Betalen en de tas controleren bij de kassa | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. このレジは今、開いていますか？

   Is deze kassa nu open?

   この

   deze

   レジ

   kassa

   今

   nu

   開いていますか？

   open zijn?

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór het zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”, dus het wijst de bedoelde kassa aan. Het is een aanwijzend woord dat attributief wordt gebruikt: この + zelfstandig naamwoord. Ter vergelijking: その verwijst naar “die” bij de gesprekspartner of naar iets dat al ter sprake is gekomen, terwijl あの “die daar” betekent. レジ betekent hier “kassa”. Het is een zelfstandig naamwoord; in een winkel kan het naar de kassa zelf verwijzen en, afhankelijk van de context, ook naar de plaats of balie waar men afrekent. Een bruikbaar voorbeeld is レジはどこですか。 — “Waar is de kassa?” 今 betekent “nu” en plaatst de situatie in het huidige moment. Het kan vóór de rest van de zin staan, zoals hier, of later in de zin voorkomen zonder dat de kernbetekenis verandert. Voorbeeld: 今、忙しいです。 — “Ik heb het nu druk.” 開いていますか？ is een beleefde vraag naar de toestand “open zijn?”. De basisvorm is 開く (“open gaan” of “opengaan”), een onovergankelijk werkwoord. In 開いている geeft de vorm ている hier de toestand aan die het gevolg is van het opengaan: iets is open. います is de beleefde vorm van いる binnen deze constructie, en か maakt er een vraag van. De vorm 開ける is anders: dat is het overgankelijke werkwoord “iets openen”, bijvoorbeeld 店員がドアを開けます。 — “De medewerker opent de deur.” Samen vormen de delen このレジ (“deze kassa”), 今 (“nu”) en 開いていますか？ (“is die open?”) de beleefde vraag: “Is deze kassa nu open?” De vraag gaat dus over de huidige open toestand van de specifiek aangewezen kassa.

2. こちらに商品を置いていただけます。

   U kunt uw spullen hier neerleggen.

   こちらに

   hier

   商品

   goederen

   置いていただけます

   kunt u neerzetten

   Uitgebreide uitleg

   こちらに betekent hier “hierheen” of “op deze plek”. こちら is een beleefde aanwijzende vorm voor “hier/deze kant”; in deze zin wijst het naar de plek waar iets moet komen. に markeert bij 置く de plaats waar iets wordt neergezet. Voor een minder beleefde aanwijzing kan bijvoorbeeld ここに (“hier”) worden gebruikt. 商品 betekent hier “goederen” of “artikelen”. Het is een zelfstandig naamwoord en krijgt het objectpartikel を: 商品を is dus “de goederen/artikelen”. Een bruikbaar voorbeeld is 商品を見ます。 — “Ik bekijk de artikelen.” 置いていただけます bevat de vorm 置く (“neerzetten, plaatsen”) in de te-vorm 置いて, gevolgd door de beleefde constructie いただけます. 置く is het basiswerkwoord; 置いて is de vorm die hier de handeling met いただく verbindt. In Vていただけます wordt beleefd uitgedrukt dat de aangesprokene de handeling kan uitvoeren, met de nuance dat de spreker die handeling als een gunst of behulpzame medewerking ziet. Hier is de bedoelde betekenis daarom “u kunt ze hier neerleggen”. De vorm いただけます is de beleefde niet-verleden vorm van de mogelijkheid-vorm いただける; in deze vaste constructie moet je haar niet opvatten als het gewone werkwoord “ontvangen”. Als herbruikbaar patroon kun je nemen: plaats に + object を + werkwoordていただけます — “u kunt het object op die plaats [handeling]”. Bijvoorbeeld: ここに名前を書いていただけます。 — “U kunt uw naam hier opschrijven.” Dat voorbeeld introduceert een nieuwe handeling en is geen extra feit uit de gegeven situatie. Samen vormt こちらに de plaatsbepaling, 商品を het object en 置いていただけます de beleefde mogelijkheid om dat object neer te zetten. De volledige zin betekent dus: “U kunt uw spullen hier neerleggen.”

3. この画面を使って支払えばいいですか？

   Moet ik het scherm gebruiken om te betalen?

