De weg naar de vergaderruimte vinden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 会議室がどこにあるか教えていただけますか。

   Kunt u me vertellen waar de vergaderruimte is?

   会議室

   vergaderruimte

   どこに

   waar

   ある

   zich bevinden; er zijn

   教えていただけますか

   Kunt u het mij vertellen?

   Uitgebreide uitleg

   会議室 betekent hier “vergaderruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan als onderwerp met が worden gemarkeerd. Voorbeeld: 会議室があります。 — “Er is een vergaderruimte.” どこに betekent “waar”. どこ is het vraagwoord voor een plaats; に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. In een ingebedde vraag staat het vraagwoord dus binnen de grotere zin: 駅がどこにあるか — “waar het station is”. ある is de vorm voor “zich bevinden” of “er zijn” bij zaken en andere niet-levende entiteiten. De basisvorm is ある; de beleefde vorm is あります. Voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt: 人がいます。 — “Er zijn mensen.” 教えていただけますか is een beleefde vraag met de betekenis “Kunt u het mij vertellen?”. 教える betekent “vertellen” of “leren”; in deze zin gaat het om iemand informatie geven. いただけますか maakt van いただく een beleefde vraag naar de mogelijkheid of bereidheid om iets voor de spreker te doen. Het onderwerp “u” en het object “mij” hoeven in het Japans niet apart te worden uitgesproken, omdat ze uit de situatie blijken. Samen vormt 会議室がどこにあるか een ingebedde vraag: letterlijk “waar de vergaderruimte zich bevindt”. Het slot 教えていただけますか vraagt beleefd of de aangesprokene die informatie kan geven. De volledige betekenis is daarom: “Kunt u me vertellen waar de vergaderruimte is?”

2. ロビーを通り過ぎてください。エレベーターの近くです。

   Ga voorbij de lobby. Het is bij de liften.

   ロビー

   lobby

   通り過ぎてください

   ga voorbij

   エレベーター

   lift

   近くです

   is in de buurt

   Uitgebreide uitleg

   ロビー betekent hier “lobby”. Het is een zelfstandig naamwoord. In ロビーを通り過ぎる markeert を de lobby als het traject of de plaats die je voorbijgaat. 通り過ぎてください betekent “ga voorbij” of “loop langs”. De basisvorm is 通り過ぎる (“voorbijgaan”). 通り過ぎて is de て-vorm; samen met ください vormt die een beleefd verzoek: Vてください betekent “doe V alstublieft”. Voorbeeld: ここで待ってください。 betekent “Wacht hier alstublieft.” エレベーター betekent “lift”. Dit zelfstandig naamwoord kan zonder verandering naar één of meer liften verwijzen; het Japans markeert het getal hier niet verplicht. De vaste vertaling kiest daarom voor “de liften”, maar de Japanse vorm blijft gelijk. 近くです betekent “is in de buurt”. 近く is hier het zelfstandig gebruikte woord voor “de buurt” of “de nabijheid”, en niet de vorm 近い zelf. In エレベーターの近く verbindt の de twee naamwoordelijke delen: “de nabijheid van de lift(en)”. です maakt de mededeling beleefd. Voorbeeld: 駅の近くです。 betekent “Het is bij het station.” Samen vormt ロビーを通り過ぎてください een beleefd verzoek om voorbij de lobby te gaan. エレベーターの近くです zegt vervolgens dat iets bij de lift(en) is. Het onderwerp van de tweede zin is niet uitgeschreven; in de gegeven context verwijst het naar de vergaderruimte waarnaar gevraagd werd. De volledige betekenis is daarom: “Ga voorbij de lobby. Het is bij de liften.”

3. ここからエレベーターに乗ればいいですか。

   Moet ik vanaf hier de lift nemen?

   ここから

   vanaf hier

   エレベーター

   lift

   乗ればいいですか

   moet ik nemen?

   Uitgebreide uitleg

   ここから betekent hier “vanaf hier”. ここ is een aanwijzend woord voor de plaats bij de spreker, en から markeert het vertrekpunt: “vanaf …” of “van …”. Bijvoorbeeld: ここから駅まで歩きます。 — “Vanaf hier loop ik naar het station.” エレベーター betekent “lift”. Dit is een zelfstandig naamwoord; het verwijst hier, in overeenstemming met de vertaling en context, naar de lift die men moet nemen om verder te gaan. 乗ればいいですか komt van 乗る, “instappen” of “nemen” bij bijvoorbeeld een voertuig of lift. Bij dit werkwoord hoort voor het vervoermiddel doorgaans het partikel に, zoals in 電車に乗る — “de trein nemen” — en エレベーターに乗る — “de lift nemen”. De vorm 乗れば is de voorwaardelijke vorm van 乗る: letterlijk ongeveer “als ik instap/neem”. In de constructie 〜ばいいですか vraagt de spreker of dat de juiste of gewenste handeling is; in natuurlijk Nederlands vaak “moet ik …?” of “is het goed als ik …?”. ですか maakt er een beleefde vraag van. Het onderwerp “ik” staat in het Japans niet als afzonderlijk woord in deze zin, maar wordt door de vaste vertaling ondersteund. Samen betekent ここから + エレベーターに + 乗ればいいですか: “Moet ik vanaf hier de lift nemen?” De vraag gaat dus over de passende volgende handeling vanaf deze plaats. De voorafgaande en volgende context passen bij die lezing: de lift is in de buurt en daarna gaat men ermee naar een hogere verdieping.

