Samen een film kiezen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. どの映画を見ようか？

   Welke film zullen we kijken?

   どの

   welke

   映画

   film

   見ようか

   zullen we kijken?

   Uitgebreide uitleg

   どの betekent hier ‘welke’ en staat vóór een zelfstandig naamwoord om één keuze uit een bekende of relevante groep te vragen. Het is geen zelfstandig naamwoord op zichzelf: in どの映画 bepaalt het welk soort film de spreker bedoelt. 映画 betekent ‘film’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met verschillende bepalers worden gecombineerd, bijvoorbeeld この映画 (‘deze film’) of 好きな映画 (‘een film die [iemand] leuk vindt’). In deze zin vormt het samen met どの de woordgroep ‘welke film’. 見ようか is een vraagvorm met een voorstel of overleggende betekenis: ‘zullen we kijken?’ De basisvorm van het werkwoord is 見る (‘kijken’). 見よう is de volitieve vorm van 見る; die drukt uit dat de spreker samen met de aangesprokene iets wil doen of wil beslissen. Het afsluitende か maakt er een vraag van. In deze vaste zin wordt het onderwerp in de Nederlandse vertaling weergegeven als ‘we’; het Japanse onderwerp staat niet afzonderlijk in de zin. Samen betekent どの映画を見ようか？: ‘Welke film zullen we kijken?’ を markeert 映画 als datgene waarnaar het kijken gericht is. De zin vraagt dus om samen een filmkeuze te maken.

2. 軽い映画がいいな。コメディーかな。

   Ik wil iets luchtigs, misschien een komedie.

   軽い

   licht; luchtig

   映画

   film

   がいいな

   zou fijn zijn

   コメディー

   komedie

   かな

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   軽い betekent hier “licht” in de zin van luchtig of niet zwaar van sfeer, passend bij een film. Het is de い-vorm van het bijvoeglijk naamwoord 軽い zelf; de woordenboekvorm is dus ook 軽い. Een bruikbaar contrast is 重い, “zwaar”, bijvoorbeeld voor een zwaar onderwerp of een zware sfeer. In deze zin gaat het niet om het fysieke gewicht van de film. 映画 betekent “film”. Dit zelfstandig naamwoord kan bijvoorbeeld in patronen als 映画を見る (“een film kijken”) en 映画が好き (“van films houden”) worden gebruikt. In de bron staat het na 軽い, waardoor 軽い映画 samen “een luchtige film” betekent. がいいな drukt uit dat iets de gewenste of prettige keuze lijkt: “dat zou fijn zijn” of “ik zou graag … willen”. が markeert hier de gewenste optie, terwijl いい “goed” of “fijn” betekent. な aan het einde geeft een zachte, persoonlijke overweging of wens weer; het is hier geen zelfstandig woord met de betekenis “misschien”. Bijvoorbeeld: 週末がいいな。 — “Het weekend zou fijn zijn.” コメディー betekent “komedie” en is een zelfstandig naamwoord. Het is een leenwoord; de lange klinker in ディー hoort bij de spelling van deze vorm. Het kan bijvoorbeeld in コメディーを見る staan: “een komedie kijken”. かな aan het einde maakt van de voorafgaande gedachte een aarzelende overweging of een vraag aan zichzelf, ongeveer “misschien?” of “zou het … zijn?”. Hier sluit het aan bij コメディー, zodat de spreker voorzichtig overweegt dat een komedie geschikt kan zijn. Het drukt in deze zin geen vast besluit uit. Samen vormt 軽い映画がいいな de wens “Ik wil graag een luchtige film” of letterlijker “Een luchtige film zou fijn zijn.” Daarna geeft コメディーかな een voorzichtige concretisering: “Misschien een komedie.” De hele uiting betekent dus: “Ik wil iets luchtigs, misschien een komedie.”

3. この映画は評判がよくて、字幕もわかりやすいよ。

   Deze film heeft goede recensies en duidelijke ondertitels.

