Plannen aanpassen door het weer | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 天気で予定が変わるかもしれないね。

   Het weer kan onze plannen veranderen.

   天気

   het weer

   予定

   plannen

   変わる

   veranderen

   かもしれないね

   misschien, hè

   Uitgebreide uitleg

   天気 betekent hier “het weer”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 天気で geeft で de omstandigheid of oorzaak aan: “door/vanwege het weer”. Bijvoorbeeld: 雨で試合が中止になった。 — “De wedstrijd is vanwege de regen afgelast.” 予定 betekent hier “plannen” of “planning”. Het kan afhankelijk van de context naar één plan of naar meerdere plannen verwijzen; de vorm zelf geeft geen aantal aan. In de vaste vertaling wordt het bedoeld als “onze plannen”. Bijvoorbeeld: 予定を確認します。 — “Ik controleer de planning.” 変わる is een onovergankelijk werkwoord: iets verandert of wordt anders. De woordenboekvorm is 変わる; een beleefde niet-verleden vorm is 変わります. Omdat 予定 hier het onderwerp is, beschrijft 予定が変わる dat de plannen veranderen, niet dat iemand ze rechtstreeks verandert. Bijvoorbeeld: 時間が変わる。 — “De tijd verandert.” かもしれないね voegt twee functies toe. かもしれない drukt mogelijkheid uit: “misschien” of “het zou kunnen”. ね vraagt om gedeelde erkenning of maakt de uitspraak zachter, vergelijkbaar met “hè?” in deze context. Bijvoorbeeld: 明日は忙しいかもしれないね。 — “Morgen zijn we misschien druk, hè?” Samen vormt 天気で予定が変わるかもしれないね。 de structuur [oorzaak/omstandigheid]で [onderwerp]が [werkwoord] かもしれないね: “Door het weer kunnen onze plannen misschien veranderen, hè?” De Japanse zin zegt niet met een apart bezittelijk woord wie de plannen bezit; de vaste Nederlandse vertaling maakt dat in deze context expliciet als “onze”.

2. 雨が降ったら、ピクニックは大変かもしれないね。

   De picknick kan lastig worden als het regent.

   雨

   regen

   降ったら

   als het regent

   ピクニック

   picknick

   大変

   lastig

   かもしれないね

   misschien wel, hè

   Uitgebreide uitleg

   雨 betekent hier “regen”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Japans kan het samen met 降る “vallen” de uitdrukking 雨が降る vormen: “het regent” / letterlijk “regen valt”. Voorbeeld: 雨が降る。 — “Het regent.” 降ったら komt van het werkwoord 降る (“vallen”, bij regen: “regenen”). In deze vorm staat 降っ met たら; たら maakt een voorwaarde: “als/wanneer …”. Hoewel たら een vorm met een verleden element bevat, kan de hele voorwaarde over een toekomstige situatie gaan. 雨が降ったら betekent hier dus “als het regent”, niet dat het al heeft geregend. Een herbruikbaar patroon is Aたら、B = “als/wanneer A, dan B”. ピクニック is een zelfstandig naamwoord en betekent “picknick”. De daaropvolgende topicmarkeerder は maakt de picknick tot het onderwerp waarover de beoordeling gaat. Het woord zegt op zichzelf niets over wie de picknick organiseert of eraan deelneemt. 大変 betekent hier “lastig” of “zwaar om mee om te gaan”. Het is een な-bijvoeglijk woord; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoorbeeld な, zoals in 大変な仕事 — “een lastige klus”. In 大変かもしれない staat het als gezegde, dus zonder な. かもしれないね voegt onzekerheid en een instemmend, verzachtend slot toe. かもしれない betekent “misschien” of “het kan zijn dat”; ね nodigt de gesprekspartner uit om de inschatting te delen of te bevestigen. Samen is de strekking hier “misschien wel, hè”. Het gaat om een mogelijkheid, niet om een vaststaand gevolg. De structuur is 雨が降ったら (“als het regent”) + ピクニックは (“wat de picknick betreft”) + 大変かもしれないね (“kan die misschien lastig zijn, hè”). Als geheel betekent de zin: “De picknick kan lastig worden als het regent.” De zin voorspelt niet dat het daadwerkelijk zal regenen; hij beschrijft alleen wat er in die voorwaarde mogelijk is.

