Een lichte snack met yoghurt en noten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. おやつがほしいです。

   Ik wil een snack.

   おやつ

   snack

   ほしいです

   wil graag

   Uitgebreide uitleg

   おやつ betekent hier “snack” of “tussendoortje”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een andere zin kan het bijvoorbeeld samen met een hoeveelheid of een aanwijzend woord staan: おやつを食べます。 — “Ik eet een tussendoortje.” ほしいです drukt uit dat de spreker iets wil of graag wil hebben. De basisvorm is ほしい; です maakt de uiting beleefd. ほしい is in het Japans een i-adjectief, geen werkwoord dat rechtstreeks “willen” betekent. Het gewenste ding staat hier vóór が: おやつがほしい — “een snack willen”. In een voorbeeld als 水がほしいです。 betekent dit “Ik wil water.” Samen vormen de delen おやつがほしいです。 een beleefde mededeling: “Ik wil een snack.” おやつ is het gewenste ding, が markeert dat ding bij ほしい, en ほしいです geeft de wens van de spreker beleefd weer.

2. あまりおなかがすいていません。

   Ik heb niet veel honger.

   あまり

   niet erg; niet veel

   おなか

   buik

   すいていません

   heeft geen honger

   Uitgebreide uitleg

   あまり staat hier vóór de negatieve predicaatvorm すいていません en betekent daarom ‘niet erg’ of ‘niet veel’. In bevestigende zinnen wordt あまり doorgaans niet zo gebruikt; vergelijk bijvoorbeeld あまり食べません — ‘ik eet niet veel’. De betekenis wordt dus samen met de ontkenning gevormd, niet door あまり alleen. おなか betekent letterlijk ‘buik’ en is hier het woord in de vaste uitdrukking おなかがすく: honger krijgen of honger hebben. Het grammaticale onderwerp van die uitdrukking is おなか; het is niet nodig om dit in het Nederlands letterlijk als ‘mijn buik’ te vertalen. Voorbeeld: おなかがすきました。 — ‘Ik heb honger gekregen.’ すいていません is de beleefde ontkenning van すいています, de toestand ‘honger hebben’. De onderliggende werkwoordsvorm is すく (空く), ‘leeg raken’ of ‘vrij/leeg worden’; in deze uitdrukking krijgt het de betekenis ‘honger krijgen’. De vorm 〜ています geeft hier een toestand aan, niet simpelweg een handeling die nu bezig is. Voorbeeld: まだおなかがすいていません。 — ‘Ik heb nog geen honger.’ Samen vormen おなかがすいていません en あまり de betekenis ‘niet veel honger hebben’. De volledige beleefde zin あまりおなかがすいていません。 betekent dus: ‘Ik heb niet veel honger.’

3. では、ヨーグルトのような軽いものを選んでください。

   Kies dan iets lichts, zoals yoghurt.

   では

   dan; in dat geval

   ヨーグルト

   yoghurt

   のような

   zoals; van het type

   軽い

   licht

   もの

   iets; ding

   選んでください

   kies alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   では sluit hier aan op de voorafgaande situatie en betekent ongeveer “dan” of “in dat geval”. Het woord kan ook andere functies hebben, maar hier markeert het de volgende keuze als gevolg van die context. ヨーグルト is het zelfstandige naamwoord “yoghurt”. De vorm is een leenwoord; er wordt hier geen Japanse verbuiging aan toegevoegd. のような betekent “zoals” of “van het type”. Het patroon AのようなB gebruikt A als voorbeeld of vergelijking om B te beschrijven: ヨーグルトのようなもの betekent dus “iets zoals yoghurt”. ような staat vóór het zelfstandige naamwoord dat het beschrijft. 軽い betekent hier “licht”, in de zin van niet zwaar of niet machtig. De basisvorm is eveneens 軽い; vóór een zelfstandig naamwoord kan deze vorm rechtstreeks attributief worden gebruikt: 軽いもの = “iets lichts”. Het is hier niet het woord もの dat “licht” betekent: 軽い is de vorm die die eigenschap uitdrukt. もの is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “ding” of, in deze context, “iets”. In 軽いもの maakt het een algemene verwijzing naar iets dat licht is. Het woord kan ook naar een concreet voorwerp verwijzen; de precieze referent wordt hier niet afzonderlijk genoemd. 選んでください is een beleefd verzoek: “kies alstublieft”. De basisvorm van het werkwoord is 選ぶ (“kiezen”). De vorm 選んで is de て-vorm, gevolgd door ください; het patroon V-てください wordt gebruikt om iemand beleefd te vragen iets te doen. Het is dus het werkwoord 選ぶ dat de handeling en vervoeging levert, niet ください. Samen vormen ヨーグルトのような軽いもの en を選んでください de structuur “kies iets lichts zoals yoghurt”. Met では ervoor wordt dat in deze context: “Kies dan iets lichts, zoals yoghurt.”