4. エレベーターで一つ上の階へ行ってください。

   Neem de lift één verdieping omhoog.

   エレベーターで

   met de lift

   一つ上の

   één hoger

   階

   verdieping

   行ってください

   ga alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   エレベーターで betekent hier dat de lift het vervoermiddel is. で markeert in dit gebruik het middel waarmee je ergens naartoe gaat; het is dus niet alleen een plaatsmarkeerder. Het leenwoord エレベーター betekent “lift”. Een herbruikbaar patroon is 乗り物で行く: ergens met een vervoermiddel naartoe gaan. 一つ上の beschrijft wat één niveau hoger ligt. In combinatie met 階 vormt het de nuttige uitdrukking 一つ上の階, “de verdieping één hoger”. 上 betekent “boven” of “hoger”; の verbindt deze beschrijving met het volgende zelfstandig naamwoord. Hier maakt de daaropvolgende 階 duidelijk dat het om één verdieping hoger gaat. 階 betekent hier “verdieping”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook in verdieping-aanduidingen voorkomen, bijvoorbeeld 二階 voor “de tweede verdieping”. De uitspraak van 階 kan in zulke combinaties variëren, dus de volledige uitdrukking is vaak het veiligst om als geheel te leren. 行ってください is een beleefd verzoek: “ga alstublieft”. Het werkwoord is 行く (“gaan”). De vorm 行って is de te-vorm van 行く; bij dit werkwoord is dat specifiek 行って, niet 行いて. ください volgt op de te-vorm om een beleefd verzoek te vormen, zoals in 見てください — “kijk alstublieft”. In de volledige zin markeert で de lift als vervoermiddel. 一つ上の階へ geeft de bestemming aan: naar de verdieping één hoger; へ benadrukt de richting naar die bestemming. Daarna vraagt 行ってください de aangesprokene beleefd om daarheen te gaan. Samen betekent de uiting dus: “Neem de lift één verdieping omhoog.”

5. それから左に曲がって廊下に入ってください。

   Ga dan links de gang in.

   それから

   daarna

   左に

   naar links

   曲がって

   afslaan

   廊下

   gang

   入ってください

   ga alstublieft naar binnen

   Uitgebreide uitleg

   それから betekent hier daarna of vervolgens. Het verbindt deze instructie met wat eraan voorafgaat en geeft de volgorde aan. Een bruikbaar patroon is それから、... voor “daarna/vervolgens ...”. 左に betekent naar links. 左 is het zelfstandig naamwoord voor “linkerkant/links”; に markeert hier de richting waarin de beweging of handeling wordt uitgevoerd. Vergelijk 右に voor “naar rechts”. 曲がって komt van het werkwoord 曲がる (“afslaan”, “een bocht maken”) en is de te-vorm. Hier verbindt die vorm het afslaan met de volgende instructie: eerst links afslaan en daarna de gang binnengaan. De te-vorm kan ook een verzoek in een reeks handelingen verbinden, bijvoorbeeld まっすぐ歩いて、右に曲がってください。 — “Loop rechtdoor en sla rechtsaf, alstublieft.” 廊下 betekent gang of corridor. Het is het doel waar de spreker de aangesprokene naartoe laat gaan. In deze zin staat het zonder een extra bepaler zoals “deze” of “een”; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om de gang gaat die men moet binnengaan. 入ってください bestaat uit 入って, de te-vorm van 入る (“binnengaan”), plus ください (“alstublieft”, in een verzoek). Samen vormt dit een beleefd verzoek: “ga naar binnen” of “gaat u naar binnen, alstublieft”. Het werkwoord 入る wordt in de te-vorm 入って; het is dus niet 入て. Een ander voorbeeld is 部屋に入ってください。 — “Ga de kamer binnen, alstublieft.” Samen ontstaat de instructie: それから geeft de volgorde aan, 左に曲がって betekent “sla linksaf”, en 廊下に入ってください betekent “ga de gang binnen, alstublieft”. De volledige betekenis is dus: “Ga dan links de gang in.”