3. キャンセルするか、代わりに室内で何かする予定にする？

   Zullen we afzeggen of in plaats daarvan iets binnen plannen?

   キャンセルする

   annuleren

   か

   of …?

   代わりに

   in plaats daarvan

   室内

   binnen; binnenshuis

   何か

   iets

   する

   doen

   予定にする

   inplannen

   Uitgebreide uitleg

   キャンセルする betekent hier “annuleren” of “afzeggen”. する is de basisvorm “doen”; samen met het leenwoord キャンセル vormt het een werkwoord. Deze niet-verleden vorm kan in een informele vraag deel zijn van een voorstel of keuze. Bijvoorbeeld: 予約をキャンセルする。 — “Ik annuleer de reservering.” か staat hier na de eerste mogelijkheid en markeert een alternatief: “of”. In het patroon Aか、B？ worden twee opties tegenover elkaar gezet. De vraagintonatie hoort bij de hele zin en niet alleen bij deze か. 代わりに betekent “in plaats daarvan”. Hier leidt het de tweede optie in, als alternatief voor annuleren. Bijvoorbeeld: 電車の代わりにバスに乗る。 — “In plaats van de trein neem ik de bus.” 室内 betekent “binnen” of “binnenshuis” en verwijst naar de binnenruimte of de binnenomgeving. In 室内で markeert で de plaats waar de activiteit plaatsvindt. 中 kan ook “binnen” betekenen, maar 室内 legt specifieker de nadruk op een binnenruimte of binnenomgeving. 何か betekent hier “iets”. Het bestaat uit 何 (“wat”) plus か, dat in deze combinatie een onbepaald iets vormt. Het verwijst hier niet naar een specifiek genoemde activiteit. Bijvoorbeeld: 何か食べる？ — “Zullen we iets eten?” する betekent hier “doen” en staat na 何か: “iets doen”. De vorm する is de niet-verleden vorm; het onderwerp wordt in deze informele vraag niet uitgesproken. Samen met 何か vormt het de activiteit die als plan wordt voorgesteld. 予定にする betekent hier “als plan vastleggen” of “inplannen”. 予定 betekent “plan” of “geplande afspraak”; にする drukt uit dat iets als die keuze of toestand wordt vastgelegd. In 何かする予定にする wordt dus voorgesteld om iets te doen en dat als alternatief plan vast te leggen. Voorbeeld: 明日は休む予定にする。 — “Ik plan om morgen vrij te nemen.” Samen vormt キャンセルするか、代わりに室内で何かする予定にする？ de keuze: “Zullen we afzeggen of in plaats daarvan iets binnen plannen?” キャンセルするか introduceert de eerste optie; 代わりに schakelt over naar het alternatief; 室内で geeft de plaats van de activiteit aan; en 何かする予定にする maakt daarvan het voorgestelde plan. De toon is informeel en geschikt voor een gesprek waarin mensen samen over een plan beslissen.

4. 予定を変えられるようにして、室内で会おう。

   Laten we flexibel blijven en binnen afspreken.

