Een plan met een vriend veranderen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ごめん、予定を変えないといけないんだ。

   Het spijt me, ik moet ons plan veranderen.

   ごめん

   het spijt me

   予定

   plan

   変えないといけないんだ

   moeten veranderen

   Uitgebreide uitleg

   ごめん is een informele manier om je te verontschuldigen: “sorry” of “het spijt me”. De vorm is geschikt in een vertrouwde, alledaagse situatie; ごめんなさい is een vollediger en doorgaans beleefder alternatief. 予定 betekent hier “plan” of “planning”. Het kan ook een geplande afspraak of gebeurtenis aanduiden; de precieze invulling komt uit de context. Voorbeeld: 予定があります。— “Ik heb plannen / Ik heb een afspraak.” 変えないといけないんだ drukt uit dat de spreker iets moet veranderen. Het werkwoord is 変える (“veranderen”); de vorm 変えない is de negatieve vorm (“niet veranderen”). In de vaste constructie 〜ないといけない betekent “als je niet …, gaat het niet” idiomatisch “moeten …”. んだ aan het einde geeft een verklarende, informele toon: de spreker licht toe dat dit de situatie is. Voorbeeld: 明日、早く起きないといけないんだ。— “Morgen moet ik vroeg opstaan.” Samen is 予定を変えないといけないんだ opgebouwd als: “het plan als object” + “moeten veranderen” + “dat is nu eenmaal de situatie”. を markeert 予定 als datgene wat veranderd wordt. Met ごめん ervoor ontstaat de volledige betekenis: “Het spijt me, ik moet ons plan veranderen.” Het Nederlandse “ons” volgt de vaste vertaling; het Japanse 予定 zelf drukt niet afzonderlijk bezit uit.

2. 出かける前に教えてくれてよかった。

   Ik ben blij dat je het me vertelde voordat ik vertrok.

   出かける

   vertrekken

   前に

   voordat

   教えてくれて

   dat je het me vertelde

   よかった

   was goed

   Uitgebreide uitleg

   出かける betekent hier “vertrekken” of “weggaan”. Het is de woordenboekvorm; in 出かける前に staat hij in de niet-verleden vorm omdat de handeling als tijdsreferentie wordt genoemd. Voorbeeld: 出かける前に電話します。 — “Ik bel voordat ik vertrek.” 前に betekent “voordat” wanneer het na een handeling of gebeurtenis staat. 前 betekent letterlijk “ervoor” of “de voorkant”, en に markeert hier het tijdspunt. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om het vertrek van de spreker: “voordat ik vertrok”. 教えてくれて bestaat uit 教える (“vertellen” of “uitleggen”) in de て-vorm, gevolgd door くれる. De て-vorm verbindt dit met よかった; くれる laat zien dat iemand de handeling ten gunste van de spreker verrichtte. Daarom betekent dit hier “dat je het me vertelde”, niet alleen “vertellen”. De vorm 教えてくれて zelf markeert hier niet op zichzelf de verleden tijd; de positieve beoordeling volgt in よかった. Voorbeeld: 友だちが教えてくれて助かった。 — “Het hielp dat mijn vriend het me vertelde.” よかった is de verleden vorm van het i-adjectief いい (“goed”). In Vてよかった beoordeelt de spreker het feit dat V heeft plaatsgevonden positief: “blij zijn dat V gebeurde” of “goed dat V gebeurde”. Voorbeeld: 間に合ってよかった。 — “Het is goed dat ik op tijd was.” Samen vormt 教えてくれてよかった het patroon Vてくれてよかった: de spreker is blij of opgelucht dat iemand iets voor hem of haar heeft gedaan. De volledige zin is dus: 出かける前に (“voordat ik vertrok”) + 教えてくれてよかった (“ik ben blij dat je het me vertelde”). De natuurlijke betekenis is: “Ik ben blij dat je het me vertelde voordat ik vertrok.”

3. 予想外のことが起きたんだ。

   Er kwam iets onverwachts tussen.