   この

   dit/deze

   画面

   scherm

   使って

   gebruiken

   支払えば

   als ik betaal

   いいですか？

   is dat goed?

   Uitgebreide uitleg

   この staat direct vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “dit/deze”: het wijst een scherm aan dat in de gesprekssituatie als nabij of relevant wordt gepresenteerd. De vorm zelf verandert niet naar geslacht of meervoud; het volgende zelfstandig naamwoord bepaalt wat wordt aangeduid. Voorbeeld: この本 = “dit boek”. 画面 betekent hier “scherm”. Het is een zelfstandig naamwoord. In この画面 vormt het samen met この de woordgroep “dit scherm”. 使って is de te-vorm van 使う (“gebruiken”). De te-vorm verbindt deze handeling met de volgende handeling en geeft hier het middel of de manier aan: “door het te gebruiken”. De vorm 使って is dus niet zelf een verleden tijd. Voorbeeld: 電車を使って行きます。 = “Ik ga met de trein.” 支払えば komt van 支払う (“betalen”). De vorm op -えば maakt hier een voorwaarde: “als ik betaal” of, in combinatie met het volgende deel, “als ik betaal”. Het onderwerp “ik” volgt hier uit de vaste Nederlandse vertaling; het staat niet als afzonderlijk woord in de Japanse zin. Voorbeeld: カードで支払えばいいですか？ = “Is het goed als ik met een kaart betaal?” いいですか？ betekent in deze constructie “is dat goed?” of “mag dat?”. Na een voorwaardelijke vorm zoals 支払えば ontstaat het patroon V-えばいいですか？, letterlijk ongeveer “is het goed als ik V?” Dit vraagt of de voorgestelde handeling geschikt of toegestaan is; いい betekent hier “goed” en ですか maakt er een beleefde vraag van. Samen verbinden この画面を (“dit scherm” als object) en 使って (“door het te gebruiken”) met 支払えば (“als ik betaal”), waarna いいですか？ vraagt of die manier geschikt is. De volledige betekenis is daarom: “Moet ik het scherm gebruiken om te betalen?”

4. 右側の画面を使ってください。

   Gebruik het scherm aan uw rechterkant.

   右側

   rechterkant

   画面

   scherm

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   右側 betekent hier “rechterkant”. Het is een zelfstandig naamwoord: 右 is “rechts” en 側 betekent “kant/zijde”. In 右側の画面 verbindt の deze bepaling met 画面: letterlijk “het scherm van de rechterkant”, natuurlijk vertaald als “het scherm aan uw rechterkant”. De precieze ruimtelijke referentie wordt door de situatie bepaald; de zin zegt alleen dat het scherm zich rechts bevindt. 画面 betekent “scherm” en is het voorwerp van de handeling. Het partikel を markeert dat voorwerp. Het patroon 名詞を使う betekent “een zelfstandig naamwoord gebruiken”; bijvoorbeeld この画面を使う betekent “dit scherm gebruiken”. 使ってください is een beleefd verzoek. De basisvorm is 使う (“gebruiken”). Voor dit verzoek staat 使う in de te-vorm 使って, gevolgd door ください (“doe alstublieft ...”). Het patroon Vてください wordt gebruikt om iemand beleefd te vragen iets te doen. Het is geen gewone mededeling dat iemand het gebruikt, maar een verzoek aan de aangesprokene. Samen vormt 右側の画面を使ってください。 de betekenis: “Gebruik het scherm aan uw rechterkant.” De volgorde is: eerst welk scherm bedoeld wordt (右側の画面), daarna dat scherm als voorwerp (を), en ten slotte het beleefde verzoek (使ってください).

5. この袋は少しいっぱいすぎる気がします。

   Deze tas voelt te vol aan.