   予定

   planning

   変えられる

   kunnen veranderen

   ようにして

   zorg dat het zo is dat

   室内

   binnenruimte

   会おう

   laten we afspreken

   Uitgebreide uitleg

   予定 betekent hier een plan of afspraakplanning. Het is een zelfstandig naamwoord; in combinatie met 予定を変える krijg je “een plan veranderen”. Voor een concreet plan kun je bijvoorbeeld zeggen: 予定を変えます。 — “Ik verander het plan.” 変えられる komt van het werkwoord 変える (“veranderen”). De vorm 変えられる is hier de potentialis: “kunnen veranderen”. Het onderwerp van die mogelijkheid wordt niet expliciet genoemd; de vaste vertaling ondersteunt de algemene bedoeling dat de planning flexibel kan worden aangepast. Dit is dus niet de gewone tegenwoordige vorm 変える, maar een vorm die mogelijkheid uitdrukt. ようにして gebruikt het patroon V-られるようにする: “het zo regelen dat men V kan”. して is de verbindende vorm van する; hier verbindt zij deze regeling met het daaropvolgende voorstel. Samen met 予定を変えられる betekent dit ongeveer: “zorg ervoor dat het mogelijk is de planning te veranderen” of natuurlijker: “laten we flexibel blijven”. 室内 betekent “binnenruimte” of, in deze zin, “binnen”. Het staat met で, dat de plaats van de handeling markeert. 室内で betekent dus “binnen”. Het is een zelfstandig naamwoord en geen vorm van een werkwoord; een vergelijkbare plaatsaanduiding is bijvoorbeeld 家で — “thuis”. 会おう komt van 会う (“elkaar ontmoeten”, “afspreken”). De vorm -おう is de volitionalis van dit werkwoord en stelt voor: “laten we …”. 会おう betekent hier daarom “laten we afspreken/ontmoeten”; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om samen afspreken gaat. De zin bouwt zo op: 予定を is het plan dat gewijzigd kan worden, 変えられるようにして drukt uit dat die mogelijkheid wordt geregeld, en 室内で geeft de plaats aan. Ten slotte stelt 会おう voor om elkaar binnen te ontmoeten. Samen betekent de uiting: “Laten we flexibel blijven en binnen afspreken.”

5. 外でぬれるより、そのほうがいいね。

   Dat klinkt beter dan buiten nat worden.

   外

   buiten

   ぬれる

   nat worden

   より

   dan; vergeleken met

   そのほう

   die optie

   いい

   goed; beter

   ね

   hè

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” en vormt met で in de volledige zin de plaatsbepaling 外で: “buiten”. で staat niet in de geselecteerde quote, maar maakt duidelijk waar de handeling plaatsvindt. Een herbruikbaar patroon is 場所で + handeling, bijvoorbeeld 家で食べる = “thuis eten”. ぬれる is de woordenboekvorm van het werkwoord “nat worden”. Het is hier een intransitief werkwoord: iets of iemand wordt nat; het beschrijft niet dat iemand iets natmaakt. De vorm blijft in deze zin in de gewone niet-verleden vorm staan en wordt in 外でぬれるより gebruikt als handeling waarmee iets wordt vergeleken. Het afzonderlijke werkwoord ぬらす betekent daarentegen “iets natmaken” en heeft wel een object. より markeert de maatstaf van een vergelijking. Het patroon AよりBのほうがいい betekent “B is beter dan A” of, afhankelijk van de context, “B heeft de voorkeur boven A”. Hier is 外でぬれる de maatstaf: “beter dan buiten nat worden”. より hoeft dus niet zelf “dan” als los tijds- of plaatswoord te betekenen; het koppelt de vergelijking. そのほう betekent letterlijk ongeveer “die kant/manier”, maar betekent in deze vaste keuzevergelijking “die optie”. Door その verwijst de spreker naar een eerder vastgestelde of besproken optie; samen met de vertaling gaat het hier om de optie die de spreker beter vindt dan buiten nat worden. Het patroon そのほうがいい is bruikbaar voor “die optie is beter” of “dat heeft de voorkeur”. いい betekent hier “goed” in een beoordeling. In combinatie met そのほうが krijgt het de betekenis “beter/verkieslijker”; de vergelijkende kracht komt dus uit de hele constructie, vooral uit より en ほうが, niet uit een aparte verbuiging van いい. よい is een formelere variant van いい; een gewone vergelijking kan bijvoorbeeld こちらのほうがいい zijn: “deze optie is beter”. ね is een zinsdeeltje dat instemming of een gedeelde beoordeling zoekt. Het maakt van de uitspraak geen nieuwe inhoudelijke vergelijking, maar geeft de toon weer als “hè?” of natuurlijker in het Nederlands “vind je niet?” / “inderdaad”. De opbouw is: 外でぬれる — “buiten nat worden” — より — “dan”, gevolgd door そのほうがいい — “die optie is beter” — en ね, dat om gedeelde instemming vraagt. Samen betekent de zin: “Dat klinkt beter dan buiten nat worden.”

