Drankjes klaarmaken voor bezoek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. お客さんがもうすぐ来ます。

   Onze gast komt zo.

   お客さん

   gast

   もうすぐ

   zo; binnenkort

   来ます

   komt

   Uitgebreide uitleg

   お客さん betekent hier “gast”. Het zelfstandig naamwoord 客 betekent “gast” of “klant”; お is hier een beleefde voorvoeging en さん een beleefde aanspreek- of verwijzingsuitgang. In deze zin wordt de persoon als gast aangeduid, in overeenstemming met de vaste vertaling. もうすぐ betekent “binnenkort” of “zo meteen”. Het geeft aan dat iets in de nabije toekomst zal gebeuren. Voorbeeld: もうすぐ電車が来ます。 — “De trein komt zo meteen.” 来ます betekent hier “komt”. De basisvorm is 来る (くる, “komen”); 来ます is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan, zoals hier, naar een toekomstige gebeurtenis verwijzen wanneer de context maakt dat die gebeurtenis binnenkort verwacht wordt. Voorbeeld: 田中さんが来ます。 — “Tanaka komt.” が staat tussen de genoemde persoon of zaak en de gebeurtenis en markeert hier het onderwerp. Samen verbinden お客さんが en 来ます dus “de gast” met “komt”. De volledige opbouw is お客さんが (“de gast” als onderwerp) + もうすぐ (“zo meteen”) + 来ます (“komt”). De hele zin betekent: “Onze gast komt zo.”

2. コーヒーとお茶のどちらを出しましょうか。

   Zullen we koffie of thee serveren?

   コーヒー

   koffie

   お茶

   thee

   どちら

   welke van de twee

   出しましょうか

   zullen we serveren?

   Uitgebreide uitleg

   コーヒー betekent hier koffie. Dit is een zelfstandig naamwoord; het kan in andere zinnen bijvoorbeeld als onderwerp of als object worden gebruikt. お茶 betekent thee. お is hier onderdeel van de gebruikelijke beleefde vorm お茶; het betekent in deze zin niet afzonderlijk een extra hoeveelheid. Voorbeeld: お茶を飲みます。 — Ik drink thee. どちら betekent hier welke van de twee. Het wordt gebruikt wanneer er precies twee genoemde mogelijkheden zijn. Het is een beleefde vraagvorm; een informelere vorm is どっち. In deze zin verwijst het naar de keuze tussen koffie en thee, niet naar een onbepaald aantal opties. 出しましょうか bevat het werkwoord 出す (uitbrengen, tevoorschijn halen of serveren) in de vorm 出しましょう, plus de vraagpartikel か. De vorm 〜ましょうか wordt gebruikt om beleefd voor te stellen dat de spreker en de aangesprokene iets doen, of om te vragen of de spreker iets zal doen. In deze context geeft de vaste vertaling de betekenis ‘zullen we serveren?’; het object dat geserveerd wordt, is de gekozen drank. Voorbeeld: 窓を開けましょうか。 — Zal ik het raam openen? Samen vormen コーヒーとお茶 de twee opties, verbonden door と (‘en’). どちらを markeert welke van die twee het object van 出す is; を markeert dus het directe object. De beleefde voorstelvraag 出しましょうか maakt er geheel van: ‘Zullen we koffie of thee serveren?’

3. 今晩はお茶のほうがたぶんいいです。

   Thee is vanavond waarschijnlijk beter.