   予想外の

   onverwacht

   こと

   iets; gebeurtenis

   起きた

   gebeurde; is gebeurd

   んだ

   het is zo dat

   Uitgebreide uitleg

   予想外の betekent hier “onverwacht”. 予想外 is een zelfstandig naamwoord/naamwoordelijke uitdrukking met de betekenis “buiten de verwachting”; の verbindt dit met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: 予想外のこと = “iets onverwachts”. Bijvoorbeeld: 予想外の結果 = “een onverwacht resultaat”. こと betekent hier “iets” of “een gebeurtenis/zaak”. Het verwijst niet naar een specifiek benoemd ding; samen met 予想外の maakt het de algemene uitdrukking “iets onverwachts”. In andere contexten kan こと ook naar een feit, kwestie of handeling verwijzen. 起きた is de verleden vorm van 起きる, “gebeuren” of “plaatsvinden”. De vorm 起きた zegt dat de gebeurtenis heeft plaatsgevonden. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken; de zin stelt dus dat er iets onverwachts gebeurde, zonder een specifiek zelfstandig naamwoord voor die gebeurtenis te noemen. Bijvoorbeeld: 事故が起きた。 = “Er gebeurde een ongeluk.” んだ is de informele vorm van のだ en geeft een verklarende of toelichtende toon: de spreker presenteert dit als de relevante uitleg van de situatie. Het is geen apart werkwoord en verandert 起きた niet in een andere tijd. In een beleefde stijl komt bijvoorbeeld んです voor; んだ is informeel. Samen vormt 予想外のことが起きたんだ。 de structuur [onverwachte gebeurtenis] が [gebeurde] んだ: “Er is iets onverwachts gebeurd.” In de gegeven situatie past dat bij de mededeling dat er iets onverwachts tussenkwam, waardoor een andere dag gekozen kan worden. De zin zelf benoemt alleen dat de onverwachte gebeurtenis plaatsvond; hij specificeert niet welke gebeurtenis dat was.

4. 大丈夫だよ。別の日を選べるよ。

   Dat is niet erg. We kunnen een andere dag kiezen.

   大丈夫だよ

   Dat is niet erg.

   別

   anders; een andere

   日

   dag

   選べる

   kunnen kiezen

   Uitgebreide uitleg

   大丈夫だよ betekent hier dat het geen probleem is. 大丈夫 is een veelgebruikt woord voor “in orde”, “geen probleem” of “het gaat wel”, afhankelijk van de context. だ is de gewone koppelvorm na deze beschrijving; よ voegt de mededeling als geruststelling of bevestiging toe. Samen klinkt dit informeel en geruststellend. 別 betekent hier “anders” of “een andere”. In 別の日 staat het vóór 日 en beschrijft het dus welke dag bedoeld wordt. Het is niet hetzelfde als een willekeurig ander woord voor “nieuw”: de nadruk ligt op verschil met de eerder bedoelde dag. 日 betekent “dag”. In deze combinatie wordt het zelfstandig gebruikt in de tijdsaanduiding 別の日, “een andere dag”. De lezer hoeft uit 日 alleen geen specifieke kalenderdag af te leiden; die specificatie komt uit de context. 選べる betekent hier “kunnen kiezen”. De basisvorm is 選ぶ, “kiezen”; 選べる is de potentiële vorm en geeft aan dat kiezen mogelijk is. Een vergelijkbaar patroon is 読む → 読める, “lezen” → “kunnen lezen”. Het onderwerp staat in het Japans niet uitgedrukt; volgens de vaste vertaling gaat het hier om “we”. De delen worden als volgt gecombineerd: 別の日を maakt “een andere dag” tot datgene wat gekozen wordt, en 選べる geeft aan dat die keuze mogelijk is. Het slot よ benadrukt de mededeling opnieuw. Zo betekent de hele uiting: “We kunnen een andere dag kiezen.”

