Een zakdoekje uit een tas lenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. あなたのバッグからティッシュを一つ借りてもいいですか。

   Mag ik een zakdoekje uit je tas lenen?

   あなたの

   jouw

   バッグ

   tas

   から

   uit; vanaf

   ティッシュ

   zakdoekje

   一つ

   één stuk

   借りてもいいですか

   mag ik lenen?

   Uitgebreide uitleg

   あなたの betekent hier “jouw”. あなた is de vorm voor “jij/je”, en の verbindt die persoon met iets dat van die persoon is: あなたのバッグ = “jouw tas”. De vertaling legt de aangesprokene vast als de bezitter in deze zin. バッグ is het zelfstandige naamwoord voor “tas” of “bag”. Het is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. から geeft hier het vertrek- of bronpunt aan: iets wordt “uit” een tas geleend. Het patroon zelfstandig naamwoord + から kan bijvoorbeeld ook een andere bron aangeven: 学校から来ます = “Ik kom van school.” In deze zin hoort から bij バッグ, niet bij ティッシュ. ティッシュ betekent hier “zakdoekje” en verwijst in deze vraag naar het gevraagde voorwerp. Het woord kan in het Japans ook als verkorte vorm van “tissuepapier” worden gebruikt; de vaste vertaling maakt hier de betekenis “zakdoekje” duidelijk. 一つ betekent hier “één stuk” en telt één voorwerp. 一 is “één” en つ is een algemene Japanse telvorm voor voorwerpen. De combinatie staat vóór het werkwoord en maakt expliciet dat er één zakdoekje wordt gevraagd. 借りてもいいですか is een beleefde vraag om toestemming: “mag ik lenen?”. Het werkwoord is 借りる (“lenen”, in de zin van iets tijdelijk van iemand gebruiken). De vorm 借りて is de て-vorm; in 借りてもいいですか volgt daarop het patroon て + もいいですか, letterlijk ongeveer “is het ook goed als ik ...?”. 借ります is een beleefde tegenwoordige/toekomstige vorm van hetzelfde werkwoord, maar die vraagt op zichzelf geen toestemming. か maakt de uiting tot een vraag. Samen wordt de structuur: あなたのバッグから (“uit jouw tas”) + ティッシュを一つ (“één zakdoekje”) + 借りてもいいですか (“mag ik lenen?”). De hele zin vraagt dus beleefd: “Mag ik één zakdoekje uit je tas lenen?”

2. ティッシュは横のポケットに入っています。

   Ze zitten in het zijvak.

   ティッシュ

   tissues; zakdoekjes

   横の

   aan de zijkant gelegen; naastgelegen

   ポケット

   zak; vak

   入っています

   zit erin; bevindt zich erin

   Uitgebreide uitleg

   ティッシュ betekent hier tissues of zakdoekjes. Het Japanse woord geeft op zichzelf geen enkelvoud of meervoud aan; het aantal komt dus niet uit deze vorm alleen. In deze context past de vertaling “ze” bij de bedoelde tissues/zakdoekjes. 横の betekent “aan de zijkant gelegen” of “naastgelegen”. 横 is het zelfstandig naamwoord voor “zijkant” of “zijde”; met の wordt het gebruikt vóór een zelfstandig naamwoord om dat te beschrijven: 横のポケット = “het zijvak”. Dit is niet hetzelfde als simpelweg een locatie uitdrukken; daarvoor staat later に. ポケット betekent “zak” of, in deze context, “vak”. Het is een leenwoord dat in het Japans als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Samen met 横の vormt het 横のポケット, “het zijvak”. 入っています komt van het intransitieve werkwoord 入る, “naar binnen gaan” of “erin komen”. De vorm 入っています drukt hier de toestand uit die het gevolg is van ergens in gaan: “zit erin” of “bevindt zich erin”. De beleefde vorm eindigt op ます. Omdat 入る intransitief is, is het voorwerp van “erin gaan” niet rechtstreeks als object gemarkeerd; de plaats waar iets zich bevindt krijgt hier に. De volledige structuur is X は Y に 入っています: “X zit in Y” of “X bevindt zich in Y”. ティッシュは maakt de tissues/zakdoekjes het gespreksonderwerp, 横のポケットに geeft de plaats aan, en 入っています zegt dat ze zich daar bevinden. Samen betekent de zin: “De tissues zitten in het zijvak.”