   この

   deze

   映画

   film

   評判

   reputatie; recensies

   よくて

   goed en …

   字幕

   ondertitels

   わかりやすい

   gemakkelijk te begrijpen

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór 映画 en betekent hier “deze”; samen verwijzen ze naar deze film. Voor zelfstandig gebruik is de vorm これ (“dit/deze”). Het aanwijzende woord zelf verandert niet mee met het geslacht of aantal van het zelfstandig naamwoord. 映画 betekent “film”. Het is een zelfstandig naamwoord; in この映画 wordt het nader bepaald door この. Voorbeeld: 映画を見る。 — “Ik kijk een film.” 評判 betekent hier “reputatie” of, in deze context, de ontvangen recensies. In het patroon 評判がよい is de reputatie goed: が markeert datgene waarvan de eigenschap wordt beschreven. 評判 betekent niet automatisch dat iedere afzonderlijke recensie positief is, maar de vaste vertaling geeft hier de bedoeling “goede recensies” weer. よくて is de verbindende vorm van het bijvoeglijk naamwoord よい (ook いい, “goed”). De vormreeks is よい → よくて; daarmee wordt deze beschrijving verbonden met wat volgt. In 評判がよくて betekent het dus dat de film een goede reputatie heeft en dat daarna nog een tweede positieve eigenschap wordt genoemd. Voorbeeld: この店は安くて、おいしい。 — “Dit restaurant is goedkoop en lekker.” 字幕 betekent “ondertitels”. In deze zin staat daarna も, dat “ook” toevoegt: naast de goede reputatie worden ook de ondertitels beoordeeld. も hoort bij de hele combinatie 字幕も, niet bij de betekenis van 字幕 zelf. わかりやすい betekent hier “gemakkelijk te begrijpen”. Het is een samengesteld bijvoeglijk naamwoord: わかる (“begrijpen”) + やすい (“gemakkelijk om te …”). Het tegenovergestelde voor deze gebruikswijze is わかりにくい, “moeilijk te begrijpen”. Voorbeeld: この説明はわかりやすい。 — “Deze uitleg is gemakkelijk te begrijpen.” De opbouw is この映画は (“wat deze film betreft”), 評判がよくて (“de reputatie is goed en”), en 字幕もわかりやすい (“de ondertitels zijn ook gemakkelijk te begrijpen”). よ aan het einde geeft de uitspraak een informatieve, nadrukkelijke toon. Samen betekent de hele zin: “Deze film heeft goede recensies en duidelijke ondertitels.”

4. 選ぶ前に予告編を見てもいい？

   Kunnen we de trailer bekijken voordat we kiezen?

   選ぶ

   kiezen

   前に

   voordat; vóór iets gebeurt

   予告編

   trailer

   見てもいい？

   mogen we kijken?

   Uitgebreide uitleg

   選ぶ betekent hier ‘kiezen’. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord; in een tijdsbepalende bijzin kan deze niet-verleden vorm verwijzen naar een handeling die nog moet plaatsvinden. Het onderwerp wordt in het Japans weggelaten; volgens de vaste vertaling gaat het hier om ‘we’. Voorbeeld: 二つから選ぶ — ‘uit twee dingen kiezen’. 前に betekent ‘voordat’. 前 betekent letterlijk ‘ervoor’ of ‘daarvoor’, en に markeert hier het tijdstip of de grens waarvoor iets gebeurt. Het patroon werkwoord + 前に betekent ‘voordat men …’. Voorbeeld: 寝る前に本を読みます — ‘Ik lees een boek voordat ik ga slapen.’ 予告編 is het zelfstandig naamwoord voor ‘trailer’, dus een voorproefje van een film. Voorbeeld: 映画の予告編を見る — ‘de trailer van een film bekijken.’ 見てもいい？ is een vraag om toestemming. 見る is het werkwoord ‘bekijken’ of ‘zien’; in deze constructie wordt het 見て, waarna もいい het patroon V-て + もいい vormt: ‘mag men V-en?’ of ‘is het goed als men V-t?’ De vorm 見て is dus de te-vorm van 見る; いい betekent hier dat iets toegestaan of aanvaardbaar is. De vraagvorm met ？ maakt er een verzoek om toestemming van. Voorbeeld: ここで写真を撮ってもいい？ — ‘Mag ik hier een foto maken?’ Samen vormt 選ぶ前に de tijdsbepaling ‘voordat we kiezen’. Daarna volgt 予告編を見る: を markeert de trailer als datgene wat bekeken wordt. 見てもいい？ vraagt of die handeling toegestaan is. De volledige betekenis is daarom: ‘Kunnen we de trailer bekijken voordat we kiezen?’

5. 予告編を見れば、決めるのに役立ちそうだよ。

   De trailer zou ons moeten helpen beslissen.