5. 今週の後半は都合がいい？

   Zou later deze week voor jou uitkomen?

   今週

   deze week

   後半

   de tweede helft

   都合がいい

   goed uitkomen; geschikt zijn

   Uitgebreide uitleg

   今週 betekent hier “deze week”. Het is een zelfstandig naamwoord: 今 (“nu; huidig”) + 週 (“week”). Bijvoorbeeld: 今週は忙しい。 — “Deze week ben ik druk.” の verbindt 今週 met 後半. In 今週の後半 maakt het van “deze week” een bepaling bij “de tweede helft”: letterlijk “de tweede helft van deze week”. Hetzelfde patroon zie je in 来週の月曜日 — “maandag van volgende week”. 後半 betekent “de tweede helft” of “het latere deel”. Het kan met verschillende tijdsperioden worden gebruikt, niet alleen met weken. Samen met 今週の verwijst het hier naar het latere deel van deze week. 前半 is een gebruikelijk woord voor “de eerste helft”. は markeert 今週の後半 als het onderwerp van gesprek, dus als het tijdsdeel waarover de zin gaat: “Wat de tweede helft van deze week betreft…”. Het is hier een topicmarkeerder; dat is niet hetzelfde als zeggen dat dit deel een grammaticaal onderwerp is. 都合がいい betekent hier “goed uitkomen” of “geschikt zijn” voor iemands planning. 都合 verwijst in deze combinatie naar omstandigheden of beschikbaarheid, en いい drukt uit dat die omstandigheden gunstig zijn. De uitdrukking wordt gebruikt om te vragen of een moment past. Bijvoorbeeld: 金曜日は都合がいいです。 — “Vrijdag komt goed uit.” いい is de gewone vorm in deze uitdrukking; よい is een andere vorm met dezelfde kernbetekenis, die onder meer formeler of schrijftaliger kan klinken. Leer voor dit patroon vooral de combinatie 都合がいい. In een beleefde mededeling kan dat 都合がいいです zijn. De vraagintonatie maakt van de mededeling een informele vraag. Er staat geen Japans woord voor “jij” in de zin, maar de vaste vertaling maakt duidelijk dat aan de aangesprokene wordt gevraagd of dit tijdstip voor die persoon uitkomt. Samen vormen 今週の後半は (“wat de tweede helft van deze week betreft”) en 都合がいい？ (“komt het goed uit?”) de betekenis: “Zou later deze week voor jou uitkomen?”

6. 今週の後半で大丈夫だよ。

   Later deze week is prima voor mij.

   今週

   deze week

   後半

   de tweede helft; het latere deel

   大丈夫

   prima; in orde

   Uitgebreide uitleg

   今週 betekent hier ‘deze week’. Het is een zelfstandig naamwoord: 今週の後半 betekent letterlijk ‘het latere deel van deze week’. Het patroon 今週のX koppelt X aan deze week; bijvoorbeeld 今週の予定 betekent ‘de planning voor deze week’. 後半 betekent ‘de tweede helft’ of, bij een periode zoals een week, ‘het latere deel’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan dus met の een periode nader bepalen: 今週の後半. Het tegenovergestelde is 前半 ‘de eerste helft / het vroegere deel’. Voorbeeld: 試合の後半は忙しかった。— ‘De tweede helft van de wedstrijd was druk.’ 大丈夫 betekent hier dat iets in orde of geschikt is: ‘dat is prima’. Het kan ook in andere contexten ‘het gaat goed’ of ‘maak je geen zorgen’ betekenen, maar hier beoordeelt het de voorgestelde periode. Voorbeeld: 明日で大丈夫です。— ‘Morgen is prima.’ De combinatie 今週の後半で gebruikt で om de gekozen tijd als geschikte optie te markeren: ‘met/in het latere deel van deze week’. Daarna komt 大丈夫だ, waarbij だ de informele koppelvorm is. Het slotpartikel よ geeft aan dat de spreker deze informatie aan de gesprekspartner meedeelt; het verandert de kernbetekenis ‘prima’ niet. De beleefdere variant is bijvoorbeeld 大丈夫です. Samen betekent 今週の後半で大丈夫だよ: ‘Later deze week is prima voor mij.’ De voorafgaande vraag maakt duidelijk dat 今週の後半 de voorgestelde periode is; de zin bevestigt dat die periode uitkomt.

