Een verloren reiskaart melden en blokkeren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 電車で交通カードをなくしたと思います。

   Ik denk dat ik mijn reiskaart in de trein ben kwijtgeraakt.

   電車

   trein

   交通カード

   reiskaart

   なくした

   kwijtgeraakt

   と思います

   ik denk dat ...

   Uitgebreide uitleg

   電車 betekent hier ‘trein’. Het zelfstandig naamwoord kan in andere zinnen met verschillende partikels worden gecombineerd. In 電車で geeft で de plaats of het vervoermiddel aan: de handeling van kwijtraken wordt hier met de trein als context verbonden. Een vergelijkbaar patroon is 電車で行きます: ‘Ik ga met de trein.’ 交通カード betekent ‘reiskaart’ of ‘vervoerkaart’. Het is een zelfstandig naamwoord; 交通 verwijst naar vervoer/verkeer en カード naar een kaart. In 交通カードを is を de partikel voor het directe object: de kaart is datgene wat kwijtgeraakt is. なくした is de verleden vorm van なくす, ‘kwijtraken’ of ‘ergens laten liggen’. なくす is een overgankelijk werkwoord: de spreker raakt iets kwijt, daarom staat 交通カード met を. De vorm なくした beschrijft het kwijtraken als een voltooide gebeurtenis. Voorbeeld: 鍵をなくしました。— ‘Ik ben mijn sleutel kwijtgeraakt.’ と思います betekent hier ‘ik denk dat ...’. De vorm と思います volgt op de inhoud waarover de spreker een inschatting geeft. In deze zin staat die inhoud als なくした: ‘[ik] ben het kwijtgeraakt, denk ik’. De beleefde vorm ます maakt de uitdrukking beleefd; de gedachte zelf wordt niet als volledige zekerheid gepresenteerd. Voorbeeld: 明日は雨だと思います。— ‘Ik denk dat het morgen regent.’ De zin wordt als geheel opgebouwd uit 電車で (‘in/met de trein’), 交通カードを (‘de reiskaart’ als object), なくした (‘kwijtgeraakt’) en と思います (‘ik denk dat ...’). Samen betekent 電車で交通カードをなくしたと思います: ‘Ik denk dat ik mijn reiskaart in de trein ben kwijtgeraakt.’

2. 忘れ物センターに行ったほうがいいです。

   Je moet naar het loket voor gevonden voorwerpen gaan.

   忘れ物センター

   balie voor gevonden voorwerpen

   に

   naar

   行った … ほうがいいです

   je kunt beter gaan

   Uitgebreide uitleg

   忘れ物センター betekent hier het loket of centrum voor gevonden voorwerpen. 忘れ物 is een zelfstandig naamwoord voor een achtergelaten of verloren voorwerp; センター betekent centrum. Samen vormen ze een concrete plaatsaanduiding. に markeert hier de bestemming van de beweging: de plaats waar iemand naartoe gaat. In combinatie met 行く betekent het dus ‘naar … gaan’. Dit partikel kan in andere zinnen ook andere relaties markeren, maar hier gaat het om de bestemming. 行った is de verleden vorm van 行く (‘gaan’). In de vaste constructie V-たほうがいいです krijgt die vorm echter niet noodzakelijk een verledenbetekenis. De constructie geeft hier een aanbeveling: ‘je kunt beter …’ of ‘het is beter om …’. Het onderwerp is in het Japans niet uitgedrukt; de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het advies aan ‘je’ gericht is. ほうがいいです is het beleefde deel van die aanbevelingsconstructie. Vergelijk voor een andere keuze 行かないほうがいいです: ‘je kunt beter niet gaan’. Bij een positief advies staat de werkwoordsvorm op -た, zoals in 行ったほうがいいです; bij een negatief advies staat -ない vóór ほうがいいです. De hele zin bouwt daarom op als 忘れ物センターに (‘naar het loket voor gevonden voorwerpen’) + 行ったほうがいいです (‘je kunt beter gaan’). De volledige betekenis is: ‘Je moet naar het loket voor gevonden voorwerpen gaan.’

