Een shirt omruilen voor een grotere maat | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. このシャツを買いました。

   Ik heb dit shirt gekocht.

   この

   dit/deze

   シャツ

   shirt

   買いました

   gekocht

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “dit” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het maakt duidelijk om welk shirt het gaat: dit shirt. In het Japans staat zo’n aanwijzend woord vóór het zelfstandig naamwoord; op zichzelf drukt この geen meervoud uit. シャツ is het zelfstandig naamwoord voor “shirt”. Het is een leenwoord dat in katakana wordt geschreven. Een herbruikbaar patroon is この + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld この本 (“dit boek”). 買いました komt van het werkwoord 買う (“kopen”). De vorm 買いました is de beleefde verleden tijd: 買い + ました. Daardoor wordt “kopen” hier “heb gekocht” of “kocht”. De vorm ました maakt de mededeling beleefd; de verleden tijd komt tot uiting in deze werkwoordsvorm. Een vergelijkbaar voorbeeld is 水を飲みました — “Ik heb water gedronken.” Samen vormen de delen このシャツ (“dit shirt”) en 買いました (“heb gekocht”). Het onderwerp “ik” staat in het Japans niet uitgedrukt, maar wordt in de vaste vertaling als de handelende persoon weergegeven. De hele zin betekent daarom: “Ik heb dit shirt gekocht.”

2. このシャツはサイズが合いません。

   Het past niet.

   この

   dit/deze

   シャツ

   shirt

   サイズ

   maat

   合いません

   past niet

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier ‘dit/deze’ en staat vóór een zelfstandig naamwoord: このシャツ is ‘dit shirt’. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud; het Japanse systeem maakt hier geen Nederlandse keuze tussen dit en deze. シャツ betekent ‘shirt’. Het is een leenwoord en blijft in deze zin onveranderd; meervoud wordt hier niet afzonderlijk gemarkeerd. サイズ betekent ‘maat’. In サイズが krijgt de maat de rol van datgene waarop de toestand betrekking heeft. De combinatie サイズが合う betekent dat een maat past of geschikt is. Bijvoorbeeld: このサイズが合います。 — ‘Deze maat past.’ 合いません is de beleefde ontkennende vorm van 合う (‘passen’, ‘geschikt zijn’). De vormketen is 合う → 合います → 合いません: de laatste vorm betekent ‘past niet’ in deze beleefde stijl. Hier gaat het specifiek om het niet passen van de maat, niet om een algemene ontkenning van het shirt. Samen vormen このシャツは (‘wat dit shirt betreft’) en サイズが合いません (‘de maat past niet’) de betekenis: ‘De maat van dit shirt past niet’ of, zoals in de vaste vertaling, ‘Het past niet.’ は markeert dit shirt als onderwerp van gesprek, terwijl が binnen de constructie aangeeft dat de maat niet passend is.

3. レシートとタグはまだありますか。

   Hebt u de bon en het kaartje nog?

   レシート

   bon

   と

   en

   タグ

   kaartje

   まだ

   nog

   ありますか

   zijn er?

   Uitgebreide uitleg

   レシート betekent hier ‘bon’. Het is een leenwoord en kan zelfstandig als naamwoord worden gebruikt. Voorbeeld: レシートをください。 — ‘Geef me alstublieft de bon.’ と verbindt hier twee zelfstandige naamwoorden: レシートとタグ = ‘de bon en het kaartje’. Het betekent in deze opsomming ‘en’; het is niet hetzelfde als も, dat bijvoorbeeld ‘ook’ of ‘beide’ kan markeren. タグ betekent hier ‘kaartje’ of ‘label’, namelijk het kaartje dat bij het kledingstuk hoort. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: タグを取らないでください。 — ‘Haal het kaartje er alstublieft niet af.’ まだ betekent hier ‘nog’ in de betekenis ‘nog steeds aanwezig’. Het staat vóór het werkwoord en combineert met de vraag om te vragen of iets nog aanwezig of beschikbaar is. In een ontkenning kan まだ ook ‘nog niet’ betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. ありますか is een beleefde vraag naar de aanwezigheid van iets. De basisvorm is ある; de beleefde vorm is あります, en か maakt er een vraag van. ある wordt gebruikt voor niet-levende zaken, zoals bonnen en kaartjes. Het volledige patroon N は ありますか vraagt of N er nog is of beschikbaar is. In deze zin staat レシートとタグ vóór は, zodat die combinatie het gespreksonderwerp vormt. Samen betekent レシートとタグはまだありますか。: ‘Hebt u de bon en het kaartje nog?’ De vraag gaat dus na of beide genoemde voorwerpen nog aanwezig zijn; de daaropvolgende context bevestigt dat ze allebei zijn bewaard.

