Het juiste perron vinden na een wijziging | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. さっきのアナウンスを聞きましたか。

   Heb je de aankondiging net gehoord?

   さっきの

   van daarnet

   アナウンス

   aankondiging

   聞きましたか

   heb je gehoord?

   Uitgebreide uitleg

   さっきの betekent hier “van daarnet” of “net”. さっき verwijst naar een moment kort geleden; の verbindt dit met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: さっきのアナウンス = “de aankondiging van daarnet”. Het is een herbruikbaar patroon: XのY betekent vaak “Y van X” of “X’ Y”. アナウンス is een leenwoord voor een aankondiging of omroepbericht. In deze zin gaat het om de aankondiging waarnaar de vaste vertaling verwijst; de volgende context maakt duidelijk dat die met het vertrek van de trein te maken heeft. 聞きましたか komt van 聞く, “horen” of “luisteren”. De vorm 聞きました is de beleefde verleden vorm: 聞く → 聞きます (niet-verleden) → 聞きました (verleden). Het slot か maakt van de zin een vraag. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; volgens de vaste vertaling wordt hier gevraagd of jij de aankondiging hebt gehoord. Het object krijgt を: アナウンスを聞きましたか = “Heb je de aankondiging gehoord?” Samen vormen de delen さっきのアナウンスを聞きましたか。: “Heb je de aankondiging van daarnet gehoord?” De beleefde vraag vraagt naar een gebeurtenis die al heeft plaatsgevonden.

2. 電車は別のホームから出ます。

   De trein vertrekt van een ander perron.

   電車

   trein

   別の

   ander(e)

   ホーム

   perron

   出ます

   vertrekt

   Uitgebreide uitleg

   電車 betekent hier ‘trein’. Het is een zelfstandig naamwoord. Met は wordt het als thema gemarkeerd: 電車は betekent in deze zin natuurlijk ‘de trein’. 別の betekent hier ‘een ander’ of ‘verschillend’. の verbindt 別 met het volgende zelfstandig naamwoord: 別の + zelfstandig naamwoord. Deze combinatie geeft aan dat het genoemde ding niet hetzelfde is als een eerder relevant of verwacht ding. 別の verandert in deze functie niet van vorm. Een nuttig contrast is 同じホーム — ‘hetzelfde perron’. ホーム is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis ‘perron’. Bijvoorbeeld: 別の駅 betekent ‘een ander station’. 出ます betekent hier ‘vertrekt’. De basisvorm is 出る, dat onder andere ‘naar buiten gaan’ betekent en bij een trein ‘vertrekken’. 出ます is de beleefde niet-verleden vorm; afhankelijk van de context kan die een gewoonte of een toekomstig vertrek uitdrukken. Hier past de betekenis ‘vertrekt’. 出る is intransitief: de trein vertrekt zelf. Het afzonderlijke transitieve werkwoord 出す betekent onder andere ‘iets naar buiten brengen’ of ‘iets laten vertrekken’; dat is niet de vorm in deze zin. から betekent hier ‘van’ of ‘vanaf’ en markeert het vertrekpunt. Het patroon plaats + から + 出る is herbruikbaar voor een vertrek vanaf een plaats. Samen betekent 電車は別のホームから出ます。: ‘De trein vertrekt van een ander perron.’ De zin bouwt op van het thema 電車は, via het vertrekpunt 別のホームから, naar de beleefde werkwoordsvorm 出ます.

3. 掲示板には、別のホームを使うように書いてあります。

   Op het bord staat dat we het andere perron moeten gebruiken.