3. 職員はそのカードを使えないようにできますか。

   Kunnen de medewerkers voorkomen dat de kaart wordt gebruikt?

   職員

   medewerker

   その

   die/dat

   カード

   kaart

   使えない

   niet kunnen gebruiken

   ようにできますか

   kunt u ervoor zorgen dat ...?

   Uitgebreide uitleg

   職員 betekent hier “medewerkers” of “personeelsleden”. Het is een zelfstandig naamwoord voor personeel dat een dienst of instelling bedient. Een enkelvoudige vertaling als “medewerker” kan in het Nederlands passend zijn, maar het Japans markeert hier op zichzelf geen enkelvoud of meervoud. その betekent “die/dat” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. In deze zin verwijst そのカード volgens de vaste vertaling naar de kaart die al in de situatie bekend is. その zelf draagt geen getalsmarkering. カード is het leenwoord voor “kaart”. Het is hier het voorwerp van de handeling: de medewerkers zorgen ervoor dat deze kaart niet gebruikt kan worden. 使えない komt van 使う (“gebruiken”). De vorm 使える betekent “kunnen gebruiken”; de negatieve vorm 使えない betekent hier “niet kunnen gebruiken”. Dit is dus niet simpelweg een ontkenning van het feitelijke gebruik, maar beschrijft dat gebruik onmogelijk wordt gemaakt of niet mogelijk is. Voorbeeld: このカードは使えない。 — “Deze kaart kan niet worden gebruikt.” ようにできますか vormt met de voorafgaande vorm een vraag naar het kunnen bewerkstelligen van een toestand. Het patroon V-ないようにする betekent “ervoor zorgen dat men V niet kan/doet”; V-ないようにできますか vraagt beleefd of dat mogelijk is. Hier is 使えないようにできますか: “kunt u ervoor zorgen dat de kaart niet gebruikt kan worden?” できますか is de vraagvorm van できる (“kunnen” of “mogelijk zijn”); het maakt de vraag naar de mogelijkheid om die toestand te realiseren. Samen vormen そのカードを使えないようにできますか en 職員は de betekenis: “Kunnen de medewerkers ervoor zorgen dat die kaart niet gebruikt kan worden?” Het partikel は markeert 職員 als onderwerp van bespreking, terwijl を de kaart als object van de relevante handeling markeert. De zin vraagt dus of de medewerkers de kaart kunnen blokkeren of anderszins onbruikbaar kunnen maken, zonder een specifieke technische methode vast te leggen.

4. 職員は、あなたがカードを止めるための用紙に記入するのを手伝ってくれます。

   Ze kunnen je helpen een formulier in te vullen om de kaart te blokkeren.