6. 私が使える地図はありますか。

   Is er een kaart die ik kan gebruiken?

   私が

   ik

   使える

   kan gebruiken

   地図

   kaart

   ありますか

   is er?

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier ‘ik’ als degene die de handeling kan uitvoeren. 私 is de eerste-persoonsaanduiding; が markeert hier het onderwerp binnen de bijzin die volgt. In 私が使える地図 bepaalt deze bijzin welke kaart bedoeld wordt: een kaart die ik kan gebruiken. Het onderwerp van zo’n bijzin kan dus met が worden gemarkeerd. 使える betekent hier ‘kan gebruiken’. De basisvorm is 使う (‘gebruiken’); 使える is daarvan de mogelijke vorm en drukt uit dat het gebruik mogelijk is voor de genoemde persoon. Voorbeelden: 私が使う地図 = ‘de kaart die ik gebruik’; 私が使える地図 = ‘de kaart die ik kan gebruiken’. De vorm 使える staat vóór het zelfstandig naamwoord dat hij nader bepaalt. 地図 betekent ‘kaart’, in deze context een kaart om de weg of een plaats te vinden. Het woord blijft in het Japans hetzelfde voor enkelvoud en meervoud; het zegt op zichzelf dus niet hoeveel kaarten er zijn. ありますか betekent ‘is er?’ of ‘zijn er?’, hier als beleefde vraag naar het bestaan of de aanwezigheid van iets. De basisvorm ある wordt in beleefde stijl あります; か maakt er een vraag van. In deze zin hoort ありますか bij 地図: de vraag is of er een passende kaart aanwezig is. Samen vormen 私が使える en 地図 de bepaling ‘een kaart die ik kan gebruiken’. Daarachter vraagt ありますか of zo’n kaart er is. De volledige betekenis is daarom: ‘Is er een kaart die ik kan gebruiken?’

7. 受付のそばにあります。

   Er is er een bij de receptie.

   受付

   receptie

   そば

   in de buurt

   あります

   zich bevinden

   Uitgebreide uitleg

   受付 betekent hier “receptie” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan ook in andere vaste samenstellingen voorkomen, bijvoorbeeld 受付係 (“receptionist” of “receptiemedewerker”); dat is een nieuw voorbeeld, niet extra informatie uit de zin. そば betekent “in de buurt” of “vlak bij”. Het is hier een zelfstandig naamwoord dat een nabije plaats aanduidt. Met の vormt 受付のそば de plaatsbepaling “de buurt van de receptie”. Een vergelijkbaar patroon is 駅のそば — “vlak bij het station”. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “bestaan” of “zich bevinden”, voor niet-levende zaken. Hier geeft de vorm aan dat het bedoelde voorwerp zich op een bepaalde plaats bevindt; de beleefdheid zit in ます. Voor levende wezens gebruikt het Japans doorgaans います, bijvoorbeeld 人がいます — “Er is een persoon aanwezig.” に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Het patroon plaats に あります betekent “zich op, in of bij een plaats bevinden”. In deze zin staat 受付のそば vóór に, dus samen betekent 受付のそばに “bij de receptie” of “in de buurt van de receptie”. Het onderwerp wordt in het Japans weggelaten. In de gegeven context verwijst het antwoord naar de kaart waarnaar eerder werd gevraagd; de vaste Nederlandse vertaling geeft dat weer als “Er is er een bij de receptie.” De volledige opbouw is 受付のそばに (“bij de receptie”) + あります (“zich bevinden”). Samen betekent 受付のそばにあります。 “Het bevindt zich bij de receptie”, met dezelfde bedoeling als de vaste vertaling “Er is er een bij de receptie.”

8. 助かります。この建物に来るのは初めてです。

   Dat helpt. Ik ben voor het eerst in dit gebouw.

   助かります

   dat helpt

   この

   dit

   建物

   gebouw

   来る

   komen

   のは

   wat betreft ...