4. 両方とも袋に入れてあります。

   Ik heb ze allebei in de tas bewaard.

   両方とも

   allebei; beide

   袋

   tas; zak

   入れてあります

   erin gedaan en zo gehouden

   Uitgebreide uitleg

   両方とも betekent hier “allebei”: volgens de gegeven context gaat het om de bon en het kaartje. 両方 betekent “beide” van twee zaken; とも benadrukt dat ze allebei worden meegerekend. Voor twee zaken kun je bijvoorbeeld zeggen: 両方とも必要です。 — “Beide zijn nodig.” 袋 is het zelfstandig naamwoord voor “tas” of “zak”. In deze zin is het de tas waarin iets zich bevindt. Het partikel に na dit woord geeft de bestemming of plaats aan waar iets in wordt gedaan: 袋に = “in de tas/zak”. 入れてあります komt van het werkwoord 入れる (“iets ergens in doen”): 入れる → 入れて → 入れてあります. De vorm 入れてある bestaat uit de te-vorm van 入れる plus ある. Daarmee beschrijft het Japans een handeling waarvan het resultaat bewust in stand wordt gehouden: iets is erin gedaan en bevindt zich daar nog. De handelende persoon wordt in deze vorm niet expliciet genoemd; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier “ik heb ... bewaard” van. Vergelijk: 箱に入れてあります。 — “Het is in de doos gedaan en daar bewaard.” Samen betekent 両方とも袋に入れてあります。 dat beide bedoelde voorwerpen in de tas zijn gedaan en daar worden bewaard. De zin legt dus de nadruk op de huidige toestand als resultaat van die handeling. In deze winkelsituatie verwijst 両方とも naar de twee eerder genoemde voorwerpen.

5. それなら、返品か交換のお手伝いができます。

   Dan kan ik u helpen met een retour of een ruiling.

   それなら

   dan, in dat geval

   返品

   retourneren; retour

   交換

   ruilen; ruiling

   お手伝い

   hulp; helpen

   できます

   kunnen; mogelijk zijn

   Uitgebreide uitleg

   それなら staat aan het begin en verwijst naar de voorafgaande situatie: “dan” of “in dat geval”. Het is een vaste manier om vanuit gegeven informatie naar een gevolg of aanbod over te gaan. In deze context leidt het naar het aanbod dat volgt. 返品 betekent hier een retour, dus het terugbrengen van een artikel. Het is een zelfstandig naamwoord. Het werkwoord 返品する betekent “iets retourneren”; voeg je する toe, dan wordt het zelfstandig naamwoord een werkwoordelijke uitdrukking. 交換 betekent hier een ruiling of omwisseling. Ook dit is een zelfstandig naamwoord en kan met する worden gebruikt: 交換する betekent “ruilen”. In 返品か交換 verbindt か twee mogelijkheden: “een retour of een ruiling”. か geeft hier geen vraag weer. お手伝い betekent “hulp”. Het is de beleefde vorm van 手伝い, dat samenhangt met het werkwoord 手伝う (“helpen”). Het voorvoegsel お maakt deze nominale uitdrukking beleefder; het verandert niet de bedoelde handeling in deze zin. De combinatie お手伝いができます wordt natuurlijk opgevat als “kunnen helpen”. できます is de beleefde vorm van できる. In deze zin drukt het uit dat de spreker in staat is hulp te bieden, niet dat de retour of ruiling zelf al heeft plaatsgevonden. De vorm できる kan ook andere mogelijkheden uitdrukken, afhankelijk van de context; hier past de betekenis “kunnen”. De hele structuur is それなら、[mogelijkheid 1]か[mogelijkheid 2]のお手伝いができます: “Dan kan ik helpen met [mogelijkheid 1] of [mogelijkheid 2].” の verbindt 返品か交換 met お手伝い en maakt daarvan “hulp bij een retour of ruiling”. Samen betekent de vaste zin dus: “Dan kan ik u helpen met een retour of een ruiling.”

6. このシャツをもっと大きいサイズに交換したいです。

   Ik wil het liever ruilen voor een grotere maat.