   職員

   medewerker

   あなた

   jij

   カード

   kaart

   止める

   stoppen; blokkeren

   ための

   om ... te; voor het doel van

   用紙

   formulier

   記入する

   invullen

   手伝ってくれます

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   職員 betekent hier ‘medewerkers/personeel’. Het woord staat vooraan als onderwerp van de mededeling; は maakt het tot gespreksonderwerp. Een bruikbaar contrast is 職員 voor personeel tegenover bijvoorbeeld 客 voor een klant. あなた is het Japanse persoonlijke voornaamwoord voor ‘jij/je’. In deze zin is het de persoon die de handeling in de bijzin uitvoert. Japanse voornaamwoorden veranderen hier niet naar grammaticaal geslacht of getal. In formele situaties wordt de naam of functie van de aangesprokene vaak weggelaten of gebruikt in plaats van あなた, maar de vaste zin gebruikt wel expliciet あなた. カード is het leenwoord voor ‘kaart’. Het staat met を als lijdend voorwerp van 止める: het is de kaart die wordt geblokkeerd. 止める is de woordenboekvorm en betekent hier ‘stoppen’ of, bij een kaart, ‘blokkeren’. Het is een overgankelijk werkwoord: de handelende persoon stopt iets. Bijvoorbeeld: 機械を止める — ‘de machine stoppen’. De vorm 止まる is een ander werkwoord: dat betekent dat iets zelf stopt of stilstaat. ための geeft doel of bestemd gebruik aan: XためのY betekent ‘Y om X te doen’ of ‘Y voor het doel X’. Hier vormt あなたがカードを止めるための samen een bepaling bij 用紙: het formulier is bedoeld voor het blokkeren van de kaart door de aangesprokene. ために kan ook voor een doel vóór een werkwoordelijke handeling staan; vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt deze zin ための. 用紙 betekent ‘formulier’ of letterlijk een blad/document bedoeld om iets op te schrijven. Het wordt met に verbonden aan 記入する, dus de handeling van invullen wordt op/in dat formulier gericht. Bijvoorbeeld: 申込用紙に記入する — ‘een aanvraagformulier invullen’. 記入する betekent ‘invullen’ door de nodige informatie op een formulier of document te schrijven. 記入 is het zelfstandige naamwoord ‘het invullen’ en する maakt er een werkwoord van. In deze zin staat de woordenboekvorm in de bijzin あなたが用紙に記入する; あなたが markeert daar degene die invult. Bijvoorbeeld: 名前を記入する — ‘de naam invullen’. 手伝ってくれます bestaat uit de て-vorm 手伝って van 手伝う (‘helpen’) plus くれます, de beleefde niet-verleden vorm van くれる. De constructie Vてくれる betekent dat iemand iets voor de spreker of diens kant doet. Hier helpt het personeel dus met de handeling dat de aangesprokene het formulier invult. De vorm is beleefd en staat in de niet-verleden tijd; afhankelijk van de situatie kan die een aangeboden of verwachte hulp uitdrukken. De hele structuur is: 職員は (‘wat de medewerkers betreft’) + あなたがカードを止めるための用紙に記入するのを (‘dat je het formulier om de kaart te blokkeren invult’) + 手伝ってくれます (‘zullen/kunnen je helpen’). Samen betekent de zin: ‘De medewerkers kunnen je helpen een formulier in te vullen om de kaart te blokkeren.’

5. 私はアカウント情報を持っています。

   Ik heb mijn accountgegevens bij me.

   私は

   ik; wat mij betreft

   アカウント

   account

   情報

   informatie

   持っています

   bij me hebben

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en de topicmarkeerder は. In deze zin wordt de spreker als onderwerp van gesprek neergezet: “wat mij betreft / ik”. は is dus niet zelf het woord “ik”; het markeert de rol van 私 in de zin. Voor een ander onderwerp kun je hetzelfde patroon gebruiken, bijvoorbeeld 彼は本を持っています — “Hij heeft een boek bij zich.” アカウント is een zelfstandig naamwoord voor “account”. Het is een leenwoord en blijft hier onveranderd; Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen in deze vorm geen meervoudsuitgang. Het staat direct vóór 情報 en beperkt zo welk soort informatie bedoeld wordt. 情報 betekent “informatie” of “gegevens”. Samen met アカウント vormt het アカウント情報: “accountgegevens”. In het Nederlands klinkt “mijn accountgegevens” natuurlijk in deze context, maar het Japanse 私 drukt hier letterlijk de spreker uit; een afzonderlijk bezittelijk woord voor “mijn” staat niet in de zin. 持っています is de beleefde vorm die hier betekent “hebben / bij zich hebben”. De basisvorm is 持つ (“hebben, vasthouden, meenemen”); 持っています bestaat uit de te-vorm 持って plus います. Bij bezit of iets bij zich hebben beschrijft deze vorm een bestaande toestand, niet noodzakelijk een handeling die nu gaande is. De beleefde vorm eindigt op ます; een informelere vorm is 持っている. De onderdelen worden van links naar rechts gecombineerd als 私は + アカウント情報を + 持っています: “Wat mij betreft: accountgegevens heb ik bij me.” を markeert アカウント情報 als datgene wat de spreker heeft. In natuurlijk Nederlands wordt dat: “Ik heb mijn accountgegevens bij me.”