3. そのポケットを開けてもいいですか。

   Mag ik het openmaken?

   その

   dat; die (aanwijzend)

   ポケット

   zak

   開け

   openen

   てもいいですか

   mag ...?

   Uitgebreide uitleg

   その betekent hier “dat/die” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. In そのポケット verwijst het naar een specifiek vak dat in de situatie herkenbaar is; de vorm zelf drukt geen meervoud uit. Vergelijk als oefenpatroon: その本 = “dat boek”. ポケット is hier het zelfstandig naamwoord voor het bedoelde vak of zakje. In deze context kan het natuurlijk als “vak” worden vertaald, omdat het om een vak in de omgeving gaat. Het woord verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. 開け is de stamvorm van het werkwoord 開ける (“openen”). De vorm 開け staat vóór de daaropvolgende constructie; het is hier dus niet op zichzelf een bevel. Bijvoorbeeld: ドアを開ける betekent “een deur openen”. てもいいですか vormt met een werkwoordsvorm een beleefde vraag om toestemming: “mag ik ...?” Het patroon is werkwoord in -て-vorm + もいいですか. Bij 開ける wordt dat 開けてもいいですか. De vraag vraagt toestemming voor de handeling, niet informatie over de mogelijkheid om het vak fysiek te openen. Samen bestaat de zin uit そのポケットを (“dat vak/de zak als object”) en 開けてもいいですか (“mag ik openen?”). を markeert そのポケット als het object van 開ける. De hele uiting betekent letterlijk ongeveer “Mag ik dat vak openen?”; dat komt overeen met de vaste vertaling “Mag ik het openmaken?”, waarin het object natuurlijk als “het” is weergegeven.

4. 自分で一つ取りますか。

   Wil je er liever zelf een pakken?

   自分で

   zelf

   一つ

   één stuk of exemplaar

   取りますか

   pak je?

   Uitgebreide uitleg

   自分で betekent hier “zelf”. 自分 verwijst naar de persoon die de handeling uitvoert; で markeert hier de manier of omstandigheid. Het geheel maakt duidelijk dat die persoon het zelf doet, niet iemand anders. Een herbruikbaar patroon is 自分で + werkwoord, bijvoorbeeld: 自分で書きます。 — “Ik schrijf het zelf.” 一つ betekent hier “één stuk” of “één exemplaar”. 一 is “één” en つ is een algemene Japanse telvorm voor concrete dingen. 一つ kan worden gebruikt wanneer het soort voorwerp niet nader wordt genoemd. In deze zin gaat het dus om één exemplaar; het Nederlandse “er” verwijst naar het bedoelde voorwerp uit de situatie. 取りますか betekent hier “pak je?” en vormt met de andere delen de vraag “wil je er zelf een pakken?”. De basisvorm is 取る (“pakken”, “nemen”); 取ります is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan naar het heden of naar de toekomst verwijzen; hier past de toekomstige of direct aangeboden handeling uit de vertaling. か aan het einde maakt van 取ります een vraag: 取りますか。 — “Pak je?” Samen vormen de delen 自分で + 一つ + 取りますか de betekenis “Wil je zelf één exemplaar pakken?”. In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “Wil je er liever zelf een pakken?”: 自分で geeft “zelf” aan, 一つ geeft één exemplaar aan en 取りますか vormt de beleefde vraag.

5. 開けてもいいですよ。

   Je mag het openmaken.