   今晩は

   vanavond, wat vanavond betreft

   お茶

   thee

   のほうが

   eerder of meer verkieslijk

   たぶん

   waarschijnlijk

   いいです

   goed zijn

   Uitgebreide uitleg

   今晩は betekent hier “vanavond”. 今晩 is het woord voor “vanavond”; は markeert dit tijdselement als onderwerp van gesprek, niet als grammaticaal onderwerp. Het is niet hetzelfde als 今夜, dat ook “vanavond” betekent maar een andere, eveneens gangbare woordkeuze is. お茶 betekent hier “thee”. 茶 is het woord voor thee; お is een beleefdheidsvoorvoegsel dat in dit woord een normale beleefde vorm vormt. Het voorafgaande gesprek maakt duidelijk dat thee een van de besproken opties is. のほうが geeft een vergelijking of voorkeur aan: “eerder/beter dan de andere optie”. In een patroon als A のほうがいい betekent dit dat A de voorkeur heeft boven een relevante andere mogelijkheid. ほう betekent letterlijk “kant/richting”, maar in deze constructie gaat het om de verkieslijkere optie. Het is dus niet alleen een gewone plaatsbepaling. たぶん betekent “waarschijnlijk” en maakt de uitspraak minder stellig. Het drukt hier onzekerheid uit over de beoordeling, niet een extra handeling of resultaat. いいです betekent hier “goed zijn”. いい is een bijvoeglijk woord met de basisvorm “goed”; です maakt de uitspraak beleefd. In de vaste uiting wordt いい door のほうが als vergelijking gelezen: thee is de betere of geschiktere keuze. De vorm いい heeft in andere grammaticale vormen de onregelmatige reeks いい → よくない (“niet goed”) en よかった (“was goed”); hier blijft de vorm いい staan omdat de uitspraak niet ontkennend of verleden is. Samen vormen de delen: 今晩は (“wat vanavond betreft”) + お茶のほうが (“thee heeft de voorkeur boven de andere besproken optie”) + たぶん (“waarschijnlijk”) + いいです (“is goed”). De volledige betekenis is daarom: “Thee is vanavond waarschijnlijk beter.”

4. 私がやかんでお湯を沸かします。

   Ik kook wat water in de waterkoker.

   私が

   ik

   やかんで

   in de waterkoker

   お湯

   heet water

   沸かします

   aan de kook brengen

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier “ik” als degene die de handeling uitvoert. が markeert het onderwerp; samen maakt dit expliciet wie het water aan de kook brengt. De vorm 私 verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 彼が来ます。 — “Hij komt.” やかんで bestaat uit やかん “waterkoker” en het partikel で. Dit partikel geeft hier het middel of hulpmiddel aan: de handeling gebeurt met/in de waterkoker. Het is dus een bruikbaar patroon: [middel of plaats]で [handeling]. Voorbeeld: ナイフで切ります。 — “Ik snijd met een mes.” お湯 betekent “heet water” of “water dat voor gebruik is verwarmd”. Het voorvoegsel お is hier onderdeel van een gebruikelijke beleefde of vaste vorm; het betekent niet zelfstandig “heet”. Het woord 水 betekent daarentegen gewoon “water” en legt niet dezelfde nadruk op verwarmd water. 沸かします is de beleefde niet-verleden vorm van het overgankelijke werkwoord 沸かす, “een vloeistof aan de kook brengen”. De vorm eindigt op -ます en is geschikt voor een neutrale beleefde mededeling. Een belangrijk contrast is 沸く, “aan de kook komen”: bij 沸かす brengt iemand iets aan de kook, terwijl bij 沸く de vloeistof zelf aan de kook komt. Voorbeeld: 水を沸かします。 — “Ik breng water aan de kook.” Samen geeft 私が やかんで お湯を 沸かします de structuur “ik + met/in de waterkoker + heet water + aan de kook brengen”: “Ik kook wat water in de waterkoker.” Het onderwerp is 私, het hulpmiddel is やかん, en お湯 is het voorwerp van de handeling. De beleefde vorm 沸かします maakt de mededeling beleefd, zonder op zichzelf verleden tijd uit te drukken.

5. お客さんには大きいマグカップを使ってください。

   Gebruik alsjeblieft de grote mok voor onze gast.

   お客さん

   gast

   には

   voor ...

