De deadline voor een rapport aanpassen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私はレポートのために、もっと時間が必要です。

   Ik heb meer tijd nodig voor het rapport.

   私は

   ik

   レポート

   rapport

   のために

   voor

   もっと

   meer

   時間

   tijd

   が必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en de onderwerpmarkeerder は. De spreker stelt zichzelf als onderwerp of gespreksthema voor; は betekent hier niet letterlijk “ik”, maar markeert waar de zin over gaat. 私 is de neutrale vorm voor “ik”; beleefdheid zit in deze zin vooral in de predicaatvorm aan het einde. レポート is een zelfstandig naamwoord voor een rapport of verslag. Het is een leenwoord in katakana. In deze zin wordt het verbonden met het doelgedeelte のために: レポートのために betekent “voor het rapport” in de zin van “met het oog op het rapport”. のために drukt hier doel of reden uit. の verbindt レポート met ため, en ために geeft het doel aan. Een herbruikbaar patroon is Xのために Y = “Y voor X” of “Y met het oog op X”. Voorbeeld: 試験のために勉強します。 — “Ik studeer voor het examen.” もっと betekent “meer” en geeft een grotere hoeveelheid of mate aan dan nu beschikbaar of eerder bedoeld was. Het is geen vervoegde vorm; het blijft hetzelfde bij verschillende onderwerpen. Voorbeeld: もっと水が必要です。 — “Er is meer water nodig.” 時間 betekent “tijd”. Het is een zelfstandig naamwoord en krijgt hier de partikel が, omdat het wordt voorgesteld als datgene waarvan de hoeveelheid nodig is. De vorm 時間 verandert niet voor enkelvoud of meervoud; de context bepaalt of het om tijd in het algemeen of om een bepaalde hoeveelheid tijd gaat. が必要です bestaat uit が, dat het benodigde element markeert, en 必要です, “nodig zijn”. 必要 is een na-adjectief: de beleefde predicaatvorm is 必要です, terwijl de gewone vorm 必要だ is. Het patroon Xが必要です betekent “X is nodig” of natuurlijker “ik/wij hebben X nodig”, afhankelijk van de context. Het Japanse patroon zet dus het benodigde ding bij が; het drukt niet rechtstreeks een Nederlands werkwoord “hebben” uit. Samen vormen de delen: 私は — “wat mij betreft/ik”, レポートのために — “voor het rapport”, もっと時間が — “meer tijd”, en 必要です — “is nodig”. De hele zin betekent: “Ik heb meer tijd nodig voor het rapport.” De beleefde stijl komt van です.

2. 何が遅れの原因ですか？

   Wat veroorzaakt de vertraging?

   何が

   wat

   遅れ

   vertraging

   原因

   oorzaak

   ですか

   is het?

   Uitgebreide uitleg

   何が betekent hier “wat” als vragend onderwerp: er wordt gevraagd welke factor iets veroorzaakt. 何 is de vraagvorm “wat”; が markeert het onderwerp van de vraag. Voor een persoon gebruik je in dezelfde functie bijvoorbeeld 誰が (“wie”). 遅れ betekent hier “vertraging”. Het is de zelfstandige vorm van 遅れる (“te laat komen; vertraging oplopen”). In deze zin verwijst het naar de vertraging als verschijnsel, zonder dat de zin zegt wie of wat precies verantwoordelijk is. 原因 betekent “oorzaak”. De constructie Aの原因 betekent “de oorzaak van A”: 遅れの原因 is dus “de oorzaak van de vertraging”. Het partikel の staat in de vaste zin tussen 遅れ en 原因 en verbindt de twee zelfstandige naamwoorden; het is niet opgenomen in de afzonderlijke phrase-entry. ですか maakt de nominale mededeling vragend en beleefd. です is de beleefde copula, ongeveer “is”, en か markeert de vraag. In combinatie met 原因 ontstaat hier een vraag naar de oorzaak, niet een bewering. Samen vormen de delen 何が + 遅れの原因 + ですか: “Wat is de oorzaak van de vertraging?”, natuurlijk vertaald als “Wat veroorzaakt de vertraging?” De vraag vraagt naar de veroorzakende factor; de gegeven zin legt niet vast welke factor dat is.

3. まだ足りない情報があります。

   Er ontbreekt nog wat informatie.

