De hoofdingang in het station vinden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. すみません、正面入口へはどちらですか。

   Pardon, welke kant leidt naar de hoofdingang?

   すみません

   pardon; neem me niet kwalijk

   正面入口

   hoofdingang

   どちらですか

   welke kant is het?

   Uitgebreide uitleg

   すみません is een beleefde verontschuldiging en wordt ook gebruikt om iemands aandacht te vragen voordat je iets vraagt. Hier past de betekenis “pardon” bij het aanspreken van iemand. Een verwante beleefde vorm is ごめんなさい, maar すみません is hier geschikt als inleiding op een vraag. 正面入口 betekent hier “hoofdingang”. Het is een samenstelling van 正面 (“voorkant; front”) en 入口 (“ingang”). 入口 is een zelfstandig naamwoord; het tegenovergestelde is 出口 (“uitgang”). In een nieuw voorbeeld kan 建物の入口 “de ingang van het gebouw” betekenen. へ markeert de richting waarheen je gaat of waarheen iets leidt. In 正面入口へ geeft het dus de richting naar de hoofdingang aan. は maakt van die richtingsgroep het gespreksonderwerp; het is hier geen onderwerpmarkering in de betekenis van “de hoofdingang doet iets”, maar markeert waarover de vraag gaat. どちらですか is een beleefde vraag naar een keuze, plaats of richting: hier “welke kant is het?” of natuurlijker “welke kant leidt naar ...?”. どちら is een beleefdere vorm dan どっち en kan naar een keuze, plaats of richting vragen; het hoeft niet uitsluitend om precies twee mogelijkheden te gaan. Het patroon Aはどちらですか kan bijvoorbeeld betekenen: “Waar is A?” of, bij een route, “Welke kant is A op?” Samen verzacht すみません het aanspreken, noemt 正面入口へは de richting naar de hoofdingang als gespreksonderwerp, en vraagt どちらですか welke kant dat is. De volledige betekenis is daarom: “Pardon, welke kant leidt naar de hoofdingang?”

2. 黄色い案内に従って、中央ホールへ向かってください。

   Volg de gele borden naar de centrale hal.

   黄色い

   geel

   案内

   bewegwijzering

   従って

   volg

   中央

   centraal

   ホール

   hal

   向かってください

   ga alstublieft naar

   Uitgebreide uitleg

   黄色い betekent hier ‘geel’ en beschrijft 案内. Het is de attributieve vorm van het i-adjectief 黄色い: die vorm staat vóór een zelfstandig naamwoord, zoals in 黄色い案内 (‘gele bewegwijzering’). Een voorbeeld: 赤いドア = ‘een rode deur’. Het is de kleur van de bewegwijzering die gevolgd moet worden; de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat 案内 hier als borden of wegwijzers bedoeld is. 案内 betekent hier ‘bewegwijzering’ of ‘wegwijzer’. Het woord kan in andere contexten ook begeleiding of informatie betekenen, maar in deze zin gaat het om de borden die de route aangeven. 従って is de te-vorm van het werkwoord 従う, ‘volgen’ of ‘zich houden aan’. In 案内に従って betekent het ‘de bewegwijzering volgend’ of natuurlijker: ‘volg de bewegwijzering’. 従う gebruikt hierbij に voor datgene wat men volgt: 指示に従う = ‘instructies opvolgen’. De te-vorm verbindt dit deel met de daaropvolgende hoofdhandeling; het is hier dus niet op zichzelf de beleefde gebiedende wijs. 中央 betekent ‘centraal’ of ‘midden-’. In 中央ホール bepaalt het welk soort hal bedoeld is: ‘de centrale hal’. Als zelfstandig woord kan 中央 ook ‘het midden’ betekenen. ホール is een leenwoord in katakana en betekent hier ‘hal’. Samen met 中央 vormt het 中央ホール, ‘de centrale hal’. Het zelfstandig naamwoord staat na de beschrijving, zoals in 大きい駅 (‘een groot station’), al is 中央 hier een zelfstandig bepalend element en geen i-adjectief. 向かってください bevat de beleefde verzoeksvorm ～てください. Het werkwoord is 向かう, ‘zich naar iets toe bewegen’ of ‘in de richting van iets gaan’; 向かって is daarvan de te-vorm. ください maakt er een beleefd verzoek van: ‘gaat u alstublieft in de richting van …’. De richting wordt hier aangegeven door 中央ホールへ, waarbij へ de bestemming of bewegingsrichting markeert. Een voorbeeld: 駅へ向かってください = ‘Gaat u alstublieft naar het station.’ Samen betekent 黄色い案内に従って、中央ホールへ向かってください。: ‘Volg de gele borden naar de centrale hal.’ Eerst geeft 黄色い案内に従って aan welke bewegwijzering de hoorder moet volgen; daarna vraagt 中央ホールへ向かってください om zich in de richting van de centrale hal te begeven. De combinatie ～に従って、～てください is herbruikbaar voor een beleefd verzoek om een handeling uit te voeren volgens een aangegeven leidraad.

