaling dat voorwerp met ‘ze’ weergeeft.

3. 明日の昼食に温め直してもいいですか。

   Kan ik ze morgen als lunch opwarmen?

   明日

   morgen

   昼食

   lunch

   温め直して

   opnieuw opwarmen

   てもいいですか

   mag ik …?

   Uitgebreide uitleg

   明日 betekent hier “morgen”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de dag na vandaag en kan direct een tijdsaanduiding vormen. Bijvoorbeeld: 明日行きます。 — “Ik ga morgen.” 昼食 betekent “lunch” of “de middagmaaltijd”. Het is een zelfstandig naamwoord; 昼 betekent “middag” en 食 verwijst hier naar een maaltijd. In 明日の昼食 betekent het geheel “de lunch van morgen”. 温め直して komt van 温め直す, “opnieuw opwarmen”. 温め直す is opgebouwd rond 温める (“opwarmen”) met 直す in de betekenis “opnieuw doen/herstellen”. De vorm 温め直して is de て-vorm. Die verbindt dit werkwoord hier met de daaropvolgende constructie てもいいですか. てもいいですか is een beleefde vraag om toestemming: “mag ik …?” of letterlijk ongeveer “is het goed als …?” Na een werkwoord in de て-vorm drukt てもいい uit dat de handeling toegestaan is; ですか maakt er een beleefde vraag van. Het patroon is: werkwoord-て + もいいですか — “mag ik …?” Bijvoorbeeld: ここに座ってもいいですか。 — “Mag ik hier zitten?” Samen betekent 明日の昼食に “voor de lunch van morgen”. Daarop volgt 温め直してもいいですか: de spreker vraagt of het eerder genoemde eten of de eerder genoemde dingen opnieuw mogen worden opgewarmd. De volledige zin betekent dus: “Mag ik ze morgen voor de lunch opnieuw opwarmen?”

4. それまで冷蔵庫に入れておけば、温め直せます。

   Dat kan, als we ze tot die tijd in de koelkast bewaren.

   それまで

   tot die tijd

   冷蔵庫

   koelkast

   入れておけば

   als we het erin bewaren

   温め直せます

   kunnen we het opnieuw opwarmen

   Uitgebreide uitleg

   それまで betekent hier “tot die tijd”: tot het eerder genoemde moment waarop de lunch wordt gegeten. まで markeert het eindpunt van een tijdsduur. Voorbeeld: それまで待ってください。 — “Wacht alstublieft tot die tijd.” 冷蔵庫 betekent “koelkast”. In 冷蔵庫に geeft に de plaats aan waar iets wordt geplaatst of bewaard. 入れておけば komt van 入れる (“erin doen” of “plaatsen”) met de aanvullende vorm 入れておく. 〜ておく drukt uit dat je iets vooraf doet met het oog op een later moment; hier gaat het om het eerder genoemde voedsel in de koelkast zetten en daar bewaren. おけば is in deze constructie de voorwaardelijke vorm van おく, zodat het geheel betekent: “als we het erin bewaren”. Het onderwerp en voorwerp zijn weggelaten; de vaste vertaling ondersteunt hier “we” en het eerder genoemde voedsel. 温め直せます komt van 温め直す, “opnieuw opwarmen”. 直す na een werkwoord kan aangeven dat de handeling opnieuw wordt uitgevoerd; やり直す betekent bijvoorbeeld “opnieuw doen”. 温め直せます is de beleefde potentiële vorm van 温め直す: “kunnen opnieuw opwarmen”. Het weggelaten onderwerp wordt in de vaste vertaling als “we” weergegeven. Dit is niet hetzelfde als alleen 温める (“opwarmen”), want 直す voegt het idee van opnieuw doen toe. De vorm 温められます kan, afhankelijk van de context, een potentiële of passieve lezing hebben; hier is juist de potentiële vorm van 温め直す bedoeld. Samen vormt それまで冷蔵庫に入れておけば de voorwaarde “als we het tot die tijd in de koelkast bewaren”. 温め直せます geeft daarna het mogelijke gevolg: “kunnen we het opnieuw opwarmen”. De hele uiting betekent: “Als we het tot die tijd in de koelkast bewaren, kunnen we het opnieuw opwarmen.”