   まだ

   nog; nog steeds

   足りない

   onvoldoende; niet genoeg

   情報

   informatie

   あります

   er is; aanwezig zijn

   Uitgebreide uitleg

   まだ betekent hier “nog”: de situatie is op dit moment niet afgerond of niet voldoende. Het kan ook “nog steeds” betekenen; de precieze nuance komt uit de context. Voorbeeld: まだです。 — “Nog niet.” 足りない betekent hier “niet genoeg zijn” of “ontbreken”. De vorm is de negatieve vorm van 足りる (“genoeg zijn”): 足りる → 足りない. Het beschrijft dus dat een hoeveelheid of middel de vereiste grens niet bereikt. Voorbeeld: 時間が足りない。 — “Er is niet genoeg tijd.” 情報 betekent “informatie”. Dit zelfstandig naamwoord kan in het Japans zonder verplichte meervoudsvorm worden gebruikt; de context bepaalt of het om informatie in het algemeen of om bepaalde informatie gaat. あります is de beleefde vorm van ある, gebruikt voor het bestaan of aanwezig zijn van niet-levende zaken. In deze zin vormt het samen met 情報 de mededeling dat er informatie aanwezig is, terwijl 足りない die informatie als onvoldoende beschrijft. Voorbeeld: 問題があります。 — “Er is een probleem.” In まだ足りない情報があります。 markeert が het onderwerp van あります: 足りない情報 betekent “informatie die niet genoeg is” of natuurlijker “ontbrekende/onvoldoende informatie”. Daarna zegt あります dat zulke informatie bestaat. Samen betekent de hele zin: “Er ontbreekt nog wat informatie.” De beleefde vorm あります maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

4. あとどのくらい時間が必要ですか？

   Hoeveel extra tijd heb je nodig?

   あと

   extra

   どのくらい

   hoeveel; hoe lang

   時間

   tijd

   必要ですか

   nodig zijn?

   Uitgebreide uitleg

   あと betekent hier “extra” of “nog meer”: het voegt een hoeveelheid toe boven op de al benodigde tijd. Het kan in andere contexten ook “daarna” of “overgebleven” betekenen, maar in deze vraag gaat het om aanvullende tijd. どのくらい vraagt naar een hoeveelheid of mate. Met een tijdsduur betekent het “hoe lang” of “hoeveel”. Een bruikbaar patroon is どのくらい + zelfstandig naamwoord: どのくらい時間 vraagt naar de omvang van de tijd. Het vraagwoord zelf verandert niet voor enkelvoud of meervoud. 時間 is het zelfstandig naamwoord “tijd”; hier gaat het om tijdsduur. Het kan bijvoorbeeld ook in 時間があります voorkomen, “er is tijd”. In de vaste zin vormt het samen met どのくらい de gevraagde hoeveelheid tijd. 必要ですか is een beleefde vraag met 必要, “nodig”, en ですか, de beleefde vraagvorm. De gebruikelijke constructie is Xが必要です, “X is nodig”; in deze zin staat 時間 direct vóór 必要ですか, terwijl de relatie tussen die woorden uit de constructie en de context duidelijk is. 必要ですか is dus niet een vervoegd werkwoord dat op zichzelf “hebben” betekent. Het onderwerp van de vraag wordt in het Japans niet uitgesproken; volgens de vaste Nederlandse vertaling is de aangesprokene degene die de tijd nodig heeft. Samen vormen de delen あと + どのくらい + 時間 + 必要ですか: “hoeveel extra tijd is nodig?” In de bedoelde aanspreekvorm wordt dat natuurlijk vertaald als: “Hoeveel extra tijd heb je nodig?” De beleefde vorm ですか maakt er een beleefde vraag van.

5. 締め切りを今週の後半に延ばせますか？

   Kunnen we de deadline verzetten naar later deze week?

   締め切り

   deadline

   今週

   deze week

   後半

   de tweede helft

   延ばせますか

   kun je verzetten?