   掲示板

   mededelingenbord

   別の

   ander(e)

   ホーム

   perron

   使う

   gebruiken

   ように書いてあります

   er staat geschreven dat …

   Uitgebreide uitleg

   掲示板 betekent hier “mededelingenbord” of “informatiebord”. Het is een zelfstandig naamwoord; in andere contexten kan het ook een online forum of prikbord aanduiden. Voor een fysiek bord is 掲示板に書いてあります een bruikbaar patroon: “het staat op het bord geschreven”. 別の betekent “ander(e)” of “een ander(e)”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt: 別のホーム = “een ander perron”. 別 drukt hier verschil uit, niet op zichzelf een specifiek aantal; de vertaling maakt duidelijk dat het om een ander perron dan het eerder bedoelde perron gaat. ホーム is een leenwoord dat in deze stationscontext “perron” betekent. Het is hier het zelfstandig naamwoord na 別の. Hetzelfde woord kan buiten deze context ook “home” in sport of “thuis” in een andere vaste betekenis aanduiden, maar die betekenis past hier niet. 使う is de woordenboekvorm van het werkwoord “gebruiken”. In ホームを使う is ホーム het object, gemarkeerd door を: “een perron gebruiken”. De vorm 使う staat vóór ように en vormt daarmee een constructie voor een aangegeven handeling. ように書いてあります geeft aan dat iets geschreven is met een bepaalde handeling als inhoud of instructie. In combinatie met een werkwoordsvorm zoals 使う betekent 使うように書いてあります hier: “er staat geschreven dat men het moet gebruiken” of natuurlijker: “er staat dat we het moeten gebruiken”. ように kan in andere constructies ook een doel of gewenste toestand markeren; de combinatie met 書いてあります maakt hier de geschreven aanwijzing duidelijk. 書いてあります komt van 書く, “schrijven”. 書いてある bestaat uit de te-vorm 書いて plus ある en beschrijft een bestaande toestand die het resultaat is van een handeling: iets is geschreven en staat er nog. あります is de beleefde vorm van ある. Vergelijk 書いています, dat eerder de handeling “aan het schrijven zijn” of een voortdurende schrijfsituatie kan beschrijven; voor de aanwezige schriftelijke aanwijzing past 書いてあります beter. 掲示板には bevat naast 掲示板 de partikels に en は. に markeert hier de plaats waar de tekst staat; は maakt die plaats tot het gespreksonderwerp. Het onderwerp van de instructie zelf wordt in het Japans niet uitgesproken. De vaste vertaling maakt voor deze situatie duidelijk dat de aanwijzing op het bord bedoeld is als instructie aan de betrokken reizigers: zij moeten het andere perron gebruiken. Samen betekent 掲示板には “op het mededelingenbord”, 別のホームを使う “een ander perron gebruiken”, en ように書いてあります “staat geschreven als aanwijzing om dat te doen”. De hele uiting is dus: “Op het bord staat dat we het andere perron moeten gebruiken.”

4. では、今案内表示に従いましょう。

   Dan moeten we nu de borden volgen.

   では

   dan; goed

   今

   nu

   案内表示

   bewegwijzering; borden

   に従いましょう

   laten we volgen

   Uitgebreide uitleg

   では sluit aan op wat al bekend is en betekent hier ongeveer “dan” of “goed, dan”. Het is een overgangsuitdrukking; het is niet het zelfstandig naamwoord “plaats” of een vorm van een werkwoord. 今 betekent “nu”. Het plaatst de voorgestelde handeling in het huidige moment. Een nuttig contrast is 今 “nu” tegenover 後で “later”. 案内表示 betekent hier “bewegwijzering” of “informatieborden”. Het is een zelfstandig naamwoord: 案内 verwijst naar begeleiding/informatie en 表示 naar een aanduiding of weergave. In deze context gaat het om de borden die de weg of het juiste perron aangeven. に従いましょう betekent “laten we volgen”. Het werkwoord is 従う “volgen” of “zich houden aan”; bij dit werkwoord staat datgene wat men volgt met に, dus 案内表示に従う is letterlijk “de bewegwijzering volgen”. De vorm 従い is de vorm die vóór ましょう gebruikt wordt. ましょう drukt een beleefd voorstel uit, vergelijkbaar met “laten we ...”. De vertaling maakt het gezamenlijke onderwerp expliciet als “we”; het Japans vermeldt dat onderwerp hier niet afzonderlijk. Samen vormen de delen: では “dan”, 今 “nu”, 案内表示に “de bewegwijzering volgend” en 従いましょう “laten we volgen”. De hele zin betekent dus: “Dan moeten we nu de borden volgen.” In deze context verwijst de bewegwijzering naar de aanwijzingen voor het andere perron.