   開けて

   openmaken

   もいいですよ

   mag; is toegestaan

   Uitgebreide uitleg

   開けて komt van het werkwoord 開ける (openmaken, openen). De vorm 開けて is de -て-vorm. Hier staat die niet als losse opdracht, maar als eerste deel van de toestemmingconstructie Vてもいい: “het is toegestaan om V te doen”. Voorbeeld: 見てもいいですか。 — “Mag ik kijken?” もいいですよ maakt samen met de voorafgaande -て-vorm de constructie Vてもいいですよ. Letterlijk geeft deze constructie aan dat iets mag; よ maakt de mededeling bevestigend en gericht aan de gesprekspartner. です geeft een beleefde stijl. In deze zin betekent 開けてもいいですよ dus: “Je mag het openmaken.” De betekenis wordt opgebouwd als 開けて + もいいですよ: de handeling “openmaken” wordt gevolgd door de mededeling dat die handeling toegestaan is. Het object van “openmaken” wordt in de Japanse zin niet uitgesproken; de Nederlandse vertaling maakt met het de bedoelde referentie expliciet. De hele uiting is een beleefde toestemming.

6. 今、一つ持っています。

   Ik heb er nu een.

   今

   nu

   一つ

   één (ervan)

   持っています

   hebben; bij zich hebben

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier ‘nu’: het plaatst de situatie op het huidige moment. Voorbeeld: 今、来ます。 = ‘Ik kom nu.’ 今 komt ook voor in andere tijdsaanduidingen, zoals 今朝 = ‘vanochtend’. 一つ betekent hier ‘één exemplaar ervan’. Het is de algemene Japanse telvorm voor één ding wanneer geen specifiekere teller wordt gebruikt; het verwijst niet naar een persoon. Het bedoelde object blijft onuitgesproken, zoals in het Nederlandse ‘er één’. Voorbeeld: りんごを一つください。 = ‘Geef me alstublieft één appel.’ 持っています komt van 持つ (‘vasthouden’, ‘bij zich hebben’, ‘bezitten’). De vorm is de beleefde vorm van 持っている: 持つ krijgt eerst de vorm 持って, waarna いる de voortdurende of bestaande toestand uitdrukt. In de beleefde vorm wordt dat います, zodat 持っている → 持っています. In deze zin beschrijft 持っている een bestaande toestand: de spreker heeft het exemplaar bij zich of in bezit, niet alleen de losse handeling van het vasthouden. Voorbeeld: 鍵を持っています。 = ‘Ik heb een sleutel bij me.’ Samen betekent 今 + 一つ + 持っています: ‘Ik heb er nu één.’ Het onderwerp is in het Japans niet uitgedrukt; de Nederlandse vertaling maakt de spreker als ik expliciet. 一つ verwijst naar één exemplaar van iets dat uit de context begrijpelijk is, zonder dat het Japanse woord zelf het soort voorwerp benoemt.

7. 終わったら、そのポケットを閉めてください。

   Doe het zijvak dicht als je klaar bent.

   終わったら

   als je klaar bent

   その

   dat

   ポケット

   zijvak

   閉めてください

   doe dicht, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   終わったら betekent hier “als je klaar bent”. De basisvorm is 終わる (“eindigen, klaar zijn”); 終わった is de verleden vorm en -ら maakt hiervan een voorwaarde of tijdsbepaling: “als/wanneer het klaar is”. In deze zin wordt de niet-uitgedrukte persoon volgens de vaste vertaling als “je” begrepen. Voor een handeling die nog moet gebeuren is deze vorm een veelgebruikt patroon: V-たら、... = “als/wanneer V gebeurd is, ...”. Voorbeeld: 仕事が終わったら、帰ります。 — “Als het werk klaar is, ga ik naar huis.” その staat vóór het zelfstandig naamwoord en betekent hier “dat/de ...” met verwijzing naar iets dat in de situatie al geïdentificeerd is. Het is een aanwijzend woord; het drukt niet zelfstandig uit hoeveel voorwerpen er zijn. De vorm blijft hier その, omdat hij als bepaler vóór het volgende zelfstandig naamwoord staat. Een voorbeeld met hetzelfde patroon is その本 — “dat boek”. ポケット is een zelfstandig naamwoord, ontleend aan een woord voor “zak”. In deze vaste zin verwijst het, volgens de vertaling en context, naar het zijvak. Het woord kan in andere situaties ook een andere soort zak aanduiden; de vertaling bepaalt hier de bedoelde soort. Samen met その vormt het そのポケット: “dat zijvak”. 閉めてください is een beleefd verzoek: “doe dicht, alstublieft”. De basisvorm van het werkwoord is 閉める (“sluiten, dichtdoen”). In 閉めて staat de te-vorm; ください maakt er een beleefd verzoek van. 閉める is transitief: iemand doet iets dicht. Dat verschilt van 閉まる, “dichtgaan” of “gesloten raken”, waarbij het onderwerp zelf dichtgaat. Voorbeeld: ドアを閉めてください。 — “Doe de deur dicht, alstublieft.” De zin bouwt dus op als 終わったら (“als je klaar bent”) + そのポケットを (“dat zijvak”, met を als gemarkeerd object) + 閉めてください (“doe dicht, alstublieft”). Als geheel betekent hij: “Doe het zijvak dicht als je klaar bent.”