   Uitgebreide uitleg

   締め切り betekent hier “deadline”. Het is een zelfstandig naamwoord; 締め切りを markeert de deadline als datgene waarop de handeling gericht is. を is hier dus geen onderdeel van het zelfstandig naamwoord, maar een partikel dat het object aanduidt. Voorbeeld: 締め切りを確認します。 — “Ik controleer de deadline.” 今週 betekent “deze week”. 今 is “nu/huidig” en 週 is “week”; samen vormt dit een vaste tijdsaanduiding. In 今週の後半 verbindt の deze tijdsaanduiding met 後半: letterlijk gaat het om “de tweede helft van deze week”. 後半 betekent “de tweede helft” of “het latere deel” van iets. Het zelfstandig naamwoord krijgt hier via の de relatie met 今週; 後半 zelf is niet de naam van een specifieke dag. Het partikel に markeert hier het tijdstip of de periode waarnaar de deadline wordt verplaatst. Voorbeeld: 月の後半に会議があります。 — “In de tweede helft van de maand is er een vergadering.” 延ばせますか komt van het werkwoord 延ばす, “verlengen” of “uitstellen/verplaatsen naar later”. De vorm 延ばせる is de mogelijkheidvorm van 延ばす: “kunnen verlengen/uitstellen”. In de beleefde vorm wordt dat 延ばせます; か maakt er een vraag van. De vorm vraagt hier dus of het mogelijk is de deadline later te laten vallen, niet of de deadline vanzelf later wordt. Voorbeeld: 提出日を延ばせますか。 — “Kunnen we de inleverdatum uitstellen?” Samen betekent 締め切りを今週の後半に延ばせますか？: “Kunnen we de deadline verzetten naar de tweede helft van deze week?” Het onderwerp van 延ばせますか staat niet uitgedrukt in de Japanse zin; de vaste Nederlandse vertaling geeft hier de bedoelde lezing als “we”. De beleefde vraagvorm maakt dit geschikt om een verzoek of voorstel over een planning te formuleren.

6. それで大丈夫ですが、チームに短い報告を送ってください。

   Dat kan, maar stuur het team een korte update.

   それで

   daarmee; dan

   大丈夫

   in orde; geen probleem

   ですが

   maar

   チーム

   team

   短い

   kort

   報告

   rapport; update

   送ってください

   stuur alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   それで verwijst hier naar de vooraf besproken mogelijkheid of regeling en betekent in deze context ongeveer ‘daarmee’ of ‘dan’. Het is opgebouwd uit それ (‘dat’) en で, een vorm die onder andere een middel of situatie kan markeren. Een bruikbaar patroon is それで大丈夫です — ‘Daarmee is het in orde.’ 大丈夫 betekent hier dat iets aanvaardbaar of in orde is. Het is een な-bijvoeglijk woord: vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt bijvoorbeeld 大丈夫な方法 — ‘een geschikte/in orde zijnde methode’. In 大丈夫ですが staat het als gezegde bij です; het beschrijft niet het woord それ als een zelfstandig naamwoord. ですが verbindt een mededeling met wat erop volgt en geeft hier een tegenstelling weer: ‘maar’. De vorm kan worden begrepen als de beleefde predicaatsvorm です plus が. In dit bericht verzacht de verbinding de overgang van ‘dat is in orde’ naar het verzoek dat volgt. チーム is een leenwoord en betekent ‘team’. Het staat met に; in deze zin markeert に de ontvanger van de verzending. チームに betekent dus ‘naar/aan het team’, zonder dat de zin het aantal teamleden specificeert. 短い betekent hier ‘kort’ en staat vóór 報告 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. Het is de attributieve vorm van het i-bijvoeglijk woord; de woordenboekvorm is eveneens 短い. Een eenvoudig patroon is 短い文 — ‘een korte zin’. De vorm 短い heeft hier betrekking op de lengte of beknoptheid van het verslag, niet op de duur van het verzenden. 報告 betekent ‘rapportage’ of, in deze context, ‘update’. Als zelfstandig naamwoord kan het ook ‘rapport’ betekenen; de vaste vertaling maakt hier de praktische betekenis ‘korte update’ passend. Een herbruikbare combinatie is 報告を送る — ‘een rapport/update sturen’, waarbij を het verzonden object markeert. 送ってください is een beleefd verzoek: ‘stuur alstublieft’. 送って is de te-vorm van 送る (‘sturen’), en ください volgt op die te-vorm om een verzoek te vormen. Het onderwerp van het verzoek wordt in deze zin niet uitgesproken; de vorm zegt alleen dat de aangesprokene moet sturen. Vergelijk 確認してください — ‘controleer alstublieft’. Samen vormt それで大丈夫ですが de mededeling ‘Daarmee is het in orde, maar’. Daarna specificeert チームに de ontvanger, 短い報告を het object (‘een korte update’) en 送ってください het beleefde verzoek. De volledige betekenis is daarom: ‘Dat kan, maar stuur het team een korte update.’

7. 何がそろっていて、何がまだ足りないかを説明します。

   Ik leg uit wat klaar is en wat nog ontbreekt.

   何が … 何が … か

   wat ... en wat ...