   この

   deze

   袋

   tas

   少し

   een beetje

   いっぱいすぎる

   te vol

   気がします

   het voelt zo aan

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst naar iets dat de spreker als “dit/deze” aanwijst en staat hier vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de attributieve vorm van het aanwijzende woord; de precieze afstand of context wordt niet verder gespecificeerd. 袋 betekent hier “tas” of “zak”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 別の袋 betekent “een andere tas/zak”; 別の bepaalt het zelfstandig naamwoord, maar verandert de betekenis van 袋 niet. 少し betekent “een beetje” en verzacht hier de mate. Het kan ook bij werkwoorden een kleine hoeveelheid of beperkte mate aangeven. Voorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht alstublieft even.” いっぱいすぎる combineert いっぱい, hier “vol”, met すぎる, dat een overdreven of te hoge mate uitdrukt. Het resultaat betekent “te vol”. すぎる kan ook na andere beschrijvende vormen of werkwoordelijke vormen staan om “te veel …” of “te …” uit te drukken. Voorbeeld: この箱は大きすぎます。 — “Deze doos is te groot.” 気がします betekent in deze zin “het voelt zo aan” of “ik heb de indruk”. 気 verwijst in deze vaste uitdrukking naar een gevoel of indruk, en します is de beleefde niet-verleden vorm van する. De niet-uitgesproken ervaarder wordt door de context niet nader geïdentificeerd. Voorbeeld: 少し変な気がします。 — “Ik heb het gevoel dat het een beetje vreemd is.” Samen vormt この袋は het onderwerpsthema “wat deze tas betreft”. Daarna maakt 少し de mate beperkt: de tas is “een beetje te vol”. Met 気がします wordt dat als een indruk of gevoel gepresenteerd, niet als een kale, absoluut geformuleerde vaststelling. De volledige betekenis is daarom: “Deze tas voelt te vol aan.”

6. 重い商品を別の袋に移せます。

   Ik kan het zware artikel naar een andere tas verplaatsen.

   重い

   zwaar

   商品

   artikel; product

   別の

   andere

   袋

   tas; zak

   移せます

   kan verplaatsen

   Uitgebreide uitleg

   重い betekent hier “zwaar” en beschrijft 商品. Het is de attributieve vorm van het i-adjectief 重い; voor een negatieve beschrijving gebruik je bijvoorbeeld 重くない (“niet zwaar”). Het gebruikelijke tegenovergestelde is 軽い (“licht”). Voorbeeld: この箱は重いです。 — “Deze doos is zwaar.” 商品 betekent hier “artikel” of “product”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een artikel dat als product wordt behandeld. In 重い商品 staat het bijvoeglijk naamwoord rechtstreeks vóór het zelfstandig naamwoord. 別の betekent “een andere” of “een verschillend(e)”. In dit patroon staat 別の vóór een zelfstandig naamwoord: 別の袋 betekent “een andere tas”. Het drukt hier niet uit hoeveel tassen er zijn; het markeert de gekozen tas als anders dan de eerder bedoelde tas. 袋 betekent “tas” of “zak”. Het zelfstandig naamwoord kan in andere contexten naar verschillende soorten zakken of tassen verwijzen; de vertaling maakt hier “tas” passend. 移せます betekent hier “kan verplaatsen”. De vorm is de beleefde niet-verleden vorm van de potentialis 移せる, die is gevormd uit het transitieve werkwoord 移す (“verplaatsen”, “overbrengen”). 移す neemt het verplaatste voorwerp met を: 荷物を移す — “bagage verplaatsen”. De vorm 移せます drukt dus mogelijkheid of vermogen uit, niet alleen een gewone verplaatsing. ます maakt de uiting beleefd; de Nederlandse vertaling maakt de spreker expliciet als “ik”. In de hele zin markeert を het voorwerp: 重い商品を is “het zware artikel”. に markeert de bestemming: 別の袋に is “naar een andere tas”. Samen met 移せます ontstaat het patroon AをBに移せます — “A kan naar B worden verplaatst” of, vanuit de spreker, “ik kan A naar B verplaatsen”. De volledige betekenis is: “Ik kan het zware artikel naar een andere tas verplaatsen.”

7. ガラス製品を別の袋に入れてください。

   Doe de glazen spullen alstublieft in een aparte tas.