8. 気をつけて閉めます。

   Ik doe het voorzichtig dicht.

   気をつけて

   voorzichtig

   閉めます

   doe dicht

   Uitgebreide uitleg

   気をつけて betekent hier dat het dichtdoen voorzichtig gebeurt. Het komt van 気をつける en is de -て-vorm; in deze zin werkt die vorm adverbiaal en verbindt hij zich met de handeling erna. De vaste vertaling geeft dus “voorzichtig” weer. In andere contexten kan 気をつけて ook als aansporing “pas op” of “wees voorzichtig” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. 閉めます komt van 閉める, “sluiten” of “dichtdoen”. 閉めます is de beleefde vorm voor een niet-verleden handeling; in deze context wordt die natuurlijk vertaald als “doe dicht”. Het werkwoord zelf markeert hier niet wie de handeling uitvoert; de Nederlandse vertaling maakt de uitvoerder expliciet als “ik”. Het voorwerp is in het Japans weggelaten, terwijl de vertaling het als “het” weergeeft. Een bruikbaar patroon is N を閉めます voor “ik doe N dicht”, bijvoorbeeld: ドアを閉めます。 — “Ik doe de deur dicht.” Samen vormen 気をつけて閉めます。 de betekenis “Ik doe het voorzichtig dicht.” De eerste woordgroep beschrijft de manier waarop de tweede handeling wordt uitgevoerd; de beleefde werkwoordsvorm maakt de zin geschikt voor een beleefde mededeling.

9. 必要なら、もう一つ持っていてください。

   Neem er nog een mee als je die nodig hebt.

   必要なら

   als je het nodig hebt

   もう一つ

   nog één

   持っていてください

   neem het mee

   Uitgebreide uitleg

   必要なら betekent hier “als je het nodig hebt”. Dit is de voorwaardelijke vorm van 必要だ (“nodig zijn”): 必要なら = “als het nodig is / als je het nodig hebt”. Het Japanse onderwerp of object kan onuitgesproken blijven; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de voorwaarde over nodig hebben gaat. もう一つ betekent “nog één” of “nog een exemplaar”. もう voegt de betekenis “nog” toe, en 一つ is de algemene Japanse telvorm voor één ding. In andere contexten kan 一つ bijvoorbeeld ook “één punt” of “één zaak” aanduiden, maar hier verwijst het naar een extra mee te nemen ding. 持っていてください is een verzoek met ください: “neem het mee” in de vaste vertaling. De vorm 持っていて komt van 持つ (“dragen; bij zich hebben”): 持っている beschrijft het hebben of bij zich houden, en 持っていてください vraagt de aangesprokene dat zo te doen. 持つ en 持っている zijn dus niet dezelfde vorm: de eerste noemt het dragen/hebben als handeling of toestand in algemene zin, de tweede benadrukt de voortdurende toestand. Bijvoorbeeld: かばんを持っていてください。 — “Houd de tas alstublieft bij u.” Samen vormt de zin: “Neem er nog een mee als je die nodig hebt.” Eerst geeft 必要なら de voorwaarde, daarna noemt もう一つ het extra exemplaar, en 持っていてください geeft het beleefde verzoek. ください maakt het verzoek beleefd; het maakt van de zin geen bevel zonder beleefdheidsmarkering.