Vereisten en voorbeelden verduidelijken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 要件を説明してもらえますか。

   Kun je de vereisten voor me verduidelijken?

   要件

   vereisten

   説明してもらえますか

   kunt u dat voor mij uitleggen?

   Uitgebreide uitleg

   要件 betekent hier “vereisten” of “voorwaarden”: de punten waaraan iets moet voldoen. Het is een zelfstandig naamwoord. In 要件を markeert を dit woord als het directe object van de handeling. Bijvoorbeeld: 条件を説明します。 — “Ik leg de voorwaarden uit.” 条件 is daar een ander, vaak nabij begrip; 要件 legt meer nadruk op vereiste punten. 説明してもらえますか is een beleefde vraag met de herbruikbare constructie werkwoord in -て-vorm + もらえますか. 説明する betekent “uitleggen” en heeft hier de -て-vorm 説明して. もらう betekent oorspronkelijk “ontvangen”; in deze constructie drukt het uit dat de spreker de gunst ontvangt van iemand die de handeling verricht. もらえますか is de beleefde vraagvorm van もらえる, de potentiële vorm van もらう: “kan ik die gunst ontvangen?” In natuurlijk Nederlands wordt dat hier “kunt u dat voor mij uitleggen?” Het onderwerp en de persoon die de uitleg ontvangt, worden in het Japans niet uitgesproken. De vaste Nederlandse vertaling maakt in deze zin duidelijk dat de aangesprokene de vereisten uitlegt en dat de spreker om die uitleg vraagt. Het object van 説明する is 要件, gemarkeerd door を. Samen vormen 要件を en 説明してもらえますか de beleefde vraag: “Kun je de vereisten voor me verduidelijken?” De vorm V-てもらえますか is bruikbaar wanneer je iemand beleefd vraagt iets voor je te doen, bijvoorbeeld: もう一度説明してもらえますか。 — “Kunt u het nog eens uitleggen?”

2. どの部分が分かりにくいですか。

   Welk deel is onduidelijk?

   どの

   welk(e)

   部分

   deel

   分かりにくい

   moeilijk te begrijpen; onduidelijk

   ですか

   is het ...?

   Uitgebreide uitleg

   どの staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt om één keuze uit bekende of relevante mogelijkheden: “welk(e)”. Het woord zelf verandert niet mee met het daarna komende zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: どのファイル形式 betekent “welk bestandsformaat”. 部分 betekent hier “deel” of “gedeelte”. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met どの vormt het どの部分 — “welk deel”. Voorbeeld: この部分が重要です。 — “Dit deel is belangrijk.” 分かりにくい betekent hier “moeilijk te begrijpen” en daardoor “onduidelijk”. De vorm bestaat uit 分かる (“begrijpen; duidelijk zijn”) en het patroon -にくい, dat aangeeft dat iets moeilijk is om te doen of te ervaren. 分かりにくい is dus niet hetzelfde als een gewone ontkenning van 分かる; het beschrijft een moeilijkheid. Voorbeeld: この説明は分かりにくいです。 — “Deze uitleg is moeilijk te begrijpen.” De vorm 分かりにくい is een i-adjectiefachtige vorm; です maakt de formulering beleefd. ですか maakt van de voorafgaande beschrijving een beleefde vraag. Na een i-adjectief, zoals 分かりにくい, blijft de adjectiefvorm staan: 分かりにくいですか — “is het moeilijk te begrijpen?” Het afzonderlijke ですか betekent hier dus niet zelfstandig “is het”, maar werkt samen met de voorafgaande beschrijving om een vraag te vormen. Samen vormen どの部分が分かりにくいですか。 de vraag: “Welk deel is moeilijk te begrijpen?” In de vaste Nederlandse vertaling is dat natuurlijk weergegeven als “Welk deel is onduidelijk?” が markeert どの部分 als datgene waarop de beschrijving 分かりにくい betrekking heeft. De vraag vraagt om het specifieke deel dat onduidelijk is.

3. どのファイル形式を使えばいいか、よく分かりません。

   Ik weet niet zeker welk bestandsformaat ik moet gebruiken.

