Samen een eenvoudig uitstapje plannen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 一緒に簡単なお出かけを計画しない？

   Wil je samen een eenvoudig uitstapje plannen?

   一緒に

   samen

   簡単な

   eenvoudig

   お出かけ

   uitstapje

   計画しない？

   zullen we plannen?

   Uitgebreide uitleg

   一緒に betekent hier ‘samen’: het bijwoord geeft aan dat de handeling door de gesprekspartners gezamenlijk wordt uitgevoerd. Het kan ook bij andere handelingen staan, bijvoorbeeld 一緒に食べる = ‘samen eten’. 簡単な beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord お出かけ. 簡単 is een na-adjectief; vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt het de vorm 簡単な. De betekenis is hier ‘eenvoudig’ of ‘ongecompliceerd’. Na een werkwoord kan dezelfde woordstam anders worden verbonden, bijvoorbeeld 簡単にする = ‘iets eenvoudig houden/maken’; dat is niet de vorm die hier vóór het zelfstandig naamwoord staat. お出かけ betekent hier ‘een uitstapje’. Het is een zelfstandig naamwoord voor eropuit gaan of een uitstapje maken. Het element お hoort bij deze vaste, beleefde of verzachtende woordvorm; in deze zin functioneert het geheel お出かけ als één zelfstandig naamwoord. を na deze woordgroep markeert dat het uitstapje het object van het plannen is. 計画しない？ komt van 計画する (‘plannen’). In 計画しない staat het werkwoord in de ontkennende vorm: する wordt しない. Als ontkennende vraag kan deze vorm in het Japans een voorstel uitdrukken, niet alleen een letterlijke vraag over niet-plannen. Daarom past hier de Nederlandse weergave ‘zullen we plannen?’ of ‘wil je plannen?’ De vraagvorm maakt het voorstel uitnodigend; ze beweert niet dat er al een plan bestaat. Samen vormen de delen 一緒に + 簡単な + お出かけを + 計画しない？ de vraag: ‘Wil je samen een eenvoudig uitstapje plannen?’ De volgende context bevestigt dat 簡単 betrekking heeft op het eenvoudig houden van het uitstapje.

2. うん、簡単にするならいいよ。

   Dat wil ik wel, zolang we het eenvoudig houden.

   うん

   ja / oké

   簡単にする

   eenvoudig maken

   なら

   als het om … gaat

   いいよ

   dat is goed

   Uitgebreide uitleg

   うん betekent hier een informele bevestiging, zoals “ja” of “oké”. Een neutralere, iets formelere bevestiging is bijvoorbeeld はい. Voorbeeld: うん、わかった。 — “Ja, ik begrijp het.” 簡単にする betekent letterlijk “eenvoudig maken”. In deze zin past dat bij de vertaalde bedoeling “het eenvoudig houden”. 簡単 is een な-bijvoeglijk naamwoord; vóór する krijgt het de vorm 簡単に. De constructie 〜にする geeft aan dat iets in een bepaalde toestand wordt gebracht: 説明を簡単にする。 — “Ik maak de uitleg eenvoudig.” する staat hier in de gewone niet-verleden vorm. なら maakt van de voorafgaande inhoud een voorwaarde of uitgangspunt: “als het om … gaat” of “als …”. In 簡単にするなら betekent dat: “als we het eenvoudig maken/houden”. Het onderwerp van する wordt in het Japans niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling geeft hier “we” als betrokken handelende partij. なら betekent op zichzelf niet altijd precies “zolang”; die nuance ontstaat hier doordat de instemming afhankelijk wordt gemaakt van deze voorwaarde. Voorbeeld: 明日なら行けるよ。 — “Als het morgen is, kan ik gaan.” いいよ betekent hier “dat is goed” of “is goed”. いい is de gewone vorm van het i-bijvoeglijk naamwoord “goed”. Belangrijke vormen zijn よかった — “was goed” en よくない — “is niet goed”. Het slotpartikel よ presenteert de mededeling stellig aan de gesprekspartner. Voorbeeld: ここでいいよ。 — “Hier is het goed zo.” Samen betekent うん、簡単にするならいいよ。: “Ja, dat is goed als we het eenvoudig houden.” In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als: “Dat wil ik wel, zolang we het eenvoudig houden.” De spreker stemt dus in met het voorgestelde plan onder de voorwaarde dat het eenvoudig wordt gehouden. Het patroon 〜ならいいよ is bruikbaar voor “als …, is het goed / dan vind ik het goed”.