3. 改札口を出た後、エスカレーターに乗ればいいですか。

   Moet ik na de ticketpoort de roltrap nemen?

   改札口

   ticketpoort

   出た

   naar buiten ging; verliet

   後

   na; erna

   エスカレーター

   roltrap

   乗ればいいですか

   Moet ik … nemen?

   Uitgebreide uitleg

   改札口 betekent hier “ticketpoort” of “toegangspoort”. Het is een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 改札口はどこですか。= “Waar is de ticketpoort?” 出た is de verleden vorm van 出る, “naar buiten gaan” of “verlaten”. In 改札口を出る markeert を de doorgang of plaats waar je uit naar buiten gaat. Omdat 出た vóór 後 staat, betekent het hier “nadat [iemand] naar buiten is gegaan”. 出る is onovergankelijk; een nuttig contrast is 入る, “naar binnen gaan”. Het onderwerp van 出た wordt niet afzonderlijk genoemd. 後 betekent “na” of “erna”. Na een werkwoord in de verleden vorm vormt het de herbruikbare constructie [werkwoord in verleden vorm]後: 出た後 = “nadat [iemand] naar buiten is gegaan”. エスカレーター is het zelfstandig naamwoord “roltrap”. De に die erop volgt, markeert bij 乗る het vervoermiddel of de plaats waarop je stapt: エスカレーターに乗る = “de roltrap nemen” of “op de roltrap stappen”. 乗ればいいですか gebruikt de vorm 乗る → 乗れば + いいですか. 乗れば is de voorwaardelijke vorm van 乗る, “opstappen” of “nemen”; いい betekent hier dat de handeling geschikt of juist is. Samen vraagt de constructie of dit de juiste keuze is: “Moet ik … nemen?” of “Is het goed als ik … neem?” Het is geen eenvoudig bevel. Voorbeeld: ここで待てばいいですか。= “Moet ik hier wachten?” Samen betekent 改札口を出た後 “nadat je de ticketpoort uit bent gegaan”. Daarna vraagt エスカレーターに乗ればいいですか of de spreker de roltrap moet nemen. De volledige betekenis is: “Moet ik na de ticketpoort de roltrap nemen?”

4. それに乗って上へ行き、右に曲がってください。

   Neem die naar boven en ga dan rechtsaf.

   それに

   daarop / daarmee

   乗って

   neem het / rijd erop

   上へ

   naar boven

   行き

   ga en …

   右に

   naar rechts

   曲がってください

   sla alstublieft af

   Uitgebreide uitleg

   それに betekent hier “daarop” of “daarmee”. それ verwijst in deze uitwisseling naar het eerder genoemde vervoermiddel, de roltrap, en に markeert waarop iemand stapt of waarmee iemand meegaat. Het patroon それに乗る betekent dus “erop stappen/ermee gaan”. Voorbeeld: 電車に乗ります。 — “Ik neem de trein.” 乗って is de te-vorm van 乗る (“opstappen; meerijden; nemen” in de betekenis van vervoer). De te-vorm verbindt deze handeling met wat volgt: 乗って上へ行き geeft “neem die en ga naar boven”. De te-vorm kan ook een verzoek vormen wanneer hij met ください wordt gecombineerd, maar dat gebeurt hier niet bij 乗って. 上へ betekent “naar boven”. 上 is “boven” en へ geeft de richting aan. へ wordt uitgesproken als e, hoewel het met het teken へ wordt geschreven. Voorbeeld: 二階へ行きます。 — “Ik ga naar de tweede verdieping.” 行き is de verbindende vorm van 行く (“gaan”). In deze zin verbindt hij 上へ行く met de volgende handeling: “naar boven gaan en daarna rechts afslaan”. De vorm 行き is hier dus geen zelfstandig bevel; het beleefde verzoek staat aan het einde in 曲がってください. 右に betekent “naar rechts”. 右 is “rechts” en に markeert de richting waarin men afslaat. Met 曲がる vormt het patroon 右に曲がる: “naar rechts afslaan”. Voorbeeld: 次の角で左に曲がってください。 — “Sla bij de volgende hoek alstublieft links af.” 曲がってください is een beleefd verzoek. 曲がって is de te-vorm van 曲がる (“afslaan; een bocht maken”) en ください maakt daarvan “sla alstublieft af”. In 右に曲がってください geeft 右に aan welke kant op moet worden afgeslagen; ください hoort bij de hele verzoeksvorm, niet alleen bij 右に. Samen vormen de delen de route-instructie: neem de eerder genoemde roltrap, ga daarmee naar boven en sla vervolgens rechtsaf. De volgorde van de verbonden handelingen staat in 乗って上へ行き、右に曲がってください: eerst nemen, dan naar boven gaan, daarna rechts afslaan. De beleefde verzoeksvorm aan het einde maakt de instructie vriendelijk en beleefd.