6. その情報は職員の役に立ちます。

   Die informatie zal het personeel helpen.

   その

   die/dat

   情報

   informatie

   職員

   personeel

   役に立ちます

   van nut zijn; helpen

   Uitgebreide uitleg

   その staat vóór 情報 en verwijst hier naar identificeerbare informatie: “die informatie”. Deze vorm werkt als aanwijzend woord vóór een zelfstandig naamwoord. Als zelfstandig gebruikt bestaat ook それ (“dat”); in deze zin is juist de attributieve vorm nodig. 情報 betekent “informatie”. Het is een zelfstandig naamwoord; de combinatie その情報 betekent dus “die informatie”. Het woord kan ook in andere combinaties voorkomen, bijvoorbeeld 情報を確認します — “Ik controleer de informatie.” 職員 betekent hier “het personeel” of “de personeelsleden”. Het is een zelfstandig naamwoord voor personeel dat bij een organisatie of instelling werkt. In 職員の役に立つ markeert の de persoon of groep voor wie iets nuttig is: letterlijk een constructie als “nuttig zijn voor het personeel”. 役に立ちます is de beleefde niet-verleden vorm van 役に立つ, een vaste uitdrukking met de betekenis “nuttig zijn” of “helpen”. 立ちます is hier dus niet simpelweg de losse betekenis “staan”; samen met 役に vormt het de uitdrukking 役に立つ. De beleefde vorm wordt gebruikt in een mededeling. De niet-verleden vorm kan, zoals in de vaste vertaling, naar een toekomstige situatie verwijzen: “zal helpen”. De onderdelen worden verbonden als その情報は (“wat die informatie betreft”), 職員の役に立ちます (“zal het personeel helpen / zal nuttig zijn voor het personeel”). Samen betekent その情報は職員の役に立ちます。: “Die informatie zal het personeel helpen.”

7. では、新しいカードを作ったほうがいいか聞きます。

   Dan vraag ik of ik een nieuwe kaart moet aanvragen.

   では

   dan

   新しい

   nieuw

   カード

   kaart

   作った

   gemaakt

   ほうがいい

   beter om … te

   か聞きます

   vragen of …

   Uitgebreide uitleg

   では staat vooraan en markeert hier een overgang: “dan” of “in dat geval”. Het is geen deel van het zelfstandig naamwoord of van de vraagconstructie die volgt. 新しい betekent hier “nieuw”. Dit is de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord en staat vóór カード om de kaart te beschrijven. Een bruikbaar contrast is 古いカード — “een oude kaart”. カード betekent “kaart”. Het is een zelfstandig naamwoord dat met を als object van de handeling wordt gemarkeerd: カードを作る betekent letterlijk “een kaart maken”. In de vaste Nederlandse vertaling wordt die handeling hier weergegeven als “een kaart aanvragen”. 作った komt van 作る (“maken”). De vorm 作った is de verleden vorm. In de constructie 作ったほうがいい is die vorm echter onderdeel van het adviespatroon werkwoord in de た-vorm + ほうがいい, met de betekenis “het is beter om … te” of “je kunt beter …”. De verleden vorm betekent hier dus niet dat het maken al heeft plaatsgevonden. Het onderwerp staat in deze zin niet expliciet; volgens de vaste vertaling is dat hier “ik”. ほうがいい betekent in dit patroon “beter om … te”. Het drukt uit dat de genoemde handeling de voorkeur heeft boven haar niet uitvoeren. Bijvoorbeeld: 早く行ったほうがいい。 — “Je kunt beter vroeg gaan.” か聞きます sluit de ingesloten ja-neevraag af. か markeert de vraaginhoud, en 聞きます komt van 聞く (“vragen” of “luisteren”); met een vraaginhoud ervoor betekent het hier “vragen of …”. Samen vormt dit het patroon …か聞きます — “vragen of …”. Samengevoegd: では geeft de overgang “dan” aan. 新しいカードを is “een nieuwe kaart” als object, 作ったほうがいい betekent “beter om te maken” en wordt in de vaste vertaling weergegeven als “moet aanvragen”, en か聞きます maakt daarvan “vragen of ik dat moet doen”. De hele zin betekent: “Dan vraag ik of ik een nieuwe kaart moet aanvragen.”