   予告編

   trailer

   見れば

   als je kijkt

   決める

   beslissen

   のに

   om te …

   役立ちそうだよ

   lijkt te helpen

   Uitgebreide uitleg

   予告編 betekent hier “trailer”. Het is een zelfstandig naamwoord; 編 is onderdeel van dit woord en hoeft hier niet als een afzonderlijk woord geleerd te worden. Voor een ander soort vooraankondiging kan de context een ander woord vereisen. 見れば komt van 見る (“bekijken, zien”). De vorm -ば maakt hier een voorwaarde of algemene tijdsrelatie: “als/wanneer …”. 見れば betekent dus “als men hem bekijkt” of, volgens de vaste vertaling, “als we hem bekijken”. Het onderwerp staat in het Japans niet in deze vorm; “we” komt uit de bedoelde vertaling en niet uit een aparte Japanse vorm in het citaat. Voorbeeld: 時間があれば、見ます。 — “Als ik tijd heb, kijk ik.” 決める betekent “beslissen” of “bepalen”. Dit is de woordenboekvorm, die onder andere na のに kan staan. Voorbeeld: どちらにするか決める。 — “Beslissen welke van de twee we nemen.” のに heeft hier de doelbetekenis “om te …”: 決めるのに is “om te beslissen”. In deze zin is の een nominaliserend element dat van 決める een uitdrukking maakt waarop に kan volgen. Dit is niet de concessieve verbinding のに in de betekenis “hoewel”, die in een andere zin juist een tegenstelling zou aangeven. Voorbeeld: 勉強するのに図書館を使う。 — “Ik gebruik de bibliotheek om te studeren.” 役立ちそうだよ bevat 役立つ, “helpen” of “nuttig zijn”, in de vorm 役立ち, gevolgd door そうだ. Bij een werkwoord geeft -そうだ hier een indruk op basis van wat men ziet of verwacht: “lijkt te zullen helpen”. よ voegt in deze informele zin nadruk of een mededeling aan de gesprekspartner toe. Voorbeeld: この情報は役立ちそうだ。 — “Deze informatie lijkt nuttig.” Samen vormt 予告編を見れば de voorwaardelijke aanleiding “als we de trailer bekijken”. 決めるのに geeft het doel “om te beslissen”, en 役立ちそうだよ zegt dat dit waarschijnlijk nuttig zal zijn. De volledige bedoelde betekenis is daarom: “De trailer zou ons moeten helpen beslissen.”

6. ストーリーは楽しそうだけど、あまり難しくなさそうだね。

   Het verhaal ziet er leuk uit, maar niet te moeilijk.

   ストーリー

   verhaal

   楽しそう

   leuk lijken

   あまり

   niet erg; niet zo (met ontkenning)

   難しくなさそう

   niet moeilijk lijken

   だね

   hè? / toch?

   Uitgebreide uitleg

   ストーリー betekent hier “verhaal” en is het onderwerp waarover de spreker een indruk geeft. Het is een zelfstandig naamwoord; met は wordt het als gespreksonderwerp gemarkeerd. Voorbeeld: このストーリーは長い。 = “Dit verhaal is lang.” 楽しそう komt van het i-bijvoeglijk naamwoord 楽しい (“leuk, plezierig”). De vorm 〜そう geeft aan dat iets op basis van zijn uiterlijk of de beschikbare indruk zo lijkt: 楽しい → 楽しそう = “leuk lijken”. Dit zegt dus een indruk, niet noodzakelijk dat het plezier al is ervaren. Voorbeeld: その映画は楽しそう。 = “Die film lijkt leuk.” あまり betekent in deze zin “niet erg” of “niet zo”, omdat het samen met een ontkenning wordt gebruikt. Zonder zo’n ontkenning heeft あまり niet automatisch deze betekenis; leer hier vooral het patroon あまり + ontkenning. 難しくなさそう is de negatieve schijnbaarheidsvorm van 難しい (“moeilijk”). De ontkenning is eerst 難しくない (“niet moeilijk”); vóór 〜そう wordt ない in deze vorm なさそう: 難しい → 難しくなさそう = “niet moeilijk lijken”. Het woord dat van vorm verandert, is dus het bijvoeglijk naamwoord 難しい, niet ストーリー. Voorbeeld: この問題は難しくなさそう。 = “Deze opgave lijkt niet moeilijk.” だね sluit de zin af met een toon van gedeelde bevestiging of een uitnodiging om het ermee eens te zijn, ongeveer “hè?” of “toch?”. ね kan zo’n gezamenlijke beoordeling aangeven; het is hier geen zelfstandig vraagwoord. だけど verbindt de twee beoordelingen met een tegenstelling: eerst lijkt het verhaal leuk, maar daarna wordt gezegd dat het niet erg moeilijk lijkt. Samen vormen ストーリーは楽しそうだけど en あまり難しくなさそうだね de betekenis: “Het verhaal lijkt leuk, maar het lijkt niet erg moeilijk, hè?” De zin geeft daarmee een voorzichtige indruk van het verhaal, niet de stellige bewering dat het zeker leuk of zeker gemakkelijk is.