   この

   deze

   シャツ

   shirt

   もっと

   meer

   大きい

   groot

   サイズ

   maat

   交換したいです

   willen ruilen

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór シャツ en betekent hier “deze”, als aanwijzer bij een zelfstandig naamwoord. Het verwijst in deze zin naar het shirt dat men wil omruilen. Japanse aanwijzers onderscheiden onder andere この “deze” bij een zelfstandig naamwoord, その “die/dat” bij een zelfstandig naamwoord en あの “die ... daar” bij een zelfstandig naamwoord. シャツ betekent “shirt”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. もっと betekent “meer” of “nog meer” en verhoogt de mate van wat volgt. In combinatie met 大きい maakt het de vergelijking expliciet: “groter”. Voorbeeld: もっと安い betekent “goedkoper” of letterlijk “meer goedkoop”. 大きい is de basisvorm van het Japanse i-adjectief “groot”. Hier staat het vóór サイズ en beschrijft het dus de gewenste maat. Met もっと ontstaat もっと大きい “groter”. De beleefde vorm in een mededeling is bijvoorbeeld 大きいです; de vorm 大きく wordt gebruikt wanneer het adjectief een volgende uitdrukking verbindt. サイズ betekent “maat” of “size”. In deze zin gaat het om de maat van het shirt. Het volgende に markeert de gewenste vervangings- of doeltoestand: ruilen naar een grotere maat. Het is dus niet サイズ zelf dat “groter” betekent; 大きい is het woord dat de maat beschrijft. 交換したいです bestaat uit 交換する “ruilen/omwisselen”, de wensvorm 交換したい “willen ruilen” en het beleefde slot です. 交換する is de basisvorm; 交換した is de verleden vorm van het werkwoord, en met たい wordt vanuit die stam een wens uitgedrukt. 交換したいです betekent daarom beleefd “ik wil ruilen”. Het onderwerp “ik” staat in het Japans vaak niet expliciet; hier wordt het door de Nederlandse vertaling ondersteund. Voorbeeld: 別の色に交換したいです。 — “Ik wil het voor een andere kleur omruilen.” Samen vormen このシャツ “dit shirt”, もっと大きいサイズに “naar een grotere maat” en 交換したいです “wil ik omruilen”. De volledige betekenis is: “Ik wil dit shirt omruilen voor een grotere maat.” De constructie AをBに交換する betekent “A omruilen voor B”; in deze zin is このシャツ A en もっと大きいサイズ B.

7. そのシャツが未使用なら、交換できると思います。

   Dat moet mogelijk zijn als het shirt niet gebruikt is.

   その

   dat

   シャツ

   shirt

   未使用

   ongebruikt

   なら

   als

   交換できる

   kunnen ruilen

   と思います

   ik denk dat

   Uitgebreide uitleg

   その staat vóór シャツ en betekent hier “dat” of “die” als aanwijzend woord bij een zelfstandig naamwoord. Het verwijst naar een shirt dat in de gesprekssituatie al geïdentificeerd is; de vorm zelf drukt geen meervoud uit. Een vergelijkbaar patroon is その本 = “dat boek”. シャツ betekent “shirt”. Het is een leenwoord en blijft in deze zin onveranderd; de grammaticale functie blijkt hier uit het partikel が, dat het shirt als onderwerp markeert. 未使用 betekent hier “ongebruikt” of “niet gebruikt”. Het is een zelfstandig naamwoord dat ook beschrijvend vóór een naamwoord kan staan, bijvoorbeeld 未使用の商品 = “een ongebruikt product”. Het voorvoegsel 未- geeft in zulke woorden aan dat iets nog niet heeft plaatsgevonden; 使用 betekent “gebruik” of “gebruiken”. なら maakt van 未使用 een voorwaarde: “als het ongebruikt is”. In deze constructie staat なら na een zelfstandig naamwoord of een vorm die als naamwoordelijke beschrijving wordt gebruikt. De voorwaarde gaat hier over de toestand van het shirt, niet over een apart genoemde handeling. 交換できる betekent hier “kunnen ruilen” of “ruilbaar zijn”. 交換する is de basisvorm voor “ruilen”; できる is de mogelijkheidsvorm van する, zodat 交換できる uitdrukt dat ruilen mogelijk is. De vorm できる kan ook bij andere werkwoorden voorkomen als uitdrukking van mogelijkheid, maar hier hoort hij specifiek bij 交換する. と思います verzacht de uitspraak tot “ik denk dat ...” of “volgens mij ...”. と markeert de inhoud van de gedachte en 思います is de beleefde vorm van 思う (“denken”). In dit patroon komt de volledige bewering ervoor: 交換できると思います = “ik denk dat ruilen mogelijk is”. Samen vormen de delen: そのシャツが — “dat shirt” als onderwerp; 未使用なら — “als het ongebruikt is”; 交換できると思います — “denk ik dat ruilen mogelijk is”. De volledige betekenis is dus: “Ik denk dat dat shirt geruild kan worden als het ongebruikt is.” In de gegeven situatie gaat het om het ruilen voor een andere, grotere maat; die maat staat niet opnieuw in deze zin vermeld.