5. そこまで行く時間は十分ありますか。

   Hebben we genoeg tijd om daar te komen?

   そこまで

   tot daar; zo ver

   行く

   gaan

   時間

   tijd

   十分

   genoeg; voldoende

   ありますか

   is er?; hebben we?

   Uitgebreide uitleg

   そこまで betekent hier “tot daar” of “zo ver”. そこ verwijst naar een plaats die in de situatie als “daar” geldt; まで markeert het eindpunt of de uiterste grens. Het patroon Nまで kan dus “tot N” betekenen. In deze zin vormt het samen met 行く de bestemming: “tot daar gaan”. 行く is de woordenboekvorm en de niet-verleden vorm van “gaan”. In そこまで行く時間 staat deze vorm vóór 時間 en beschrijft hij het soort tijd: tijd om tot daar te gaan, natuurlijk vertaald als “tijd om daar te komen”. In het Japans kan de niet-verleden vorm van een werkwoord vóór een zelfstandig naamwoord staan. Voorbeeld: 駅へ行く時間があります。 — “Er is tijd om naar het station te gaan.” 時間 betekent “tijd”, hier specifiek de beschikbare tijd die nodig is voor de verplaatsing. Het is een zelfstandig naamwoord; 行く時間 is letterlijk “tijd om te gaan”. Een nuttig contrast is 時間がある “tijd hebben” tegenover 時間がない “geen tijd hebben”. 十分 betekent hier “genoeg” of “voldoende”. In 十分ありますか geeft het aan dat de hoeveelheid tijd toereikend is; het betekent niet op zichzelf een exact aantal. Het kan ook vóór een werkwoord staan met de betekenis “voldoende”: 十分食べました。 — “Ik heb genoeg gegeten.” ありますか is de beleefde vraagvorm van ある, “er zijn” of, bij iets dat beschikbaar is, “hebben”. あります is de beleefde niet-verleden vorm en か maakt er een vraag van. In combinatie met 時間 wordt het 時間がありますか — “is er tijd?” of natuurlijk “hebben we tijd?” Het onderwerp “we” wordt in het Japans niet expliciet genoemd; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het hier om de gezamenlijke beschikbare tijd gaat. Samen betekent そこまで行く時間は十分ありますか。 letterlijk ongeveer “Is er voldoende tijd om tot daar te gaan?” Het partikel は maakt そこまで行く時間 tot het gespreksonderwerp; 十分 zegt dat die tijd toereikend is, en ありますか vraagt beleefd of die tijd beschikbaar is. De volledige bedoeling is: “Hebben we genoeg tijd om daar te komen?”

6. はい、今出発すれば、間に合います。

   Ja, als we nu vertrekken, hebben we genoeg tijd.