   どの

   welk(e)

   ファイル形式

   bestandsformaat

   使えばいいか

   moet gebruiken / geschikt is om te gebruiken

   よく

   goed; duidelijk

   分かりません

   ik weet het niet

   Uitgebreide uitleg

   どの staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt welke keuze binnen een relevante groep bedoeld is. Hier bepaalt het ファイル形式: het gaat dus om welk bestandsformaat, niet om een los gebruikt vraagwoord. Een vergelijkbaar patroon is どの本 = welk boek. ファイル形式 betekent hier bestandsformaat. Het is een samenstelling van ファイル (bestand) en 形式 (vorm of formaat); samen noemt het de vorm waarin een bestand is opgeslagen. Het zelfstandig naamwoord 形式 kan ook buiten computercontext “vorm” of “formaat” betekenen. 使えばいいか is een vraag binnen de zin: 使う betekent “gebruiken”, 使えば is de voorwaardelijke vorm van 使う, en いい betekent “goed”. Het patroon V-ばいい vraagt welke handeling de juiste of aanbevolen keuze is; met か wordt die vraag in een groter geheel ingebed. Daarom betekent どのファイル形式を使えばいいか letterlijk ongeveer “welk bestandsformaat goed zou zijn om te gebruiken”, natuurlijk vertaald als “welk bestandsformaat ik moet gebruiken”. Voor een andere keuze kun je bijvoorbeeld zeggen: どの道を行けばいいですか。 — “Welke weg moet ik nemen?” よく is hier de bijwoordelijke vorm van よい/いい en geeft bij 分かる de graad “goed” of “duidelijk” aan. In combinatie met de ontkenning betekent よく分かりません dat iets niet goed of niet precies duidelijk is; de vertaling “ik weet niet zeker” geeft dat effect weer. Het betekent hier niet dat de spreker het helemaal onmogelijk vindt om iets te begrijpen. 分かりません is de beleefde negatieve vorm van 分かる, “begrijpen” of “weten”. De vorm 分かり is de stam waarop de beleefde vorm wordt gebouwd; ません maakt die vorm negatief. In deze zin gaat het om onzekerheid over de juiste keuze. Het patroon よく分かりません is een beleefde manier om te zeggen dat iets niet duidelijk is. Samen vormt どのファイル形式を使えばいいか de ingebedde vraag “welk bestandsformaat ik moet gebruiken”. よく分かりません zegt dat de spreker dat niet goed of niet zeker weet. De volledige betekenis is daarom: “Ik weet niet zeker welk bestandsformaat ik moet gebruiken.”

4. 最終版には標準の文書形式を使ってください。

   Gebruik voor de definitieve versie het standaardformaat voor documenten.

   最終版

   definitieve versie

   標準

   standaard

   文書形式

   documentformaat

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   最終版 betekent hier “de definitieve versie”. 版 is een zelfstandig naamwoord voor een versie of editie; 最終 betekent “laatste/definitieve”. Samen vormt 最終版 een compacte samenstelling voor de finale versie. 標準 betekent “standaard”. Het staat hier vóór 文書形式 en bepaalt welk soort formaat bedoeld wordt. Een vergelijkbaar patroon is 標準設定 (“standaardinstelling”): een zelfstandig naamwoord kan in het Japans vóór een ander zelfstandig naamwoord staan om het nader te bepalen. 文書形式 betekent “documentformaat”. 文書 is “document” en 形式 is “vorm/formaat”; samen vormen ze een zelfstandig naamwoord voor het formaat van een document. Een voorbeeld is 画像形式 — “afbeeldingsformaat”. 使ってください betekent “gebruik alstublieft”. Het werkwoord 使う betekent “gebruiken”. De vorm 使って is de verbindingsvorm van 使う, en ください maakt hiervan een verzoek: V-てください betekent “doe alstublieft V”. Bijvoorbeeld: 見てください。 — “Kijk alstublieft.” Dit is een beleefd verzoek, geen neutrale mededeling over gebruik. Samen geven 最終版には en 標準の文書形式を de context en het object aan: “voor/in de definitieve versie” en “het standaardformaat voor documenten”. De partikel に markeert hier de versie waarop de instructie gericht is, terwijl を het object van 使う markeert. De vorm 標準の文書形式 gebruikt の om 標準 met 文書形式 te verbinden. Het geheel betekent daarom: “Gebruik voor de definitieve versie het standaardformaat voor documenten.”

5. 私が参考にできる例はありますか。

   Heb je een voorbeeld dat ik kan volgen?

   私が

   ik (als onderwerp)

   参考にできる

   als referentie kunnen gebruiken

   例

   voorbeeld

   ありますか

   is er ...?