5. 正面入口はここから遠いですか。

   Is de hoofdingang ver van hier?

   正面入口

   hoofdingang

   ここから

   vanaf hier

   遠いですか

   is het ver?

   Uitgebreide uitleg

   正面入口 betekent hier “hoofdingang”. Het is een samenstelling: 正面 verwijst naar de voorkant of hoofdzijde en 入口 betekent “ingang”. In het Japans worden zulke naamwoorden vaak direct naast elkaar geplaatst. Voorbeeld: 入口は右です。 — “De ingang is rechts.” ここから betekent “vanaf hier”. ここ is “hier” en から markeert het vertrekpunt of de oorsprong. Het kan ook bij tijd gebruikt worden, bijvoorbeeld ここから始めます。 — “Vanaf hier begin ik.” 遠いですか vraagt of iets ver is. 遠い is het bijvoeglijk naamwoord “ver”; de vorm 遠いです is een beleefde mededelende vorm en か maakt er een beleefde vraag van. De ontkenning gebruikt een andere vorm: 遠くないですか。 betekent “Is het niet ver?” Voorbeeld: 駅はここから遠いです。 — “Het station is ver van hier.” In de volledige zin maakt は van 正面入口 het gespreksonderwerp. Daarna geeft ここから het vertrekpunt aan, en 遠いですか vraagt naar de afstand vanaf dat punt. Samen betekent de uiting: “Is de hoofdingang ver van hier?”

6. そこから少し歩けば着きます。

   Vanaf daar is het maar een klein stukje lopen.

   そこから

   vanaf daar

   少し

   een beetje

   歩けば

   als je loopt

   着きます

   aankomen

   Uitgebreide uitleg

   そこから bestaat uit そこ (“daar”) en から (“vanaf/vanuit”). から markeert hier het vertrekpunt: vanaf die plaats. Het Japanse aanwijzende woord noemt de plaats wel als “daar”, maar de zin specificeert niet wie of wat daar precies bedoeld wordt. 少し is een bijwoord en verzacht de hoeveelheid: “een beetje” of “een klein stukje”. Het bepaalt hier de mate van 歩く (“lopen”), niet de aankomst zelf. 歩けば is de voorwaardelijke vorm van 歩く (“lopen”): 歩く → 歩けば, letterlijk “als/wanneer [men] loopt”. De uitgang -ば maakt een voorwaarde of een praktisch gevolg zichtbaar. In deze zin wordt geen specifieke loper genoemd; het onderwerp blijft uit de context afleidbaar en hoeft niet in het Japans te worden uitgesproken. 着きます is de beleefde niet-verleden vorm van 着く (“aankomen”, “ergens komen”). De vorm ます maakt de formulering beleefd; hij zegt op zichzelf niet dat de aankomst nu al heeft plaatsgevonden. Samen met 歩けば geeft hij het gevolg weer: na een klein stukje lopen kom je er. De volgorde is: vertrekpunt (そこから) + afstand/hoeveelheid (少し) + voorwaarde (歩けば) + gevolg (着きます). Daarom betekent de hele uiting natuurlijk: “Vanaf daar is het maar een klein stukje lopen.” De Japanse formulering presenteert dit als: “Als je vanaf daar een beetje loopt, kom je er.”

7. この駅は少し分かりにくいです。

   Dit station is een beetje verwarrend.