4. ナッツもありますか。

   Hebben we ook noten?

   ナッツ

   noten

   も

   ook

   ありますか

   zijn er?

   Uitgebreide uitleg

   ナッツ betekent hier “noten”. Het is een zelfstandig naamwoord in katakana. Het Japanse woord kan in deze context zonder extra meervoudsuitgang naar één of meer noten verwijzen; de context maakt duidelijk dat het om noten als eetwaar gaat. Voorbeeld: ナッツを食べます。 — “Ik eet noten.” も betekent “ook” en wordt direct na het woord of de woordgroep geplaatst waarop “ook” betrekking heeft. Hier voegt het noten toe aan iets dat al in de situatie besproken wordt. Voorbeeld: お茶もあります。 — “Er is ook thee.” ありますか bestaat uit あります, de beleefde niet-verleden vorm van ある, en か, de vraagmarkeerder. ある wordt gebruikt voor het bestaan of aanwezig zijn van niet-levende zaken; in deze context levert dat natuurlijk de betekenis “hebben we?” of “zijn er?”. De vorm あります is beleefd en kan zowel een mededeling als, met か, een vraag vormen. Voorbeeld: 水がありますか。 — “Is er water?” Samen vormen de delen ナッツも (“ook noten”) en ありますか (“zijn er?”) de beleefde vraag ナッツもありますか。 De vaste vertaling geeft de bedoelde betekenis als: “Hebben we ook noten?” De Japanse formulering vraagt letterlijker of er ook noten aanwezig zijn, zonder het Nederlandse onderwerp “we” afzonderlijk uit te drukken.

5. 戸棚にナッツが少しあります。

   Er liggen wat noten in de kast.

   戸棚

   kast

   に

   in; op een plaats

   ナッツ

   noten

   少し

   een beetje; wat

   あります

   er zijn; aanwezig zijn

   Uitgebreide uitleg

   戸棚 betekent hier “kast”, meer bepaald een kast of bergruimte met planken. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 戸棚を開けます。 — “Ik open de kast.” に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt: 戸棚に betekent “in de kast”. In combinatie met een bestaanswerkwoord volgt daarna wat er op die plaats aanwezig is. Voorbeeld: 机の上に本があります。 — “Er ligt een boek op het bureau.” ナッツ is een leenwoord en betekent “noten”. Het verwijst hier naar het aanwezige voedsel. Voorbeeld: ナッツを食べます。 — “Ik eet noten.” 少し betekent “een beetje” of, bij een hoeveelheid zoals hier, “wat”. Het geeft aan dat de hoeveelheid noten beperkt is; het is geen zelfstandig telwoord voor een bepaald aantal. Voorbeeld: 水が少しあります。 — “Er is wat water.” あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “bestaan” of “aanwezig zijn”, voor niet-levende zaken. Het onderwerp is hier ナッツ, niet de kast. Voor levende wezens gebruikt het Japans doorgaans います, bijvoorbeeld 部屋に人がいます。 — “Er is iemand in de kamer.” De zin volgt het patroon plaats に onderwerp が hoeveelheid あります: 戸棚に (“in de kast”) + ナッツが (“noten”, als datgene wat aanwezig is) + 少しあります (“er is wat van”). Samen betekent de vaste zin: “Er liggen wat noten in de kast.” Het Nederlandse “liggen” beschrijft hier de situatie natuurlijk; あります drukt in het Japans algemener uit dat de noten daar aanwezig zijn.