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier “ik” als onderwerp. 私 is de eerste persoon enkelvoud; が markeert het onderwerp van de bijbehorende bepaling. In deze zin hoort dat onderwerp bij wat erna komt: de spreker is degene die het voorbeeld als referentie kan gebruiken. 参考にできる betekent “als referentie kunnen gebruiken” of, in deze context, “kunnen volgen”. De basisconstructie is 参考にする (“als referentie gebruiken”); できる drukt de mogelijkheid uit, zodat 参考にできる betekent dat de spreker dat kan doen. Dit is iets anders dan 参考になる, “een nuttige referentie zijn”: daar is het voorbeeld zelf nuttig, terwijl 参考にできる de mogelijkheid van de gebruiker beschrijft. Voorbeeld: この資料を参考にできます。 — “Ik kan dit materiaal als referentie gebruiken.” 例 is het zelfstandig naamwoord “voorbeeld”. Het kan in andere contexten ook een voorbeeldgeval of illustratie aanduiden. Voorbeeld: 例を一つ挙げます。 — “Ik geef één voorbeeld.” In de zichtbare zin staat na 例 het topicpartikel は. Daarmee wordt 例 als topic naar voren gebracht: de vraag gaat over het bestaan of de beschikbaarheid van zo’n voorbeeld. De vorm 例は hoort dus bij de volledige structuur, ook al staat は niet in een afzonderlijke phrase-entry. ありますか is de beleefde vraagvorm van ある, “bestaan” of “er zijn”, gevolgd door か, dat van de mededeling een vraag maakt. あります is de beleefde niet-verleden vorm; か maakt hier de vraag “is er ...?” Voorbeeld: 質問がありますか。 — “Heb je een vraag?” Samen vormen de delen 私が参考にできる例はありますか。 de beleefde vraag: “Is er een voorbeeld dat ik kan volgen?” Letterlijker: “Bestaat er een voorbeeld dat ik als referentie kan gebruiken?” De bepaling 私が参考にできる beschrijft welk soort 例 bedoeld wordt, en ありますか vraagt of zo’n voorbeeld er is.

6. 似た依頼のサンプルを送れます。

   Ik kan een voorbeeld van een vergelijkbaar verzoek sturen.

   似た

   vergelijkbaar

   依頼

   verzoek

   サンプル

   voorbeeld

   送れます

   kan sturen

   Uitgebreide uitleg

   似た komt van het werkwoord 似る (“lijken op”). De vorm 似た staat hier vóór een zelfstandig naamwoord en betekent “vergelijkbaar” of “soortgelijk”: 似た依頼 = “een vergelijkbaar verzoek”. In een andere context kan 似た ook letterlijk “geleken hebbend” betekenen, maar hier beschrijft het een overeenkomst. 依頼 betekent hier “verzoek”. Het kan ook verwijzen naar het verzoeken om een dienst of opdracht; in deze zin gaat het om het verzoek waarvan een voorbeeld wordt gegeven. サンプル is een leenwoord en betekent “voorbeeld” of “sample”. Het patroon Aのサンプル betekent “een voorbeeld/sample van A”; daarom is 依頼のサンプル een voorbeeld van een verzoek. サンプル en 例 kunnen allebei “voorbeeld” betekenen, maar サンプル benadrukt vaak een concreet model of specimen. 送れます is de beleefde niet-verleden vorm van de potentiële vorm van 送る (“sturen”). De keten is 送る → 送れる → 送れます: “sturen” → “kunnen sturen”, beleefd uitgedrukt. De vertaling maakt duidelijk dat de spreker het kan sturen. Het onderwerp van een Japans werkwoord kan onuitgesproken blijven; hier wordt dat in de vertaling als “ik” weergegeven. In 似た依頼のサンプルを送れます beschrijft 似た eerst 依頼, en の verbindt die woordgroep met サンプル: “een voorbeeld van een vergelijkbaar verzoek”. を markeert dat voorbeeld als wat gestuurd wordt. Samen betekent de zin: “Ik kan een voorbeeld van een vergelijkbaar verzoek sturen.”

7. それがあれば、何を提出すればいいか分かります。

   Dat zou me helpen om te begrijpen wat ik moet aanleveren.