   はい

   ja

   今

   nu

   出発すれば

   als we vertrekken

   間に合います

   we redden het op tijd

   Uitgebreide uitleg

   はい betekent hier “ja” en bevestigt de voorafgaande vraag of er genoeg tijd is. Het is een bevestigingswoord; het is niet hetzelfde als een inhoudelijk werkwoord. 今 betekent “nu”. Het is een tijdsbepaling en kan bijvoorbeeld ook in 今行きます (“Ik ga nu”) worden gebruikt. 出発すれば betekent hier “als we vertrekken”. De basisvorm is 出発する (“vertrekken”). De uitgang -ば maakt van deze vorm een voorwaardelijke bijzin: V-ば = “als iemand V doet”. Het Japans noemt hier geen persoon; “we” volgt in deze vaste vertaling en context uit de bedoelde situatie. De vorm 出発すれば bevat dus zowel het werkwoord als de voorwaarde, niet op zichzelf een expliciet onderwerp. 間に合います betekent hier “we redden het op tijd” of “we komen op tijd”. De basisvorm is 間に合う; 間に合います is de beleefde niet-verleden vorm. In combinatie met de voorwaarde krijgt die vorm hier een toekomstige betekenis: het resultaat zal op tijd zijn als de voorwaarde vervuld wordt. 間に合う wordt gebruikt wanneer iemand of iets een tijdslimiet, afspraak of aansluiting nog op tijd haalt. Een bruikbaar patroon is 時間に間に合う (“op tijd voor de tijd/het tijdstip zijn”); het zelfstandig naamwoord 時間 hoort niet bij de vaste vorm zelf. Samen vormen はい、今出発すれば、間に合います。 de structuur はい、今 V-ば、結果: “Ja, als we nu vertrekken, redden we het op tijd.” 今出発すれば noemt de voorwaarde en 間に合います het verwachte resultaat. De beleefde stijl blijft behouden in 間に合います.

7. 切符をすぐ出せるようにしておきます。

   Ik houd mijn ticket klaar.

   切符

   ticket

   すぐ

   meteen

   出せる

   kunnen tonen of tevoorschijn halen

   ようにしておきます

   ervoor zorgen dat iets klaar is

   Uitgebreide uitleg

   切符 betekent hier “ticket” of “kaartje”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 切符を markeert を het ticket als datgene waarop de handeling gericht is. Voorbeeld: 切符を見せます。 — “Ik laat mijn ticket zien.” すぐ betekent “meteen” of “direct”. Het bepaalt hier wanneer het ticket beschikbaar gemaakt kan worden. Voorbeeld: すぐ行きます。 — “Ik ga meteen.” 出せる is de potentiële vorm van 出す (“naar buiten brengen”, “tevoorschijn halen” of, afhankelijk van de situatie, “tonen/indienen”). In deze zin betekent het dat de spreker het ticket meteen kan pakken en tonen. De vorm 出せる drukt mogelijkheid of bekwaamheid uit; zij is niet simpelweg de verleden of beleefde vorm van 出す. Voorbeeld: ここで切符を出せます。 — “Ik kan hier mijn ticket tonen.” ようにしておきます bouwt voort op ようにする (“ervoor zorgen dat iets zo is”) en おく (“iets vooraf doen en die toestand behouden”). Na de potentiële vorm geeft 出せるようにしておきます dus aan dat de spreker vooraf maatregelen neemt zodat het tonen of tevoorschijn halen mogelijk is wanneer dat nodig is. In deze vorm is して de te-vorm van する, gevolgd door おきます, de beleefde niet-verleden vorm van おく; samen drukt しておく een vooraf getroffen voorbereiding uit. Voorbeeld: すぐ出発できるようにしておきます。 — “Ik zorg ervoor dat we meteen kunnen vertrekken.” Samen geeft 切符をすぐ出せるようにしておきます。 de betekenis: “Ik houd mijn ticket klaar, zodat ik het meteen kan tonen of tevoorschijn halen.” De spreker beschrijft daarmee een vooraf getroffen voorbereiding; ようにしておきます verbindt het gewenste resultaat (すぐ出せる, “het meteen kunnen tonen”) met die voorbereiding.

8. それをすぐ出せるようにしておいてください。乗る前に係員が確認するかもしれません。

   Houd het bij de hand; het personeel kan het controleren voordat we instappen.