5. 容器にラベルを貼りましょうか。

   Zal ik een etiket op de bak doen?

   容器

   bak; container

   ラベル

   etiket

   貼りましょうか

   zal ik plakken?

   Uitgebreide uitleg

   容器 betekent hier een bak of container: het voorwerp waarop iets wordt aangebracht. Het is een zelfstandig naamwoord; een bruikbaar contrast is 容器 (container) tegenover 中身 (inhoud). Voorbeeld: 容器を洗います。 — Ik was de container. に volgt op 容器 en markeert hier het doel waarop of de plaats waaraan iets wordt aangebracht. Het etiket wordt dus aan/op de container geplakt. Dit verschilt van で, dat vaak het middel of de plaats van een handeling markeert. Voorbeeld: 箱に名前を書きます。 — Ik schrijf een naam op de doos. ラベル is een zelfstandig naamwoord voor een etiket of label. Het Japanse woord is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: ラベルを確認します。 — Ik controleer het etiket. 貼りましょうか komt van het werkwoord 貼る, “plakken” of “aanbrengen”. De vorm 貼りましょう is de beleefde volitief: zij kan een voorstel of aanbod uitdrukken. Met か wordt daarvan een vraag gemaakt. In deze zin biedt de spreker dus aan om het plakken zelf te doen: “Zal ik het plakken?” De vorm 貼りましょうか bevat niet op zichzelf het object ラベル; dat wordt door het voorafgaande deel geleverd. Voorbeeld: ここに貼りましょうか。 — Zal ik het hier opplakken? Samen vormt 容器にラベルを貼りましょうか。 het patroon [oppervlak/doel] に [object] を 貼りましょうか, met de betekenis: “Zal ik een etiket op de bak/container plakken?” De beleefde vraag biedt aan dat de spreker deze concrete handeling uitvoert.

6. そうすれば、明日、中に何が入っているかわかります。

   Dan weten we morgen wat erin zit.

   そうすれば

   als dat gebeurt; dan

   明日

   morgen

   中に

   erin; binnenin

   何が

   wat

   入っている

   erin zitten

   わかります

   weten; begrijpen

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier ‘als dat gebeurt, dan’ of ‘als je dat doet, dan’. Het verwijst naar een eerder genoemde handeling en maakt daarvan de voorwaarde voor wat volgt. Het patroon そうすれば、… is bruikbaar voor ‘als dat zo gebeurt, …’. 明日 betekent ‘morgen’ en geeft aan wanneer het weten plaatsvindt. Het Japanse bijwoord verandert niet van vorm: 明日わかります betekent bijvoorbeeld ‘morgen weet ik/weet men het’. 中に betekent ‘binnenin’ of ‘erin’. 中 is ‘binnenkant’/‘binnen’, en に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. In deze zin verwijst 中 volgens de vertaling naar de binnenkant van de betreffende bak of container; het zelfstandig naamwoord zelf wordt in deze zin niet herhaald. 何が betekent ‘wat’. 何 is het vraagwoord ‘wat’, en が markeert het als onderwerp van de ingebedde inhoud: letterlijk gaat het om ‘wat erin zit’. Een vergelijkbaar patroon is 誰が来ますか — ‘Wie komt er?’. 入っている betekent hier ‘erin zitten’ of ‘zich binnenin bevinden’. De vorm is gebaseerd op 入る (‘binnenkomen’/‘erin gaan’). 入っている beschrijft de toestand die het gevolg is van het binnengaan; daarom past hier ‘erin zitten’ beter dan een vertaling met alleen ‘binnengaan’. Het deel 入って is de verbindingsvorm en いる helpt de voortgezette toestand uit te drukken. わかります betekent hier ‘weten’ of ‘kunnen vaststellen’. De basisvorm is わかる; わかります is de beleefde niet-verleden vorm. In combinatie met 何が入っているか betekent het ‘weten wat erin zit’. Het onderwerp van わかります staat niet expliciet in het Japans; de Nederlandse vertaling maakt dat als ‘we’ expliciet. Samen vormen 中に何が入っているか en わかります de ingebedde vraag ‘weten wat erin zit’. Het vraagwoord 何 staat dus niet in een zelfstandige directe vraag, maar in de inhoud die men weet. De volledige zin betekent: ‘Dan weten we morgen wat erin zit.’