   この

   dit/deze

   駅

   station

   少し

   een beetje

   分かりにくい

   verwarrend; moeilijk te begrijpen

   です

   beleefde afsluiting van de zin

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst naar iets dat als dichtbij de spreker wordt aangewezen. Het staat vóór een zelfstandig naamwoord: この駅 betekent dus “dit station”. Het verandert niet op basis van het geslacht of meervoud van het zelfstandig naamwoord. 駅 betekent “station”. In deze zin wordt この駅 met は als onderwerp van gesprek, of thema, gemarkeerd: “wat dit station betreft”. は staat in de brontekst direct na 駅, ook al is het niet als aparte woord-entry geselecteerd. 少し betekent hier “een beetje” en geeft een kleine mate aan. Voorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht alstublieft even.” 分かりにくい betekent hier “moeilijk te begrijpen” en daardoor, voor een station, “verwarrend”. Het is opgebouwd uit 分かる (“begrijpen; duidelijk zijn”), waarvan 分かり de vorm is die vóór にくい staat, plus にくい (“moeilijk om ... te doen”). De herbruikbare constructie is werkwoordsvorm vóór にくい: 読みにくい betekent bijvoorbeeld “moeilijk te lezen”. 分かりにくい is een i-adjectief in de niet-verleden vorm; de slot-い hoort bij het volledige woord, niet bij 駅. です sluit de zin beleefd af. Na een i-adjectief markeert het hier vooral beleefdheid; het is niet nodig om de betekenis van het adjectief als een afzonderlijk Nederlands werkwoord “zijn” te analyseren. De delen worden in hun oorspronkelijke volgorde gecombineerd: この駅は (“dit station, wat betreft”) + 少し (“een beetje”) + 分かりにくい (“moeilijk te begrijpen; verwarrend”) + です (beleefde afsluiting). De volledige betekenis is: “Dit station is een beetje verwarrend.”

8. 上の階では、案内表示がもっと分かりやすいです。

   Boven zijn de borden gemakkelijker te volgen.

   上

   boven; hoger gelegen

   階

   verdieping

   では

   op/in … als kader van de mededeling

   案内表示

   bewegwijzering; wegwijzerbord

   もっと

   meer; nog meer

   分かりやすい

   gemakkelijk te begrijpen/volgen

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   上 staat hier in 上の階 en verwijst naar iets dat hoger ligt: 上の階 betekent “de bovenliggende verdieping” of “de verdieping erboven”. Het betekent hier niet noodzakelijk “de bovenste verdieping”; daarvoor zou de context moeten aangeven dat er geen hogere verdieping is. Als zelfstandig gebruikt woord kan 上 ook “bovenkant” of “boven” betekenen. 階 betekent “verdieping” en wordt gebruikt voor niveaus in een gebouw. Bijvoorbeeld: 二階 = “de tweede verdieping”. In 上の階 bepaalt 上 welke verdieping wordt bedoeld. では bestaat hier uit で en は. で markeert de plaats waar de beschreven toestand geldt, en は presenteert die plaats als kader of contrast. 上の階では betekent dus “op de bovenliggende verdieping” als kader van de volgende mededeling. 案内表示 betekent “bewegwijzering” of “wegwijzers”. Het is een zelfstandig naamwoord voor zichtbare aanduidingen die helpen om een route of bestemming te volgen. Het aantal wordt in deze vorm niet expliciet aangegeven. Voorbeeld: 案内表示を見る = “naar de bewegwijzering kijken”. もっと betekent “meer” of “nog meer”. Voor een beschrijvend woord versterkt het een vergelijking: もっと大きい betekent “groter” of “nog groter”. In deze zin maakt het duidelijk dat de bewegwijzering gemakkelijker te begrijpen of te volgen is dan op het relevante vergelijkingspunt. 分かりやすい betekent hier “gemakkelijk te begrijpen” en bij bewegwijzering natuurlijk “gemakkelijk te volgen”. 分かる betekent “begrijpen” of “snappen”; 分かりやすい gebruikt de vorm 分かり met やすい om uit te drukken dat iets gemakkelijk te begrijpen is. Het tegengestelde patroon is 分かりにくい, “moeilijk te begrijpen”. In de vorige zin staat dat patroon bij een andere beschrijving: この駅は少し分かりにくいです = “Dit station is een beetje verwarrend.” です is hier de beleefde afsluiting na het i-adjectief 分かりやすい. Het maakt de mededeling beleefd en verandert het adjectief niet in een zelfstandig naamwoord. Samen vormt 上の階では het plaatskader “op de bovenliggende verdieping”. 案内表示が markeert de bewegwijzering als datgene waarover iets wordt gezegd, en もっと分かりやすいです betekent “is gemakkelijker te begrijpen/volgen”. De hele zin betekent: “Op de bovenliggende verdieping zijn de borden gemakkelijker te volgen.”