   それを

   dat; het genoemde voorwerp

   すぐ

   meteen

   出せる

   kunnen tevoorschijn halen of tonen

   ようにしておいてください

   zorg dat het zo is; houd het zo klaar

   乗る

   instappen; meegaan

   前に

   voordat; vóór

   係員

   personeelslid; medewerker

   確認する

   controleren; nagaan

   かもしれません

   misschien; het is mogelijk dat

   Uitgebreide uitleg

   それを bevat het aanwijzende voornaamwoord それ met de objectmarkeerder を. In deze context verwijst het naar het voorwerp dat klaargehouden moet worden; de vorige zin noemt daarvoor het ticket. それ kan onder meer verwijzen naar iets dat bij de luisteraar of in de voorafgaande context staat; het betekent niet simpelweg altijd ‘iets dat noch bij de spreker noch bij de luisteraar is’. これ verwijst doorgaans naar iets bij de spreker, maar de keuze hangt van de context af. すぐ betekent hier dat het voorwerp onmiddellijk of zonder uitstel beschikbaar moet zijn. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of aantal. 出せる is hier de mogelijkheidvorm van 出す — ‘naar buiten brengen’, ‘tevoorschijn halen’ of ‘tonen’. De vorm betekent dus ‘kunnen tevoorschijn halen/tonen’. Vergelijk 出す ‘iets naar buiten brengen’ met 出る ‘naar buiten komen’: bij 出す brengt iemand iets naar buiten, terwijl bij 出る iets zelf naar buiten komt. De mogelijkheidvorm is niet voor elk werkwoord met dezelfde uitgang gevormd; bij dit werkwoord is 出せる de relevante vorm. ようにしておいてください werkt hier samen met 出せる in het patroon ‘zorg ervoor dat iets mogelijk is en houd die toestand vooraf klaar’. ようにする drukt het ervoor zorgen uit; ておく voegt voorbereiding vooraf toe, en ください maakt het verzoek beleefd. Samen vraagt de zin om het voorwerp zo klaar te houden dat het meteen getoond of tevoorschijn gehaald kan worden. Een herbruikbaar patroon is V in de passende mogelijkheidvorm + ようにしておいてください, bijvoorbeeld 読めるようにしておいてください — ‘zorg dat het leesbaar is / houd het zo dat het gelezen kan worden’. 乗る is de gewone, niet-verleden vorm van het werkwoord ‘instappen’, ‘opstappen’ of ‘meegaan met een voertuig’. Hier past ‘instappen’. Voor 前に staat het werkwoord in deze vorm: 乗る前に betekent ‘voordat we instappen’. Voorbeeld: 寝る前に歯を磨きます。 — ‘Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.’ 前に betekent ‘vóór’ of ‘voordat’. Na een zelfstandig naamwoord kan het een tijdspositie aangeven, zoals 出発の前に — ‘voor het vertrek’; na een werkwoord, zoals 乗る前に, betekent het ‘voordat de handeling plaatsvindt’. 係員 betekent ‘personeelslid’ of ‘medewerker’. In deze zin is dat de medewerker die het voorwerp mogelijk controleert. Het zelfstandig naamwoord krijgt hier geen zichtbare persoons- of getalsuitgang. 確認する betekent ‘controleren’ of ‘nagaan’. Het is een werkwoordelijke combinatie van 確認 ‘controle; bevestiging’ en する ‘doen’. Hier staat de gewone vorm vóór かもしれません, omdat de mogelijkheid op de hele handeling wordt toegepast. Voorbeeld: 係員が名前を確認します。 — ‘Een medewerker controleert de naam.’ かもしれません drukt mogelijkheid uit: ‘misschien’ of ‘het kan zijn dat’. Dit is de beleefde vorm van かもしれない. De voorafgaande vorm blijft hier 確認する; de spreker zegt dus niet dat de controle zeker zal plaatsvinden. De delen worden als volgt samengevoegd: それをすぐ出せるようにしておいてください vraagt om het in de context genoemde ticket zo klaar te houden dat het meteen tevoorschijn gehaald of getoond kan worden. 乗る前に plaatst de handeling vóór het instappen. 係員が確認するかもしれません zegt dat een personeelslid het mogelijk controleert. Als geheel betekent de uiting: ‘Houd het bij de hand; het personeel kan het controleren voordat we instappen.’