3. 静かな屋内の場所を選べるよ。

   We kunnen een rustige plek binnen kiezen.

   静かな

   rustige

   屋内

   binnen; binnenshuis

   場所

   plek

   選べる

   kunnen kiezen

   Uitgebreide uitleg

   静かな betekent hier “rustige” en staat vóór 場所 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. Dit is de attributieve vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord 静かだ (“rustig”): vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt het 静かな, niet 静かだ. Voorbeeld: 静かな部屋 — “een rustige kamer”. 屋内 betekent “binnen” of “binnenshuis” en is hier een zelfstandig naamwoord voor een binnenruimte. Met の vormt het 屋内の場所: letterlijk een “binnen-plek”, natuurlijk vertaald als “een plek binnen”. の verbindt hier een bepalend zelfstandig naamwoord met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 場所 betekent “plek” of “plaats”. Het is het hoofdzelfstandig naamwoord van 屋内の場所; 屋内の bepaalt welk soort plek bedoeld wordt. Voorbeeld: 好きな場所 — “een plek die [iemand] prettig vindt”. 選べる betekent hier “kunnen kiezen”. De vorm komt van het werkwoord 選ぶ (“kiezen”) en drukt de mogelijkheid of bekwaamheid uit om te kiezen: 選ぶ → 選べる. Het is geen verleden tijd; de vorm is niet-verleden en kan in deze context als “kunnen kiezen” worden vertaald. Voorbeeld: ここから選べる。 — “Je kunt hieruit kiezen.” In de vaste vertaling wordt het niet uitgesproken onderwerp als “we” begrepen. Samen vormt 静かな屋内の場所 de naamgroep “een rustige plek binnen”. を markeert die plek als datgene wat gekozen kan worden. 選べる zegt dat de betrokken deelnemers die mogelijkheid hebben, en よ aan het einde presenteert de mededeling nadrukkelijk als nieuwe of relevante informatie. Zo betekent de hele zin: “We kunnen een rustige plek binnen kiezen.”

4. それなら楽だよ。

   Dat zou prettig voor me zijn.

   それなら

   als dat zo is; in dat geval

   楽

   prettig; gemakkelijk

   だよ

   is ...; benadrukt de mededeling

   Uitgebreide uitleg

   それなら verwijst naar een vooraf genoemde voorwaarde of mogelijkheid en betekent hier “als dat zo is” of “in dat geval”. Het is een bruikbaar patroon om een gevolg aan te kondigen: それなら、… = “Als dat zo is, dan …”. なら markeert hier de voorwaarde op basis van de voorafgaande informatie; het is niet zelf een zelfstandig naamwoord. 楽 betekent hier dat iets prettig of gemakkelijk zou zijn. Het is een zogenoemd na-bijvoeglijk naamwoord (een adjectivisch zelfstandig naamwoord): voor een mededeling krijgt het in deze vorm de koppeling だ. De vorm kan ook naar lichamelijk gemak of minder inspanning verwijzen; in deze zin past de betekenis “prettig voor mij” bij de vaste vertaling. Een nuttig contrast is 大変 (“zwaar; lastig”): 楽 en 大変 drukken tegengestelde beoordelingen van de moeite of het comfort uit. だよ bestaat uit だ, de informele koppelvorm na 楽, en よ, dat de mededeling als nieuwe of benadrukte informatie presenteert. Het is dus niet alleen het woord “is”, maar een informele manier om de uitspraak duidelijk te bevestigen. Het patroon N／na-bijvoeglijk naamwoord + だよ kan ook in andere zinnen worden gebruikt, bijvoorbeeld 便利だよ。 — “Het is handig.” Samen betekent それなら楽だよ。 hier: “Als dat zo is, zou dat prettig voor me zijn.” De eerste component koppelt de uitspraak aan de vooraf besproken mogelijkheid; 楽だ beoordeelt die mogelijkheid als prettig of gemakkelijk; よ maakt de mededeling nadrukkelijk en informeel. De zin is daarom een herbruikbaar model voor: それなら + beoordeling + だよ — “Als dat zo is, dan is het …”

5. 食べ物を持っていく？それともそこで何か買う？

   Zullen we eten meenemen of daar iets kopen?