8. まず聞いてください。誰かがそのカードを届けたかもしれません。

   Vraag het eerst, want misschien heeft iemand de kaart ingeleverd.

   まず

   eerst

   聞いてください

   vraag het alstublieft

   誰か

   iemand

   その

   die/dat

   カード

   kaart

   届けた

   heeft ingeleverd

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   まず betekent hier “eerst” en geeft de volgorde aan. Het staat vooraan en kan ook in andere verzoeken de eerste stap markeren, bijvoorbeeld: まず見てください。 — “Kijkt u eerst.” 聞いてください is een beleefd verzoek: “vraag het alstublieft”. Het werkwoord is 聞く; in deze context betekent dat “vragen”, niet “horen”. De vorm 〜てください bestaat uit de te-vorm van het werkwoord plus ください en wordt gebruikt om iemand beleefd te verzoeken iets te doen. 聞いてください zegt dus letterlijk dat de aangesprokene moet vragen. De vorige zin gebruikt hetzelfde werkwoord in 聞きます (“ik vraag”); dat is een andere vorm van 聞く. 誰か betekent “iemand”, zonder een specifieke persoon te identificeren. Het is een onbepaald voornaamwoord. In de volledige zin staat er が achter: 誰かが markeert degene die de handeling uitvoert. Een bruikbaar contrast is 誰も in een ontkennende zin, bijvoorbeeld: 誰も来ません。 — “Niemand komt.” その betekent hier “die/dat” bij een zelfstandig naamwoord. Het staat vóór カード en verwijst naar een kaart die in de context als herkenbaar wordt behandeld; de vorm zelf geeft niet aan wie de kaart bezit. Japanse aanwijzende vormen worden vaak onderscheiden als この (“deze”), その (“die/dat”) en あの (“die/dat daar”). カード betekent “kaart”. Dit is een zelfstandig naamwoord dat uit een andere taal is overgenomen en in het Japans in katakana wordt geschreven. In そのカード vormt het samen met het aanwijzende woord de woordgroep “die kaart”. 届けた betekent hier “heeft afgeleverd” of, passend bij de vaste vertaling, “heeft ingeleverd”. De basisvorm is 届ける, “afleveren, bezorgen of indienen”. 届けた is de verleden vorm en stelt de aflevering als een voltooide gebeurtenis voor. Het is een ander werkwoord dan het intransitieve 届く, “aankomen” of “terechtkomen”: 誰かがカードを届けた — “Iemand heeft de kaart afgeleverd”; カードが届いた — “De kaart is aangekomen.” In de bron staat カードを; を markeert de kaart als het directe object van 届ける. かもしれません drukt onzekerheid uit: “misschien” of “zou kunnen”. In 届けたかもしれません geldt die onzekerheid voor de voltooide aflevering: misschien heeft iemand de kaart afgeleverd. De beleefde vorm correspondeert met de meer neutrale vorm かもしれない. Het feit dat 届けた in de verleden vorm staat, maakt de gebeurtenis voltooid; かもしれません maakt haar niet zeker. Samen vormen de delen: まず (“eerst”) + 聞いてください (“vraag het alstublieft”). Daarna geeft 誰かが de mogelijke uitvoerder aan, そのカードを het voorwerp, en 届けたかもしれません de onzekere mogelijkheid dat die persoon de kaart heeft afgeleverd of ingeleverd. De volledige betekenis is daarom: “Vraag het eerst alstublieft. Misschien heeft iemand de kaart ingeleverd.”