   そろっていて

   compleet zijn en

   まだ

   nog

   足りない

   ontbreken

   説明します

   uitleggen

   Uitgebreide uitleg

   何が … 何が … か vormt hier een ingebedde vraag: “wat compleet is en wat nog ontbreekt”. 何 betekent “wat”; が markeert in elk deel het onderwerp van de beschreven toestand. か sluit de ingebedde vraag af. Een herbruikbaar voorbeeld is 何が必要か分かりません。, “Ik weet niet wat nodig is.” そろっていて hangt samen met そろう, “compleet zijn” of “alle benodigde onderdelen bij elkaar hebben”. そろっている beschrijft de toestand waarin alles aanwezig of compleet is; そろっていて verbindt die toestand met het volgende deel. In deze zin wordt niet gespecificeerd welke onderdelen het zijn. まだ betekent hier “nog”. Het geeft aan dat de toestand in het volgende deel op dat moment voortduurt of nog niet is opgeheven. 足りない betekent hier “ontbreken” of “onvoldoende zijn”. De vorm is de negatieve vorm van het werkwoord 足りる, “voldoende zijn”: 足りる → 足りない. De vorm 足りません is de beleefde negatieve vorm. Bijvoorbeeld: 時間が足りない。 betekent “Er is niet genoeg tijd.” 説明します betekent “uitleggen”. Het is de beleefde niet-verleden vorm van 説明する; 説明 betekent “uitleg” en する betekent “doen”, samen dus “uitleggen”. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; in de vaste vertaling is dat “ik”. Samen vormt 何がそろっていて、何がまだ足りないか de inhoud van 説明します: de spreker legt uit wat compleet is en wat nog ontbreekt. De hele zin betekent: “Ik leg uit wat klaar is en wat nog ontbreekt.”

8. そうすれば、みんなが遅れを考えて予定を立てられます。

   Daarmee kan iedereen rekening houden met de vertraging bij het plannen.

   そうすれば

   als dat zo gebeurt

   みんな

   iedereen

   遅れ

   vertraging

   考えて

   rekening houdend met

   予定

   planning

   立てられます

   kunnen opstellen

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier: als dat gebeurt of als men dat doet, dan volgt het resultaat in het volgende deel. Het verwijst naar de voorafgaande handeling zonder die handeling opnieuw te noemen. Vergelijk そうすると voor “als dat gebeurt, dan...”; そう betekent “zo/op die manier”, terwijl すれば de voorwaardelijke vorm is van する. みんな betekent “iedereen” of “alle mensen” en is hier de uitvoerder van wat volgt. Het is een zelfstandig woord; het verandert niet naar gelang van grammaticaal geslacht of getal. Voor een beleefder of formeler “iedereen” kan ook 皆さん worden gebruikt wanneer men de aangesproken groep bedoelt. 遅れ is hier een vertraging of het feit dat iets te laat is. Het is een zelfstandig naamwoord, gevormd uit 遅れる (“te laat komen; vertraging oplopen”). Het kan dus als zelfstandig onderdeel een objectmarkering krijgen: 遅れを. 考えて is de te-vorm van 考える (“denken; overwegen”). In 遅れを考えて betekent deze vorm “rekening houdend met de vertraging” of “de vertraging in aanmerking nemend”. De te-vorm verbindt dit voorafgaande onderdeel met de daaropvolgende handeling. Voor een explicieter formeel woord voor “in aanmerking nemen” bestaat ook 考慮する, maar dat is niet de vorm in deze zin. 予定 betekent hier een plan of planning. In de vaste combinatie 予定を立てる betekent het samen met het volgende werkwoord “een plan maken” of “een planning opstellen”. Een voorbeeld: 旅行の予定を立てます。 — “Ik maak een reisplanning.” 立てられます is de beleefde niet-verleden-vorm van de mogelijkheid: 立てる → 立てられる → 立てられます. 立てる betekent hier “opstellen/maken” in de combinatie 予定を立てる; de vorm 立てられます voegt daaraan “kunnen” toe. De uitgang ます maakt de uiting beleefd. Een voorbeeld: 明日、計画を立てられます。 — “Morgen kan ik een plan opstellen.” Samen vormen 遅れを考えて予定を立てられます de betekenis “kan iedereen een planning maken terwijl hij rekening houdt met de vertraging”. そうすれば plaatst daar de voorwaarde of aanleiding voor: “Als dat gebeurt, kan iedereen bij het plannen rekening houden met de vertraging.” De volledige zin betekent dus: “Daarmee kan iedereen rekening houden met de vertraging bij het plannen.”