7. 新しい計画を送れるよ。

   Ik kan je het nieuwe plan sturen.

   新しい

   nieuw

   計画

   plan

   送れる

   kan sturen

   Uitgebreide uitleg

   新しい betekent hier “nieuw” en staat vóór 計画 om het zelfstandig naamwoord te beschrijven. Het is de vorm die in deze zin wordt gebruikt; het verandert niet mee met enkelvoud of meervoud, omdat het Japans zulke adjectieven niet op die manier laat overeenkomen. Voorbeeld: 新しい本 — “een nieuw boek”. 計画 betekent “plan”. Met を wordt het gemarkeerd als het directe object: het plan is datgene wat wordt verstuurd. Voorbeeld: 計画を確認する。 — “Ik controleer het plan.” 送れる betekent hier “kan sturen”. Dit is de potentiële vorm van 送る (“sturen”): 送る → 送れる. De vorm drukt dus mogelijkheid of bekwaamheid uit, niet simpelweg een gewone toekomstige handeling. Voorbeeld: 明日、資料を送れる。 — “Ik kan de documenten morgen sturen.” In 新しい計画を送れるよ。 vormen 新しい計画 en を samen “het nieuwe plan” als object, terwijl 送れる aangeeft dat de spreker het kan sturen. Het Japanse onderwerp en de ontvanger zijn niet uitgedrukt; volgens de vaste vertaling is de ontvanger “jou”. よ aan het einde geeft de mededeling een informerende, nadrukkelijke toon. Samen betekent de zin: “Ik kan je het nieuwe plan sturen.”

8. それで私の予定を調整できるよ。

   Dat helpt me om mijn agenda aan te passen.

   それで

   daarmee

   私の予定

   mijn agenda

   調整できる

   kunnen aanpassen

   Uitgebreide uitleg

   それで betekent hier “daarmee” of “op die manier”. Het verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat: het versturen van het nieuwe plan vormt het middel waarmee de spreker verder kan. Het kan in andere contexten ook een gevolg inleiden, maar hier past de middelbetekenis bij de vaste vertaling. 私の予定 betekent “mijn agenda”. 私 is “ik/mij”, en の koppelt 私 aan het volgende zelfstandig naamwoord: 私の予定 = “de agenda van mij”. 予定 betekent een gepland voornemen, planning of agenda; de precieze Nederlandse vertaling hangt van de context af. Voorbeeld: 明日の予定を確認します。= “Ik controleer de planning voor morgen.” 調整できる betekent hier “kan aanpassen”. De basisvorm is 調整する, “aanpassen, bijstellen” of “regelen”. 調整できる bestaat uit 調整する plus できる, waarmee mogelijkheid of bekwaamheid wordt uitgedrukt: “kunnen aanpassen”. Het is een niet-verleden vorm, dus de mogelijkheid geldt nu of voor de relevante komende handeling. Voorbeeld: 時間を調整できます。= “Ik kan de tijd aanpassen.” In 調整できる is 調整 het inhoudelijke werkwoord en できる de vorm die de mogelijkheid toevoegt. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; volgens de vaste vertaling is het hier de spreker die de eigen agenda kan aanpassen. De slotpartikel よ geeft de mededeling nadruk en presenteert haar als informatie voor de gesprekspartner. Samen betekent それで私の予定を調整できるよ: “Daarmee kan ik mijn agenda aanpassen.” それで verwijst daarbij naar het eerder genoemde nieuwe plan als middel, 私の予定 is wat wordt aangepast, en 調整できる zegt dat de spreker dat kan doen.