   食べ物

   eten; etenswaar

   持っていく

   meenemen

   それとも

   of anders

   そこで

   daar

   何か

   iets

   買う

   kopen

   Uitgebreide uitleg

   食べ物 betekent hier “eten” of “etenswaren”. Het is een zelfstandig naamwoord: 食べる betekent “eten”, maar 食べ物 is het benoemde voedsel, niet de handeling van eten. Voorbeeld: 食べ物を買う。 — “Ik koop eten.” 持っていく betekent “meenemen”, letterlijk iets met je mee naar een andere plaats brengen. De vorm staat hier in de woordenboekvorm; in deze korte vraag wordt de tijd of persoon niet apart gemarkeerd. 持つ betekent op zichzelf “vasthouden” of “hebben”, terwijl 持っていく de richting van het meenemen toevoegt. Voorbeeld: 水を持っていく。 — “Ik neem water mee.” それとも verbindt alternatieven in een vraag en betekent “of anders”. Het introduceert hier de tweede mogelijkheid na de eerste optie. Het is geen zelfstandig naamwoord en draagt niet zelf de betekenis “kopen”. そこで betekent “daar”, met verwijzing naar een plaats die in de situatie al relevant is. そこ is “daar” en で markeert de plaats waar de handeling plaatsvindt. Voorbeeld: そこで食べる。 — “Ik eet daar.” 何か betekent “iets”. 何 is “wat”; met か vormt het hier een onbepaalde aanduiding. Het woord zegt dus niet welk voorwerp het is. Voorbeeld: 何か買う。 — “Ik koop iets.” 買う betekent “kopen”. Dit is de woordenboekvorm en staat hier als tweede werkwoord in een korte vraag. De vorm zelf geeft in deze zin niet aan wie de handeling uitvoert; het onderwerp is weggelaten en wordt uit de gesprekssituatie begrepen. Voorbeeld: 本を買う。 — “Ik koop een boek.” In het eerste alternatief is 食べ物を持っていく opgebouwd uit “eten meenemen”: を markeert 食べ物 als datgene wat wordt meegenomen. De vraagintonatie van ？ maakt er een voorstel of keuzevraag van, zonder dat een expliciet Japans vraagwoord nodig is. それとも schakelt daarna over naar het tweede alternatief, そこで何か買う: “daar iets kopen”, waarbij で de plaats van het kopen markeert en 何か het gekochte object onbepaald laat. Als geheel vraagt de spreker: “Zullen we eten meenemen of daar iets kopen?” Beide mogelijkheden worden als keuze naast elkaar geplaatst; de context maakt de bedoelde plaats bij そこ begrijpelijk, zonder die plaats in deze zin opnieuw te benoemen.

6. そこで何か買うほうがいいな。

   Ik zou liever daar iets kopen.

   そこで

   daar, op die plek

   何か

   iets

   買う

   kopen

   ほうがいい

   beter om; liever

   Uitgebreide uitleg

   そこで betekent hier “daar, op die plek”. そこ is een aanwijzend woord voor een plaats; で markeert de plaats waar de handeling gebeurt. Hier verwijst het naar de plaats die in de eerdere vraag wordt genoemd. Vergelijk: ここで買う = “hier kopen” en そこで買う = “daar kopen”. 何か betekent “iets”. Het combineert 何 (“wat”) met か en verwijst daardoor niet naar een specifiek genoemd ding. In een vraag kan 何か ook “iets?” betekenen; hier staat het in een mededeling over iets kopen. 買う is de woordenboekvorm van het werkwoord “kopen”. Voorbeeld: 水を買う。 = “Ik koop water.” In de vaste zin staat deze gewone vorm vóór ほうがいい. ほうがいい vormt met een werkwoord in de gewone vorm een aanbeveling: “het is beter om …”. 行くほうがいい betekent bijvoorbeeld “het is beter om te gaan”. De constructie presenteert de genoemde handeling als de betere keuze; de andere mogelijkheid hoeft niet genoemd te worden. In deze zin wordt dat natuurlijk weergegeven als “liever daar iets kopen”. De slotpartikel な geeft de uitspraak een informele, overwegende of berustende toon, alsof de spreker tot een conclusie komt. Ze verandert niet wie er koopt of wat er wordt gekocht. Samen betekenen そこで + 何か + 買うほうがいい + な: “Het is beter om daar iets te kopen”, natuurlijk weergegeven als “Ik zou liever daar iets kopen.”