   初めて

   voor het eerst

   Uitgebreide uitleg

   助かります betekent hier “dat helpt” of “dat komt goed van pas”. Het is de beleefde vorm van 助かる (“geholpen worden; baat hebben bij iets”): 助かる → 助かります. De vorm op -ます maakt de uiting beleefd; ze drukt hier geen afzonderlijke tijdsnuance uit. この betekent “dit/deze” en staat vóór een zelfstandig naamwoord. Het verwijst in deze zin naar het gebouw dat daarna wordt genoemd. Een vergelijkbaar patroon is この部屋 — “deze kamer”. これ (“dit”, zelfstandig gebruikt) is een andere vorm dan この. 建物 betekent “gebouw”. Het is een zelfstandig naamwoord. In この建物 vormt het met この de woordgroep “dit gebouw”. Een bruikbaar contrast is 建物 (“gebouw”) tegenover 部屋 (“kamer”); dat zijn geen vormen van hetzelfde woord. 来る betekent “komen”. Dit is de woordenboekvorm. In de vaste zin verschijnt hij na に: 建物に来る betekent “naar het gebouw komen”. Een beleefde tegenwoordige vorm is 来ます; de verleden vorm is 来た. De vorm 来る kan ook in een constructie staan die als zelfstandig naamwoord wordt behandeld, zoals hier. のは maakt van de voorafgaande handeling 来る een onderwerpachtige woordgroep: “wat betreft het komen” of natuurlijker “het komen”. Het patroon V-るのは初めてです betekent “het is de eerste keer dat ik V” / “ik doe V voor het eerst”. の nominaliseert hier de handeling en は markeert die woordgroep als onderwerp of thema. Dit is niet hetzelfde als alleen het bezittelijke の. 初めて betekent “voor het eerst”. Het geeft aan dat de handeling in deze situatie voor de eerste keer plaatsvindt. In 初めてです staat het als predicatieve uitdrukking: “het is de eerste keer”. Een herbruikbaar voorbeeld is ここに来るのは初めてです。 — “Ik kom hier voor het eerst.” Samen: この建物に betekent “naar/in dit gebouw”, 来るのは maakt “komen” tot het onderwerpachtige thema, en 初めてです zegt dat dit voor de eerste keer is. De volledige zin betekent dus: “Ik ben voor het eerst in dit gebouw.” De beleefde formulering presenteert bovendien 助かります als een afzonderlijke dankbare reactie: “Dat helpt.”

9. 会議室は廊下の端の近くに表示されています。

   De vergaderruimte staat aangegeven bij het einde van de gang.

   会議室

   vergaderruimte

   廊下

   gang

   端

   uiteinde

   近くに

   in de buurt van

   表示されています

   staat aangegeven

   Uitgebreide uitleg

   会議室 betekent hier ‘vergaderruimte’. Het is een zelfstandig naamwoord; 会議 betekent ‘vergadering’ en 室 ‘ruimte/kamer’. Samen vormt 会議室 een vast samenstellend woord voor een ruimte waar een vergadering plaatsvindt. In 会議室は maakt は dit woord het onderwerp van de mededeling: ‘wat de vergaderruimte betreft’. は markeert hier dus het gespreksonderwerp, niet een plaatsbetekenis. 廊下 betekent ‘gang’ en is een zelfstandig naamwoord. In 廊下の端 verbindt の twee zelfstandige naamwoorden: het eerste bepaalt het tweede, dus letterlijk ‘het uiteinde van de gang’. Hetzelfde patroon is breed bruikbaar, bijvoorbeeld 学校の入口 = ‘de ingang van de school’. 端 betekent hier ‘uiteinde’ of ‘eindpunt’, niet zomaar de hele rand. In 廊下の端 verwijst het naar het uiteinde van de gang. Het woord kan in andere contexten ook een rand of kant aanduiden; de combinatie met 廊下 maakt hier de betekenis ‘uiteinde’ passend. 近くに betekent ‘in de buurt van’. 近く is de zelfstandige vorm die ‘nabijheid’ uitdrukt; に markeert hier de plaats waar of waarbij iets zich bevindt. De volledige plaatsgroep is 廊下の端の近くに: ‘in de buurt van het uiteinde van de gang’. Het patroon Xの近くに kan opnieuw gebruikt worden, bijvoorbeeld 駅の近くにホテルがあります = ‘Er is een hotel in de buurt van het station.’ 表示されています betekent hier ‘staat aangegeven’ of ‘wordt weergegeven’. De vorm eindigt op ています en beschrijft in deze zin een bestaande toestand: de vergaderruimte is op een bord, kaart of ander informatiedisplay aangegeven. Het werkwoord is 表示する, ‘weergeven/aangeven’; 表示されています is de beleefde passieve vorm 表示されている. De passieve vorm past omdat de vergaderruimte wordt weergegeven, zonder dat de maker van die aanduiding genoemd wordt. De beleefde uitgang ます maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde uitleg. De zin bouwt dus op als: 会議室は + 廊下の端の近くに + 表示されています. Eerst wordt de vergaderruimte als onderwerp genomen, daarna wordt de plaats aangegeven met de keten ‘de gang → het uiteinde daarvan → de buurt daarvan’, en ten slotte wordt gezegd dat de ruimte daar staat aangegeven. De volledige betekenis is: ‘De vergaderruimte staat aangegeven bij/in de buurt van het einde van de gang.’