6. それでも近くで一緒に昼ごはんを食べられるよ。

   We kunnen nog steeds samen in de buurt lunchen.

   それでも

   toch; nog steeds

   近く

   in de buurt

   一緒に

   samen

   昼ごはん

   lunch

   食べられる

   kunnen eten

   Uitgebreide uitleg

   それでも drukt hier uit dat de mogelijkheid ondanks de eerder genoemde omstandigheid blijft bestaan: “toch” of “nog steeds”. Het verbindt deze zin met de voorafgaande gedachte zonder zelf een nieuwe handeling te benoemen. 近く betekent hier “in de buurt”. In 近くで geeft で de plaats aan waar de handeling gebeurt; het is dus de combinatie die “in de buurt” oplevert. Een bruikbaar voorbeeld is 近くで待ちます。— “Ik wacht in de buurt.” 一緒に betekent “samen” en maakt duidelijk dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het kan ook in andere zinnen staan, bijvoorbeeld 一緒に行きます。— “We gaan samen.” 昼ごはん is “lunch”, letterlijk de maaltijd overdag. Het is een zelfstandig naamwoord en kan rechtstreeks het object van 食べる zijn: 昼ごはんを食べます。— “Ik eet lunch.” 食べられる betekent hier “kunnen eten”. De basisvorm van dit werkwoord is 食べる, “eten”; 食べられる is de vorm die mogelijkheid of vermogen uitdrukt. In deze context is de bedoelde lezing niet simpelweg “eten”, maar “kunnen eten”. Bijvoorbeeld 魚が食べられます。— “Ik kan vis eten.” Samen vormen 近くで一緒に昼ごはんを食べられる de betekenis “samen in de buurt kunnen lunchen”: de plaats is 近くで, de gezamenlijke manier is 一緒に, en 昼ごはん is wat men kan eten. それでも voegt het contrastieve “toch/nog steeds” toe. De slotvorm よ geeft de uitspraak een mededelend, nadrukkelijk karakter. De volledige zin betekent daarom: “We kunnen nog steeds samen in de buurt lunchen.”

7. 予定の変更について、ほかのみんなにメッセージを送るね。

   Ik stuur de anderen een bericht over de verandering.

   予定

   planning; planning details

   変更

   verandering

   について

   over; met betrekking tot

   ほか

   andere; overige

   みんな

   iedereen; allemaal

   メッセージ

   bericht

   送る

   sturen

   Uitgebreide uitleg

   予定 betekent hier “planning” of “afspraak/plannen” en kan, afhankelijk van de context, ook een gepland schema aanduiden. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 予定があります。 — “Ik heb plannen / een afspraak.” 変更 betekent “verandering” of “wijziging”. Samen vormen 予定の変更 de combinatie “de verandering van de plannen”: の verbindt het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede. Het eerste deel specificeert dus wat voor verandering het is. Voorbeeld: 予定の変更を知らせます。 — “Ik laat de wijziging van de plannen weten.” について betekent “over” of “met betrekking tot”. Na een zelfstandig naamwoord maakt het een onderwerp- of themabepaling: Xについて = “over X”. In 予定の変更について gaat het dus om het onderwerp “de verandering van de plannen”. Voorbeeld: 旅行について話します。 — “Ik praat over de reis.” ほか betekent “andere” of “overige”. In deze zin staat het vóór みんな en beperkt het de groep tot de andere mensen: ほかのみんな betekent hier “de anderen”. Het is niet zelf een meervoudsuitgang; de groepsbetekenis komt uit de combinatie en context. みんな betekent “iedereen” of “allemaal” en verwijst naar een groep mensen. Met ほかの krijgt het hier de betekenis “de andere mensen”, in overeenstemming met de vaste vertaling. Voorbeeld: みんなに伝えます。 — “Ik vertel het aan iedereen.” メッセージ is een zelfstandig naamwoord voor “bericht”. Het is een leenwoord en wordt hier gevolgd door を, dat het directe voorwerp markeert. Voorbeeld: メッセージを読みます。 — “Ik lees een bericht.” 送る betekent “sturen” of “verzenden”. Het is de woordenboekvorm van het werkwoord. In deze zin staat het als 送る vóór ね; de vorm drukt hier geen verleden tijd uit. Het directe voorwerp is メッセージを, dus wat er wordt gestuurd is een bericht. Voorbeeld: 友だちに写真を送る。 — “Ik stuur een foto naar een vriend.” De zin wordt opgebouwd als 予定の変更について (“over de verandering van de plannen”) + ほかのみんなに (“aan de anderen”) + メッセージを送る (“een bericht sturen”) + ね. に markeert hier de ontvanger, en ね geeft aan het einde een informele, betrokken toon aan. Samen betekent de utterance: “Ik stuur de anderen een bericht over de verandering van de plannen.”