7. わかりやすいラベルを貼ります。

   Ik doe er een duidelijk etiket op.

   わかりやすい

   duidelijk; gemakkelijk te begrijpen

   ラベル

   etiket

   貼ります

   plakken; opplakken

   Uitgebreide uitleg

   わかりやすい betekent hier dat het etiket duidelijk en gemakkelijk te begrijpen is. Het is een i-adjectief: de vorm op い is de gewone niet-verleden vorm. In わかりやすい betekent やすい “gemakkelijk om te …” en staat het na de stam わかり van わかる (“begrijpen”): letterlijk een label dat gemakkelijk te begrijpen is. Voorbeeld: この説明はわかりやすい。 — “Deze uitleg is gemakkelijk te begrijpen.” ラベル is een zelfstandig naamwoord voor een etiket of label. Het is een leenwoord dat in katakana wordt geschreven. Het kan bijvoorbeeld ook in ラベルを読む (“een etiket lezen”) voorkomen. 貼ります betekent hier “opplakken” of “erop plakken”. De woordenboekvorm is 貼る; 貼ります is de beleefde niet-verleden vorm. Deze vorm kan in de context een geplande of voorgenomen handeling uitdrukken, niet alleen iets wat precies op dit moment gebeurt. Het partikel を markeert ラベル als datgene wat wordt opgeplakt. Voorbeeld: 箱にラベルを貼ります。 — “Ik plak een etiket op de doos.” Samen bestaat de zin uit わかりやすい + ラベル (“een duidelijk etiket”) en ラベルを貼ります (“een etiket opplakken”). Het onderwerp van 貼ります wordt in het Japans vaak weggelaten wanneer het uit de situatie blijkt; de vaste vertaling maakt hier “ik” expliciet. De volledige betekenis is daarom: “Ik doe er een duidelijk etiket op.”

8. そうすれば、昼食が簡単になります。

   Dan wordt de lunch gemakkelijker.

   そうすれば

   als je dat doet; dan

   昼食

   lunch

   簡単

   eenvoudig; gemakkelijk

   なります

   wordt

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば verwijst hier naar de voorafgaande handeling en betekent samen ongeveer “als je dat doet, dan”. Het eerste deel そう verwijst naar een eerder genoemde manier of handeling; すれば is de voorwaardelijke vorm van する (“doen”). Het patroon V-ば kan een voorwaarde uitdrukken: これを使えば、簡単です。 — “Als je dit gebruikt, is het eenvoudig.” 昼食 betekent hier “lunch” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan als onderwerp worden gemarkeerd met が, zoals in 昼食が必要です。 — “Lunch is nodig.” 簡単 betekent hier “gemakkelijk” of “eenvoudig”. Dit is een な-bijvoeglijk woord: vóór なる krijgt het de vorm 簡単に, niet een vorm met な. Vergelijk 簡単な方法 — “een eenvoudige methode” — met 簡単になります — “wordt gemakkelijker/eenvoudiger”. なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる (“worden”). In 簡単になります geeft に aan welke toestand ontstaat: 簡単に + なります = “wordt gemakkelijk/eenvoudig”. De niet-verleden vorm kan in deze context een resultaat aanduiden dat zal optreden: “wordt”. Samen vormen de delen: そうすれば (“als je dat doet, dan”) + 昼食が (“de lunch”) + 簡単になります (“wordt gemakkelijker”). De volledige betekenis is dus: “Dan wordt de lunch gemakkelijker.”