6. ナッツ入りのヨーグルトはよさそうです。

   Yoghurt met noten klinkt lekker.

   ナッツ入りの

   met noten

   ヨーグルト

   yoghurt

   よさそうです

   klinkt lekker

   Uitgebreide uitleg

   ナッツ入りの betekent hier ‘met noten’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. 入り komt van 入る (‘erin gaan’), maar in deze samenstelling geeft het aan dat iets een bepaald ingrediënt of onderdeel bevat: 果物入りのヨーグルト betekent bijvoorbeeld ‘yoghurt met fruit’. Het is dus een bruikbaar patroon: X入りのY = ‘Y met X’. ヨーグルト is het zelfstandig naamwoord ‘yoghurt’. Het Japanse woord is een leenwoord en verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. In ナッツ入りのヨーグルト vormt het de kern van de naamwoordgroep: ‘yoghurt met noten’. よさそうです betekent hier ‘lijkt goed’ of, natuurlijk vertaald, ‘klinkt lekker’. De vorm よさそう is gebaseerd op het bijvoeglijk naamwoord よい (‘goed’): vóór そう verschijnt de stam よさ-, niet よい-. 〜そうだ/〜そうです drukt bij een bijvoeglijk naamwoord een indruk of verwachting uit op basis van wat men waarneemt. Bijvoorbeeld: このケーキはおいしそうです。 — ‘Deze taart ziet er lekker uit.’ です maakt de uiting beleefd; het voegt hier geen afzonderlijke inhoudelijke eigenschap toe. Het onderwerp wordt gemarkeerd door は: ナッツ入りのヨーグルトは betekent ‘wat yoghurt met noten betreft’. Daarna geeft よさそうです de beoordeling of indruk: ‘lijkt goed’. Samen ontstaat dus: ‘Yoghurt met noten klinkt lekker.’

7. 小さいボウルを取ってください。

   Pak een kleine kom.

   小さい

   klein

   ボウル

   kom

   取ってください

   pak alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   小さい betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord ボウル. Dit is een i-adjectief: de basisvorm is 小さい; bijvoorbeeld 小さくない betekent “niet klein” en 小さかった betekent “was klein”. Het adjectief beschrijft dus de kom, niet de handeling. ボウル is een zelfstandig naamwoord voor een kom of schaal. Het woord is in katakana geschreven. In deze zin markeert を de kom als het object van de handeling; samen vormen ボウルを dus “de kom pakken”. 取ってください drukt een beleefd verzoek uit: “pak alstublieft” of, afhankelijk van de situatie, “neem alstublieft”. De basisvorm van het werkwoord is 取る (“pakken/nemen”). Daarvan wordt de te-vorm 取って gemaakt; met ください vormt die een gebruikelijk beleefd verzoek: 取ってください. Voorbeeld: 見てください。 betekent “Kijk alstublieft.” De volledige opbouw is 小さい + ボウルを + 取ってください: “Pak alstublieft een kleine kom.” 小さい bepaalt het soort kom, を markeert die kom als object, en 取ってください vraagt de aangesprokene beleefd om haar te pakken.

8. それは多すぎません。

   Het is niet te veel.