   大きい

   groot

   マグカップ

   mok

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   お客さん betekent hier “gast”. Het woord is een beleefde alledaagse vorm voor een gast of klant; de context en de vaste vertaling maken hier de betekenis “gast” passend. Voorbeeld: お客さんが来ました。 — “Er is een gast aangekomen.” には richt de handeling op een persoon of doel en bevat に plus は. In deze zin betekent het samen ongeveer “voor de gast”; は geeft daarbij de betrokken persoon als kader aan. Het is dus niet hetzelfde als het onderwerp van de handeling. Een herbruikbaar patroon is persoonには ... を ... voor “voor persoon ...”. 大きい betekent hier “groot” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft: 大きいマグカップ, “een grote mok”. 大きい is de basisvorm van het i-adjectief; in deze attributieve, niet-verleden bevestigende vorm staat het rechtstreeks vóór het zelfstandig naamwoord. Het tegenovergestelde is 小さい (“klein”). Voorbeeld: 小さい皿を使います。 — “Ik gebruik een klein bord.” マグカップ is het zelfstandig naamwoord “mok”, specifieker een mok in mok- of bekerstijl. Het wordt hier door 大きい beschreven. In 大きいマグカップを markeert を de mok als datgene waarop de handeling gericht is. 使ってください is een beleefd verzoek: “gebruik alstublieft”. De basisvorm van het werkwoord is 使う (“gebruiken”). Voor dit verzoek staat het werkwoord in de て-vorm 使って, gevolgd door ください; het patroon てください betekent “doe alstublieft ...”. Voorbeeld: これを使ってください。 — “Gebruik dit alstublieft.” Samen geeft お客さんには aan voor wie het gebruik bedoeld is, 大きいマグカップを benoemt de grote mok als object, en 使ってください vraagt de aangesprokene die mok te gebruiken. De volledige betekenis is daarom: “Gebruik alsjeblieft de grote mok voor onze gast.” De formulering is een beleefd, direct verzoek.

6. おやつも私が用意しましょうか。

   Wil je dat ik ook hapjes klaarmaak?

   おやつ

   hapjes

   も

   ook

   私が

   ik (als uitvoerder)

   用意しましょうか

   zal ik klaarmaken?

   Uitgebreide uitleg

   おやつ betekent hier lichte hapjes of een tussendoortje. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan bijvoorbeeld ook naar een zoete snack verwijzen, maar de vorm zelf zegt niet precies welke hapjes bedoeld zijn. も voegt dit aan iets eerder genoemds toe en betekent hier ook. Het staat direct na het woord of de woordgroep waarop die toevoeging betrekking heeft: おやつも = “ook hapjes”. 私が betekent “ik” als degene die de handeling uitvoert. 私 is de eerste-persoonsvorm “ik”; が markeert hier de uitvoerder van 用意する. In een andere zin kan een andere naamwoordgroep vóór が staan, bijvoorbeeld 田中さんが用意します = “Tanaka maakt het klaar.” 用意しましょうか is een beleefde manier om aan te bieden iets te doen: “zal ik het klaarmaken?” De basisvorm van het werkwoord is 用意する (“klaarmaken”, “voorbereiden”). De vorm 用意します is de beleefde niet-verleden vorm; 用意しましょう drukt een voorstel of aanbod uit; met か wordt dat een vraag: 用意しましょうか = “zal ik het klaarmaken?” Voorbeeld: 私が料理を用意しましょうか。 = “Zal ik het eten klaarmaken?” Dit gebruikt hetzelfde aanbodspatroon, maar met een ander zelfstandig naamwoord. Samen betekent おやつも “ook hapjes”, 私が “ik als uitvoerder” en 用意しましょうか “zal ik klaarmaken?”. De volledige zin is dus: “Wil je dat ik ook hapjes klaarmaak?” Het is een beleefd aanbod om de hapjes voor te bereiden.

7. 小さいお皿にビスケットをいくつか置いてください。

   Leg alsjeblieft wat koekjes op het kleine bord.