7. 詳細を書き留めて、あなたにも共有するよ。

   Ik schrijf de details op en deel ze met je.

   詳細

   details

   書き留めて

   opschrijven

   あなた

   jou / je

   にも

   ook met

   共有する

   delen

   Uitgebreide uitleg

   詳細 betekent hier “details” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan in andere zinnen ook als onderwerp of object dienen, afhankelijk van de partikels eromheen. Bijvoorbeeld: 詳細を確認します。— “Ik controleer de details.” 書き留めて is de te-vorm van 書き留める, “opschrijven” of “noteren”. De te-vorm verbindt deze handeling hier met de volgende handeling; dat geeft een verbinding als “en”, zonder op zichzelf noodzakelijk een volgorde zoals “vervolgens” uit te drukken. 書き留める is specifieker dan alleen 書く, omdat het het vastleggen of noteren benadrukt. Bijvoorbeeld: 大事なことを書き留めてください。— “Schrijf de belangrijke dingen op.” あなた is een voornaamwoord voor “jij/u”. In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar de persoon met wie de spreker deelt. In het Japans wordt あなた vaak weggelaten wanneer de gesprekssituatie duidelijk maakt wie bedoeld wordt; het gebruik ervan kan dus extra expliciet klinken. にも combineert に en も. に markeert hier de ontvanger of degene met wie iets gedeeld wordt; も voegt de betekenis “ook” toe. Samen geeft dit in deze zin “ook met jou”. に kan in andere zinnen bijvoorbeeld ook een bestemming of tijdstip markeren, terwijl も doorgaans het eraan gekoppelde element als aanvullend presenteert. 共有する betekent “delen” of “gemeenschappelijk beschikbaar maken”. Het is de woordenboekvorm van het werkwoord; in beleefde stijl kan bijvoorbeeld 共有します worden gebruikt. In deze zin wordt 共有する gevolgd door het zinsfinale よ. よ presenteert de mededeling aan de luisteraar met een informerende of benadrukkende nuance; de niet-beleefde vorm 共有する draagt hier bij aan de informele stijl. Bijvoorbeeld: 写真を共有します。— “Ik deel de foto’s.” De zin begint met 詳細を, het object “de details”. 書き留めて verbindt “ze opschrijven” met de volgende handeling. あなたにも markeert dat de informatie ook met jou gedeeld wordt, en 共有するよ maakt de mededeling af. Samen betekent de uiting: “Ik schrijf de details op en deel ze ook met je.”

8. 楽しみにしてるよ。

   Ik kijk ernaar uit.

   楽しみ

   iets om naar uit te kijken

   楽しみにしてる

   ernaar uitkijken

   Uitgebreide uitleg

   楽しみ betekent hier dat iets met verwachting of plezier wordt tegemoetgezien. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld in 楽しみだ staan: “ik kijk ernaar uit” of “dat is iets om naar uit te kijken”. Het zegt op zichzelf niet wie precies uitkijkt; die persoon blijkt uit de context. 楽しみにしてる is de informele gesproken vorm van 楽しみにしている. In de vaste uitdrukking 楽しみにする betekent 楽しみにしている dat iemand iets met verwachting tegemoetziet; してる is hier de verkorte vorm van している, niet een apart werkwoord met een andere betekenis. Een bruikbaar contrast is 楽しみにしている (neutraler/vollediger) tegenover 楽しみにしてる (informeel gesproken). De vorm 楽しみに gebruikt に om de toestand of houding aan te geven waarin iets wordt gehouden. In 楽しみにしてるよ wordt die uitdrukking afgesloten met よ, een zinsdeeltje dat de mededeling nadrukkelijk aan de gesprekspartner presenteert. Samen betekent 楽しみにしてる “ik kijk ernaar uit”; よ voegt daar een bevestigende, mededelende nadruk aan toe. De hele uiting is dus: “Ik kijk ernaar uit.”