   ガラス製品

   glazen producten

   別の

   andere

   袋

   tas

   入れてください

   doe erin, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   ガラス製品 betekent hier “glazen producten” of “producten van glas”. Het is een zelfstandig naamwoord: ガラス is “glas” en 製品 is “product”; samen vormen ze een vaste samenstelling voor producten die van glas zijn gemaakt. In ガラス製品を markeert を dit woord als datgene wat ergens in wordt gedaan. 別の betekent “andere” of “afzonderlijke”. の verbindt 別 met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord, zodat 別の袋 letterlijk een “andere/afzonderlijke tas” is. Het woord 別 kan afhankelijk van de context ook “verschillend” of “apart” uitdrukken; hier past “een aparte tas” bij de vaste vertaling. 袋 betekent “tas” of “zak”. In 別の袋に markeert に de bestemming: de tas waarin iets terechtkomt. Het patroon XをYに入れる betekent “X in Y doen”. 入れてください is een beleefd verzoek: “doe het erin, alstublieft”. De basisvorm is 入れる (“erin doen” of “plaatsen”). Die wordt eerst 入れて in de te-vorm; met ください vormt die een verzoek. De te-vorm van een ander werkwoord kan dus ook met ください worden gecombineerd, bijvoorbeeld: 見てください。 — “Kijkt u alstublieft.” In de volledige zin is ガラス製品を het voorwerp, 別の袋に de bestemming en 入れてください het beleefde verzoek. Samen betekent ガラス製品を別の袋に入れてください。: “Doe de glazen producten alstublieft in een aparte tas.” Het onderwerp van het verzoek wordt in het Japans niet uitgesproken; de zin richt zich rechtstreeks tot de aangesprokene zonder een expliciet persoonlijk voornaamwoord.

8. 私は商品を袋に入れるとき、気をつけます。

   Ik zal voorzichtig zijn als ik ze inpak.

   私は

   ik; wat mij betreft

   商品

   product

   袋

   tas; zak

   入れる

   erin doen; inpakken

   とき

   wanneer; als

   気をつけます

   voorzichtig zijn; opletten

   Uitgebreide uitleg

   私は markeert 私 als onderwerp of thema: “wat mij betreft / ik”. 私 betekent “ik” en は zet het als gespreksonderwerp neer. De vorm verandert niet voor geslacht of aantal. 商品 betekent hier “product” of “goederen”. Het zelfstandig naamwoord krijgt daarna を, waardoor het als het object van de handeling wordt gemarkeerd. Een bruikbaar contrast is 商品を入れる (“producten erin doen”) tegenover 袋に入れる (“in een tas doen”): を markeert wat je verplaatst, に de bestemming of container. 袋 betekent “tas” of “zak”. Met に wordt 袋 de plaats of container waarin iets terechtkomt: 袋に入れる betekent “in een tas doen”. De vertaling noemt “inpakken”; de Japanse formulering specificeert daarbij dat de producten in een tas worden gedaan. 入れる is de woordenboekvorm van het transitieve werkwoord “erin doen / plaatsen”. De stamvorm 入れ- krijgt onder andere de beleefde vorm 入れます. In 商品を袋に入れる is 商品 het object en 袋 de bestemming/container. Dit is niet hetzelfde als 入る, “erin gaan” of “binnenkomen”, waarbij het onderwerp zelf naar binnen gaat. とき betekent “wanneer” of “als” en maakt van de voorafgaande gebeurtenis een tijdsomstandigheid. In 商品を袋に入れるとき staat de niet-verleden vorm 入れる voor “wanneer ik de producten in een tas doe”. Een herbruikbaar patroon is [handeling] とき、[hoofdzin]: “wanneer/als [handeling], [hoofdzin]”. Het onderwerp van de voorafgaande handeling wordt in het Japans vaak weggelaten; de vaste vertaling ondersteunt hier “ik”. 気をつけます is de beleefde niet-verleden vorm van de vaste uitdrukking 気をつける: “voorzichtig zijn” of “opletten”. De vorm bevat 気をつけ- plus de beleefde uitgang -ます; zij drukt hier uit dat de spreker voorzichtig zal zijn. 気 betekent in deze uitdrukking niet eenvoudigweg een zelfstandig “object” dat men ergens naartoe brengt; 気をつける moet als vaste combinatie worden geleerd. Een kort voorbeeld is 足元に気をつけます — “Ik let op waar ik loop.” Samen betekent 私は商品を袋に入れるとき、気をつけます: “Ik zal voorzichtig zijn als ik de producten inpak.” Letterlijker is de opbouw: “Wat mij betreft: wanneer ik de producten in een tas doe, let ik op.” De komma markeert de overgang van de tijdsomstandigheid naar de hoofdzin. De beleefde vorm 気をつけます maakt de uiting geschikt voor een beleefde mededeling.