   それは

   dat / het

   多すぎません

   is niet te veel

   Uitgebreide uitleg

   それは bestaat uit それ en de topicmarkeerder は. それ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat als “dat” of “het” wordt opgevat; hier geeft de vaste vertaling het weer als “het”. De precieze zaak waarnaar het verwijst, wordt in deze zin zelf niet benoemd. は markeert datgene waarover de rest van de zin iets zegt. Een bruikbaar patroon is それは + beschrijving: “Wat dat betreft is het …”. 多すぎません betekent hier “is niet te veel”. De relevante basisvorm is het i-adjectief 多い (“veel”). Met すぎる wordt het idee “te veel” gevormd: 多い → 多すぎる; bij deze combinatie valt de slot-い van 多い weg. ません is de beleefde negatieve vorm van すぎる, dus 多すぎません zegt dat iets niet boven een passende hoeveelheid uitkomt. Afhankelijk van het besproken zelfstandig naamwoord kan 多い ook “veel” in de zin van “talrijk” betekenen, maar in deze vaste zin geeft de vertaling de hoeveelheidssense “te veel” aan. Samen vormt それは多すぎません het patroon それは + [beschrijving]: “Het is niet te veel.” De topic それは wordt eerst genoemd; daarna volgt de beleefde ontkenning 多すぎません. De voorafgaande context noemt een kleine kom en de volgende zin noemt één exemplaar, maar deze zin specificeert niet zelfstandig welk exact onderdeel それ aanduidt.

9. 今、ひとつ作ります。

   Ik maak er nu een.

   今

   nu

   ひとつ

   één ding

   作ります

   maak

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan ook in andere contexten naar “tegenwoordig” verwijzen, maar hier ondersteunt de vertaling de tijdsbetekenis “nu”. ひとつ is een algemene telvorm voor één ding of één exemplaar. In deze zin staat het zelfstandig: het bedoelde object wordt niet bij naam genoemd, maar uit de context begrepen. Het is dus niet nodig om er een specifiek zelfstandig naamwoord aan toe te voegen. Een bruikbaar patroon is ひとつ作る — “één ding maken”. 作ります is de beleefde niet-verleden vorm van 作る, “maken”. Dezelfde vorm kan, afhankelijk van de context, een handeling in het heden of een nabije/toekomstige handeling uitdrukken; 今 maakt hier duidelijk dat de handeling nu wordt uitgevoerd of nu begint. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; de vaste vertaling maakt hier de spreker tot maker. De beleefde vorm 作ります past bij een neutrale beleefde mededeling. Bijvoorbeeld: ケーキを作ります。 — “Ik maak een taart.” Samen vormen de delen 今 + ひとつ + 作ります de betekenis: “Ik maak er nu één.” ひとつ geeft de hoeveelheid “één exemplaar” aan, terwijl het gemaakte object onuitgesproken blijft; 作ります zegt dat de spreker dit maakt, en 今 plaatst dat in het huidige moment.

10. 私の分にナッツを少し残してください。

    Laat alsjeblieft wat noten voor mij over.

    私の分に

    voor mijn deel / voor mij

    ナッツ

    noten

    少し

    een beetje

    残してください

    laat over, alstublieft

    Uitgebreide uitleg

    私の分に betekent hier “voor mijn deel” of natuurlijker “voor mij”. 私 betekent “ik”; in 私の krijgt het de functie “mijn” vóór 分. 分 betekent hier een aandeel of portie, en に markeert waarvoor iets wordt achtergehouden. Het patroon Xの分に kan aangeven dat iets voor het aandeel van X bestemd is. ナッツ betekent “noten”. Dit is een zelfstandig naamwoord; Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen aparte vorm voor enkelvoud of meervoud. を volgt erop en markeert ナッツ als het object van de handeling. 少し betekent hier “een beetje” of, bij een kleine hoeveelheid noten, natuurlijk “wat”. In deze zin staat het ná ナッツを en geeft het de hoeveelheid aan. Voorbeeld: 水を少し飲みます。 — “Ik drink een beetje water.” 残してください betekent “laat over, alstublieft”. Het werkwoord is 残す, “iets achterlaten, overlaten of bewaren”. 残して is de te-vorm; samen met ください vormt die een beleefd verzoek: 残してください = “laat het over, alstublieft”. Het onderwerp van zo’n verzoek wordt in het Japans vaak niet uitgesproken; hier is de aangesprokene degene die iets moet overlaten. Voorbeeld: 少し残してください。 — “Laat alstublieft een beetje over.” Samen geeft 私の分に aan dat de overgehouden hoeveelheid voor de spreker bestemd is, ナッツを noemt de noten als object, en 少し geeft de kleine hoeveelheid aan. 残してください formuleert het verzoek beleefd. De hele zin betekent daarom: “Laat alsjeblieft wat noten voor mij over.”