7. じゃあ、この映画にしよう。

   Dan kiezen we deze film.

   じゃあ

   dan

   この

   deze

   映画

   film

   にしよう

   laten we kiezen

   Uitgebreide uitleg

   じゃあ sluit aan bij wat eraan voorafgaat en betekent hier ongeveer “dan” of “goed, dan”. Het is een gesprekswoord; het benoemt niet zelf een deelnemer of handeling. この is een aanwijzend woord dat vóór een zelfstandig naamwoord staat en “deze” betekent. Het verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. In この映画 bepaalt het dus welke film bedoeld wordt. Als het aanwijzende woord zelfstandig staat, is これ (“dit/deze”) de gebruikelijke vorm. 映画 is het zelfstandig naamwoord voor “film”. Een bruikbaar patroon is この + zelfstandig naamwoord: この本 betekent bijvoorbeeld “dit boek”. にしよう komt van する, “doen/maken”, in de constructie N にする. Die constructie kan betekenen dat je iets als keuze of beslissing vastlegt: 映画にする is hier “de film kiezen”. しよう is de wilsvorm van する; in deze zin maakt die vorm er een voorstel van: “laten we kiezen”. De vorm しよう draagt zelf geen expliciete persoon- of meervoudsmarkering; volgens de vaste vertaling is dit voorstel in deze context “laten we deze film kiezen”. Samen vormen この映画 (“deze film”) en にしよう (“laten we kiezen / laten we die nemen”) de keuze die wordt voorgesteld. じゃあ verbindt die keuze met het voorafgaande gesprek. De volledige betekenis is daarom: “Dan kiezen we deze film.”

8. 始まる前に、何かおやつを買おう。

   Laten we een snack halen voordat de film begint.

   始まる

   beginnen

   前に

   voordat; vóór

   何か

   iets; een of ander

   おやつ

   snack

   買おう

   laten we kopen

   Uitgebreide uitleg

   始まる betekent hier “beginnen”. Dit is de woordenboekvorm van 始まる; de context en de vaste vertaling maken duidelijk dat het om het begin van de film gaat, hoewel het Japanse onderwerp niet in deze zin staat. Het is een intransitief werkwoord: iets begint. Bijvoorbeeld: 映画が始まる。 — “De film begint.” 前に betekent “voordat” of letterlijk “vóór”. Na een werkwoord in de woordenboekvorm vormt V-前に een tijdspatroon: “voordat V”. Bijvoorbeeld: 寝る前に、本を読む。 — “Voordat ik ga slapen, lees ik een boek.” In deze zin verbindt 始まる前に het moment vóór het begin met de voorgestelde handeling. 何か betekent “iets” of “een of ander”. Het maakt de keuze van het genoemde ding niet specifiek. In 何かおやつ staat het vóór het zelfstandig naamwoord en betekent het “een snack” zonder een bepaalde snack aan te wijzen. Vergelijk 何か飲む。 — “Ik drink iets.” おやつ betekent “snack”, vaak een kleine hap tussendoor. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat aangeeft wat men wil kopen. Het voorvoegsel お hoort bij deze vaste, beleefde woordvorm; het is hier niet een apart woord voor “jouw”. 買おう betekent “laten we kopen”. De basisvorm is 買う (“kopen”); 買おう is de volitiefvorm. In deze zin drukt die vorm een voorstel aan de gesprekspartner uit, niet een bevel. Bijvoorbeeld: 水を買おう。 — “Laten we water kopen.” Samen vormen 始まる前に (“voordat [de film] begint”) en 何かおやつを買おう (“laten we een snack kopen”) de betekenis: “Laten we een snack halen voordat de film begint.” を markeert おやつ als datgene wat gekocht wordt, terwijl het onderwerp van 始まる uit de context wordt begrepen.