   小さい

   klein

   お皿

   bord

   ビスケット

   koekje; biscuit

   いくつか

   enkele; wat

   置いてください

   leg alsjeblieft neer

   Uitgebreide uitleg

   小さい betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord お皿 om het te beschrijven. De vorm is de gewone attributieve vorm: 小さいお皿 = “een klein bord”. De tegenhanger is 大きい = “groot”. Voorbeeld: 小さい箱 betekent “een kleine doos”. お皿 betekent “bord” of “schaaltje”. Het woord 皿 betekent ook “bord”; お is hier een vaste beleefde vorm in het alledaagse woord お皿, niet het Japanse woord voor een afzonderlijke hoeveelheid. Voorbeeld: お皿を洗います。 = “Ik was de borden af.” ビスケット is het leenwoord voor “koekje” of “biscuit”. Het woord zelf krijgt hier geen zichtbare meervoudsuitgang. Dat er om meerdere koekjes wordt gevraagd, blijkt uit いくつか. いくつか betekent “enkele” of “een paar/wat” en geeft een niet nader bepaald aantal aan. Het staat na ビスケット en vóór de handeling: ビスケットをいくつか = “enkele koekjes”. Het object wordt gemarkeerd door を; dat partikel laat zien wat er wordt neergelegd. Voorbeeld: りんごをいくつか買います。 = “Ik koop enkele appels.” 置いてください komt van 置く, “neerzetten” of “leggen”. 置いて is de te-vorm van 置く; met ください vormt die een beleefd verzoek: 置いてください = “leg het neer, alstublieft”. Dit is geen bevelsvorm zonder beleefdheid, maar een gebruikelijke beleefde verzoekconstructie. Voorbeeld: ここに置いてください。 = “Leg het hier neer, alstublieft.” De zin bouwt dus op als 小さいお皿に (“op het kleine bord”), ビスケットをいくつか (“enkele koekjes”) en 置いてください (“leg ze alstublieft neer”). に markeert hier de plaats waar de koekjes terechtkomen. Samen betekent de uiting: “Leg alsjeblieft wat koekjes op het kleine bord.”

8. お客さんが来る前に、全部用意できています。

   Alles zal klaar zijn voordat onze gast aankomt.

   お客さん

   gast

   来る

   aankomen

   前に

   voordat

   全部

   alles

   用意できています

   klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   お客さん betekent hier “gast”; volgens de vaste vertaling gaat het om onze gast. さん is een beleefd aanspreekachtervoegsel en betekent op zichzelf niet “gast”. Afhankelijk van de context kan お客さん ook een klant of bezoeker aanduiden, maar die lezingen zijn hier niet nodig. 来る is de niet-verleden woordenboekvorm van het onregelmatige werkwoord “komen”. De uitspraak is くる; de beleefde vorm is 来ます (きます). In 来る前に kan deze vorm naar een toekomstige gebeurtenis verwijzen: “voordat [iemand] aankomt”. 前に betekent hier “voordat”. Na een werkwoordsvorm vormt het een bruikbaar tijdspatroon: 寝る前に betekent bijvoorbeeld “voordat ik ga slapen”. 前 heeft ook ruimtelijke betekenissen zoals “voorzijde”, maar in deze combinatie gaat het om een voorafgaande tijd. 全部 betekent “alles” of “allemaal”. Het woord benoemt niet zelfstandig welke zaken het zijn; in deze zin verwijst het naar alles wat klaar moet zijn. Voorbeeld: 全部食べました。 — “Ik heb alles opgegeten.” 用意できています betekent hier “is klaar” of “is voorbereid”. 用意する betekent “voorbereiden/klaarmaken”. できる kan in andere contexten “kunnen” of “mogelijk zijn” betekenen, maar deze vaste zin en de vertaling ondersteunen hier de betekenis “klaar of voorbereid zijn”. De vorm できています gebruikt ている om een bestaande toestand weer te geven, niet noodzakelijk een handeling die nu bezig is. Voorbeeld: 準備できています。 — “Het is voorbereid / alles staat klaar.” Samen vormt お客さんが来る前に de tijdsbepaling “voordat onze gast aankomt”. が markeert binnen die bijzin de gast als degene die komt. 全部用意できています betekent “alles is klaar”. De volledige betekenis is: “Alles zal klaar zijn voordat onze gast aankomt.” Het Japanse werkwoord markeert hier niet afzonderlijk een toekomstige tijd; de toekomstige lezing volgt uit de tijdsrelatie en de vaste vertaling.