8. そうすれば、天気が変わるときも、みんなが予定を立てやすいね。

   Zo kan iedereen plannen, vooral nu het weer verandert.

   そうすれば

   zo / daardoor

   天気

   het weer

   変わる

   veranderen

   ときも

   ook wanneer

   みんな

   iedereen

   予定

   planning / plannen

   立てやすい

   gemakkelijk plannen maken

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier: “als je dat doet / op die manier, dan …”. Het verwijst naar een eerder genoemde handeling of manier; het concrete antecedent staat in de voorafgaande zin, waarin een bericht over de wijziging wordt genoemd. すれば is de voorwaardelijke vorm van する; het patroon そうすれば、… verbindt een voorwaarde of aanpak met het gevolg dat daarna komt. 天気 betekent “het weer”. In 天気が変わる is 天気 het onderwerp, gemarkeerd door が. 変わる is de woordenboekvorm “veranderen”; de vorm blijft hier in de gewone niet-verleden vorm omdat de verandering wordt voorgesteld als een gebeurtenis of omstandigheid, niet als een afgerond feit. Een bruikbaar contrast is 変える “iets veranderen” tegenover 変わる “veranderen / veranderen worden”: het eerste heeft een veroorzaker als handelend element, het tweede beschrijft de verandering zelf. ときも bestaat uit とき “tijdstip / moment waarop” en も “ook, zelfs”. Samen betekent het hier “ook wanneer”. Het voorafgaande 天気が変わる bepaalt wat er op dat moment gebeurt: 天気が変わるときも = “ook wanneer het weer verandert”. とき kan ook met andere bepalingen worden gebruikt, bijvoorbeeld 忙しいとき = “wanneer het druk is”. みんな betekent “iedereen” of “alle mensen” als groep. De vorm zelf geeft hier geen specifiek aantal personen aan. In deze zin is みんなが de groep die de handeling uitvoert; が markeert die groep als onderwerp. Een voorbeeld is みんなが来る — “iedereen komt”. 予定 betekent “planning”, “plan” of “geplande afspraak”, afhankelijk van de context. In 予定を立てる vormt het samen met 立てる de vaste, zeer gebruikelijke uitdrukking “plannen maken / een planning opstellen”. を markeert 予定 als het object van de handeling. Het zelfstandig naamwoord kan ook in andere combinaties voorkomen, zoals 予定がある — “een plan of afspraak hebben”. 立てやすい betekent “gemakkelijk plannen maken”. Hier is 立て de stam van het werkwoord 立てる in de combinatie met やすい. Het patroon werkwoordstam + やすい betekent dat iets gemakkelijk te doen is: 読みやすい = “gemakkelijk te lezen”. Het gaat dus niet om de algemene betekenis “gemakkelijk” alleen, maar om de uitvoerbaarheid van de handeling 予定を立てる. De zin bouwt zo op: そうすれば geeft de voorwaarde of aanpak, 天気が変わるときも voegt de situatie “ook wanneer het weer verandert” toe, en みんなが予定を立てやすい zegt dat iedereen dan gemakkelijk plannen kan maken. De volledige betekenis is: “Zo kan iedereen ook plannen maken wanneer het weer verandert.” Het slot ね maakt de uitspraak bevestigend en zoekt instemming of gedeeld begrip; het verandert de kernbetekenis van de zin niet.