   それがあれば

   als dat beschikbaar is

   何を … 提出すればいいか

   wat ik moet indienen

   分かります

   begrijp ik

   Uitgebreide uitleg

   それがあれば drukt een voorwaarde uit: “als dat beschikbaar is” of “als dat er is”. それ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat als “dat” wordt aangewezen; de precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. あれば is de voorwaardelijke vorm van ある, dat hier voor een niet-levende of abstracte zaak wordt gebruikt. Dit deel vormt de voorwaarde voor de rest van de zin. 何を提出すればいいか betekent hier “wat ik moet indienen”. 何 is de vraagvorm “wat” en を markeert wat wordt ingediend. 提出する betekent “indienen” of “aanleveren”. In 提出すればいい staat すれば als voorwaardelijke vorm van する; het patroon V-ればいい geeft aan welke handeling passend of nodig is. Voorbeeld: ここに書けばいい — “Je kunt het hier schrijven” of “Je moet het hier schrijven”, afhankelijk van de context. Het afsluitende か markeert deze inhoud als een ingebedde vraag. 分かります betekent hier “ik begrijp het” of “ik weet het”. Het is de beleefde niet-verleden vorm van 分かる; het is niet een vorm van 知る. In combinatie met de ingebedde vraag betekent het dat ik begrijp wat ik moet aanleveren. 分かる is een intransitief werkwoord; de inhoud wordt hier uitgedrukt door de volledige vraag 何を提出すればいいか, niet als een gewoon object met を. Samen heeft de zin de structuur: voorwaarde それがあれば + ingebedde vraag 何を提出すればいいか + gevolg 分かります. In overeenstemming met de vaste vertaling betekent het: “Als dat beschikbaar is, zou het me helpen te begrijpen wat ik moet aanleveren.” De beleefde vorm 分かります past in een nette, neutrale formulering.

8. ほかに分からないことがあれば、私にメッセージを送ってください。

   Stuur me een bericht als er nog iets onduidelijk is.

   ほかに

   nog / daarnaast

   分からない

   niet begrijpen; onduidelijk zijn

   こと

   ding; kwestie

   があれば

   als er is / als er … zijn

   私に

   aan mij

   メッセージ

   bericht

   送ってください

   stuur alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   ほかに betekent hier “nog / daarnaast” en geeft aan dat het om iets extra’s gaat naast wat al aan de orde is. Het kan ook zelfstandig “iets anders” betekenen; de precieze referentie daarvan wordt hier niet verder benoemd. 分からない is de niet-verleden vorm van 分かる (“begrijpen; duidelijk zijn”), met de ontkenning ない: “niet begrijpen” of, zoals in deze context, “onduidelijk zijn”. Het onderwerp van dit werkwoord is niet expliciet genoemd. Voorbeelden: 分かります = “ik begrijp het / het is duidelijk”; 分かりません = “ik begrijp het niet / het is niet duidelijk”. こと betekent hier “zaak”, “kwestie” of “iets” en maakt van de voorafgaande inhoud een benoembare kwestie. Het patroon 分からないこと betekent dus “iets wat niet duidelijk is” of “een onduidelijke kwestie”. Voorbeeld: 質問したいことがあります。 = “Er is iets waar ik naar wil vragen.” があれば is de voorwaardelijke vorm van ある (“er zijn; aanwezig zijn”): あれば betekent “als er is/zijn”. In combinatie met 分からないこと ontstaat 分からないことがあれば: “als er iets onduidelijk is”. De vorm が markeert hier wat er aanwezig is; ば maakt er een voorwaarde van. 私に bestaat uit 私 (“ik; mij”) met het partikel に, dat hier de ontvanger markeert. Het betekent “aan mij”. Het partikel に kan ook andere relaties aangeven, dus de ontvangerbetekenis komt hier uit de combinatie met 送る (“sturen”). メッセージ is een leenwoord voor “bericht”. In deze zin is het lijdend voorwerp van “sturen”. 送ってください betekent “stuur alstublieft”. 送って is de te-vorm van 送る (“sturen”), en ください maakt daarvan een beleefd verzoek. Het patroon Werkwoord in te-vorm + ください is een veelgebruikte manier om iemand beleefd te vragen iets te doen. Voorbeeld: 名前を書いてください。 = “Schrijf alstublieft uw naam.” Samen vormt ほかに分からないことがあれば de voorwaarde “als er nog iets onduidelijk is”. Daarna geeft 私にメッセージを送ってください de gevraagde handeling: “stuur mij een bericht”. De volledige betekenis is daarom: “Stuur me een bericht als er nog iets onduidelijk is.”