8. もっと大きいサイズはどこで試着できますか。

   Waar kan ik de grotere maat passen?

   もっと

   meer; nog

   大きい

   groot

   サイズ

   maat; formaat

   どこで

   waar

   試着できますか

   kan ik passen?

   Uitgebreide uitleg

   もっと versterkt hier de vergelijking en betekent in deze combinatie natuurlijk “nog” of “meer”. Het staat vóór 大きい en maakt de maat groter dan een niet nader genoemde vergelijkingsmaat. Voorbeeld: もっと安い商品はありますか。= “Zijn er goedkopere producten?” 大きい betekent hier “groot” en beschrijft サイズ. Als i-adjectief staat het vóór een zelfstandig naamwoord in deze vorm: 大きいサイズ = “een grote maat”. Met もっと ontstaat de vergelijking “een grotere maat”. De gebruikelijke tegenhanger is 小さい “klein”: 小さいサイズ = “een kleine maat”. サイズ is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “maat” of “formaat”. Volgens de vaste vertaling gaat het hier om een grotere kledingmaat. 大きいサイズ betekent “een grote maat”, en in combinatie met もっと “een grotere maat”. Voorbeeld: このサイズは合います。= “Deze maat past.” どこで bestaat uit どこ “waar” en で, de markering van de plaats waar een handeling plaatsvindt. Hier vraagt het dus waar men de handeling kan uitvoeren. Voorbeeld: どこで買えますか。= “Waar kan ik het kopen?” 試着できますか is een beleefde vraag of men iets kan passen. 試着する betekent “passen” in de betekenis kleding aantrekken om de pasvorm te controleren. できる betekent “kunnen”; de beleefde vorm daarvan is できます, en か maakt er een vraag van. In 試着できます drukt できます de mogelijkheid uit om te passen. Voorbeeld: この靴を試着できますか。= “Kan ik deze schoenen passen?” Samen vormt もっと大きいサイズは het topic “wat betreft een grotere maat”, waarna どこで vraagt waar de handeling plaatsvindt en 試着できますか vraagt of men die maat daar kan passen. De volledige betekenis is daarom: “Waar kan ik de grotere maat passen?” は markeert もっと大きいサイズ als topic; か markeert de volledige uiting als vraag.

9. 試着室はあのディスプレイの後ろです。

   De paskamers zijn achter dat display.

   試着室

   paskamer(s)

   あの

   dat daar

   ディスプレイ

   display

   後ろ

   achterkant; achter

   です

   is/zijn

   Uitgebreide uitleg

   試着室 betekent hier ‘paskamer(s)’. Het is een zelfstandig naamwoord voor een ruimte waar je kleding past. Het bestaat uit 試着 (‘kleding passen’) en 室 (‘kamer/ruimte’). 試着 kan ook met する worden gebruikt: 試着する betekent ‘kleding passen’. Het Japanse zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; de vertaling kiest hier voor ‘paskamers’. Voorbeeld: 試着室はどこですか。— ‘Waar is de paskamer?’ あの betekent hier ‘dat daar’ en wijst naar iets dat niet bij de spreker is, vaak op enige afstand van beide gesprekspartners of als op afstand aangewezen. Het is een aanwijzend woord en bevat niet zelf de betekenis ‘display’. ディスプレイ betekent ‘display’. Het is een zelfstandig naamwoord en een leenwoord. Samen met あの verwijst het hier naar het aangewezen display. 後ろ betekent ‘achterkant’ of, in een plaatsaanduiding, ‘achter’. In あのディスプレイの後ろ verbindt の het display met de plaatsaanduiding: letterlijk ‘de achterkant/het achterste van dat display’, natuurlijk ‘achter dat display’. Het patroon Xの後ろ is bruikbaar voor ‘achter X’. Voorbeeld: 机の後ろです。— ‘Het is achter het bureau.’ です is de beleefde koppelvorm aan het einde van een nominale of locatieve mededeling. Hier koppelt het onderwerpsthema aan de plaatsaanduiding. です markeert geen meervoud; de Japanse vorm blijft hetzelfde bij enkelvoud en meervoud. De opbouw is: 試着室は (het onderwerpsthema: ‘wat de paskamers betreft’) + あのディスプレイの後ろ (de plaats: ‘achter dat display’) + です (beleefde koppeling). Samen betekent de zin: ‘De paskamers zijn achter dat display.’